III SA/Wa 3829/16
WyrokWSA w Warszawie2018-01-17
Skład orzekający: Aneta Trochim-Tuchorska, Ewa Izabela Fiedorowicz, Agnieszka Wąsikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca, dokonując wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za okres od grudnia 2010 r. do listopada 2011 r., mógł uwzględniać pracownika legitymującego się orzeczeniami o inwalidztwie wydanymi przez komisje lekarskie podległe MSWiA, nawet jeśli ostatnie z tych orzeczeń zostało wydane przed 1 stycznia 1998 r. i było czasowe, a nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało uzyskane dopiero w 2013 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pracodawca miał prawo uwzględniać pracownika jako osobę niepełnosprawną w spornym okresie, ponieważ jego niepełnosprawność była udokumentowana ważnymi orzeczeniami wydanymi przed 1 stycznia 1998 r., które zgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji były traktowane jako potwierdzenie lekkiego stopnia niepełnosprawności. Wprowadzenie art. 2a ustawy o rehabilitacji od 1 stycznia 2011 r. nie miało zastosowania do zdarzeń prawnych powstałych przed tą datą, a art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji odnosi się do "rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych", co oznacza stan obiektywnie istniejący, a nie tylko ten potwierdzony nowym orzeczeniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązania Starostwa Powiatowego w K. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za okres od grudnia 2010 r. do listopada 2011 r. Organy administracji uznały, że Starostwo nieprawidłowo zaliczyło pracownika I.P. do osób niepełnosprawnych, ponieważ nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uzyskano dopiero w 2013 r., a przepis art. 2a ustawy o rehabilitacji (obowiązujący od 2011 r.) wymagał przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Starostwo argumentowało, że pracownik legitymował się ważnymi orzeczeniami o inwalidztwie wydanymi wcześniej, które potwierdzały jego niepełnosprawność w spornym okresie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz zasądził od Ministra na rzecz Starostwa zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant referent stażysta Łukasz Kłosiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Starostwa Powiatowego w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2010 r. do listopada 2011 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Starostwa Powiatowego w K. kwotę 555 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] października 2016r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Starostwo Powiatowe w K. (dalej: "Skarżący", "Strona" lub "Starostwo"), utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") z [...] grudnia 2015r. określającą wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON" lub "Fundusz") za miesiące od grudnia 2010r. do listopada 2011r.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem z [...] lipca 2015r. Prezes Zarządu PFRON wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres: od grudnia 2010r. do listopada 2011r.
Jednocześnie pismem z 16 lipca 2015r. organ I instancji wezwał Starostwo do przedstawienia m.in. dowodów w postaci orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników albo orzeczeń o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy za okres od grudnia 2010r. do listopada 2011r. wraz z adnotacją, kiedy orzeczenie wpłynęło do pracodawcy, złożonych do ZUS deklaracji DRA za wskazany okres, w przypadku wystąpienia różnic pomiędzy rzeczywistą wysokością zatrudnienia a wysokością zatrudnienia wykazaną do ZUS pisemnych wyjaśnień ich przyczyn oraz innych dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
Decyzją z [...] grudnia 2015r. Prezes Zarządu PFRON określił wysokość zobowiązania Skarżącego z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2010r. do listopada 2011r. w łącznej kwocie 190.406,00 zł, wskazując w sentencji decyzji wysokość zobowiązań za poszczególne miesiące.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wysokość zobowiązania została obliczona na podstawie zgromadzonej dokumentacji przekazanej przez Stronę przy pismach z 31 lipca 2015r., 31 sierpnia 2015r. oraz 1, 4 i 15 września 2015r., przy uwzględnieniu przesłanych orzeczeń o niepełnosprawności, z wyjątkiem orzeczenia I.P. Organ I instancji odmówił uznania jej za osobę niepełnosprawną, ponieważ w jego ocenie nie legitymowała się ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności w okresie, którego dotyczy decyzja. Zauważył, że I.P. od maja 1991r. otrzymywała czasowe orzeczenia wydawane przez komisje lekarskie podległe MSWiA. W dniu 9 lipca 2002r. Wojewódzka Komisja Lekarska MSWiA zakwalifikowała I.P. do trzeciej grupy inwalidów na stałe, stwierdzając jednocześnie, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w [...].
Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie:
1) art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej jako: "O.p."), w szczególności poprzez nierozpatrzenie sprawy w sposób wyczerpujący, brak odniesienia się do argumentów podnoszonych w trakcie postępowania, a także naruszenie zasady zaufania do organów państwowych;
2) art. 21 ust. 1 i ust. 2a w zw. z art. 2 pkt 10 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011r., Nr 127, poz. 721 ze zm. dalej jako: "ustawa o rehabilitacji") poprzez zakwestionowanie zaliczenia przez Stronę pracownika I.P. jako osoby niepełnosprawnej przy sporządzaniu deklaracji DEK - I i wyliczaniu zobowiązania na rzecz PFRON za okres od grudnia 2010r. do listopada 2011r. i w konsekwencji nieprawidłowe określenie wysokości zobowiązania, z którego wynika, że Strona zamiast zadeklarować i wpłacić kwotę 190 406,00 zł, zadeklarowała kwotę 171 912,00 zł.
Pismem z 8 marca 2016r. Starostwo wniosło o przeprowadzenie dowodu w postaci Protokołu Kontroli Skarbowej z 16 stycznia 2013r. oraz z 25 lutego 2013r. na okoliczność prawidłowości i aktualności wszystkich orzeczeń o stopniu niepełnosprawności osób zatrudnionych w Starostwie Powiatowym (w tym pracownika, którego zaliczenie do osób niepełnosprawnych kwestionuje organ I instancji).
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] października 2016r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezesa Zarządu PFRON.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 21 § 3 O.p. jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, iż podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Przepis ten - na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji ma zastosowanie do wpłat na PFRON.
Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Stosownie do treści ust. 5 ww. artykułu do liczby pracowników, o której mowa w ust. 1, nie wlicza się osób niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych oraz osób niebędących osobami niepełnosprawnymi zatrudnionych:
1) na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego;
2) przebywających na urlopach wychowawczych;
3) nieświadczących pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej;
4) będących uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy;
5) nieświadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego;
6) przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia określają odrębne ustawy.
Zgodnie z art. 62 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji osoby, które przed 1 stycznia 1998r. zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów przez komisje lekarskie podległe MON lub MSWiA na podstawie odrębnych przepisów dotyczących niezdolności do służby, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy.
Orzeczenie takie przekłada się na następujące stopnie niepełnosprawności:
- orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
- orzeczenie o zaliczeniu do III grupy inwalidztwa w związku ze służbą z jednoczesnym orzeczeniem inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia traktowane jest na równi z lekkim stopniem niepełnosprawności.
Natomiast orzeczenie ustalające inwalidztwo III grupy wyłącznie z tytułu niezdolności do służby oznacza zdolność do pracy poza służbą, a zatem posiadaczy tych orzeczeń nie zalicza się do osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji. Stanowi o tym art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) oraz art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004r. Nr 8, poz. 67 ze zm.).
Odnosząc powyższe przepisy do realiów przedmiotowej sprawy organ odwoławczy uznał stanowisko organu I instancji za prawidłowe. Organ odwoławczy zauważył, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w K. z dnia [...] lipca 1996r., nr [...], którym dysponowała I.P. było orzeczeniem czasowym i obowiązywało do czasu wygaśnięcia, tj. do dnia 12 lipca 1999r., kiedy pracownica Skarżącego otrzymała kolejne orzeczenie nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w K. Zaliczenie I.P. do grona osób niepełnosprawnych za okres wskazany w decyzji, byłoby możliwe gdyby przed dniem 1 stycznia 1998r. I.P. otrzymała orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW na stałe. Organ odwoławczy podkreślił, że po wygaśnięciu orzeczenia wydanego przed 1 stycznia 1998r., pracownica Strony, chcąc być zaliczana do grona osób niepełnosprawnych, mogła wystąpić z wnioskiem o orzeczenie niezdolności do pracy lub stopnia niepełnosprawności do właściwego organu orzeczniczego, którym był lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Uprawienia takiego od 1 stycznia 1998r. nie posiadały już komisje lekarskie podległe MSWiA, dlatego też orzeczenie z dnia 9 lipca 2002r. Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA nie jest podstawą do uznania ww. osoby za osobę niepełnosprawną.
Organ odwoławczy wskazał, że z dokumentacji wynika, iż z wnioskiem o orzeczenie niepełnosprawności I.P. wystąpiła dopiero w 2013r. W wyniku jego rozpatrzenia, Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. w dniu 25 września 2013r., uznał ją za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Orzeczenie powyższe zostało dostarczone do pracodawcy 30 września 2013r. i od tego dnia, zgodnie z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, osobę tę wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Orzeczenie to, zdaniem organu odwoławczego, nie może być podstawą do wliczania pracownika do stanu zatrudnienia za wcześniejsze okresy z przyczyn wcześniej podanych. Powoływanie się przez Stronę na fakt, że w orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność pracownika istnieje od 1992r. nie może zostać uwzględnione. Status osoby niepełnosprawnej zależy bowiem od niepełnosprawności w sensie prawnym, tj. potwierdzonej ważnym orzeczeniem, wydanym przez uprawnione organy, a nie niepełnosprawności w sensie biologicznym. Celem umieszczania daty lub okresu powstania niepełnosprawności w orzeczeniach jest szacunkowe (zbliżone) ustalenie niepełnosprawności biologicznej ułatwiającej organom orzeczniczym proces orzekania i ustalenie pogłębiających się dysfunkcji spowodowanych schorzeniami w odniesieniu do danego wieku osoby orzekanej. Data ustalenia niepełnosprawności w sensie biologicznym nie może być zatem utożsamiana z datą ustalenia niepełnosprawności w sensie prawnym.
Zgodnie natomiast z art. 1 ustawy o rehabilitacji, ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:
1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub
2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub
3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Z przepisu tego wynika wprost, że przedmiotowa ustawa obejmuje swoim zakresem jedynie osoby legitymujące się jednym z ww. orzeczeń potwierdzających niepełnosprawność. Ze sformułowania "potwierdzona orzeczeniem" należy wnioskować, iż celem ustawodawcy było wytyczenie zakresu podmiotowego ustawy i jego ograniczenie do osób, których niepełnosprawność nie jest jedynie stanem faktycznym, lecz która została stwierdzona, ustalona i ukształtowana.
Organ odwoławczy zauważył, że powołany przez Stronę wyrok WSA w Warszawie z 29 listopada 2006r., III SA/Wa 1066/06 oraz wyrok NSA z 10 marca 2009r. II FSK 1826/07 nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie, ponieważ oba rozstrzygnięcia dotyczyły stanu prawnego określonego ustawą o rehabilitacji, który istniał do 31 grudnia 2010r. W dniu 1 stycznia 2011r. ustawą z dnia 29 października 2010r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010r. Nr 226, poz. 1475) został dodany art. 2a. Przepis ten określa sposób ustalania terminu, od którego wlicza się pracownika do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie orzeczeń potwierdzających niepełnosprawność, przedstawionych pracodawcy począwszy od dnia 1 stycznia 2011r. Przed wskazaną datą nie było regulacji prawnej, która odnosiłaby się do sposobu określania daty początkowej, od której należy wliczać osobę do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W związku z powyższym przyjmowano, że pracodawca miał obowiązek traktować daną osobę jak pracownika niepełnosprawnego począwszy od dnia przedstawienia orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, natomiast w wyniku analizy ex post mógł traktować tę osobę jako pracownika niepełnosprawnego w okresie przed przedstawieniem orzeczenia, jeżeli z orzeczenia wynikała konkretna data powstania niepełnosprawności (inwalidztwa, niezdolności do samodzielnej egzystencji, niezdolności do pracy, celowości przekwalifikowania) lub stopnia niepełnosprawności. Data wydania orzeczenia przez konkretny organ orzeczniczy nie musi być bowiem równoznaczna z datą powstania niepełnosprawności bądź jej stopnia. Do orzeczeń przedstawionych pracodawcy po dniu 31 grudnia 2010r. ma zastosowanie ogólna zasada wynikająca z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, w myśl której niezależnie od określonej w orzeczeniu daty powstania niepełnosprawności lub jej stopnia osobę legitymującą się takim orzeczeniem wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia ważnego orzeczenia potwierdzającego tę niepełnosprawność.
Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych organ odwoławczy stwierdził, że protokoły kontroli skarbowej z 16 stycznia 2013r. oraz z 25 lutego 2013r. stanowią część materiału dowodowego, który był przedmiotem analizy organu. Zgodnie jednakże z przepisem art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 29 ust. 3a, 3b, 3c i 3g, art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. a), art. 33 ust. 4a, 4a, 4c, 7 i 7a, oraz art. 38 ust. 2 pkt 1 lit. a) tiret pierwsze ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r. poz. 361 ze zm.) stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art, 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Oznacza to, że prawidłowość zaliczenia danych pracowników do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych powinna być oceniana przede wszystkim przez Prezesa Zarządu PFRON, a także Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W ocenie organu odwoławczego, postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, stan faktyczny wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, a wysokość zobowiązania za okres od grudnia 2010r. do listopada 2011r. została wyliczona prawidłowo, dlatego też zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 187 O.p. należy uznać za całkowicie bezzasadne.
Starostwo zaskarżyło powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 1, art. 2 pkt 10 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W związku z powyższym Starostwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że orzeczenia o niepełnosprawności wydane przed dniem 1 stycznia 1998r., którymi legitymuje się I.P. potwierdzają, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim od 1992r. i w stopniu umiarkowanym od września 2013r., a stwierdzone w nich inwalidztwo III grupy z ogólnego stanu zdrowia trwało cały czas. Zdaniem Skarżącego z art. 2 ust. 10 ustawy o rehabilitacji wynika, że niepełnosprawność w rozumieniu tej ustawy nie musi pokrywać się z niezdolnością do pracy w rozumieniu przepisów rentowych. Niepełnosprawność jest stanem obiektywnym i orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Skarżący podkreślił ponadto, że zaliczanie I.P. do osób niepełnosprawnych było uprzednio akceptowane przez PFRON w lutym 2007r., kiedy na wezwanie tej jednostki Starostwo przesłało kopie orzeczeń zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych, jak również przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K., który w protokole kontroli z 25 lutego 2013r. nie stwierdził żadnych nieprawidłowości z tytułu wpłat na PFRON.
W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem postępowania w rozpoznanej sprawie było określenie Starostwu wysokości wpłat na PFRON, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji za okres od grudnia 2010r. do listopada 2011r.
Organy administracji powołując się na art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji –obowiązujący od 1 stycznia 2011r. – uznały, że Starostwo w okresie od grudnia 2010r. do listopada 2011r. ustalając wysokość wpłat na PFRON na podstawie art. 21 ust. 1 tej ustawy, nie mogło uwzględniać jako osoby niepełnosprawnej I.P., gdyż orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 25 września 2013r. uznające ją za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym zostało dostarczone do pracodawcy dopiero 30 września 2013r.
Zdaniem natomiast Starostwa było ono uprawnione do uwzględniania w tym okresie I.P. jako osoby niepełnosprawnej, gdyż jej niepełnosprawność w stopniu lekkim w tym okresie potwierdzają posiadane przez Starostwo dokumenty. Potwierdza to zarówno to orzeczenie z 25 września 2013r., jak i wcześniejsze orzeczenia, z których wynika, iż była ona w tym czasie osobą niepełnosprawną.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w ocenie Sądu, za całkowicie nieuzasadnione uznać należy zastosowanie przez organ normy wynikającej z art. 2a ustawy o rehabilitacji do wpłat na PFRON za grudzień 2010r.
Przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji stanowi, iż osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 29 października 2010r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010r., Nr 226, poz. 1475; dalej: "ustawa nowelizująca z 2010r."), mocą której dodano art. 2a, przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2011r.
W myśl art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Stosownie do postanowień art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 stosuje się odpowiednio (z zastrzeżeniem, które w rozpoznanej sprawie nie ma znaczenia) przepisy Ordynacji podatkowej. Pracodawcy dokonują w/w wpłat w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisje danych w formie dokumentu elektronicznego (art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji).
Zobowiązanie z tytułu wpłat na Fundusz jest zobowiązaniem, określonym w art. 21 § 1 pkt 1 O.p., które powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Oznacza to, że ww. zobowiązanie powstaje w momencie osiągnięcia przez pracodawcę zatrudnienia w wysokości co najmniej 25 pracowników, przy zastosowaniu warunków i wskaźnika określonych w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
Zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON wykonywane jest w drodze samoobliczenia przez zobowiązanego pracodawcę, tj. zadeklarowania i dokonania wpłaty w terminie określonym w ustawie. W przypadku, gdy pracodawca nie zapłacił w całości lub w części należności, nie złożył deklaracji albo gdy wysokość zobowiązania jest inna niż wykazana w deklaracji, Prezes PFRON może wydać decyzję określającą zobowiązanie w prawidłowej wysokości.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że wprowadzony z dniem 1 stycznia 2011r. przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji nie ma zastosowania do zdarzeń, które zrodziły obowiązek wpłat na PFRON przed wejściem w życie ww. przepisu, tj. powstałych w grudniu 2010r. (zob. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2014r. w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 2018/13, III SA/Wa 2019/13 oraz III SA/Wa 2020/13, CBOSA).
