II SA/Bk 199/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania A. A.(zwanego dalej: "Skarżącym") od decyzji z dnia [...] października 2016 r. nr [...] wydanej z upoważnienia Starosty B. przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w B. w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. C+E, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że sprawa była już przedmiotem postępowania przed ww. organem. Kolegium wskazało, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej w B. zatrzymał Skarżącemu prawo jazdy (nr [...], wydane przez Starostę B. w dniu [...] marca 2000 r.). Następnie Sąd Rejonowy w B. III Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...] orzekł wobec Skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem spod zakazu pojazdów, do których kierowania wymagane są uprawnienia kategorii C i E. W wykonaniu powyższego wyroku organ I instancji cofnął zainteresowanemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, D, B+E, D+E i T uzyskane na podstawie decyzji Starosty B. z dnia [...] marca 2000 r. na okres 3 lat. Organ II instancji podniósł również, że z akt sprawy wynika, że blankiet prawa jazdy (nr [...], nr druku [...]) wydany w dniu [...] marca 2000 r., obejmujący kategorie A, B, C, D, B+E, C+E, D+E i T, znajduje się w depozycie organu I instancji. W dniu [...] lipca 2016 r. pełnomocnik strony wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o "zwrot zatrzymanego prawa jazdy" kat. C+E, przy czym na druku wniosku zaznaczono w części "C" żądanie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, zaś w części "E" wniosku, że żądanie dotyczy wydania prawa jazdy z powodu zmiany danych z kategorii: A, B, C, E, D i T na C+E. W wyniku rozpatrzenia tak sformułowanego wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] odmówił zwrotu prawa jazdy oraz wydania prawa jazdy kategorii C+E. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując m. in. na konieczność ustalenia rzeczywistej treści żądania wniesionego przez stronę. Realizując wskazówki zawarte w decyzji kasacyjnej organ I instancji uzyskał od pełnomocnika strony wyjaśnienia, z których wynika, że wnioskodawca żąda wydania prawa jazdy z powodu zmiany danych wynikających z wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w B. z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...] Po rozpatrzeniu ww. wniosku Skarżącego decyzją z dnia [...] października 2016 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w B. działający z upoważnienia Starosty B., odmówił wydania prawa jazdy kat. C+E. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest dopuszczalność wymiany dokumentu prawa jazdy na nowy, w trybie art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o Kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 627 ze zm., zwanej dalej: "u.k.p.") ewentualnie - jak wskazuje pełnomocnik strony we wnioskach odwołania - wydania prawa jazdy kat. C+E, w celu odzwierciedlenia w dokumencie prawa jazdy zmiany zakresu uprawnień przysługujących kierowcy, wynikających z wykonania wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...] (którym orzeczono wobec Skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem spod zakazu pojazdów, do których kierowania wymagane są uprawnienia kategorii C i E). Następnie organ przytoczył treść art. 18 ust. 1 i ust. 2 u.k.p. oraz stwierdził, że żądanie Skarżącego dotyczące wymiany prawa jazdy na nowy dokument w związku ze zmianą zakresu uprawnień posiadanych przez stronę, nie może zostać zrealizowane w formie wymiany dotychczasowego blankietu prawa jazdy na nowy dokument prawa jazdy, gdyż żądanie to nie dotyczy zmiany stanu faktycznego, wymagającego zmiany danych zawartych w prawie jazdy. Odnosząc się do żądania zmiany zaskarżonej decyzji i wydania prawa jazdy kat. C+E oraz przedstawionej w odwołaniu argumentacji przemawiającej za brakiem podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 12 ust. 1 i 2 u.k.p., Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z powołanym przepisem prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Wskazało, że na mocy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 powyższy przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B oraz w zakresie prawa jazdy kategorii: B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdziło, że powyższe przepisy oznaczają, iż zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii prawa jazdy wymienionych w ustawie, w tym kat. A, C, C+E. Służy to zapewnieniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez niedopuszczenia do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, a w szczególności osób prowadzących pojazd w stanie nietrzeźwości. Stąd też, zdaniem organu, zaprezentowana przez pełnomocnika Skarżącego wykładnia literalna i funkcjonalna przepisu art. 12 ust. 1 i 2 u.k.p., zgodnie z którą przepisy te dotyczą wyłącznie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy innej kategorii już podczas istnienia zakazu prowadzenia pojazdów, pozostaje w sprzeczności z poglądami prezentowanymi w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do tutejszego Sądu, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Starosty B. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa, a mianowicie: - art. 12 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że brak jest podstaw do wydania Skarżącemu dokumentu prawa jazdy w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C+E w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia językowa, celowościowa i systemowa w powiązaniu z konstytucyjną zasadą państwa prawa oraz proporcjonalności ingerencji organów administracji nakazuje stosowanie przepisów w sposób uwzględniający możliwość uzyskania przez wnioskodawcę prawa jazdy w zakresie w jakim nie został on pozbawiony swoich praw przez prawomocny wyrok sądu karnego; - art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p., poprzez błędne przyjęcie, że wyrok sądu karnego nie jest przesłanką zmieniającą stan faktyczny wymagający zmiany danych zawartych w prawie jazdy, w sytuacji, gdy orzeczenie Sądu Rejonowego w B. zmieniło zawarte dane w dokumencie uprawniającym prowadzenie pojazdów, co stanowi przesłankę do wydania nowego dokumentu uwzględniającego zakaz prowadzenia pojazdów z wyłączeniem kategorii C+E. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony przywołał brzmienie przepisu art. 12 ust. 1 i 2 pkt 2 u.k.p. oraz stwierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, iż powyższe przepisy znajdują również zastosowanie do osób posiadających uprzednio uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii w nich wymienionych, a które nie zostały bezpośrednio wymienione w wyroku sądowym orzekającym o środku karnym określonym w art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, ze zm.), które wnoszą o wydanie dokumentu potwierdzającego ich posiadanie. Zdaniem pełnomocnika strony w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje natomiast pogląd zgodnie z którym, powołane przepisy mają zastosowania wyłącznie do tych osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, które nabyły jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego. Uzasadniając powyższe stanowisko wnoszący skargę odwołał się do regulacji przewidzianych przepisami art. 103 ust. 3 oraz art. 104 u.k.p., z których a contrario wynika, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny, to tym bardziej nie mają zastosowania do tych osób - w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte. W dalszej części skargi pełnomocnik strony powołał się na stanowisko zaprezentowane przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt I KZP 29/13, zgodnie z którym z uwagi na użyte w przepisie art. 12 ust. 2 u.k.p. wyrażenie "osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy" - należy przyjąć, że przepis dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy. Nie ma on natomiast zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Takie rozumienie przepisu jest na poziomie systemowym zgodne z normą wyprowadzoną z art. 42 KK, w sytuacji w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania niektórymi kategoriami pojazdów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Skarga nie mogła zostać uwzględniona albowiem Sąd nie stwierdził naruszeń prawa procesowego lub materialnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się wydania prawa jazdy kategorii C i E w związku z zatrzymaniem Skarżącemu dokumentu prawa jazdy na mocy postanowienia z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. a następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w B. III Wydział Karny z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...], który orzekł wobec Skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem spod zakazu pojazdów, do których kierowania wymagane są uprawnienia kategorii C i E. W wykonaniu powyższego wyroku organ I instancji cofnął zainteresowanemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, D, B+E, D+E i T uzyskane na podstawie decyzji Starosty B. z dnia [...] marca 2000 r. na okres 3 lat. Natomiast blankiet prawa jazdy (nr [...], nr druku [...]) wydany w dniu [...] marca 2000 r., obejmujący kategorie A, B, C, D, B+E, C+E, D+E i T, znajduje się w depozycie organu I instancji. Spór między stronami w sprawie niniejszej dotyczy dopuszczalności odmowy wydania dokumentu prawa jazdy w zakresie stwierdzonych w nim uprawnień kategorii C i E w sytuacji, gdy z orzeczonego wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym sąd karny wyłączył uprawnienia tych kategorii (zakres orzeczonego przez sąd zakazu jest w sprawie bezsporny). Podstawą prawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 155), powoływanej dalej jako u.k.p. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania zakazu. Stosownie zaś do treści art. 12 ust. 2 u.k.p., przepis powyższy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1. B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2. AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3. B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przepis art. 12 ust. 2 w zacytowanym wyżej brzmieniu obowiązuje od dnia 25 października 2014 r. na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. poz. 970), przy czym zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej ma on zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej (co generalnie nastąpiło w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś przepis art. 12 ust. 2 jak wyżej wskazano, wszedł w życie później, bo w dniu 25 października 2014 r.). Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., bowiem prawomocny wyrok karny został wydany wobec skarżącego w grudniu 2015 r., a więc po wejściu w życie nowelizacji. Bezspornie też skarżący ma orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie wszystkich kategorii oprócz kategorii C i E. Nie może on zatem, zgodnie z expressis verbis brzmieniem art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., ubiegać się o wydanie, o zwrot zatrzymanego prawa jazdy jak też o przywrócenie uprawnienia w zakresie kategorii C i E. Przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. stanowi o tym wprost i jednoznacznie odnośnie kategorii C, a przepis art. 12 ust. 2 pkt 3 odnośnie kategorii C+E. Orzeczenie kontrolowane w sprawie niniejszej, odmowne, nie narusza zatem prawa i jest prawidłowe. Skład orzekający w sprawie niniejszej w całości podziela stanowisko innych sądów administracyjnych, zgodnie z którym decyzja odmawiająca zwrotu dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 12 ust. 2 u.k.p. konkretyzuje jedynie obowiązywanie zakazu prowadzenia pojazdów uwzględniając regulacje ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje środka karnego orzeczonego sądownie a tym samym nie wkracza w kompetencje sądu karnego (vide wyroki z dnia 18 grudnia 2014 r., III SA/Wr 663/14, z dnia 11 sierpnia 2015 r., II SA/Ol 633/15, z dnia 1 września 2015 r., II SA/Bd 436/15, z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 678/14 CBOSA, ). Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, nie ulega wątpliwości, że u podstaw wprowadzenia rozwiązań prawnych z art. 12 ust. 2 u.k.p. było wyeliminowanie z ruchu drogowego osób, które znacząco zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji (m.in. nietrzeźwych kierujących). Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. Przepis ust. 1 stanowi, że osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Z kolei według ust. 2 na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej:1) wtórnik dokumentu pod warunkiem: a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. poz. 553, z późn. zm.) albo b) zwrotu zniszczonego dokumentu; 2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Zdaniem składu orzekającego nie ulega najmniejszej wątpliwości, że zatrzymanie prawa jazdy a następnie wyroku Sądu Rejonowego o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem spod zakazu pojazdów, do których kierowania wymagane są uprawnienia kategorii C i E, nie jest zmianą stanu faktycznego wymagającą zmiany danych w nim zawartych w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.k.p. Wydawanie wtórnika w sytuacji w sytuacji wydania zakazu sądowego i brzmienia art. 12 ust. 2 u.k.p. byłoby obchodzeniem tego ostatniego przepisu. Jak trafnie wskazuje organ odwoławczy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonych kategorii nie może być uznany za zmianę stanu faktycznego uzasadniającą wymianę dokumentu, bowiem orzeczony zakaz dotyczy zmiany zakresu uprawnień, zatem zmiany sytuacji prawnej strony (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn.. akt I OSK 888/14). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niezasadną należało oddalić.