IV SA/Wa 1641/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-10
Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Piotr Korzeniowski, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek przeprowadzenia waloryzacji i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jeśli brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających jego wypłatę po upływie kilkudziesięciu lat od wydania decyzji wywłaszczeniowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły waloryzacji i wypłaty odszkodowania, ponieważ brak jest jednoznacznych dowodów na to, że odszkodowanie nie zostało wypłacone. Pomimo braku bezpośrednich dowodów potwierdzających wypłatę, pośrednie dowody, takie jak czynny udział stron w postępowaniu wywłaszczeniowym i brak kwestionowania decyzji, wraz z obiektywnymi trudnościami w odnalezieniu dokumentacji po tak długim czasie, uzasadniają odmowę. Brak dowodów na niewypłacenie odszkodowania stanowi podstawę do odmowy jego waloryzacji i wypłaty.Stan faktyczny
Skarżący domagali się waloryzacji i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją z 1976 r. Organy administracji odmówiły, wskazując na brak jednoznacznych dowodów potwierdzających niewypłacenie odszkodowania, jednocześnie przyznając, że bezpośrednie dokumenty potwierdzające wypłatę po tak długim czasie są trudne do odnalezienia. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego i błędnie oparły się na dowodach pośrednich.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B.H. i B. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwaloryzowania i wypłaty odszkodowania oddala skargę
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania B. H. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., odmawiającą zwaloryzowania i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W., wywłaszczoną decyzją Naczelnika [...] W. z dnia [...] maja 1976 r. znak: [...] stanowiącą aktualnie części działek ewidencyjnych nr [...] z obr. [...] oraz działki ewidencyjne nr [...] z obr. [...].
W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że w/w decyzją Naczelnika [...] W. wywłaszczono nieruchomość o pow. [...] m2 stanowiącą współwłasność E. W., S. W. oraz Spadkobierców W. A., tj. K. A. i K. C.
Wywłaszczona nieruchomość nie posiadała urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, pochodziła z gruntów tabeli likwidacyjnej wsi [...]. Współwłaścicieli ustalono na postawie aktu notarialnego Nr [...] z dnia [...] maja 1939 roku oraz postanowienia Sądu Rejonowego W. z dnia [...] listopada 1975 roku sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po W. A. nabyły K. A. i K. C.
Jednocześnie ww. decyzją zostało ustalone ze strony Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości na rzecz: S. W., M. W., K. A. i K. C. w wysokości [...] zł.
Z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż odszkodowanie za udział w prawie własności E. W. wynoszący 1/3 części zostało ustalone na rzecz S. W. i M. W. w równych częściach, ponieważ E. W. przekazał swoje prawa do nieruchomości na rzecz ww. osób na podstawie oświadczenia prawnego z dnia [...] grudnia 1975 r.
Wnioskiem z dnia 20 maja 2015 r. B. H. i B. W. wystąpili o "wszczęcie postępowania w przedmiocie wypłacenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość". Jednocześnie w ww. wniosku Wnioskodawcy wskazali, iż ubiegają się o wypłatę odszkodowania ustalonego decyzją Naczelnika [...] W. z dnia [...] maja 1976 r. znak: [...].
Wnioskodawcy zostali ustaleni jako spadkobiercy M. W. i S. W. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego W. z dnia z dnia [...] lipca 1999 roku sygn. akt [...].
Zgodnie z pismem Biura Geodezji i Katastru z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia [...] maja 1976 roku znak: [...] odpowiadają aktualnie części działek ewidencyjnych nr [...] z obr. [...] oraz działki ewidencyjne nr [...] z obr. [...].
Prezydent W., do którego wpłynął ww. wniosek podjął czynności mające na celu pozyskanie dokumentów dotyczących wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości decyzją z dnia [...] maja 1976 r. znak: [...]. W tym celu wystąpił do Archiwum Urzędu W., Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego W., [...] Urzędu Wojewódzkiego, [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Działania te nie przyniosły jednak pozytywnego rezultatu.
W celu zgromadzenia całości materiału dowodowego organ I instancji wystąpił również do [...] Zarządu Rozbudowy Miasta. Pismem z dnia 16 czerwca 2015 r. [...] Zarząd Rozbudowy Miasta przekazał dokumenty wskazujące, iż przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta W. podjęte zostały działania zmierzające do wypłaty należnego odszkodowania, w tym pismo Dyrekcji Rozbudowy Miasta z dnia [...] lutego 1976 r. informujące jaka kwota odszkodowania zostanie wypłacona poszczególnym osobom oraz wniosek o wypłacenie odszkodowania za nieruchomość wskazujący jako postawę wypłaty decyzję z dnia [...] maja 1976 r. znak: [...] ze wskazaniem w jakiej formie odszkodowanie zostanie wypłacone.
