II FZ 384/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. z siedzibą w Luksemburgu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 498/17 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi C. z siedzibą w Luksemburgu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 25 listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 498/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił C. z siedzibą w Luksemburgu (dalej jako "Spółka") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 25 listopada 2016 r. w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika Spółka, pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r. złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 498/17 wraz z uzasadnieniem. Do wniosku Spółka załączyła wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. We wniosku tym wskazała, że do uchybienia terminu doszło na skutek pomyłki, bowiem w dniu 21 lutego 2018 r. z reprezentującej Spółkę kancelarii nadany został wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku w innej sprawie, podczas gdy oryginał wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku w niniejszej sprawie pozostał w aktach. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione ustawowe warunki przywrócenia terminu. Podkreślił, że okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie były spowodowane żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia. Tym samym, w ocenie Sądu, Spółka nie wskazała okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu Spółka, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyła ww. postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", poprzez uznanie, że Spółka nie uprawdopodobniła we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 9 kwietnia 2018 r. okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 498/17, a w konsekwencji naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., poprzez nieprzywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku. Na tej podstawie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uznanie, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu, ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Instytucja procesowa przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości i ma na celu ochronę strony postępowania sądowoadministracyjnego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi do podjęcia czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W myśl art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (por. m.in. postanowienia NSA z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 525/11, z dnia 26 listopada 2007 r. sygn. akt I FZ 509/07 oraz z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt I FZ 421/07). W świetle powołanych przepisów i okoliczności niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że prawidłowym było przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Przyczyną, z powodu której nie dochowano terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia było bowiem uchybienie pełnomocnika Spółki, który pomimo przygotowania wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem - nie nadał go. Pełnomocnik Spółki podniósł, że nadzwyczajną okolicznością jaka zaistniała w niniejszej sprawie był fakt, że tego samego dnia, do tego samego sądu wysyłano analogiczny wniosek w innej sprawie. Zasadnie jednak zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że wskazany przez pełnomocnika Spółki powód uchybienia terminowi do wniesienia skargi z całą pewnością nie uzasadnia przyjęcia, że miał miejsce brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi, lecz wręcz przeciwnie - świadczy o co najmniej lekkim jego niedbalstwie. Słusznie również podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że kancelaria zajmująca się świadczeniem usług prawnych powinna tak zorganizować pracę przy odbiorze i wysyłaniu korespondencji oraz nadzór nad tymi czynnościami, aby korespondencja była odbierana i wysyłana właściwie, w sytuacji w której nie mają miejsca nadzwyczajne okoliczności. Nadto należy dodać, że pełnomocnik Spółki sam przyznał, że winę za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem ponosi jeden z pracowników jego kancelarii, tj. osoba odpowiedzialna za wysyłkę dokumentów, z którą miał potwierdzić nadanie wniosku i z którego to obowiązku osoba ta się nie wywiązała. Tego rodzaju uchybienie należy uznać za posiadające znamiona winy polegającej na braku szczególnej staranności, jakiej należy wymagać od pełnomocnika. Niezależnie od tego, czy błąd popełnił pełnomocnik, czy pracownik jego kancelarii, winę za ten błąd ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji jego mocodawca (por. postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OZ 958/12). Tym samym stwierdzić należy, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, zaś wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu. Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.