I FSK 1957/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, , po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2720/17 w sprawie ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 11 kwietnia 2017 r. nr 1462-IPPP1.4512.23.2017.2.KC w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną. NSA/wyr. 1 - wyrok 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z 23 maja 2018 r. w sprawie III SA/Wa 2720/17 ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 11 kwietnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). 1.2. Sąd pierwszej instancji uznał, iż - wbrew stanowisku organu interpretacyjnego - opisane w stanie faktycznym czynności wykonywane w ramach akcji sprzedażowej przez skarżącą, jako agenta ubezpieczeniowego, tj. podejmowanie kontaktu telefonicznego z potencjalnymi klientami, prezentowanie podstawowych informacji o produktach ubezpieczyciela, pozyskiwanie danych koniecznych do zawarcia urnowy ubezpieczenia oraz umawianie spotkań z klientami w celu przedstawienia pełnej oferty, jako czynności przygotowawcze zmierzające do zawarcia umowy ubezpieczenia należy uznać za usługę pośrednictwa ubezpieczeniowego w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r., poz. 710 ze zm.), dalej: u.p.t.u. W ocenie Sądu czynności te wpisują się w interpretację tego pojęcia wyprowadzoną z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak również są zgodne z zakresem usług pośrednictwa ubezpieczeniowego opisanych w art. 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2077 ze zm.). Nie można przy tym - zdaniem Sądu - uznać, iż czynności opisane we wniosku mają charakter jedynie wspomagający i nie pozostają w bezpośrednim związku ze świadczoną usługą ubezpieczeniową. 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 1 pkt 37 w zw. z ust. 13 u.p.t.u., poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, że usługi świadczone przez skarżącą mogą korzystać ze zwolnienia, albowiem jako czynności przygotowawcze zmierzające do zawarcia umowy winny być uznane za usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u., w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu w kontekście przedstawionego stanu faktycznego winna skutkować uznaniem, iż czynności wykonywane przez skarżącą w ramach akcji sprzedażowej, które w swojej istocie sprowadzają się do rozmowy telefonicznej z potencjalnym klientem i umówieniem go na spotkanie w sprawie produktu/produktów ubezpieczyciela, nie stanowią pośrednictwa ubezpieczeniowego i nie mogą korzystać ze zwolnienia przewidzianego w skarżonych powyżej normach prawnych. W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie kwestionowanego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie skargi. Ponadto organ wniósł o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie. 2.2. Skarżąca nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną. 2.3. Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 26 maja 2021 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. 3.1. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy czynności świadczone przez skarżącą jako agenta ubezpieczeniowego w ramach tzw. Akcji sprzedażowej, tj. podejmowanie kontaktu telefonicznego z potencjalnymi klientami, prezentowanie podstawowych informacji o produktach ubezpieczyciela, pozyskiwanie danych koniecznych do zawarcia umowy ubezpieczenia oraz umawianie spotkań z klientami w celu przedstawienia pełnej oferty, stanowią usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego korzystające ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u. 3.2. We wniosku o interpretację wnioskodawca wskazał, że aktywnie poszukuje potencjalnych klientów, poprzez wykonywanie usług pośrednictwa ubezpieczeniowego i czynności agencyjnych polegających na pozyskiwaniu danych potencjalnych klientów będących podmiotami gospodarczymi. Czynności wykonywane przez wnioskodawcę jako agenta to: - podejmowanie kontaktu telefonicznego z potencjalnymi klientami zgodnie z wytycznymi Towarzystwa (ubezpieczyciela), - przedstawienie potencjalnym klientom informacji o umowach ubezpieczenia oferowanych przez Towarzystwo (ubezpieczyciela) w celu umówienia spotkania z potencjalnym klientem zainteresowanym umowami ubezpieczenia oferowanymi przez Towarzystwo, w celu doprowadzenia do zawarcia umowy ubezpieczenia, - ustalenie z potencjalnym klientem zainteresowanym umowami ubezpieczenia oferowanymi przez Towarzystwo (ubezpieczyciela) danych koniecznych do zawarcia umowy ubezpieczenia i przekazanie ich Towarzystwu. Ponadto, wnioskodawca informuje potencjalnych klientów o produktach Towarzystwa (ubezpieczyciela) oraz przekazuje informacje marketingowe, przedstawia podstawowe informacje o produkcie i niestandardowe rozwiązania stosowane przez Towarzystwo, odpowiada na pytania klienta i umawia spotkanie. Wnioskodawcy przysługuje wyłącznie prowizja uzależniona od liczby potencjalnych klientów, których dane zostały przekazane Towarzystwu zgodnie z postanowieniami umowy oraz z którymi wnioskodawca prawidłowo umówił spotkanie. 