Zasadą jest bowiem, że przepisy prawa materialnego stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia zdarzenia, które wywołuje skutki prawne.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego treścią zasady lex retro non agit jest zakaz nadawania prawu mocy wstecznej. Zakaz ten dotyczy zwłaszcza przepisów normujących prawa i obowiązki obywateli, jeżeli prowadzi to do pogorszenia ich sytuacji w stosunku do stanu poprzedniego (np. wyroki TK: z dnia 30 listopada 1993r., sygn. K 18/92, opubl. OTK 1993, cz. II, poz. 41; z 27 lutego 2002r., sygn. akt K 47/01, opubl. OTK-A 2002 Nr 1 poz. 6). Zasada ta nie ma jednak charakteru absolutnego i można od niej odstępować, jednak wyjątkowo i tylko z usprawiedliwionych względów (np. orzeczenie z 19 października 1993r., sygn. akt K. 14/92, OTK 1993, cz. II, poz. 35). Doktryna prawa uwzględniając wartość, jaką jest zaufanie obywatela do prawa, uznaje natomiast za niedopuszczalne stanowienie norm z mocą wsteczną, jeśli podmioty, których te normy dotyczą, nie mogły racjonalnie przewidzieć decyzji tego rodzaju, a nadzwyczajne okoliczności czy dobra podlegające ochronie konstytucyjnej decyzji takiej nie usprawiedliwiają. Można natomiast usprawiedliwić wyjątkowe nadanie normom możliwości oddziaływania na sytuacje zastane, jeżeli zaistniały ważkie powody, a zainteresowane podmioty miały podstawy, by oczekiwać uchwalenia takich norm [S. Wronkowska, Zmiany w systemie prawnym (Z zagadnień techniki i polityki legislacyjnej), Państwo i Prawo 1991, z. 8, s. 9]. W wyroku z 24 lipca 1990r., sygn. akt K 5/90 (opubl. OTK 1990 nr 1 poz. 4) Trybunał Konstytucyjny wskazał ponadto, że zakaz stanowienia przepisów z mocą wsteczną może się odnosić wyłącznie do przepisów ograniczających prawa lub zwiększających zobowiązania. Wobec tego retroaktywne przepisy można uznać za konstytucyjne, jeżeli poprawiają one sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej i zarazem nie pogarszają sytuacji prawnej pozostałych adresatów tej normy (por. wyroki TK: z 25 września 2000 r., sygn. akt K 26/99, opubl. OTK ZU 2000 Nr 6, poz. 186; z 19 marca 2007r. sygn. akt K 47/05, opubl. OTK-A 2007 nr 3 poz. 27).
W niniejszej sprawie ustawodawca nie wprowadził przepisów retroaktywnych, lecz orzekające w niej organy dokonały takiej ich interpretacji, że nadały prawu moc wsteczną przyjmując, iż przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji ma zastosowanie do wpłat na Fundusz, których obowiązek uiszczenia powstał w związku z zatrudnianiem przez Starostwo w miesiącu grudniu 2010r. co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar pracy. Obowiązek wpłaty na Fundusz powstał w tym przypadku w grudniu 2010r., a jedynie termin na dokonanie wpłaty z tego tytułu upływał w styczniu 2011r. Wskazać w tym miejscu należy na niekonsekwencję samego organu odwoławczego, który z jednej strony stwierdza, że przed 1 stycznia 2011r. nie miała znaczenia data doręczenia pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności (istotna była data powstania niepełnosprawności wskazana w orzeczeniu), z drugiej strony stwierdza, iż data ta ma fundamentalne znaczenie, w przypadku zdarzeń takich jak występujące w niniejszej sprawie, czyli mających miejsce przed dniem 1 stycznia 2011r.
Jak już to powiedziano, gdy zdarzenia rodzące skutki prawne w postaci obowiązku wpłat na PFRON mają miejsce w okresie kiedy nie obowiązywał jeszcze art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, to do oceny skutków prawnych tych zdarzeń należy stosować przepisy obowiązujące w dacie ich wystąpienia. Skoro norma ta nie obowiązywała, a w świetle posiadanych przez pracodawcę dokumentów (orzeczeń) nie budzi wątpliwości, że I.P. była w grudniu 2010r. osobą niepełnosprawną, to nie ma podstaw do nieuwzględniania jej jako osoby niepełnosprawnej przy określaniu wysokości wpłaty na Fundusz za grudzień 2010r., ze względu na treść art. 2a ust. 1-4 ustawy o rehabilitacji. Zatem nie można było podzielić stanowiska organu, że z uwagi na treść art. 2a ust. 1 u.r.o.n. (dodanego od 1 stycznia 2011r.), pracownik I.P. została nieprawidłowo uwzględniona przez Starostwo jako osoba niepełnosprawna w grudniu 2010r.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, za nieprawidłowe uznać należy stanowisko organów, że ze względu na treść art. 2a ustawy o rehabilitacji, dla ustalenia wysokości wpłat na Fundusz przewidzianych w art. 21 ust. 1 tej ustawy za okres od grudnia 2010r. do listopada 2011r., istotne znaczenie ma data, w której pracownik dostarczy pracodawcy orzeczenie potwierdzające jego niepełnosprawność.
Zwrócić należy uwagę, że wprowadzony od 1 stycznia 2011r. przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji określa moment, w którym osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Według tego przepisu osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Przepis ten znajduje się w rozdziale 1 "Przepisy ogólne". Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 i 7 w zw. z art. 2a ust. 4 ustawy o rehabilitacji.
Do art. 2a ustawy o rehabilitacji wprost odwołuje się przepis art. 20c tej ustawy (dodany ustawą nowelizującą z 2010r.), wedle którego osobie niepełnosprawnej przysługują uprawnienia pracownicze określone w rozdziale 4 "Uprawnienia osób niepełnosprawnych" odpowiednio od dnia, od którego osoba niepełnosprawna została wliczona do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 2a.
