IV SA/Po 1052/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] "K." S.A. w K. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2014r. poz. 1502 ze zm. – dalej k.p.), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367 - dalej rozporządzenie) oraz art. 104 i 107 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 - dalej k.p.a.), stwierdził u B.Z. chorobę zawodową: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] lipca 2015r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionym przez W. Centrum Medycyny Pracy w P.- Ośrodek w K., w oparciu o przeprowadzone aktualnie badania audiologiczne (audiometria tonalna progowa, próby nadprogowe, audiometria impedancyjna z badaniem odruchu strzemiączkowego), u B.Z. rozpoznano: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo- nerwowego o średnim ubytku słuchu: ucho prawe-61,7 dB, ucho lewe- 61,7 dB, próba SiSi (1 kHz) ucho prawe-0%, ucho lewe-0%; (2 kHz) ucho prawe - 65%, ucho lewe-0%, audiometria impedancyjna tympanogram typu A, objaw Metza dodatni. Organ I instancji stwierdził, że B.Z. w [...] K. S.A. w K. zatrudniony był od 17.01.1983 r. do 14.05.2013 r. na stanowiskach: 1. spawacz od 17.01.1983 r. do 31.12.1984 r. (brak pomiarów hałasu z okresu zatrudnienia ww. w zakładzie), 2. straszy palacz w Kotłowni L. od 01.01.1985 r. do 14.05.2013 r. w narażeniu na hałas: • 02.09.1986r. - kotłownia parowozowa -równoważny poziom hałasu 80 dB(A), • 20.02.1990r. - równoważny poziom hałasu 87 dB(A), • 24.04.1990r. (po wstępnej eksploatacji po poprawie warunków pracy)- równoważny poziom hałasu: 77 dB(A), 80 dB(A), • 24.11.1992r. - równoważny poziom hałasu: 80 dB(A), 83 dB(A), • 16.11.199r. - równoważny poziom hałasu: 81 dB(A), 83 d B(A), • 03.03.1994r. - średni poziom dźwięku od 71 do 86 dB(A), równoważny poziom hałasu 81 dB(A), • 14.02.1995 r. - równoważny poziom hałasu 80 dB(A), • 14.01.1997 r - równoważny poziom hałasu 78 dB(A), • 06.01.2000 r. - równoważny poziom hałasu 81 dB(A), • 24.01.2001 r. - równoważny poziom hałasu 80 dB(A), • 19.02.2002 r. - równoważny poziom hałasu 81 dB(A), • 08.02.2006 r. - równoważny poziom hałasu 80 dB(A), • 21.02.2008 r. - równoważny poziom hałasu 83,2 dB(A), • 12.02.201 - równoważny poziom hałasu 81,1 dB(A), • 01.02.2012 r. - równoważny poziom hałasu 82 dB(A). Powołując się na orzeczenie lekarskie wskazano, że u B.Z. niedosłuch rozpoczął się w latach 90-tych. W badaniach profilaktycznych z dnia 11.02.2006r. zalecono pracę w ochronnikach słuchowych, a w badaniu z dnia 03.02.2012r. przeciwwskazano wykonywanie pracy w hałasie powyżej 85 dB. Bezpieczny dla ucha poziom dźwięku wynosi 80 dB(A). Narażenie pracownika na hałas o wyższym poziomie powoduje ryzyko uszkodzenia słuchu. Na podstawie powyższych danych stwierdzono, że B.Z. pracował w warunkach narażenia na hałas w tym: na hałas o poziomie równoważnym przekraczającym 80 dB(A)- 87 dB(A); 81-83 dB(A). [...] K. S.A. kwestionując powyższą decyzję wniosła odwołanie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. § 8 ust.l i ust. 2 rozporządzenia poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u B.Z. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego; 2. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do wszystkich stanowisk na których faktycznie pracował B.Z.; nie przeprowadzenie postępowania dowodowego odnośnie poziomu hałasu na stanowiskach na których faktycznie pracował B.Z. w ochronnikach słuchu; nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zakończenia pracy zawodowej do dnia wydania zaskarżonej decyzji; nie przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej w szczególności z okresu zatrudnienia w [...] K. S.A. na okoliczność wykonanych badań słuchu; 3. naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nie wystąpienie o opinię do innej placówki gdy orzeczenie zawiera lakoniczne stwierdzenie bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia w sytuacji gdy u B.Z. nie została ustalona wielkość ubytku słuchu od dnia zaprzestania pracy zawodowej do dnia wydania zaskarżonej decyzji i nie został wyjaśniony wpływ wieku na ubytek słuchu. Ponadto badania słuchu nie było przeprowadzone tzw. "metodą obiektywną" w sytuacji gdy w czasie zatrudnienia w [...] K. S.A. wyniki badań słuchu znacznie odbiegają od wyników badań wykonanych przez W. Centrum Medycyny Pracy w P.Ośrodek w K. ponieważ nie jest możliwa tak duża różnica słuchu w tak krótkim okresie czasu a w szczególności po zakończeniu zatrudnienia. Wobec powyższego [...] K. S.A. wniosła o: 1. przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do wszystkich stanowisk na których faktycznie pracował B.Z. , w tym ustalenie poziomu hałasu w ochronnikach słuchu oraz ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zakończenia pracy zawodowej przez B.Z. do dnia wydania zaskarżonej decyzji; 2. wystąpienie o opinię do innej placówki ponieważ orzeczenie lekarskie zawiera lakoniczne stwierdzenie bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia w sytuacji gdy u B.Z. nie wykonano badania słuchu tzw. "metodą obiektywną", a także nie został wyjaśniony wpływ wieku na ubytek słuchu; 3. przeprowadzenie z dowodu z dokumentacji medycznej B.Z. w szczególności z okresu zatrudnienia w [...] K. S.A. na okoliczność wykonanych badań słuchu; 4. uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenie choroby zawodowej u B.Z. . Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] października 2015r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnienieu decyzji organ odwoławczy powołując się na akta sprawy stwietrdził, że B.Z. w okresie zatrudnienia w [...] K. S.A. pracował w narażeniu na hałas, w tym hałas ponadnormatywny, co potwierdzają wyniki pomiarów natężenia hałasu. Wobec powyższego kwestia narażenia zawodowego na czynnik szkodliwy jest bezsporna i nie wymaga uzupełnienia. Dalej wskzano, iż w opinii lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia sformułowano jednoznaczne wnioski o rozpoznaniu u B.Z. choroby zawodowej narządu słuchu, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia. W ocenie organu odwoławczego PPIS zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej ustalił z należytą starannością stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie przebiegu pracy zawodowej oraz narażenia zawodowego B.Z. na hałas, w tym hałas ponadnormatywny. Organ I instancji zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny zebranych w sprawie dowodów oraz zaprezentował swoje stanowisko w uzasadnieniu decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że między warunkami pracy, a schorzeniem istnieje (lub jest wysoce prawdopodobny) związek przyczynowy. Orzeczenie lekarskie ma zatem w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej kluczowe znaczenie i stanowi, w rozumieniu art. 84 k.p.a., obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego. Organy orzekające w sprawie choroby zawodowej nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia, dokonują one jedynie oceny takiej opinii pod względem formalnym. Opinia wydana w niniejszej sprawie w ocenie organu odwoławczego jest rzeczowa, spójna i logiczna. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a także naruszenia art. 7, art. 77 i art. 84 § 1 k.p.a. stwierdzono, że są one nietrafne, ponieważ organ I instancji w sposób właściwy dokonał ustaleń w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej, tj.: rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia, choroba zawodowa jest rozpoznana przez zakład służby zdrowia upoważniony do ich rozpoznawania (§ 5 rozporządzenia), udokumentowano narażenie zawodowe oraz uznano na zasadzie wysokiego prawdopodobieństwa istnienie związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą zawodową a rozpoznanym schorzeniem. Skargę na powyższą decyzję wniosła [...] K. S.A. w K. domagajac się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i podnosząc zarzuty tożsame z podniesionymi w odwołaniu. W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postepowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy (Kp), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² Kp rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, zwłaszcza z jej rodzajem i charakterem oraz sposobem wykonywania. Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kp Rada Ministrów wydała Rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367). Rozporządzenie to określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na postawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: • rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia; • stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ inspekcji sanitarnej zobowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami Kpa. W niniejszej sprawie poza sporem jest to, że u byłego pracownika [...] K. S.A. w K. – B.Z. stwierdzono schorzenie: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego o średnim ubytku słuchu: ucho prawe – 61,7 dB, ucho lewe – 61,7 dB, próba SiSi (1 kHz) ucho prawe – 0%m ucho lewe – 0%; (2 kHz) ucho prawe – 65 %, ucho lewe – 0%, audiometria impedancyjna tympanogram typu A, objaw Metza dodatni. Powyższe schorzenie ujęte jest pod pozycją 21 załącznika stanowiącego wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowych – do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz.U.z 2013r. poz. 1367). Przedmiotem sporu jest natomiast kwestia, czy powyższe schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo ze sposobem wykonywania pracy przez uczestnika w [...] K. S.A. w K. . W toku postepowania administracyjnego organy inspekcji sanitarnej ustaliły, że pracownik B.Z. był zatrudniony w skarżącej spółce od 17 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1984 r. na stanowisku spawacza i od 1 stycznia 1985 do 14 maja 2013 r. na stanowisku starszego palacza. Zatrudnienie uczestnika trwało do 14 maja 2013 r., który miał wówczas 60 lat. Zgłoszenie choroby zawodowej nastąpiło 23 marca 2015 r., a postępowanie wszczęto 26 marca 2015 r. Na żądanie organów inspekcji sanitarnej skarżąca przedstawiła kartoteki BHP z których wynikało, że pracownik był badany profilaktycznie zarówno przez lekarza medycyny jak i psychologa. Z karty oceny narażenia zawodowego dostarczonej przez skarżącą i zaświadczenia znajdującego się na k. 67-68 akt administracyjnych wynika, że pracownik pracował w narażeniu na hałas, przy czym badania były przeprowadzane u skarżącej w okresach wykazanych w decyzji organu pierwszej instancji: w okresie od 1986 r. do 2012 r. W świetle powyższych ustaleń poczynionych w oparciu o dokumentację dostarczoną przez skarżącą niezrozumiałym jest zarzut, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego w odniesieniu do wszystkich stanowisk na których pracował B.Z. , jak i ten, że nie przeprowadzono badań odnośnie poziomu hałasu na stanowiskach na których faktycznie pracował uczestnik. Organy inspekcji sanitarnej otrzymały od skarżącej zarówno informację o zajmowanych stanowiskach jak i pomiarach hałasu na nich występujące. Należy zauważyć, że to na skarżącej spoczywał obowiązek dostarczenia pełnej dokumentacji pracownika w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, a mimo zarzutu, że organy nie przeprowadziły dowodu z dokumentacji medycznej z okresu zatrudnienia pracownika zarówno na etapie odwołania jak i skargi skarżąca nie przedłożyła żadnych wiarygodnych dowodów poza zgromadzonymi przez organy inspekcji sanitarnej i znajdujące w aktach zresztą dostarczone przez skarżącą. Wydane w kontrolowanej sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzący do odmiennego rozpoznania schorzenia czy też jego wykluczenia. Związanie organu wydanym przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczeniem w sprawie chorób zawodowych wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika (czy byłego pracownika) kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (vide: wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz wyrok NSA z 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2237/14). Wbrew stanowisku skarżącej, brak jest podstaw do kwestionowania wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskiego, a postępowanie organów w ocenie Sądu w niczym nie uchybia przepisom art. 7 i 77 Kpa. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 84 Kpa i zaniechanie przez organy ponownego badania medycznego byłego pracownika przez inną jednostkę medyczną. Rozporządzenie RM z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przewiduje udział jednostki orzeczniczej II stopnia wówczas gdy treść orzeczenia lekarskiego kwestionuje pracownik (były pracownik) § 7, bądź z inicjatywy organu I instancji, gdy uzna, że materiał dowodowy o którym mowa w § 8 ust. 1 jest niewystarczający. W kontrolowanej sprawie organ oceniał 30-letnią pracę związaną z narażeniem zawodowym na hałas oraz dysponował jednoznacznym orzeczeniem lekarskim nr [...] zawierającym prawidłowe uzasadnienie. Również chybiony jest zarzut skarżącej, że organy nie ustaliły wpływu wieku na ubytek słuchu. Uczestnik zakończył pracę mając 60 lat, a stwierdzony ubytek słuchu o którym mowa w orzeczeniu lekarskim stwierdzono w wieku 62 lat. W niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnych w Gliwicach z 28 października 2015 r. sygn. akt IV SA/GL 183/15, że "współistnienie czynników pozazawodowych – (w kontrolowanym przypadku wiek) przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym, występującym przez kilkadziesiąt lat pracy – nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby, a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Zdaniem Sądu dokonana przez ograny inspekcji sanitarnej ocena zgromadzonych środków dowodowych nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów, a wydane rozstrzygnięcia zasługują na akceptację. Z powyższych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę [...] K. S.A. z siedzibą w K. należało oddalić. AW