3.3. Dla rozstrzygnięcia zatem istoty sporu w tej sprawie należy ustalić, czy zakres przedmiotowy powyżej wymienionych czynności realizowanych przez wnioskodawcę na rzecz ubezpieczyciela jest pomieszczony w normie w art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u., zgodnie z którym zwalnia się od podatku "usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji". Przepis ten stanowi implementację do polskiego porządku prawnego art. 135 ust. 1 lit. a) Dyrektywy Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L 2006.347.1), dalej "dyrektywa 2006/112/WE", zgodnie z którym "Państwa członkowskie zwalniają (...) transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych". 3.4. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy uwzględnienia wymaga wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 17 marca 2016 r. w sprawie [...], C-40/15 (ECLI:EU:C:2016:172), w którym Trybunał stwierdził, że dla ustalenia czy dana działalność mieści się w pojęciu "usług pokrewnych świadczonych przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych", muszą być spełnione dwie przesłanki: - w pierwszej kolejności usługodawca powinien pozostawać w stosunku z ubezpieczycielem i ubezpieczonym (wyrok [...], C-8/01, EU:C:2003:621, pkt 44); stosunek ten może być wyłącznie pośredni, jeżeli usługodawca jest podwykonawcą brokera lub agenta (zob. podobnie wyrok [...], C-124/07, EU:C:2008:196, pkt 29); - w drugiej kolejności jego działalność powinna obejmować istotne aspekty pośrednictwa ubezpieczeniowego, takie jak wyszukiwanie klientów ubezpieczeniowych i kontaktowanie ich z ubezpieczycielem (zob. podobnie wyrok [...], C-472/03, EU:C:2005:135, pkt 33, 36). W rozpoznawanej sprawie TSUE stwierdził, że pierwsza z tych przesłanek jest spełniona przez usługodawcę takiego jak [...]. Pozostaje on bowiem w bezpośrednim stosunku z zakładem ubezpieczeń, ponieważ prowadzi działalność w jego imieniu i na jego rzecz oraz pozostaje w pośrednim stosunku z ubezpieczonym w ramach rozpatrywania i likwidacji szkód. Natomiast w odniesieniu do drugiej z tych przesłanek, dotyczącej usług świadczonych przez brokerów i agentów ubezpieczeniowych lub ich podwykonawców, powinny one być charakterystyczne dla działalności brokera lub agenta ubezpieczeniowego, która polega na wyszukiwaniu klientów i kontaktowaniu ich z ubezpieczycielem w celu zawarcia umów ubezpieczenia (zob. w szczególności wyroki: [...], C-8/01, EU:C:2003:621, pkt 45; [...], C-472/03, EU:C:2005:135, pkt 36; [...], C-124/07, EU:C:2008:196, pkt 18). 3.5. W przypadku niniejszej sprawy, zakres przedmiotowy czynności opisanych we wniosku przez wnioskodawcę - działającego w oparciu o umowę agencyjną zawartą z ubezpieczycielem - niewątpliwie wskazuje, że ich celem jest "wyszukiwanie klientów i kontaktowanie ich z ubezpieczycielem w celu zawarcia umów ubezpieczenia", co oznacza, że usługi te mieszczą się w dyspozycji art. 135 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE, a tym samym art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u. Za w pełni zatem trafne uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że opisane przez skarżącą czynności, jako czynności przygotowawcze zmierzające do zawarcia umowy, należy uznać za usługę pośrednictwa ubezpieczeniowego w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u., gdyż wpisują się one w interpretację tego pojęcia wyprowadzoną z orzecznictwa TSUE, jak również są zgodnie z zakresem usług pośrednictwa ubezpieczeniowego opisanych w art. 4 ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym. Należy bowiem zauważyć, iż w ramach akcji sprzedażowej skarżąca nie tylko będzie udzielać informacji o ofercie ubezpieczeniowej ubezpieczyciela, ale również zbierać dane od klientów konieczne do przygotowania umowy i umawiać terminy spotkań w sprawie przystąpienia do umowy ubezpieczenia. 3.6. W świetle powyższego za niezasadny uznać należy zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 37 w zw. z ust. 13 u.p.t.u., gdyż błędne jest stanowisko organu, że samo nakłanianie potencjalnych klientów do zawarcia umowy ubezpieczenia nie wystarczy do tego, aby taka aktywność mieściła się w definicji "pośrednictwa" wypracowanej przez orzecznictwo TSUE. Formułując tę tezę organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 maja 2016 r. (sygn. akt III SA/Wa 1596/15), lecz wyrok ten został uchylony wyrokiem NSA z 14 września 2018 r. (sygn. akt I FSK 1777/16). Z orzecznictwa TSUE bowiem jednoznacznie wynika, że pośrednictwo ubezpieczeniowe to czynności, których celem jest uczynienie wszystkiego co niezbędne, by dwie strony zawarły umowę ubezpieczenia. Zgodnie z tym orzecznictwem, istotnymi aspektami pośrednictwa ubezpieczeniowego jest wyszukiwanie klientów ubezpieczeniowych i kontaktowanie ich z ubezpieczycielem w celu zawarcia umowy. Tym samym czynności polegające na pośredniczeniu w zawieraniu umów ubezpieczenia, których celem będzie doprowadzenie do zawarcia umów ubezpieczeniowych stanowi pośrednictwo ubezpieczeniowe zwolnione od podatku VAT (por. interpretacja indywidualna z 27 października 2017 r. Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej nr 0112-KDIL1-1.4012.391.2017.1.AK). 3.7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.