II FSK 1117/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-02-19
Skład orzekający: Jacek Brolik, Tomasz Zborzyński, Piotr Przybysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej przepisu, a ustawodawca w międzyczasie uchylił ten przepis, istnieje podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jeśli ustawodawca w terminie odroczenia wyznaczonym przez Trybunał Konstytucyjny uchyli lub zmieni przepis, którego konstytucyjność została zakwestionowana, to wznowienie postępowania administracyjnego lub sądowego nie jest dopuszczalne. W takiej sytuacji, mimo orzeczenia Trybunału, przepis pozostawał w mocy przez okres odroczenia i był stosowany, a jego uchylenie przez ustawodawcę nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania podatkowego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za niezgodny z Konstytucją, z odroczeniem terminu utraty mocy obowiązującej. Organ podatkowy odmówił wznowienia, argumentując, że ustawodawca uchylił ten przepis przed upływem terminu odroczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących wznowienia postępowania w kontekście wyroku TK i uchylenia przepisu przez ustawodawcę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od B. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Piotr Przybysz, Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 października 2017 r. sygn. akt I SA/Po 1523/16 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2007 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od B. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 27 października 2017 r., I SA/Po 1523/16, ze skargi B. P. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 19 sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2007 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oddalił skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji przedstawia się następująco.
W dniu 3 października 2016 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 19 sierpnia 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję własną z 11 kwietnia 2016 r., wydaną w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle stanu faktycznego sprawy, w której Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. postanowieniem z 18 lipca 2012 r. wszczął wobec skarżącej postępowanie kontrolne w zakresie kontroli źródeł pochodzenia majątku oraz przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2007 r. Następnie decyzją z 25 października 2013 r. ustalił skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy za 2007 r. w kwocie 497.061 zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z 26 września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powyższą decyzję skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z 29 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1188/14 uchylił ją oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2806/15 uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez tut. Sąd.
W dniu 16 marca 2015 r. skarżąca wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaną przez niego decyzją ostateczną z 26 września 2014 r. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 18 lipca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 18/09 wydał wyrok, w którym orzekł, iż art. 68 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, przy czym utrata mocy obowiązującej powyższego przepisu została odroczona na okres 18 miesięcy. W następstwie powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, postanowieniem z 31 marca 2015 r. wznowił postępowanie podatkowe, po czym decyzją z 19 czerwca 2015 r. odmówił uchylenia ww. decyzji. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzją z 28 października 2015 r., utrzymał w mocy swoją decyzję. Na powyższe rozstrzygnięcie wniosła skargę do Sądu. Kolejny wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 26 września 2014 r. Skarżąca złożyła w piśmie z 29 stycznia 2016 r. Uzasadniając wniosek wskazała, że w dniu 29 lipca 2014 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 49/13 wydał wyrok, w którym orzekł, iż art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm. ; dalej: "u.p.d.o.f."), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP, przy czym utrata mocy obowiązującej ww. przepisu została odroczona o 18 miesięcy. W związku z powyższym, uznała, że zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. Decyzją z 11 kwietnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu powołał się na zasadę trwałości decyzji administracyjnej wyrażoną w art. 128 O. p. oraz przytaczając treść art. 240 § 1 pkt 8 i art. 241 § 2 pkt 2 O.p. Stwierdził, że odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. miało ten skutek, iż w okresie osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw przepis ten, mimo że obalone zostało w stosunku do niego domniemanie konstytucyjności, powinien być przestrzegany i stosowany przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy. Przepis ten pozostawał nadal elementem systemu prawa.
W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wznowienie postępowania oraz uchylenie decyzji wymiarowej i umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 243 § 3 O.p., w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 120 O. p., polegające na uznaniu, że w wyniku uchylenia art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., brak było podstaw do wznowienia postępowania, bowiem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 lipca 2014 r. sygn. akt. 49/13, nie spowodował skutków w sferze spraw indywidualnych, opartych na konstytucyjnie zdyskwalifikowanej normie, skoro ustawodawca w wyznaczonym terminie wydał przepisy zastępujące przepisy, co do których orzeczono niekonstytucyjność.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z 19 sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 128, art. 240 § 1, art. 241 § 2 pkt 2, art. 243 § 1 i § 3 O. p. oraz art. 190 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 Konstytucji RP, a także wskazując na stan faktyczny sprawy, podzielił pogląd organu pierwszej instancji, że w wyroku z 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13 opublikowanym w Dzienniku Ustaw w dniu 6 sierpnia 2014 r. Trybunał Konstytucyjny orzekając, że art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP, równocześnie odroczył termin utraty jego mocy obowiązującej o osiemnaście miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Organ odwoławczy wskazał, że zakwestionowane wyrokiem Trybunału przepisy prawne pozostały na czas odroczenia w systemie prawnym, choć wiadomym było, że stwierdzono ich wadliwość konstytucyjną. Mimo tego uznał, że w okresie odroczenia przepisy te powinny być przestrzegane i stosowane przez wszystkich adresatów również przez sądy.
