II SA/Lu 632/17
WyrokWSA w Lublinie2017-10-26
Skład orzekający: Witold Falczyński, Marta Laskowska-Pietrzak, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, czy też powinno było merytorycznie rozpoznać sprawę, mając możliwość uzupełnienia postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, wydając decyzję kasacyjną (uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania) pomimo braku przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozpoznać sprawę, korzystając z możliwości uzupełnienia postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 k.p.a., zamiast uchylać decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
A. G. złożył wniosek o umorzenie odsetek od świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, wskazując na brak niepełnosprawności wnioskodawcy i jego potencjalne możliwości zarobkowe po opuszczeniu zakładu karnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że nie dokonał on pełnej oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, a materiał dowodowy jest niepełny. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzję Kolegium z powodu naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozpoznać sprawę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Sygn. akt II SA/Lu [...]
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Wójta Gminy U. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], odmawiającej umorzenia odsetek z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym: N. G. i A. G. w okresie od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] listopada 2012 r. oraz od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] lutego 2018 r. w wysokości [...] zł oraz wstrzymania naliczania odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 7, art. 79 i art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; obecnie: t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 27 ust. 1 i ust. 1a oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia [...] września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz.489 ze zm. - dalej jako "u.p.o.u.a.") uchyliło decyzję organu I instancji w całości
i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następująco okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
We wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. A. G. zwrócił się do organu I instancji o nienaliczanie i umorzenie odsetek powstałych w związku z zadłużeniem
z tytułu wypłaconych na rzecz małoletnich A. G. i N. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Organ I instancji, działając w oparciu o art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., odmówił A. G. umorzenia odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń
z funduszu alimentacyjnego na rzecz ww. osób uprawnionych we wskazanych wyżej okresach, a także odmówił oraz wstrzymania naliczania odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że wnioskodawca obecnie przebywa w Zakładzie Karnym we W., w którym nie jest zatrudniony odpłatnie. Ponadto dłużnik nie posiada majątku, jest w wieku produkcyjnym i nie ma orzeczonego stopnia
o niepełnosprawności. Ustosunkowując się do prośby wnioskodawcy organ wskazał, że w świetle art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. przesłankami mającymi wpływ na umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego jest wyłącznie sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy. Odwołując się do stanowiska zaprezentowanego w wyroku WSA
w Lublinie z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 559/10, organ stwierdził, że obecna sytuacja strony wynika wyłącznie z jego dotychczasowego postępowania
i nie jest następstwem działań, na które nie miał wpływu. Analizując sytuację rodzinną wnioskodawcy organ zauważył, iż nie jest ona szczególna, bowiem nie występuje w niej niepełnosprawność. Dalej organ zwrócił uwagę na wiek produkcyjny wnioskodawcy, który pozwala po opuszczeniu Zakładu Karnego na podjęcie zatrudnienia lub podejmowanie prac dorywczych, dzięki którym będzie w stanie spłacić zadłużenie alimentacyjne. Organ wskazał, że nie można wykluczyć, iż po opuszczeniu zakładu karnego i zwiększeniu aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia, kondycja finansowa wnioskodawcy nie ulegnie poprawie, co wpłynie na poprawę sytuacji materialnej i możliwość spłaty zadłużenia. Jednocześnie organ zauważył, że przebywając w Zakładzie Karnym we W. wnioskodawca nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem, bowiem placówki tego rodzaju zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. Końcowo organ pierwszej instancji podkreślił, że ustalając wysokość zobowiązań alimentacyjnych wzięto pod uwagę nie tylko wysokość aktualnych dochodów wnioskodawcy, ale również potencjalne możliwości zarobkowe.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji A. G. podtrzymał wniosek o nienaliczanie i umorzenie odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń
z funduszu alimentacyjnego. Wnioskodawca podniósł, że alimenty na rzecz małoletnich dzieci: N. G. i A. G. zostały wstrzymane i od dnia [...] sierpnia 2014 r. nie są wypłacane. Dodał, że nie posiada żadnego majątku i obecnie przebywa w Zakładzie Karnym, po opuszczeniu którego zostaje bez perspektyw i - jak wyjaśnił - będzie "utrzymywał się z prac dorywczych na wiosce".
Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium stwierdziło, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż decyzjami: z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...], z dnia [...] października 2011 r. znak: [...], z dnia [...] października 2012 r. znak: PS 8192-21/12,
w okresie od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] września 2013 r. przyznano osobom uprawnionym: N. G. i A. G. świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Z tytułu wypłaconych świadczeń zadłużenie skarżącego na dzień [...] marca 2017 r. wyniosło [...] zł (16 376,66 zł - należność główna oraz
[...] zł - odsetki plus kary upominawcze). Ponadto organ ustalił, że skarżący
w okresie od dnia [...] listopada 2011 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. przebywał
w Zakładzie Karnym w H., zaś od dnia [...] stycznia 2015 r. odbywa karę
w Zakładzie Karnym we W., którą zakończy w dniu [...] lutego 2018 r. Dłużnik nie posiada majątku i nie jest zatrudniony odpłatnie w Zakładzie Karnym. Nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W ocenie organu odwoławczego analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów zawartych w art. 107 § 3 k.p.a. Wójt Gminy U. nie dokonał bowiem pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Z treści decyzji organu I instancji wynika, że głównym argumentem uzasadniającym odmowę umorzenia odsetek
z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanowi brak niepełnosprawności skarżącego oraz domniemana możliwość podjęcia pracy po opuszczeniu Zakładu Karnego.
Kolegium podkreśliło, że ustawodawca w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wskazał, iż podejmując decyzję o umorzeniu należności alimentacyjnych należy przede wszystkim uwzględnić sytuację dochodową i rodzinną zobowiązanego. Ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia, powinno być przy tym dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji.
Tymczasem w niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium, organ I instancji zaniechał zbadania aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego oraz nie odniósł się do obiektywnych okoliczności dotyczących woli strony. Ustalił jedynie, że sytuacja skarżącego jest trudna, bowiem aktualnie przebywa on w jednostce penitencjarnej, w której nie pracuje oraz nie posiada żadnego majątku. Brak jest natomiast informacji, jakie są możliwości zarobkowe skarżącego z uwagi na jego wykształcenie, predyspozycje zawodowe, przebieg drogi zawodowej, z czego utrzymuje się na wolności, gdzie mieszka, czy posiada inne zadłużenia. Jednocześnie zauważyć należy, że rozpatrując wniosek organ pominął fakt, iż skarżący odbywając karę pozbawienia wolności ubiegał się o odpłatne zatrudnienie. Pozostaje jednak niezatrudniony ze względu na ograniczoną ilość miejsc pracy odpłatnej (pismo z dnia [...] marca 2017 r. Dyrektora Zakładu Karnego we W.). W tym względzie organ powinien zbadać jakie są realne możliwości na podjęcie przez skarżącego zatrudnienia w placówce penitencjarnej.
Organ odwoławczy wytknął, że w sprawie nie wiadomo również, jak kształtuje się sytuacja rodzinna skarżącego. Okoliczność, że posiada on dzieci, na które jest zobowiązany łożyć, zdaniem Kolegium, nie wyjaśnia, jaki jest aktualny stan cywilny strony, kto wchodzi w skład jego rodziny, z kim prowadził gospodarstwo domowe, czy ma kogoś oprócz małoletnich dzieci na utrzymaniu, jak również czy korzysta
z pomocy rodziny. Organ odwoławczy podkreślił, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, takie jak: stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, gdyż działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o jedną z alternatyw określonych w art. 30 ust. 2 ustawy, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać.
W ocenie organu II instancji w tym stanie sprawy, przyjęcie w decyzji organu I instancji, że skarżący po opuszczeniu Zakładu Karnego w warunkach wolnościowych będzie posiadał możliwości zarobkowe oraz możliwość spłaty zadłużenia, jest ustaleniem nieznajdującym oparcia w dowodach.
Kolegium zgodziło się natomiast z organem I instancji w zakresie stwierdzenia, że ustawodawca nie przewidział możliwości "nienaliczania" odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wynika to wprost z art. 27 ust. 1a u.p.o.u.a., który nakazuje zwrot wypłaconej kwoty świadczeń wraz z odsetkami liczonymi od ostatniego dnia wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego (zakończenie okresu świadczeniowego) do dnia spłaty zadłużenia.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niepełny (np. brak decyzji nakazującej zwrot należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego) i nie wskazuje jaka jest aktualna sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego. Organ I instancji powinien szczegółowo ustalić stan faktyczny i okoliczności sprawy, a następnie dokonać ich oceny zgodnie z przepisami k.p.a. oraz przesłankami wynikającymi z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.
Powyższą decyzję kasacyjną A. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze skarżący nie sformułował żadnych zarzutów, ani wniosków procesowych. Stwierdził jedynie, że nie zgadza się
z zaskarżoną decyzją. Wyjaśnił przy tym, że alimentów nie płaci od dnia [...] sierpnia 2014 r., ponieważ przebywa w Zakładzie Karnym i jego sytuacja jest "nienajlepsza". Skarżący zaznaczył, że po opuszczeniu Zakładu Karnego sam będzie "korzystał
z GOPS we W., ponieważ jest bardzo ciężko o prace we W.".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skargę należy uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Koniecznym jest jednak podkreślenie, że Sąd uwzględnił skargę z przyczyn, które nie zostały w niej podniesione, a które to przyczyny miał obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), w myśl której sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania od decyzji organu I instancji, może wydać decyzję utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy, uchylającą zaskarżoną decyzję i orzekającą co do istoty sprawy, uchylającą decyzję i umarzającą postępowanie pierwszej instancji, umarzającą postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 k.p.a.), albo uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.).
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Z przepisu tego wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję
w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 136 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r., mającym wciąż zastosowanie
w postepowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie, co wynika z dyspozycji przepisu przejściowego zawartego w art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r.
o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2017 r. poz. 935), organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
Z powołanych przepisów wynika, że kompetencja organu odwoławczego nie polega jedynie na kontroli decyzji organu I instancji. Przeciwnie, istotą postępowania odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy uprzednio rozpatrzonej przez organ I instancji - w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a. Jeżeli zatem
w konkretnej sprawie organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzi, że zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a. (obecnie, w postępowaniach administracyjnych wszczętych od dnia 1 czerwca 2017 r. - art. 136 § 1 k.p.a.), nie zaś przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jakkolwiek bowiem brak należycie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego jest wadą postępowania, to jednak należy mieć na względzie, że nie wszystkie naruszenia przepisów postępowania mogą być podstawą stosowania art. 138 § 2 k.p.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone
w art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji podjętej
w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w omawianym przepisie. Możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest bowiem wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1441/08; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 866/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Należy zatem stwierdzić, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. To organ odwoławczy ma podjąć wszelkie możliwe kroki w celu merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania, przekazując sprawę organowi I instancji. Jednocześnie ma prawo do tego, aby własne orzeczenie, którego nieodłączną częścią jest uzasadnienie, sformułować w taki sposób, który doprowadzić do usunięcia niektórych wad uzasadnienia orzeczenia organu pierwszej instancji (tak m. in. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1274/11 - dostępny w CBOIS).
Uwzględniając powyższe rozważania w realiach niniejszej sprawy Sąd - po dokonaniu analizy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego - doszedł do wniosku, że podjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w C. decyzji kasacyjnej, tj. decyzji uchylającej decyzję Wójta Gminy U.
z dnia [...] marca 2017 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nie znajdowało uzasadnionych podstaw.
Jak słusznie wskazał organ odwoławczy powołując się na pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych
z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, powinno być każdorazowo dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności (por. wyroki powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, tj. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 371/11, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 879/16 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/GI 347/16, a także wyrok WSa w Poznaniu z dnia 4 września 2015 r., sygn. akt II SA/Po 101/15 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 233/13 - dostępne w CBOSA). Jednocześnie w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności nie stanowi sama przez się podstawy do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (tak: wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1547/12, LEX nr 1356956).
Dla rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie odsetek od należności
z tytułu świadczeń alimentacyjnych niewątpliwie więc konieczne było zbadanie aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Wbrew jednak zarzutom Kolegium, do kwestii tych w znaczącej części odniósł się w swej decyzji organ pierwszej instancji, zaś akta sprawy pozwalają na uzupełnienie tej oceny przez organ odwoławczy.
Z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że skarżący obecnie przebywa w Zakładzie Karnym we W., gdzie nie jest zatrudniony odpłatnie (zob. pismo Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...] - k. 20 akt adm.). Znany jest również termin zwolnienia skarżącego z ww. jednostki penitencjarnej (zob. zaświadczenie z dnia [...] listopada 2016 r. - k. 11 akt adm.). Wskazując na konieczność uzupełniania powyższych ustaleń o informacji dotyczące wykształcenia, predyspozycji zawodowych oraz drogi zawodowej, Kolegium nie wykazało natomiast braku możliwości ustalenia tych kwestii we własnym zakresie.
Organ I instancji poczynił także ustalenia odnośnie sytuacji zdrowotnej skarżącego, co skutkowało stwierdzeniem w wydanej w tej sprawie decyzji z dnia [...] marca 2017 r., że skarżący nie jest osobą niepełnosprawną, a w związku z tym jego możliwości zarobkowe po opuszczeniu Zakładu Karnego nie są ograniczone ze względów zdrowotnych. Ustalenie to - jako istotne w kontekście oceny przesłanek umorzenia należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych - organ odwoławczy mógł zatem wziąć pod uwagę w sprawie niniejszej, zmierzając do jej merytorycznego zakończenia, a w razie poddawania tego ustalenia w wątpliwość - zweryfikować je
w ramach własnych uprawnień.
W świetle materiału dowodowego - w ocenie Sądu _ konieczne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy może wydawać się jedynie zweryfikowanie twierdzenia skarżącego wyrażonego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r., iż jest on osoba samotną. Kwestia ta przekłada się bowiem na ustalenie jego sytuacji rodzinnej. Również w tym przypadku brak jest jednak jakichkolwiek podstaw by przyjąć, że stosownego ustalenia tej kwestii nie mogło dokonać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ramach uprawnienia przewidzianego w art. 136 k.p.a. Analogiczną ocenę należy odnieść do ustalenia odnośnie funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji nakazującej skarżącemu zwrot należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami będącymi przedmiotem niniejszego postępowania.
Z kolei wskazane przez Kolegium jako wada decyzji pierwszoinstancyjnej braki w ustaleniach odnośnie sytuacji bytowej skarżącego w okresie, gdy przebywał na wolności, nie mogą mieć wpływu na ocenę zasadności umorzenia skarżącemu odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, która to ocena bazuje na aktualnej sytuacji życiowej dłużnika alimentacyjnego oraz jego ewentualnych możliwościach zarobkowych w przyszłości. Wskazane kwestie odnoszą się natomiast do stanu przeszłego i nie determinują sytuacji skarżącego po wyjściu na wolność.
Dokonanie przez organ odwoławczy kompleksowej oceny okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie wymagało zatem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w obszernym zakresie, co prowadzi do wniosku, że Kolegium wydało w niniejszej sprawie rozstrzygniecie kasacyjne pomimo niewystąpienia przesłanek
z art. 138 § 2 k.p.a., naruszając w ten sposób zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 w zw. z art. 136 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni powyższe uwagi i wyda rozstrzygnięcie, stosując odpowiednie przepisy prawa materialnego. W razie potrzeby uzupełnienia postępowania wyjaśniającego organ ten skorzysta natomiast ze środków przewidzianych w art. 136 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło