II OSK 1430/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 937/17 w sprawie ze skargi PAK K. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 937/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] maja 2017 r., znak [...] o stwierdzeniu u H. M. choroby zawodowej narządu słuchu: obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) zwanego dalej rozporządzeniem. W motywach powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 51/16. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy obu instancji słusznie uznały, że zaistniały wszystkie przesłanki warunkujące stwierdzenie u H. M. choroby zawodowej w rozumieniu art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, z późn. zm.) dalej w skrócie K.p. w związku z poz. 21 załącznika do rozporządzenia. Ponownie rozpatrując sprawę przesłuchano H. M. oraz świadków: Z. N. i H. O. na okoliczność ustalenia warunków występujących w środowisku pracy pracownika oraz uzupełniono zgromadzoną dokumentację medyczną o badania profilaktyczne w okresie zatrudnienia w P. S.A. (na stanowisku szlifierz) i E. Sp. z o.o. (na stanowisku starszy frezer). Wydane rozstrzygnięcia w pełni respektowały ocenę prawną wyrażoną w uprzednio zapadłym w tej sprawie wyroku, zgodnie z którą organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany orzeczeniem lekarskim właściwej jednostki orzeczniczej, spełniającym wymagania stawiane opinii biegłego w rozumieniu art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. Zwrócono uwagę, że wydane w sprawie przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P., Ośrodek w [...] (zwanego dalej w skrócie: WCMP) orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, po jego uzupełnieniu o analizę i wyjaśnienia zawarte w opinii z dnia [...] kwietnia 2017 r., wymagania te spełnia. Dysponując wiadomościami specjalnymi WCMP przekonująco wyjaśniło, że w dokumentacji medycznej lekarz Poradni Chorób Zawodowych odnotował informację z wywiadu od badanego pracownika, że pogorszenie słuchu występuje od 2000 r., a fakt ten potwierdzają wyniki badań oraz wpisy lekarza w dokumentacji z badań profilaktycznych od 2002 r. oraz wyniki badań audiometrycznych od 1996 r., które wskazują już na charakterystyczne cechy uszkodzenia "pohałasowego", stopniowo pogarszające się w kolejnych wynikach badań. Ponadto w 2011 r. z powodu uszkodzenia słuchu orzeczono przeciwwskazania do pracy w narażeniu na hałas powyżej 85 dB, które utrzymano w kolejnych badaniach profilaktycznych. WCMP podkreśliło, że przed wydaniem opinii zapoznało się z dostarczoną dokumentacją badań profilaktycznych dotyczącą lat: 1976, 1978, 1980, 1982, 1984-1987, 1990, 1992, 1996, 1998, 2000, 2002, 2005, 2008, 2011-2014 oraz z wynikami badań audiometrycznych dotyczących lat: 1996, 1998, 2000, 2002, 2005, 2008, 2011-2014. Ostatnie badanie wykonano w Ośrodku Medycyny Pracy w roku 2015 i – w ocenie WCMP – nie ma żadnego uzasadnienia dla wykonywania kolejnych badań, gdyż H. M. nie pracuje od 2014 r., a okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym narządu słuchu, wynosi 2 lata i ten warunek został spełniony. Wskazano nadto, że różnica w wynikach badań słuchu pracownika przeprowadzonych w 2014 r. (czyli w dacie zakończenia przezeń pracy) oraz w 2015 r. przez Ośrodek Medycyny Pracy w [...], jest niewielka i wynosi poniżej 4 dB, co mieści się granicach błędu i nie ma istotnego znaczenia. Reasumując stwierdzono, że wyniki wszystkich przeprowadzonych badań potwierdziły uszkodzenie słuchu i wykluczyły inne przyczyny, które mogły go spowodować. W konsekwencji za trafne uznał Sąd stanowisko organów, że w oparciu uzupełnione orzeczenie lekarskie oraz przeprowadzoną przez lekarza jednostki orzeczniczej i organy administracji ocenę narażenia zawodowego (o której mowa w § 6 ust. 3 rozporządzenia), z wymaganym przez art. 235¹ K.p. wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że rozpoznana u pracownika choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w jego ówczesnym środowisku pracy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła P. S.A. z siedzibą w K., zaskarżając go w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzucono: 1) naruszenie art. 153 P.p.s.a. przez nie wykonanie w całości wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 51/16 zgodnie z którymi Sąd zobowiązał aby w szczególności "zwrócić się do lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie o sporządzenie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub też wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Dopiero na podstawie wiarygodnego i przekonywującego orzeczenia organ dokona oceny czy ewentualna rozpoznana choroba jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, czy u H. M. wystąpiło to schorzenie albo jego następstwa oraz czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy". WSA w Poznaniu nie uwzględnił zarzutu w powyższej kwestii; 2) nie zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i nie uwzględnienie zarzutów, że zaskarżona decyzja naruszała: a) § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u H. M. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, b) art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez: - nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do wszystkich stanowisk pracy na których faktycznie pracował H. M., - nie przeprowadzenie postępowania dowodowego odnośnie poziomu hałasu na stanowiskach na których faktycznie pracował H. M. w ochronnikach słuchu, - nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zakończenia pracy zawodowej przez H. M. do dnia wydania decyzji co pozwoliłoby wyjaśnić w szczególności wpływ nadciśnienia tętniczego u H. M. na pogorszenie słuchu, c) art. 84 § 1 K.p.a. poprzez nie wystąpienie o dodatkową konsultację do jednostki orzeczniczej II stopnia, gdy orzeczenie zawiera lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia w sytuacji, gdy u H. M. występuje nadciśnienie tętnicze, które nie tylko może mieć wpływ na pogorszenie słuchu, ale może być wyłączną przyczyną ubytku słuchu, a WCMP wskazuje, że na obecnym poziomie wiedzy medycznej ustalenia w powyższym zakresie nie są możliwe nie wykonując w tym zakresie żadnych badań. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 19 maja 2017 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Sprawa ta podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.) wszystkie strony wyraziły zgodę na rozpoznanie tej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez nie wykonanie w całości wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 30 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 51/16. Zarzut ten jest niezasadny. Sąd pierwszej instancji oceniający identycznie sformułowany zarzut w skardze przedstawił zarówno zakres wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu prawomocnego ww. wyroku, przytaczając obszernie uzasadnienie tego wyroku i na tej podstawie ocenił, czy wskazania te zostały wykonane w ponownie prowadzonym postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia [...] lutego 2017 r. zwrócił się do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej u H. M. formułując w tym piśmie pytania wynikające z uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016 r. wydanego w tej sprawie. Na to pismo zostały udzielone odpowiedzi w pismach z dnia 3 i 6 kwietnia 2017 r. Na tej podstawie tak organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji trafnie uznały, że wątpliwości dotyczące tej sprawy co do rzetelności i kompleksowości rozpoznania choroby zawodowej u H. M. zostały wyjaśnione. Tak ocenił to Sąd pierwszej instancji i w tym zakresie nie jest zasadnym stawianie temu Sądowi zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 czerwca 2016 r. stwierdził, że niezbędnym będzie w tej sprawie uzupełnienie materiału dowodowego poprzez wyjaśnienie istotnych wątpliwości i w tym zakresie należy albo zwrócić się do lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie o sporządzenie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, albo też wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Skorzystanie przez organ pierwszej instancji z możliwości zwrócenia się o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego przez lekarza, który sporządził orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie stanowiło niewykonania wskazań zawartych w ww. wyroku. Nie znajduje w związku z tym uzasadnienia argumentacja strony skarżącej kasacyjnie, jakoby w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym w tej sprawie wskazania zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016 r. nie zostały w całości wykonane. Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia przez zaskarżoną decyzję § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia, polegających na stwierdzeniu wystąpienia u H. M. choroby zawodowej bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie zaś do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Zarzut ten pozostaje w związku z kolejnym, dotyczącym naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego odnośnie wszystkich stanowisk pracy H. M. i występujących na nich poziomów hałasu oraz braku ustalenia, w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zakończenia pracy zawodowej do dnia wydania decyzji co pozwoliłoby na wyjaśnienie wpływu nadciśnienia tętniczego u H. M. na pogorszenie słuchu. Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w tej sprawie decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej pod nazwą obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego wydał właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności orzeczenia lekarskiego, uzupełnienia tego orzeczenia oraz oceny narażenia zawodowego pracownika w zakładach pracy przy wykonywaniu określonych czynności lub obsłudze maszyn i urządzeń. Poddano ocenie cały materiał dowodowy, uzupełniony zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wiążącym organy i sądy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 51/16. W trakcie postępowania dowodowego organy ustaliły, że z dokumentacji medycznej wynika pogorszenie słuchu u H. M. datujące się co najmniej od 2000 r., co wynika zarówno z wywiadu pacjenta, jak i badań profilaktycznych prowadzonych od 2002 r. oraz badań audiometrycznych wykonywanych od 1996 r. Już bowiem w badaniach z 1996 r. występują charakterystyczne cechy uszkodzenia "pohałasowego" u H. M., które stopniowo pogarszały się w kolejnych latach. Takie ustalenia zawarto w uzupełniającym (dodatkowym) uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego i trafnie uznały je za logiczne i spójne tak organy inspekcji sanitarnej, jak i Sąd pierwszej instancji. Ustalono w trakcie prowadzonego postępowania dowodowego, że w wynikach badania słuchu u H. M. po zakończeniu wykonywania pracy (w 2014 r.) różnica z wynikami badań przeprowadzonych w poprzednich okresach jest niewielka i mieści się w granicach błędu, a uszkodzenie słuchu u tego pracownika już w 2011 r. pozwalało na zakwalifikowanie do kategorii chorób zawodowych, bowiem już od tej daty spełnione zostały kryteria wymienione w rozporządzeniu. Zgodnie z pkt 21 załącznika do rozporządzenia chorobą zawodową jest obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. U H. M. wyniki badań klinicznych potwierdziły obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości 53,5 dB (identyczne wielkości dla ucha prawego i ucha lewego), obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Nie jest zasadnym zarzut braku przeprowadzenia postępowania dowodowego odnośnie wszystkich stanowisk pracy H. M. i występujących na nich poziomów hałasu. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w pełni znajdującego potwierdzenie w ustaleniach organów administracji sanitarnej, szczegółowo opisano poszczególnie stanowiska pracy wykonywanej przez H. M. i wykaz tych stanowisk wraz z obsługiwanymi maszynami i urządzeniami oraz w wyznaczeniem dla każdej obsługiwanej maszyny (urządzenia) poziomu hałasu w decybelach lub LAeq - równoważnego poziomu dźwięku (poziomu uciążliwości hałasu) (strony 5 i 6 decyzji organu pierwszej instancji). Opisano w uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego poziomy hałasu i wyjaśniono, w jaki sposób poziomy hałasu miały wpływ na powstanie choroby zawodowej. Wyjaśniono, że H. M. pracował w warunkach narażenia na hałas o poziomie od 81-82 dB do 87-88 dB, a równoważny poziom hałasu zawarty był w granicach od 77 dB do 90 dB. Norma hałasu pracowników narażonych na hałas wynosi 85 dB i H. M. pracował także w warunkach poziomu hałasu przekraczającego dopuszczalną wielkość, co przy okresie pracy wynoszącym 38 lat skutkowało obustronnym trwałym odbiorczym ubytkiem słuchu typu czuciowo-nerwowego o wartościach przekraczających wymagane dla uznania tego ubytku słuchu jako choroby zawodowej. Wskazano przy tym, że przy badaniu wystąpienia choroby zawodowej tego pracownika wzięto pod uwagę także nadciśnienie tętnicze u badanego, nie stwierdzając, aby to schorzenie miało decydujący wpływ na powstanie choroby zawodowej u H. M.. Organy administracji sanitarnej na podstawie orzeczenia lekarskiego i jego uzupełnienia, środowiska pracy i sposobu wykonywania pracy oraz poziomu hałasu mającego zarówno cechy hałasu ciągłego jak i impulsowego uznały, że zachodzi wymagane art. 2351 K.p. wysokie prawdopodobieństwo, że choroba zawodowa występująca u H. M. polegająca na obustronnym trwałym odbiorczym ubytku słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym i obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Także niezasadny jest zarzut braku ustalenia wielkości ubytku słuchu u H. M. od zakończenia pracy zawodowej do dnia wydania decyzji, co pozwoliłoby na wyjaśnienie wpływu nadciśnienia tętniczego u H. M. na pogorszenie słuchu. Jak wynika z akt sprawy, badania słuchu przeprowadzano u H. M. zarówno w 2014 r., jak i w 2015 r., a wiec przed wydaniem decyzji przez Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego z 18 września 2015 r. nr 24/2015 stwierdzającej u byłego pracownika chorobę zawodową w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem. Wprawdzie decyzję tę uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 51/16, ale w uzasadnieniu tego wyroku zobowiązano organy administracji sanitarnej do wyjaśnienia określonych wątpliwości zawartych w orzeczeniu lekarskim, przy czym owe wyjaśnienia mogły nastąpić albo poprzez uzupełnienie już wydanego orzeczenia lekarskiego, albo też poprzez wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Należy przy tym podzielić stanowisko zawarte w uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego, że kwestia oceny stopnia ubytku słuchu w okresie późniejszym (tj. po 2015 r.) nie ma znaczenia w tej sprawie, ponieważ H. M. zaprzestał pracy w 2014 r., a zgodnie z pkt 21 załącznika do rozporządzenia okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 2 lata. Tym samym skoro ponad wszelką wątpliwość w okresie 2 lat po zakończeniu pracy przez H. M. w środowisku, w którym występowało narażenie na hałas, została ujawniona choroba zawodowa, to późniejsze badanie tej choroby dla tej sprawy, której przedmiotem było jedynie ustalenie wystąpienia choroby zawodowej – nie miało już znaczenia. Jak przy tym wyjaśniono w uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego, nie jest możliwym ustalenie stopnia, w jakim uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem zostało wywołane jedynie warunkami pracy, a w jakim do tego uszkodzenia dodatkowo przyczyniła się choroba nadciśnieniowa. Mając powyższe należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. W tej sprawie organy administracji sanitarnej w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, ustaliły wszystkie istotne okoliczności i wyjaśniły wątpliwości, na jakie wskazał w poprzednim wyroku z dnia 30 czerwca 2016 r. Sąd pierwszej instancji. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez nie wystąpienie o dodatkową konsultację do jednostki orzeczniczej II stopnia, gdyż orzeczenie lekarskie jest lakoniczne i zostało wydane bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, w tym wyjaśnienia wpływu nadciśnienia tętniczego na ubytek słuchu u H. M.. Zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, tom organ prowadzący postępowanie może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W sprawach dotyczących ustalenia wystąpienia choroby zawodowej obligatoryjnie sporządzane jest orzeczenie lekarskie. Takie orzeczenie stanowi opinię w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji sanitarnej nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia tego, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Organy administracji sanitarnej orzekające w sprawie chorób zawodowych związane są orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez wyspecjalizowane placówki medycyny pracy gdyż orzeczenia te stanowią wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub jej braku jeżeli oczywiście nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1233/18, opubl. w Lex nr 2678805; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06, opubl. w Lex 315089; wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 2688/14, opubl. w Lex nr 2102218). Wydane w tej sprawie orzeczenie lekarskie nr [...] było przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu wyroku z 30 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 51/16 wskazał na konieczność wyjaśnienia pewnych sformułowań zawartych w tym orzeczeniu, ale sposób tego uzupełnienia pozostawił organom administracji sanitarnej dając do wyboru albo uzupełnienie orzeczenia przez lekarza sporządzającego samo orzeczenie, albo też wystąpienie o dodatkową konsultacje do jednostki orzeczniczej II stopnia. Wybór, zgodnie ze stanowiskiem Sądu jednego ze sposobów wyjaśnienia wątpliwości zawartych w orzeczeniu lekarskim, nie może być traktowany jako naruszenie prawa. Co istotne, uzupełnienie orzeczenia lekarskiego zostało poddane ocenie co do jego kompleksowości, rzetelności i logiczności oraz wyjaśnienia w zakresie wskazanych we wiążącym wyroku sądu administracyjnego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że orzeczenie lekarskie wraz z uzupełnieniem w sposób prawidłowy wyjaśnia stan faktyczny w tej sprawie. Z powyższych względów należy stwierdzić, że na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, którym dysponowały organy obu instancji oraz wiążącego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 51/16, nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji braku prawidłowej oceny w zakresie ustalenia przez organy administracji sanitarnej stanu faktycznego sprawy. Organy te dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa i miały podstawy do stwierdzenia, że z medycznego punktu widzenia z uwzględnieniem charakteru, sposobu wykonywania pracy i zagrożeń należało stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznanie u H. M. choroby zawodowej. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, a skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.