II OZ 1592/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2291/17 o odrzuceniu sprzeciwu S. R. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lipca 2017 r., nr 1234/2017 w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Skarżący S. R. w dniu 4 września 2017 r. (data stempla pocztowego) zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lipca 2017 r., nr 1234/2017, wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W związku z tym, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 poz. 935, dalej: ustawa nowelizująca), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zakwalifikował pismo procesowe skarżącego z dnia 1 września 2017 r. jako sprzeciw. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2291/17, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił sprzeciw od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lipca 2017 r., nr 1234/2017, jako wniesiony z uchybieniem terminu. W punkcie drugim Sąd postanowił o zwrocie skarżącemu uiszczonego wpisu w kwocie 500 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący S. R. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. poprzez ich zastosowanie i odrzucenie skargi (sprzeciwu) z dnia 1 września 2017 r. wniesionej na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lipca 2017 r., nr 1234/2017, w sytuacji gdy organ w decyzji błędnie pouczył stronę co do przysługującego jej prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od doręczenia decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1 p.p.s.a.). Instytucja sprzeciwu od decyzji została wprowadzona do porządku prawnego w dniu 1 czerwca 2017 r. na mocy art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw i w związku z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, ma zastosowanie do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych po dniu 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lipca 2017 r., nr 1234/2017, będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przysługiwał sprzeciw, o którym mowa w Dziale III Rozdziale 3a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie jak błędnie pouczył organ – skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sprzeciw powinien zostać złożony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. O właściwości sądu administracyjnego przesądzają przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne obowiązujące w dniu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 18 ustawy nowelizującej weszła ona w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym mają zastosowanie wyłącznie do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. W związku z powyższym od decyzji z dnia 27 lipca 2017 r. przysługiwał sprzeciw. Z akt sprawy wynika, że kwestionowana decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 4 sierpnia 2017 r., stąd termin do wniesienia sprzeciwu od decyzji upływał z dniem 18 sierpnia 2017 r. Sprzeciw od decyzji został natomiast wniesiony dopiero w dniu 4 września 2017 r., a więc po upływie czternastodniowego terminu, ale w terminie wskazanym w pouczeniu przez organ, tj. w terminie 30 dni. Decyzja doręczona skarżącemu w dniu 4 sierpnia 2017 r. została bowiem zaskarżona w dniu 4 września 2017 r. (dzień 3 września 2017 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy). W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że w zaskarżonej decyzji organ błędnie pouczył o możliwości wniesienia skargi i 30 dniowym terminie do jej wniesienia. Powyższa okoliczność powinna być wzięta pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji. Stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 k.p.a. powinny być takie, iż w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017r. str. 621). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zauważyć należy, że wprawdzie w art. 112 k.p.a. ustawodawca nie wskazał sprzeciwu, jednak zgodnie art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze. Reasumując skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA z dnia: 26 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1206/17, 10 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1382/17, 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1483/17). Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony, albowiem z art. 209 p.p.s.a. wynika, że NSA nie rozstrzyga o kosztach postępowania w postanowieniu rozstrzygającym o zażaleniu, co jednak nie oznacza, że koszty związane z wniesieniem tego zażalenia nie mogą być rozliczone w następnie wydanym wyroku, z uwzględnieniem zasad dotyczących zwrotu kosztów postępowania wynikających z art. 200 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07). Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.