II OZ 647/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2018 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 688/17 ze skargi W. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wydania aktu własności ziemi postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 688/17 W. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. Nr SKO [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wydania aktu własności ziemi, na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 i § 2 oraz w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - P.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez W. Z. od wyroku z dnia 14 grudnia 2017 r. oddalającego skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie należy do kręgu osób uprawnionych do sporządzenia skargi kasacyjnej (art. 175 § 1 i § 2 P.p.s.a.), a ponadto, wbrew wymogowi przewidzianemu w art. 176 P.p.s.a., w skardze kasacyjnej nie przytoczono podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Nie sprecyzowano, jakie konkretnie przepisy prawa zostały naruszone przez WSA w Gdańsku. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. Podkreślił, iż jest sędzią, a taką informację podał w skardze kasacyjnej, do zażalenia dołączył kserokopię legitymacji sędziowskiej. Opisał na czym polega naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, bez przytoczenia konkretnych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 176 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W świetle natomiast art. 176 § 2 P.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W art. 177a P.p.s.a. ustawodawca przewidział tryb usunięcia braków skargi kasacyjnej w przypadku, gdy skarga taka nie spełnia wymagań przewidzianych z art. 176. W myśl przywołanej regulacji tryb ten dotyczy wymogów "innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie". Przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są zatem elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej, których brak skutkuje jej odrzuceniem, bez uprzedniego wzywania do usunięcia któregoś z tych braków. Wskazane elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej stanowią bowiem o jej istocie i trudno byłoby przyjąć, że w razie ich pominięcia mamy wciąż do czynienia ze skargą kasacyjną (B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolter Kluwer 2016, teza 4 komentarza do art. 177a). Należy podkreślić, że dodanie do ustawy procesowej art. 177a miało na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. SK 22/11, stwierdzającego niezgodność art. 180 w zw. z art. 178 i art. 176 P.p.s.a. z Konstytucją RP. Wyrok ten nie dotyczył jednak sytuacji, w której brak skargi kasacyjnej polegał na nieprzytoczeniu podstaw kasacyjnych bądź ich uzasadnienia, stąd też należy uznać, że w tym zakresie zachowują aktualność wcześniej ukształtowane – i ugruntowane – poglądy doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych wskazujące na nieusuwalność braku skargi kasacyjnej polegającego na niezachowaniu wymogu podania podstaw kasacyjnych (por. R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. CH Beck, Warszawa 2015, s. 687, teza 6 i powołane tam orzecznictwo). Z uwagi na przewidzianą w art. 183 § 1 P.p.s.a. zasadę związania granicami skargi kasacyjnej wskazane braki uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie środka zaskarżenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznawać sprawy, domyślając się jedynie intencji autora skargi kasacyjnej, mając wątpliwości interpretacyjne co do podstaw zaskarżenia. Są to zatem elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej, które mają charakter materialny i których brak uniemożliwia rozpoznanie sprawy, co w konsekwencji prowadzi do niedopuszczalności skargi kasacyjnej i jej odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 553/05; z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2398/14; z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt I GSK 1594-1599/14; z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1422/16). Wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych, choć ściśle związany z treścią art. 174 P.p.s.a., który przewiduje, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być przy tym uznany za spełniony, jeśli ogranicza się do powielenia części lub całości tego przepisu, bez przytoczenia podstaw kasacyjnych, które wiążą się z koniecznością powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem autora skargi kasacyjnej - uchybił sąd, wraz z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych, a także aktu normatywnego, który je zawiera. Tylko takie opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Treść art. 183 § 1 P.p.s.a. uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu precyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej bądź poszukiwanie za stronę przepisów, którym ewentualnie mógł uchybić wojewódzki sąd administracyjny (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, op. cit., s. 688-690, tezy 13-16 i powołane tam orzecznictwo). Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, należy zauważyć, że w badanej skardze kasacyjnej, jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, skarżący nie podał podstaw kasacyjnych. Czyni to niemożliwym określenie granic skargi kasacyjnej, gdyż skarżący nie podjął żadnej próby wskazania, jakie przepisy postępowania, czy też prawa materialnego w jego ocenie zostały naruszone. Usunięcie powyższej wadliwości nie jest możliwe także poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, bowiem nie zawiera ono wskazania jakikolwiek przepisu, któremu Sąd pierwszej instancji miałby uchybić. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane powyżej braki skargi kasacyjnej są na tyle istotne i nienaprawialne w trybie właściwym do usuwania braków formalnych, że uniemożliwiają sądowi działającemu w granicach określonych w art. 183 § 1 P.p.s.a. jej rozpoznanie, co prowadzi do tego, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.