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 20 r. Prezydent W. odmówił zwaloryzowania i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w W., wywłaszczoną decyzją Naczelnika [...] W. z dnia [...] maja 1976 r. znak: [...] stanowiącą aktualnie części działek ewidencyjnych nr [...] z obr. [...] oraz działki ewidencyjne nr [...] z obr. [...].
Pismem z dnia 14 kwietnia 2016 r. B. H. w ustawowo określonym terminie, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie.
Po rozpatrzeniu odwołania i analizie materiału dowodowego, Wojewoda wskazał, że artykuł 233 u.g.n. wprowadza zasadę bezpośredniego stosowania nowej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych przed jej wejściem w życie, lecz do dnia jej wejścia w życie niezakończonych wydaniem ostatecznej decyzji (tj. decyzji, od której nie przysługuje skarga do NSA, lub decyzji utrzymanej w mocy przez ten sąd w wyniku rozpatrzenia skargi).
Zgodnie z art. 132 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacja ta może więc dotyczyć zarówno okresu pomiędzy ustaleniem wysokości odszkodowania w decyzji a ustawowym terminem wypłaty odszkodowania (jeśli odszkodowanie zostało wypłacone w terminie, a wystąpiły przyczyny waloryzacji odszkodowania), jak i okresu między datą ustalenia wysokości odszkodowania w decyzji a datą wypłaty odszkodowania z opóźnieniem.
Waloryzacja służy przywróceniu ekonomicznego znaczenia odszkodowania i jest dokonywana zgodnie z art. 5 u.g.n. na podstawie wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS i ogłaszanych w Monitorze Polskim.
Według zdania drugiego art. 132 ust. 3 u.g.n. waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Wojewoda [...] w badanej sprawie uznał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w swoich postanowieniach z 29 lutego 2012 r., sygn. I OW 203/11 i I OSK 232/12, rozstrzygnął o charakterze prawnym waloryzacji odszkodowania, przewidzianej w art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd stwierdził, że "skoro obowiązek zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powstaje na tle stosunku administracyjnoprawnego, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Odesłanie wart. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami do odpowiedniego stosowania przepisów k.c. nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia". W związku z powyższym sama waloryzacja przeprowadzona jest w trybie administracyjnym i zakończona wydaniem rozstrzygnięcia jakim jest decyzja administracyjna, choć nie wyklucza zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego zgodnie z normą odsyłająca zawarta w art. 132 ust. 2 ugn, choćby w sposób pomocniczy.
Organ wskazał jednak, że odnalezienie dokumentów związanych z wypłatą przedmiotowego odszkodowania po tak długim czasie, jaki upłynął od jego realizacji było szczególnie utrudnione, zważywszy, że obowiązek archiwizacji tego typu dokumentów nie jest wieczysty. Stąd dla ustalenia, czy przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone szczególne znaczenie posiadają dowody pośrednie.
Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2011 r. "Waloryzacja oznacza przerachowanie wysokości odszkodowania. Waloryzacja dotyczy okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu, kiedy ustala się wysokość odszkodowania a datą wypłaty tego odszkodowania (14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna). Uregulowania zawarte w art. 132 ust. 3 u.g.n. stanowią lex specialis w stosunku do art. 481 § 3 k.c. i w tym zakresie wyłączają ich stosowanie."
Organ uznał, że w analizowanym postępowaniu brak jest bezpośrednich dokumentów poświadczających wypłatę odszkodowania ustalonego w decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] maja 1976 r. znak: [...].
Organ pierwszej instancji w toku prowadzonego postępowania wystąpił do Archiwum Urzędu W., Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego W., [...] Urzędu Wojewódzkiego, [...] Spółdzielni Mieszkaniowej i [...] Zarządu Rozbudowy Miasta o przesłanie wszelkich posiadanych dokumentów dotyczących wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości w tym dokumentów świadczących o wypłacie odszkodowania.
[...] Zarząd Rozbudowy Miasta przekazał dokumenty wskazujące, iż przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta W. podjęte zostały działania zmierzające do wypłaty należnego odszkodowania, w tym pismo Dyrekcji Rozbudowy Miasta z dnia [...] lutego 1976 roku informujące jaka kwota odszkodowania zostanie wypłacona poszczególnym osobom oraz wniosek o wypłacenie odszkodowania za nieruchomość wskazujący jako postawę wypłaty decyzję z dnia [...] maja 1976 r. znak: [...] ze wskazaniem w jakiej formie odszkodowanie zostanie wypłacone. Dokumenty te są jedynymi dowodami w sprawie świadczącymi o wypłacie przedmiotowego odszkodowania.
Pomimo podjętych konkretnych czynności nie pozyskał jednak dokumentów jednoznacznie świadczących o tym, iż kwota [...] zł nie została wypłacona na rzecz S. W., M. W., K. A. i K. C.
Jednakże ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że S. W., M. W., K. A. i K. C. brali czynny udział w postępowaniu wywłaszczeniowo - odszkodowawczym, co potwierdza protokół z rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej z dnia [...] lutego 1976 r.
Wskazano na brak odwołania od decyzji z dnia [...] maja 1976 r. znak: [...], co zdaniem organu wskazuje, że strony zgodziły się z rozstrzygnięciem podjętym w ww. orzeczeniu. Dodatkowo w aktach sprawy brak jest pism stron postępowania wzywających do wypłaty odszkodowania ustalonego ww. decyzji. Również wnioskodawcy będący spadkobiercami stron postępowania wywłaszczeniowego nie przedstawili, choćby kopii pism lub wniosków wzywających do wypłaty ustalonego odszkodowania na podstawie decyzji z dnia [...] maja 1976 r. Zgodnie z art 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś art. 80 k.p.a. stwierdza, że to, czy dana okoliczność została udowodniona organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Przepisy te stanowią rozwinięcie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej wart. 7 k.p.a., stanowiącym, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W ocenie organu wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu przedmiotowe postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organ I instancji w analizowanej sprawie zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał, a ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnęły prawidłowe wnioski, oraz w sposób właściwy zastosowały zasadę swobodnej oceny dowodów.
W konsekwencji przyjęto, iż Prezydent W. w niniejszej sprawie - pomimo znacznego upływu czasu od daty zakończenia postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego, który to odstęp czasu spowodował obiektywne trudności w zebraniu pełnego materiału dowodowego w sprawie - w sposób jednak wystarczający wykazały, iż należne odszkodowanie zostało wypłacone spadkobiercom właściciela wywłaszczonej nieruchomości.
Wojewoda [...] podzielił zdanie organu I instancji, że z uwagi na treść pozyskanych dowodów w sprawie, jak również podjęte konkretne czynności opisane w niniejszej sprawie mające odbicie w zgromadzonym materiale dowodowym Prezydent W. nie mógł wydać innej decyzji w przedmiotowej sprawie niż decyzja o odmowie waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania ustalonego orzeczeniem Naczelnika [...] W. z dnia [...] maja 1976 roku znak: [...].
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. H. i B. W. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, naruszenie przepisów postępowania, oraz bezzasadne przyjęcie, że organ pierwszej instancji zgromadził wyczerpujący materiał dowodowy.
Skarżący wnieśli o uchylenie obu zaskarżonych decyzji i skierowanie sprawy do dalszego prowadzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu wskazali, że utrzymując w mocy decyzję Prezydent W. w przedmiocie odmowy waloryzacji i wypłaty odszkodowania, Wojewoda [...] uznał, że organ I instancji zgromadził wyczerpujący materiał dowodowy , pomimo, iż sam przyznał, że w postępowaniu brak jest dokumentów poświadczających wypłatę odszkodowania (str. 5 uzasadnienia).
Organ II instancji podzielił tym samym stanowisko, wyrażone w decyzji Prezydent W., że w sprawie istotne znaczenie mają dowody pośrednie, za jakie organ I instancji dokumenty potwierdzające, że przez inwestora były prowadzone działania zmierzające do wypłaty ustalonego odszkodowania. Za takie dowody uznane zostały wewnętrzne dokumenty księgowe - wnioski o wypłatę odszkodowania - wytworzone w Dyrekcji Rozbudowy Miasta W., pełniącej funkcję inwestora zastępczego dla realizacji osiedli mieszkaniowych i innych inwestycji byłej Rady Narodowej W. Działania zmierzające do wypłaty odszkodowania nie są jednak tożsame z wypłatą.
W związku z powyższym skarżący podtrzymują wszystkie podniesione w odwołaniu od decyzji Prezydenta W. zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z późno. zm.)
Zdaniem skarżących organ wydający decyzję wywłaszczeniową miał obowiązek zebrania dokumentacji, potwierdzającej wykonanie prawomocnej decyzji w części obejmującej wypłatę odszkodowania poprzez złożenie w Urzędzie [...] pokwitowań, podpisanych przez osoby wywłaszczone, potwierdzających że zobowiązana decyzją wywłaszczeniową do wypłaty odszkodowania Dyrekcja Rozbudowy Miasta W., wykonała ciążący na niej obowiązek. Organ takimi dokumentami nie dysponuje, tylko żąda od skarżących by przedłożyli dokumenty, w których S. i M. W. wzywają do wypłaty odszkodowania. Organ I instancji opierając się na niekompletnej dokumentacji rozstrzygnął sprawę na niekorzyść strony, a organ II instancji w zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwi 2016 r. takie stanowisko utrzymał w mocy - co narusza obowiązujące przepisy postępowania i prawa materialnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2013 r., sygn. VII SA/Wa 2542/12). Tymczasem organ administracji ma obowiązek dochodzenia prawdy obiektywnej i działania na podstawie przepisów prawa .
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] marca 2016r. odmawiająca zwaloryzowania i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w W., wywłaszczoną decyzją Naczelnika [...] W. z dnia [...] maja 1976 r. znak: [...] stanowiącą aktualnie części działek ewidencyjnych nr [...] z obr. [...] oraz działki ewidencyjne nr [...] z obr. [...].
Ze zgromadzonych w sprawie akt wynika, że w/w decyzją Naczelnika [...] W. wywłaszczono nieruchomość o pow. [...] m2, stanowiącą współwłasność E. W., S. W. oraz Spadkobierców W. A., tj. K. A. i K. C.
Jednocześnie ww. decyzją zostało ustalone, od Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości na rzecz: S. W., M. W., K. A. i K. C.w wysokości [...] zł.
Z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż odszkodowanie za udział w prawie własności E. W. wynoszący 1/3 części zostało ustalone na rzecz S. W. i M. W. w równych częściach, ponieważ E. W. przekazał swoje prawa do nieruchomości na rzecz ww. osób na podstawie oświadczenia prawnego z dnia [...] grudnia 1975 r.
Sprawa ustalenia odszkodowania za w/w nieruchomość została więc ostatecznie rozstrzygnięta powyższą decyzją z [...] maja 1976r.
W ocenie jednak skarżących powyższe odszkodowanie nie zostało wypłacone ich poprzednikom prawnym. Domagają się więc dokonania jego waloryzacji i wypłaty.
Wskazać zatem należy, że zgodnie z treścią art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774, z późn. zm.) - dalej w skrócie u.g.n. - wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Zdaniem Sądu słusznie organy przyjęły, że zawarta w tym przepisie regulacja ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu - byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego. Nie oznacza to wstecznego działania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż chodzi o zobowiązanie istniejące w dniu jej wejścia w życie. Istnienie decyzji ustalającej odszkodowanie przy braku jego wypłaty warunkuje zatem możliwość jego waloryzacji. Wprawdzie kwestia przedawnienia odszkodowania nie jest w doktrynie, a zwłaszcza w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozstrzygnięta jednoznacznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podzielił stanowisko organów, że roszczenie odszkodowawcze wynikające z decyzji administracyjnej nie ulega przedawnieniu. Stanowisko to jest reprezentatywne w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. (np. Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 582/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 marca 2010 r. sygn. II SA/Kr 1798/09 - wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1051/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. II SA/Gd 118/08, wyrok WSA w Łodzi z 9 listopada 2005 r. o sygn. akt II SA/Łd 380/05; wyrok NSA z 18 lipca 2007 r. o sygn. akt I OSK 762/07; wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1999 r., sygn. IV SA 1118/97, - wszystkie orzeczenia dostępnie w bazie orzeczeń: cbois.nsa.gov.pl).
Sprawy powstałe więc na tle takiego odszkodowania, należy zakwalifikować do spraw administracyjnych. Realizacja roszczenia odszkodowawczego, a więc łącznie z trybem postępowania i oceną skutków prawnych następuje na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego.
Potwierdzeniem takiej a nie innej oceny roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jest brzmienie art. 7 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm. - nieobowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji), według którego nie wypłacone do dnia wejścia w życie ustawy części odszkodowania wypłaca się jednorazowo w warunkach tam określonych. Przepis ten nie wyłączał więc wypłaty odszkodowań ustalonych decyzjami wydanymi np. przed 10 lub 15 laty od daty wejścia w życie powołanej ustawy. Wprawdzie w powołanym przepisie mówi się o nie wypłaconej "części odszkodowania", lecz nie powinno ulegać wątpliwości, z punktu widzenie wszelkich reguł wykładni, że ma on zastosowanie również do sytuacji, gdy nie wypłacono całej kwoty odszkodowania.
Skoro zatem rozpoznawana sprawa dotyczy stosunku administracyjnego, to decyzja ustalająca odszkodowanie, niezależnie od daty jej wydania, będzie podlegała wykonaniu. Tym samym słusznie organy wszczęły w sprawie postępowanie w zakresie rozpoznania wniosku o zwaloryzowanego odszkodowania i jego wypłatę.
Aby jednak mogło dojść do pozytywnego rozpoznania żądania skarżących należało w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ustalić, że faktycznie osoby uprawnione po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej nie otrzymały ustalonego w niej odszkodowania.
Zasadnie zatem organ I instancji podjął czynności zmierzające do pozyskania dokumentów, które potwierdzałyby tą okoliczność. Z akt sprawy wynika, że poszukując akt sprawy zwrócił się do wielu instytucji w tym do Sądu Rejonowego W., [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego itd.
W konsekwencji ustalono, że brak jest dokumentów świadczących o wypłacie lub przekazaniu kwoty odszkodowania do depozytu sądowego. Nie otrzymano także żadnych dowodów świadczących wprost aby wypłacono odszkodowanie, a analogicznie również aby tego nie dokonano.
Również wnioskodawcy niniejszego postępowania nie przedstawili żadnych dowodów na okoliczność, iż odszkodowanie nie zostało wypłacone.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, mając na uwadze zakres czynności podjętych przez organ I instancji w celu pozyskania dokumentów pozwalających na rozpoznanie niniejszej sprawy, jak również pozyskanie opisanych w zaskarżonej decyzji dokumentów (str. 6), które jak słusznie przyjęły organy pośrednio świadczyć mogą o tym, że doszło do wypłaty odszkodowania (strony brały czynny udział w sprawie, nie kwestionowały decyzji), jak również to, że w aktach znajduje się wniosek o wypłatę odszkodowania w którym określono sposób wypłaty - k. 47), nie można zarzucić organom, iż dokonały błędnych ustaleń. Nie sposób przy tym nie zauważyć, że sprawa dotyczy wypłaty odszkodowania sprzed 40 lat. Oznacza to, jak słusznie wskazał Wojewoda, że odnalezienie dowodów świadczących o wypłacie odszkodowania po tak długim czasie jest utrudnione, a w niektórych przypadkach prawie niemożliwe, zważywszy na obowiązujące przepisy dotyczące archiwizacji dokumentów finansowo-księgowych. Zgodnie bowiem z § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie Państwowego zasobu archiwalnego (Dz. U. nr 12, poz. 66 ze zm.) materiały archiwalne, nieposiadające historycznej wartości politycznej, społecznej, gospodarczej, kulturalnej i naukowej, które utraciły znaczenie praktyczne, podlegały po upływie terminu ich przechowywania wybrakowaniu i przekazaniu na zniszczenie. Z dniem 1 stycznia 1984 r. na mocy art. 59 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. nr 38, poz. 173), nastąpiła utrata mocy dekretu z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. nr 19, poz. 149 i z 1975 r. nr 16, poz. 91), z tą też datą uchylono przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego. Oznacza to, że znaczna część dowodów w tym księgowych (potwierdzenie wypłaty) mogła ulec zniszczeniu. Stąd słusznie organy uznały, że skoro nie ma bezpośrednich dowodów na wypłatę odszkodowania, to dla ustalenia, czy przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone szczególne znaczenie posiadają dowody pośrednie. Te z kolei, jak wskazano powyżej nie pozwalają na uznanie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, aby faktycznie zaniechano wypłaty odszkodowania.
W świetle powyższego w ocenie Sądu zasadnie organy orzekły o odmowie zwaloryzowania i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących. Brak dowód świadczących o tym, że odszkodowanie nie zostało wypłacone, stanowi podstawę do odmowy dokonania przez organy decyzji w przedmiocie waloryzacji i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących. Aby można było pozytywnie rozpoznać żądanie stron, organy musiałyby w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, że odszkodowanie określone w decyzji z 1976r. nie zostało wypłacone byłym współwłaścicielom. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednak na przyjęcie takiego rozstrzygnięcia.
Sąd wbrew zarzutom skargi nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. i 15 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżących. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona, a w toku postępowania , jak wynika z akt sprawy strony miały zapewnioną możliwość czynnego udziału. Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie możliwe kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jaki się zachował.
W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło