V SA/Wa 484/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia (...) grudnia 2016 r., nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty abonamentowej; oddala skargę. Pismem z 16 lutego 2015 r. K. J. (dalej jako: "Skarżący" lub "Strona") zwrócił się do Krajowej Rada Radiofonii i Telewizji (dalej: "organ", "KRRiT") z wnioskiem o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za okres od stycznia 2009 r. do lipca 2014 r. w łącznej wysokości 1590,94 zł, zgodnie z upomnieniem otrzymanym od Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. Zdaniem Skarżącego, jego wyjątkowa sytuacja, uwzględniająca względy społeczne, polegała na tym, iż Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. nie udzieliło mu odpowiedzi na żądanie przedstawienia podstawy prawnej roszczenia. Pismem z dnia 1 września 2015 r. Skarżący został wezwany do uzupełniania materiału dowodowego potwierdzającego występowanie przesłanek z art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z późn. zm., dalej: "ustawa o opłatach abonamentowych"), tj. zaistnienie w sprawie wyjątkowych okoliczności, szczególnych względów społecznych bądź przypadków losowych, uzasadniających umorzenie zaległości. Jednocześnie został szczegółowo poinformowany o kryterium dochodowym stanowiącym jedną z przesłanek do umorzenia. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. organ odmówił umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu, gdyż w przypadku Skarżącego nie wystąpiły przesłanki do umorzenia, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. W dniu 23 lutego 2016 r. Skarżący zwrócił się z prośbą do KRRiT o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku Skarżący wskazał, iż Organ naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, art. 10 k.p.a. poprzez brak powiadomienia strony o zgromadzeniu całości materiału dowodowego oraz umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przemilczenie w uzasadnieniu wydanej decyzji szczególnych okoliczności wskazanych przez Skarżącego. Ponadto Skarżący wnosił o dołączenie akt postępowania prowadzonego przez COF Poczty Polskiej S.A. pod sygnaturą [...] oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania. Organ pismem z dnia 9 sierpnia 2016 r., zawiadomił Skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie w terminie 7 dni, oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia żądań. Po zapoznaniu się przez pełnomocnika Skarżącego z aktami sprawy w dniu 6 września 2016 r. Skarżący pismem z 13 września 2016 r. powiadomił organ, iż w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających okoliczność zarejestrowania przez Skarżącego odbiornika. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. Zdaniem organu, w związku z nie wykazaniem przez Skarżącego, że w Jego przypadku wystąpiły nadzwyczajne przesłanki, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Pismem z dnia 2 lutego 2017 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia 12 grudnia 2016 r. zarzucając naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy brak było przesłanek od utrzymania w mocy Skarżonego postanowienia organu I instancji; - art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak rozpoznania istoty wniosku, bez zebrania całości materiału dowodowego i wszechstronnego rozpoznania; - art. 10 k.p.a. poprzez brak powiadomienia strony o zgromadzeniu całości materiału dowodowego oraz umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przemilczenie w uzasadnieniu wydanej decyzji szczególnych okoliczności wskazanych przeze mnie we wniosku oraz ewentualnego wskazania, dlaczego te okoliczności zostały przez organ odrzucone; - art. 8, art. 12 k.p.a. poprzez odpowiedź organu II instancyjnego w sposób naruszający zaufanie strony do tego urzędu. Mając powyższe na względzie wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz przekazanie do ponownego rozpoznania i wydanie orzeczenia o kosztach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 1369, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przede wszystkim wskazać trzeba, że Skarżący ubiegał się o umorzenie zaległych opłat abonamentowych a zatem należy przyjąć, że uznawał ich istnienie. Skoro zatem przedmiotem kontrolowanego postępowania była kwestia umorzenia zaległych, istniejących należności z tytułu opłat abonamentowych, to argumentacja Skarżącego, mająca na celu wywiedzenie, iż ww. zobowiązanie w istocie nie powstało nie podlega kontroli Sądu. Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności rtv wraz z odsetkami. Sąd zatem będzie badał sprawę tylko w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełniania przez Stronę wymogów wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Sąd wskazuje także, iż przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że Sąd nie jest związany granicami skargi (jej zarzutami i wnioskami), ale jest związany granicami sprawy. Rozstrzygnięcie "w granicach sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. m.in. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, komentarz do art. 134, punkt 5, Lex 23013). Przez sprawę w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a rozumieć bowiem należy sprawę, w której została wydana zaskarżona decyzja, czyli ogół elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (por. m.in. T. Woś w T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, 2016, komentarz do art. 134, pkt 1; także B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51; por. też m.in. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., I FSK 68/05, LEX nr 172990). Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny wyznaczone są zatem przez granice kontrolowanej przez sąd sprawy administracyjnej, której treść i zakres wyznaczają normy prawa materialnego. Granice sprawy są więc wyznaczone ustawą materialnoprawną. W sprawach dotyczących umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej KRRiT wyposażony został w kompetencję do umorzenia należności z tytułu tych opłat w przypadku stwierdzenia ustalonych ustawowo przesłanek umorzenia, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Mając na uwadze przytoczoną powyżej regulację prawną, uznać należy, że w granicach prowadzonej na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczenia społecznego, pozostaje ustalenie przesłanek, od których ustawa uzależnia umorzenie tych opłat. Przedmiotem postępowania o umorzenie opłat abonamentowych jest zatem ustalenie istnienia przesłanek, które przemawiałby za umorzeniem wspomnianych należności. Należy podzielić pogląd, że "decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności (...) nie rozstrzyga kwestii związanych z ich wysokością, lecz przesądza o braku podstaw do umorzenia kwoty wynikającej z zaległości" (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 167/09). Organ administracyjny umocowany jest do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej w granicach przyznanej mu kompetencji. Skoro, jak wynika z powyżej przytoczonej regulacji prawnej, decyzja w sprawie umorzenia należności nie jest decyzją dotyczącą istnienia i wymagalności dochodzonego obowiązku opłacenia opłat przez zobowiązanego, rozstrzyganie tych kwestii pozostaje poza zakresem kompetencji organu. Poza zakresem sprawy dotyczącej umorzenia należności pozostaje zatem co do zasady ustalenie okoliczności związanych z wymagalnością tych należności. W związku z powyższym należy wskazać, że Strona nie złożyła żadnych dokumentów, z których wynikałaby jej szczególna sytuacja życiowa, zły stan finansów lub zdrowia, który przemawiałby za umorzeniem wspomnianych należności. Zasadnie zatem w ocenie Sądu, KRRiT nie uznała wniosku Strony za zasługujący na uwzględnienie zwłaszcza, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca. We wniosku o umorzenie należności Skarżący w żaden sposób nie wykazał, mimo wezwania organu, stanu swojego majątku i ponoszonych wydatków, które to informacje mogłyby mieć wpływ na rozważenie możliwości umorzenia tych należności. Zatem w ocenie Sądu, brak możliwości oceny sytuacji majątkowej uzasadniał negatywne dla Strony rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności. Uwzględniając powyższe Sąd ocenił, że organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo oceniło całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśniło wszystkie wzięte pod uwagę okoliczności stanu faktycznego. Zrealizowano zatem prawidłowo zasadę praworządności, bowiem podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). KRRiT prawidłowo zastosowała także art. 77 § 1 k.p.a., gdyż w sposób wyczerpujący rozpatrzyło cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, który to materiał był wystarczający do załatwienia sprawy. KRRiT w sposób prawidłowy oceniła na podstawie całokształtu materiału dowodowego, wszystkie istotne okoliczności sprawy, przez co sąd uznał, że nie doszło w postępowaniu do naruszenia art. 80 k.p.a Reasumując, Sąd ocenił, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a więc zarzuty Skarżącego w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie. Nie jest zasadny zarzut, że naruszono art. 10 § 1 k. p. a. w sposób mający wpływ na treść decyzji. Zwłaszcza, gdy w tej mierze podkreślić również, że Skarżący nie wskazał, ani też nie wyjaśnił na czym dokładnie miałoby polegać naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. - tj. innymi słowy, z uniemożliwieniem podjęcia przez stronę jakiej konkretnie czynności procesowej naruszenie to należałoby wiązać - oraz na czym dokładnie miałby polegać wpływ tego naruszenia na wynik sprawy. Co prawda organ pierwszej instancji nie poinformował Skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, lecz z akt sprawy wynika, iż na etapie postępowania odwoławczego Skarżący został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji w sprawie. W dniu 6 września 2016 r. Strona działająca przez pełnomocnika P. J. skorzystała z przysługującego jej na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. prawa. Następnie do KRRiT wpłynęło pismo Skarżącego informujące organ prowadzący postępowanie, iż w aktach postępowania brakuje dokumentów potwierdzających rejestrację odbiorników rtv oraz dowodu doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego abonenta (INI). Należy ponadto wskazać, że zarzuty dotyczące wykonania zobowiązania, jego nieistnienia, czy też jego przedawnienia, mogą być skutecznie wykazywane w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli nie zostaną one wcześniej uwzględnione choćby w związku z doręczeniem abonentowi upomnienia. W tego rodzaju postępowaniu ewentualne wątpliwości dotyczące wymagalności obowiązku opłacenia należności, objęcia czy wyłączenia z obowiązku wnoszenia opłat abonentowych, a także przedawnienia, mogłyby być podstawą zainicjowania odrębnego postępowania w zakresie ustalenia obowiązku, określenia wysokości tych należności i okresów ich powstania (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 646/17). W tym stanie rzeczy działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.