Nie ulega wątpliwości, że pracownik może skorzystać z takich uprawnień jak m.in.: skrócony czas pracy, dodatkowa przerwa w pracy na gimnastykę, dodatkowy urlop wypoczynkowy, zwolnienie z pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia – dopiero od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność (art. 20c w zw. z art. 2a oraz w zw. z art. 15, art. 17, art. 19 i art. 20 tej ustawy). Regulacja taka jest uzasadniona ze względu na ochronę pracodawcy. W świetle tej regulacji dopóki pracownik nie udokumentuje wobec pracodawcy swojej niepełnosprawności stosownym orzeczeniem, dopóty nie może domagać się od pracodawcy dodatkowych uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym. Dodać należy, że w związku z dodaniem art. 2a oraz art. 20c, ustawą nowelizującą z 2010r., zmieniono także treść ust. 4 art. 15 ustawy o rehabilitacji. Przed dokonaniem wskazanych zmian ustawą nowelizującą z 2010r. tego rodzaju regulację jak art. 20c w zw. z art. 2a ustawy o rehabilitacji zawierał wyłącznie art. 15 ust. 4 tej ustawy odnoszący się tylko do uprawnienia do skróconego czasu pracy (do innych uprawnień osób niepełnosprawnych takiego zastrzeżenia nie było).
Zważyć jednakże należy, że ustawą nowelizującą z 2010r. nie zmieniono przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji usytuowanego w rozdziale 5 "Szczególne obowiązki i uprawnienia pracodawców w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych". Przepis ten stanowi, że pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Przepis art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji nieustannie odwołuje się do "rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych". W przepisie tym ustawodawca nie odniósł się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych ustalonego na podstawie art. 2a ustawy o rehabilitacji, jak uczynił to w art. 20c tej ustawy.
Dokonując zatem wykładni gramatycznej art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji należy stwierdzić, że rzeczywisty stan zatrudnienia oznacza stan obiektywnie istniejący, stan zgodny z prawdą, z faktami. Zatrudnienie osób niepełnosprawnych pracodawca winien był określać według rzeczywistej ilości pracowników niepełnosprawnych.
Podkreślenia wymaga, że art. 1 ustawy o rehabilitacji stanowi, iż ustawa ta dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:
1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub
2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub
3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia. Niepełnosprawność - oznacza zaś trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy (art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji).
Zgodnie z art. 3 ustawy o rehabilitacji ustala się trzy stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki), a orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.
Zatem za osoby niepełnosprawne, zgodnie z art. 1 w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji, uważa się osoby trwale lub okresowo niezdolne do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy, jeżeli uzyskają orzeczenie o zakwalifikowaniu do jednej z trzech grup niepełnosprawności.
Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych oznacza natomiast przeciętny miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy (art. 2 pkt 6 ustawy o rehabilitacji).
Pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy), określając swoje zobowiązanie wobec PFRON, ma więc obowiązek: ustalenia w danym miesiącu rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w swoim zakładzie, obliczenia ile osób, przy jego stanie zatrudnienia stanowi 6% wskaźnika zatrudnienia, obliczenia 40,65% przeciętnego wynagrodzenia.
Jak już wskazano, wykładnia gramatyczna art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji prowadzi do wniosku, że rzeczywisty stan zatrudnienia oznacza stan obiektywnie istniejący, stan zgodny z prawdą, z faktami.
Wskazać też należy, że jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 29 listopada 2006r., III SA/Wa 1066/06 orzeczenie organu orzekającego o niepełnosprawności nie konstytuuje niepełnosprawności, która istnieje obiektywnie.
Zauważenia też wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji, ustawa ta dotyczy osób, których niepełnosprawność została "potwierdzona" (nie zaś "stwierdzona") stosownym orzeczeniem, co również wskazuje na deklaratoryjny charakter orzeczenia o niepełnosprawności. Dodać trzeba, że zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o niepełnosprawności powinno (jeżeli tylko jest to możliwe) zawierać również datę powstania niepełnosprawności ustaloną w trybie § 14 ust. 3 rozporządzenia.
Jak wynika z akt sprawy, I.P. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] września 2013r. znak [...] stwierdzającym jej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym od 19 sierpnia 2013r. oraz wskazującym, że jej niepełnosprawność istnieje od 1992r. Skoro niepełnosprawność istnieje od 1992r., a dopiero od 19 sierpnia 2013r. jest to niepełnosprawność o stopniu umiarkowanym, to niewątpliwie orzeczenie to potwierdza, że I.P jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim od 1992r. Ustaleń tych dokonano w szczególności na podstawie zaświadczenia wydanego dla potrzeb orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz zgromadzonej dokumentacji.
Przed uzyskaniem powyższego orzeczenia I.P. legitymowała się orzeczeniami wydanymi przez Wojewódzką Komisję Lekarską Nr [...] MSWiA w K. (orzeczenia: z 28 maja 1991r., z 28 października 1992r., z 17 lutego 1994r., z 24 lipca 1996r., z 9 lipca 2002r.).
I tak w orzeczeniu nr [...] z 24 lipca 1996r. w części A "Orzeczenia o zdolności do służby" wskazano schorzenia i choroby, na jakie cierpi I.P., a w części B "Orzeczenia o inwalidztwie" uznano ją za inwalidkę i zaliczono do III grupy inwalidów. Ponadto uznano, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w [...]. Uznano, że inwalidztwo to już istniało wcześniej. Stwierdzono, że inwalidztwo to jest czasowe i wyznaczono termin badania kontrolnego na lipiec 1999r. Kolejnym orzeczeniem nr [...] z 12 lipca 1999r. I.P. uznano za inwalidkę i zaliczono do III grupy inwalidów. Ponadto uznano, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w [...]. Uznano, że inwalidztwo to już istniało wcześniej. Stwierdzono, że inwalidztwo to jest czasowe i wyznaczono termin badania kontrolnego na lipiec 2002r. Natomiast orzeczeniem nr [...] z 9 lipca 2002r. I.P. uznano za inwalidkę i zaliczono do III grupy inwalidów. Ponadto uznano, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w [...]. Uznano, że inwalidztwo to już istniało wcześniej. Stwierdzono, że inwalidztwo to jest trwałe. W uzasadnieniu wskazano, że I.P. zakwalifikowano do III grupy inwalidów na stałe ze względu na wiek i charakter schorzeń. Dodać należy, że z orzeczeń tych wynika, że zaliczenie do III grupy inwalidzkiej nastąpiło z ogólnego stanu zdrowia (biorąc pod uwagę schorzenia i choroby jakie stwierdzono). Nie uznano bowiem, aby inwalidztwo pozostawało w związku z wypadkiem bądź chorobą powstałą wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby. Z orzeczeń tych wynika, że I.P. nie może być zatrudniona w resorcie MSWiA. Dodać należy, że wskazane orzeczenia I.P. przedłożyła Starostwu jeszcze przed 2010r.
Zauważenia wymaga, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2003r.) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę mającą naruszoną sprawność organizmu:
1) niezdolną do podjęcia zatrudnienia,
2) zdolną do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie aktywizacji zawodowej,
- wymagającą niezbędnej w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Natomiast do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 2).
Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia, nie wymagającą pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych.
W myśl zaś art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2003r.) do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.
Wskazać też należy, że zgodnie z art. 62 ust. 1 w zw. z art. 70 ustawy o rehabilitacji osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998r. zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy.
W myśl art. 62 ust. 2 ustawy o rehabilitacji orzeczenie o zaliczeniu do:
1) I grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
3) III grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.
Wskazane przepisy art. 62 ustawy o rehabilitacji odnoszą się ogólnie do orzeczeń o inwalidztwie. W związku z tym nie ma podstaw do traktowania w odmienny sposób orzeczeń o zaliczeniu do trzeciej grupy inwalidztwa wydanych przez komisje resortowe, w tym przypadku Wojewódzką Komisję Lekarską MSWiA.
Jak już wskazano, I.P. orzeczeniem nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Nr [...] MSWiA w K. z 24 lipca 1996r. uznano za inwalidkę i zaliczono do III grupy inwalidów. Uznano, że inwalidztwo to już istniało wcześniej. Stwierdzono, że inwalidztwo to jest czasowe i wyznaczono termin badania kontrolnego na lipiec 1999r. Nie ulega więc wątpliwości, że w dniu 1 stycznia 1998r. I.P. posiadała ważne orzeczenie o uznaniu jej za osobę niepełnosprawną. Orzeczenie to nie wygasło przed dniem 1 stycznia 1998r. Zatem w świetle art. 62 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, w dniu wejścia w życie tej ustawy, I.P. była osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Kolejnymi orzeczeniami z 1999r. oraz z 2002r. stan ten został potwierdzony. Potwierdza to również orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] września 2013r. Bez znaczenia zaś jest, że w orzeczeniach Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Nr [...] MSWiA w K. wskazano, iż stwierdzone inwalidztwo ma związek ze służbą w [...], skoro wynikało ono z ogólnego stanu zdrowia, a nie w związku z wypadkiem bądź chorobą powstałą wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby.
W związku z argumentacją organu odwoławczego wskazać trzeba, że z uwagi na posiadanie przez I.P. orzeczeń wydanych przez Wojewódzką Komisję Lekarską Nr [...] MSWiA w K., nie można uznać, iż orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 25 września 2013r. w części w jakiej wskazuje, że niepełnosprawność istnieje od 1992r., odnosi się wyłącznie do niepełnosprawności w sensie medycznym. Niepełnosprawność I.P. od 1992r. udokumentowana jest nie tylko dokumentacją medyczną, ale także stosownymi orzeczeniami organów uprawnionych do orzekania o stopniu inwalidztwa.
W ocenie Sądu, w świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że stosownie do art. 1 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność pracownika I.P. została potwierdzona orzeczeniami, najpierw Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Nr [...] MSWiA, a następnie, w dniu 25 września 2013r., to jest jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Zgodnie z tymi orzeczeniami I.P. jest osobą rzeczywiście niepełnosprawną: w stopniu lekkim od 1992r., a w stopniu umiarkowanym od 19 sierpnia 2013r.
Zatem stan obiektywnie istniejący, zgodny z prawdą i faktami oraz orzeczeniami wskazuje, że pracownik I.P. jest osobą rzeczywiście niepełnosprawną w stopniu lekkim od 1992r., a w stopniu umiarkowanym od sierpnia 2013r.
Zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji nie można kwestionować prawa pracodawcy do zaliczania pracownika do osób niepełnosprawnych, jeśli jego niepełnosprawność istnieje obiektywnie. Inna interpretacja jest niezgodna z celem i duchem ustawy (zob. wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2017r., III SA/Wa 413/16, CBOSA).
Reasumując, w świetle powołanych przepisów I.P. była w spornym okresie osobą niepełnosprawną. Przedstawiona przez autora skargi wykładnia przepisu art. 1 ustawy o rehabilitacji jest prawidłowa, ponieważ niepełnosprawność I.P. została potwierdzona orzeczeniem, które zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności zawiera datę powstania niepełnosprawności ustaloną w trybie § 14 ust. 3 rozporządzenia. Niepełnosprawność została zatem potwierdzona stosownym orzeczeniem, z którego wynika, że w okresie od grudnia 2010r. do listopada 2011r. I.P. była osobą niepełnosprawną.
Powyższe stanowisko można uznać za utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych albowiem znajduje w znacznym zakresie oparcie w ocenach prawnych zawartych - między innymi - w wyroku NSA z 24 sierpnia 2014r., II GSK 1064/13, czy też WSA w Warszawie z 29 listopada 2006r., III SA/Wa 1066/06.
Przytoczone wyżej poglądy sądów administracyjnych oraz zawartą w nich ocenę prawną Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Tak więc z akt sprawy wynika, że niepełnosprawność I.P. została potwierdzona stosownymi orzeczeniami, z których wynika, iż na dzień podpisania umowy o pracę, jak i w okresie od grudnia 2010r. do listopada 2011r. była ona osobą niepełnosprawną. Tym samym uznać należy, że I.P. była osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji. Stąd też nie można podzielić poglądu organów, iż w spornym okresie była ona niepełnosprawna jedynie w sensie medycznym, a nie w sensie prawnym.
Zatem nie było podstaw do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązań Starostwa Powiatowego w K. z tytułu wpłat na PFRON w wysokości wyższej niż wynikało to z deklaracji Skarżącego, skoro nie budzi wątpliwości, że I.P. od 1992r. jest osobą niepełnosprawną. Uwzględniona przez Starostwo liczba pracowników niepełnosprawnych odpowiadała rzeczywistemu zatrudnieniu osób niepełnosprawnych w spornym okresie.
Dodać jedynie należy, że zgodnie z art. 2a O.p. niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Wprowadzona od 1 stycznia 2016r. tym przepisem zasada ma na celu zwiększenie ochrony podatnika zwłaszcza w sytuacjach wprowadzania przepisów, których jakość legislacyjna budzi wątpliwości. Podatnik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji związanych z funkcjonowaniem wadliwych przepisów. Ustawodawca powinien przykładać należytą staranność przy tworzeniu wszystkich przepisów, a zwłaszcza tych, które dotyczą sfery praw i obowiązków. Jeśli więc wprowadzono przepis wadliwy z uwagi np. na brak jego przejrzystości czy jego nielogiczność lub niespójność itd., to podatnik nie powinien z tego tytułu ponosić negatywnych konsekwencji. Realizacji tego celu ma właśnie służyć zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Zasada ta wywodzona jest również z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP.
W toku ponownego postępowania, organ powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną i wskazania co do oceny materiału dowodowego wyrażone w niniejszym wyroku. Z tych wszystkich względów zaskarżonej decyzji należało postawić zarzut błędnej wykładni prawa materialnego, skutkujący jej uchyleniem na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 555 zł, obejmującej wpis sądowy od złożonej skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło