I SAB/Sz 6/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) starszy sekretarz sądowy BeataRadomska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 r. sprawy ze skargi H. i R. A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawach podatku od nieruchomości za lata 2011-2014 1. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania odwołań od decyzji Burmistrza z dnia 8 grudnia 2014 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2011-2014 , 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w kwocie [...] złotych, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz H. i R. A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [pic] WS/Vwyr.1 - senten ;ja v r /rki, H. i R. "A." S. z o.o. pismem z dnia 26.03.2015 r. złożyła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W uzasadnieniu wskazała, że po wniesieniu przez Stronę w ustawowym terminie odwołania od decyzji Burmistrza M. z dnia 08.12.2014 roku, organ podatkowy I instancji przekazał akta sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S. pismem z dnia 29.12.2014 roku. Strona nie otrzymała stanowiska organu podatkowego I instancji, czym naruszono przepis art.227 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn.zm.) - dalej o.p. Do dnia 23 marca 2015 roku, Skarżąca nie otrzymała żadnej informacji od organu podatkowego II instancji, o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy o których mowa w art. 139 §1 oraz art. 140 o.p. Powyższe działanie zdaniem skarżącej sprawia, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. pozostaje w bezczynności, a nie informowanie Strony co do procedowania sprawy jest oznaką rażącego naruszenia prawa. W związku z powyższym Spółka wniosła o • wyznaczenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S. terminu załatwienia sprawy (wydanie decyzji w wyniku odwołania Strony) • stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa • wymierzenie organowi Samorządowego Kolegium Odwoławczemu w S. kary grzywny w wysokości [...] zł • zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uznanie jej za niezasadną. Organ wskazał że w dniu 27.03.2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzjami o nr: [...] rozpatrzyło wniesione w dniu 15.12.2015 r. odwołania od czterech decyzji Burmistrza M. określających podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2011-2014r. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. poinformowało, że bezczynność organu w tej sprawie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Opóźnienie wynika z przyczyn kadrowych, które nie były możliwie do przewidzenia w czasie wpływu sprawy. Kolegium podkreśliło, że wobec ilości spraw i ilości etatowych członków Kolegium nie jest możliwie rozpatrywanie wszystkich w terminie przewidzianym w art. 139 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. W przypadku skargi na bezczynność organu (lub przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania) przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że celem wprowadzenia przez ustawodawcę do systemu polskiego prawa instytucji skargi na bezczynność była ochrona uprawnień jednostki do żądania od organu zachowania gwarantowanego jednostce przez przepis prawa. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania i likwidację stanu opieszałości po stronie organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Kr 13/14, LEX nr 1512583; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SAB/Wa 205/07, LEX nr 479291). Zgodnie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W kontekście rozpoznawanej sprawy należy zaznaczyć, że w sprawach dotyczących rozpoznawania skarg na bezczynność organów administracji publicznej sąd orzeka, biorąc za podstawę stan rzeczy (prawny i faktyczny) istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia, a nie w chwili złożenia skargi, co może mieć znaczenie w sytuacji, gdy organ po dniu wniesienia skargi na jego bezczynność – a przed rozpoznaniem sprawy przez sąd - podjął określone działania, tj. wydał akt lub dokonał czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W takiej sytuacji wniesiona na podstawie art. § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga na bezczynność staje się bezskuteczna, co do możliwości jej uwzględnienia w zakresie art. 149 § 1 zd. 1 p.p.s.a., tj. w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, skoro organ – przed zamknięciem rozprawy i wydaniem rozstrzygnięcia – podjął już określone działania. Należy przyjąć, że jeżeli do dnia orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. zawiera normę, wg. której uwzględnienie skargi na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego) polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) miały miejsce oraz czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że "użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu >jednocześnie< nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 Kodeksu cywilnego, wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy więc przyjąć, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a." (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, ONSA/WSA 2013/1/7). Z akt sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w dniu 27 marca 2015 r. – a więc już po wniesieniu skargi - wydało decyzje (nr [...] rozpatrzyło wniesione w dniu 15.12.2015 r. odwołania od czterech decyzji Burmistrza M. określających podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2011-2014r., którymi wyeliminowało stan bezczynności w sprawie. Wobec zaistniałej sytuacji odpadła podstawa do zastosowania art. 149 § 1 zd. 1 p.p.s.a., tj. zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku i umorzył postępowanie w zakresie żądania zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. do wydania decyzji w sprawie. Rozpoznając skargę w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Sąd uznał, że zaistniałe w sprawie okoliczności nie przemawiają za takim stwierdzeniem. Opisany powyżej przebieg postępowania nie pozostawia wątpliwości, iż organ odwoławczy dopuścił się bezczynności w sprawie, gdyż od momentu wpływu odwołania do wydania decyzji w sprawie upłynął okres dłuższy aniżeli określony w przepisach. W myśl art. 125 § 1 o.p., organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie natomiast do treści art. 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zgodnie zaś z art. 139 § 1 tej ustawy załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (§ 2). Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy (§ 3). Przystępując do oceny, czy bezczynność miała charakter rażący należy w pierwszej kolejności zdefiniować pojęcie "rażącego naruszenia prawa". W orzecznictwie przyjmuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podnosi się, że rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w Ordynacji podatkowej przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej poprzez ich ewidentne (oczywiste) niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie. Przyjmuje się, że w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Innymi słowy, samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 29/13, LEX nr 1368782; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III SAB/Gd 13/13, LEX nr 1368959; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 124/14, LEX nr 1534558). W rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że prowadzone przez organ odwoławczy postępowanie (od dnia wpływu odwołania do dnia wydania rozstrzygnięcia) trwało blisko 3 miesiące, co stanowi przekroczenie dwumiesięcznego terminu określonego w art. 139 § 3, które nie zostało w żaden sposób uzasadnione przez organ. Jednak dokonując powyższej oceny Sąd wziął pod uwagę, iż bezczynność organu nie była długotrwała. Odwołanie skarżącej wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego bowiem w dniu 31 grudnia 2014 r., a więc zgodnie z przytoczonym powyżej przepisem organ powinien zakończyć postępowanie odwoławcze i wydać rozstrzygnięcie do dnia 28 lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzje w przedmiotowej sprawie wydało w dniu 27 marca 2015 r., a więc z miesięcznym opóźnieniem. W tym miejscu podkreślić należy, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów do załatwienia sprawy, przekroczenie tych terminów musi być znaczne. Niewątpliwie przekroczenie terminu o około miesiąc nie może być kwalifikowane jako znaczne opóźnienie. Tym samym nie można stwierdzić, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Uzasadnione okazało się żądanie przez skarżącą wymierzenia grzywny organowi. Co do zasady żądanie wymierzenia grzywny zawarte w treści skargi wiąże sąd, o ile w toku postępowania sądowoadministracyjnego wykazane zostaną przesłanki. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpatrywanym przypadku. Podkreślić należy, że skarżąca żądała wymierzenia organowi grzywny w wysokości [..] zł . Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów. Sąd stanął na stanowisku, że w rozpatrywanym przypadku istotny jest przede wszystkim fakt, iż bezczynność organu została usunięta niemalże natychmiast po sporządzeniu skargi na bezczynność. Zgodzić się należy ze skarżącym, że nie jest do zaakceptowania sytuacja w której organ podejmuje działania dopiero na skutek skarg podatnika. Warto też podkreślić i to, że w czasie w którym było rozpoznawane odwołanie organ nie podjął jakichkolwiek działań a zatem bezczynność ta była głównie po stronie organu, w związku z czym grzywna ma charakter dlań dyscyplinujący. Sąd przy jej ustalaniu wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tym także wyjaśnienia organu, co do przyczyn. W ocenie Sądu wysokość grzywny wymierzonej w wyroku jest uzasadniona i spełniona zostanie jej rola dyscyplinująca. Kwota ta mieści się co do wysokości w ramach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Umorzenie postępowania w części dotyczyło zobowiązania organu do wydania decyzji, które to w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe jako że organ w dniu 27 marca 2015 r. wydał decyzje w sprawie O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) ustalone na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153) oraz opłatę od pełnomocnictwa ([...] zł).