W skardze skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 243 § 3 O.p., w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 120 O.p., polegające na uznaniu, że w wyniku uchylenia art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., brak było podstaw do wznowienia postępowania, bowiem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 lipca 2014 r. sygn. akt. 49/13, nie spowodował skutków w sferze spraw indywidualnych, opartych na konstytucyjnie zdyskwalifikowanej normie, skoro ustawodawca w wyznaczonym terminie wydał przepisy zastępujące przepisy, co do których orzeczono niekonstytucyjność.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę wyjaśnił, że w kontekście zaistniałego w sprawie sporu istotne znaczenie ma interpretacja art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej w sytuacji skorzystania przez Trybunał Konstytucyjny z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej ocenianego przepisu. Sąd wskazał, że w pkt II powołanego przez skarżącą wyroku z 29 lipca 2014 r., sygn. akt P 49/13, Trybunału Konstytucyjny orzekł, że przepis wymieniony w części I (tj. art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r.) traci moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., TK wskazał, że możliwe będzie w dalszym ciągu prowadzenie postępowań w sprawie podatku od dochodów nieujawnionych na podstawie tego przepisu. Trybunał podkreślił, że odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu ma ten skutek, że w okresie osiemnastu miesięcy od ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw przepis ten (o ile wcześniej nie zostanie uchylony bądź zmieniony przez ustawodawcę), mimo że obalone w stosunku do niego zostało domniemanie konstytucyjności, powinien być przestrzegany i stosowany przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy (cz. III pkt 5.2. wyroku). Jednocześnie TK podtrzymał stanowisko zajmowane w dotychczasowym orzecznictwie, że w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji) wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu (por. wyroki z: 31 marca 2005 r., sygn. SK 26/02, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29; 24 października 2007 r., sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007 poz. 108; 16 lutego 2010 r., sygn. P 16/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 12; 14 lutego 2012 r., sygn. P 17/10, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 14) - cz. III pkt 5.3. wyroku.
W kontekście rozpatrywanego zagadnienia Sąd zaakcentował, że w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenia sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP) wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu. Zgodnie z utrwalonym poglądem prawnym Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli ustawodawca zmieni prawo przed upływem terminu odroczenia, to zmiana ta ma swoje źródło w derogacji dokonanej przez ustawodawcę, a nie przez Trybunał, dlatego nie znajduje zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji (zob. cz. III pkt 5.3. wyroku TK z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. P 17/10, publ. OTK Seria A 2012 nr 2, poz. 14; wyrok TK z 16 lutego 2010 r., sygn. P 16/09, publ. OTK Seria A 2010 nr 2, poz. 12 oraz powołane tam orzecznictwo).
Właściwa wykładnia art. 190 ust. 4 w zw. z ust. 3 Konstytucji RP jest zatem taka, że jeżeli ustawodawca zdoła w wyznaczonym przez Trybunał Konstytucyjny terminie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu zmienić lub uchylić ten przepis, to wznowienie postępowania administracyjnego lub postępowania sądowego nie będzie dopuszczalne. Skoro w Konstytucji RP przewidziana została możliwość odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, którego zgodność z Konstytucją została przez Trybunał zakwestionowana, to niewątpliwie chodziło o to, aby przepis taki przez ograniczony czas był jednak nadal stosowany. Wobec tego sprzeczna z tym założeniem byłaby dopuszczalność wznowienia postępowań administracyjnych lub sądowych zakończonych ostatecznymi decyzjami lub prawomocnymi wyrokami, skoro decyzje takie lub wyroki były wydane na podstawie przepisu, który mimo obalenia domniemania konstytucyjności, z woli ustrojodawcy powinien być i był stosowany, a ustawodawca zdołał we właściwym terminie przepis taki zmienić lub uchylić. Wobec powyższego Sąd uznał, że skoro art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. utracił moc nie w wyniku orzeczenia TK, lecz został uchylony na podstawie art. 1 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 16 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 251) zmieniającej Ordynację podatkową z dniem 1 stycznia 2016 r., a więc przed upływem 18 miesięcznego terminu wyznaczonego przez TK, to brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania. Tym samym za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 243 § 3 O.p. w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 120 O.p. w sytuacji, gdy przepis ten umożliwia wydanie decyzji tylko w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności wznowienia, albowiem jak już wcześniej zaznaczono, jeżeli ustawodawca zdoła w wyznaczonym przez Trybunał Konstytucyjny terminie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu zmienić lub uchylić ten przepis, to wznowienie postępowania administracyjnego lub postępowania sądowego nie będzie dopuszczalne.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) p.p.s.a. poprzez jego pominięcie i oddalenie skargi na decyzję, która została wydana w wyniku błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 243 § 3 O.p. w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 120 O.p. na skutek bezpodstawnego uznania, że w wyniku uchylenia przez ustawodawcę z dniem 1 stycznia 2016 r. przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. brak było podstaw do zastosowania art. 190 ust. 3 i ust. 4 Konstytucji oraz w konsekwencji nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 8 O.p., ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 lipca 2014 r. (P 49/13 opublikowany w Dz.U. z 6 sierpnia 2014 r. poz. 1052) nie spowodował skutków w sferze praw indywidualnych opartych na konstytucyjnie zdyskwalifikowanej normie, skoro ustawodawca w wyznaczonym terminie wydał przepisy zastępujące przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.p., który został uznany za niezgodny z Konstytucją.
W związku z powyższym wniosła o rozpoznanie skargi na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zasądzenie od organu podatkowego na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, w związku z czym podlega oddaleniu.
Na wstępie Naczelny Sad Administracyjny zauważa, że postanowieniem Tego Sądu z dnia 2 czerwca 2017 r., II FSK 922/16, odrzucono skargę o wznowienie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2015 r., I SA/Po 1188/14, w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 26 września 2014 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2007 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. W postanowieniu wskazano, że złożona skarga była niedopuszczalna z uwagi na fakt, że nie była oparta na ustawowej podstawie wznowienia, skoro uchylenie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. wynikało nie z wyroku Trybunału, lecz miało swe źródło w działaniach ustawodawcy.
Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarżąca skarży decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2007 r. od odchodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach powołując się na przesłankę wznowieniową z art. 240 § 1 pkt 8 O.p. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 lipca 2014 r., P 49/13.
Kwestia powyższa była już przedmiotem orzecznictwa sądowoadministracyjnego m.inn. w prawie II FSK 2639/17, którą Sąd w pełni akceptuje i podziela.
Odnosząc się do powyższej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko Sądu I instancji odnośnie do rozpoznawanej sprawy jest w pełni prawidłowe, zgodne z ugruntowanymi poglądami zarówno Trybunału Konstytucyjnego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pierwszy z nich podkreślał zarówno w wyroku z dnia 29 lipca 2014 r. (P 49/13), jak i wcześniej (por. wyroki z 31 marca 2005 r., SK 26/02, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29; 24 października 2007 r., SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007 poz. 108; 16 lutego 2010 r., P 16/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 12; 14 lutego 2012 r., P 17/10, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 14), że w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP) wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu. Innymi słowy, w przypadku zmian ustawowych przywracających stan zgodności z Konstytucją w instytucji podatku od dochodów nieujawnionych, w okresie odroczenia, nie będzie – zdaniem Trybunału – prawnych podstaw do wznawiania postępowań administracyjnych i sądowych.
W tym kontekście przypomnieć należy, że ustawą z dnia 16 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 251) wprowadzona została nowa regulacja dotycząca opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Przepisy te weszły w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Eliminacja z systemu prawnego przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w drodze ustawy, nie w drodze derogacji trybunalskiej jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oceniana jako brak podstaw do wznowienia postępowania. Wskazuje się, że w sytuacji odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu Trybunał stwierdza istnienie niekonstytucyjności, dając zarazem ustawodawcy czas na dostosowanie systemu prawnego do wymagań konstytucyjnych. Zakwestionowany akt pozostaje na czas odroczenia w systemie prawnym, ale nie ma już wątpliwości co do tego, że jest on konstytucyjnie wadliwy. Jeżeli ustawodawca zmieni prawo w okresie przed końcem upływu terminu odroczenia, wówczas zmiana ta – genetycznie – ma swe źródło nie w derogacji trybunalskiej (wyrok TK), lecz w derogacji dokonanej przez ustawodawcę. Wtedy jednak ‒ gdy ustawodawca wprowadzi nowe przepisy w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału ‒ brak jest w ogóle warunków do wznowienia postępowań, o czym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Tak więc orzeczenie z odroczonym skutkiem – jako zasada – nie powoduje skutków w sferze spraw indywidualnych, opartych na konstytucyjnie zdyskwalifikowanej normie, jeśli ustawodawca w terminie wyda przepisy zastępujące przepisy, co do których orzeczono niekonstytucyjność (zob. np. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2016 r., II FSK 1295/16, CBOSA).
Z tych względów za niezasadny należało uznać sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i b) p.p.s.a w zw. z art. 240 § 1 pkt 8 O.p.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło