I OSK 4078/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędziowie Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędzia NSA Marian Wolanin, , po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 197/18 w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 197/18 oddalił skargę L. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że decyzją z [...] stycznia 1965 r., nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzekło o przejęciu od M. K. na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpił L. S., następca prawny M. K. Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 1999 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PPRN w [...] z [...] stycznia 1999 r., a Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] września 1999 r. utrzymał ww. decyzję Wojewody [...] w mocy. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1999 r. wystąpił L. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanych decyzji. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy L. S. podniósł, że zarówno decyzja z [...] września 1999 r., jak i decyzja z [...] maja 1999 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, co potwierdza prowadzone uprzednio przed Ministrem postępowanie wznowieniowe, w wyniku którego decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził wydanie tych decyzji z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Minister utrzymał tę decyzję w mocy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] listopada 2017 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż kwestionowane decyzje zostały wydane w postępowaniu nieważnościowym, weryfikującym legalność decyzji PPRN w [...] z [...] stycznia 1965 r. Decyzja PPRN została wydana na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174, z późn. zm.), w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). W ocenie organu nadzoru, weryfikując przesłanki określone w ww. przepisie tj. przysługiwanie własności gospodarstwa rolnego, brak zamieszkiwania przez właściciela w przejmowanym gospodarstwie oraz brak uprawiania gospodarstwa przez właściciela bądź użytkownika czy dzierżawcę, Wojewoda [...] i Minister Rolnictwa opierali się wówczas na materiale dowodowym zgromadzonym w ramach postępowania poprzedzającego wydanie decyzji PPRN w [...] z [...] stycznia 1965 r. Z tego powodu brak było podstaw do traktowania rozstrzygnięć z [...] maja 1999 r. i [...] września 1999 r. jako dotkniętych wadą rażącego naruszenia prawa, bowiem w świetle zachowanej dokumentacji archiwalnej nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji PPRN w [...]. Minister wskazał, iż nie kwestionuje możliwości wszczęcia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do decyzji, względem której uprzednio prowadzone było postępowanie wznowieniowe. Jednak za błędne uznał stanowisko L. S., iż toczące się postępowanie nieważnościowe miałoby stanowić następstwo wcześniej prowadzonego postępowania wznowieniowego, ponieważ tryby nadzwyczajne postępowania administracyjnego są wobec siebie niekonkurencyjne i przesłanka uzasadniająca wznowienia postępowania nie może zostać uwzględniona w postępowaniu nieważnościowym (wyrok NSA z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2551/15). Z tego względu, w sytuacji stwierdzenia w postępowaniu wznowieniowym wydania określonej decyzji z naruszeniem prawa, brak jest możliwości późniejszego stwierdzenia nieważności takiej decyzji z uwagi na tę samą wadliwość, jednak tym razem traktowaną jako rażące naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie Ministra nie można upatrywać rażącego naruszenia prawa w tym, że przy ustalaniu przesłanki braku uprawiania gospodarstwa M. K., Wojewoda [...] oraz Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nie uwzględnili informacji zawartych w oświadczeniach złożonych przez trzech rolników ze wsi [...]. Oświadczenia te złożone zostały dopiero w czerwcu 2000 r., a zatem kilka miesięcy po wydaniu przez Ministra decyzji z [...] września 1999 r. Z tego względu oświadczenia te nie mogły stanowić dowodu w prowadzonym uprzednio postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji PPRN w [...] z [...] stycznia 1965 r. Wyklucza to uznanie, iż w tym zakresie Wojewoda [...] oraz Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej dopuścili się rażącego naruszenia prawa w toku prowadzonego postępowania nadzorczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę na tę decyzję wskazał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2017 r. nie narusza prawa. Decyzja ta została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, którego przedmiotem było przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanych również w postępowaniu nieważnościowym, tj. ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1999 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 1999 r. Sąd zauważył, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 kpa. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a zadaniem organu prowadzącego to postępowanie jest ocena decyzji której wniosek dotyczy pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. Ocena ta dotyczy tego, czy decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie nieważnościowe nie może być traktowane w taki sposób, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego (por. orzeczenie SN z 7.03.1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). W wyroku z 2 lutego 2006 r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. LEX nr 196696), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w całości podzielił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 kpa musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań. Przy tym zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania aktu kwestionowanego w trybie nieważnościowym. Przesłanką stwierdzenia nieważności szczególnie rozważaną na gruncie niniejszej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, publ. LEX nr 165717). Oczywistość naruszenia prawa polega na ewidentnej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Z zasady musi to być wada tkwiąca w samej decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1888/10, LEX nr 1069632; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez rażące naruszenie prawa rozumie się naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak [w:] Adamiak, Borkowski, Komentarz, s. 335;J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracji, PiP 1986, nr 1, s. 71). Jednocześnie, rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażonej stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, publ. LEX nr 51233). W kontrolowanej przez Sąd sprawie, po przeprowadzeniu w trybie nieważnościowym kontroli decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1999 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1999 r., organ nadzoru doszedł do wniosku, iż kwestionowane decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wydając te decyzje organy obu instancji opierały się na materiale dowodowym zebranym w ramach postępowania poprzedzającego wydanie decyzji PPRN w [...] z [...] stycznia 1965 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego. Brak było podstaw do traktowania wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji jako zawierających wadę rażącego naruszenia prawa, w świetle zachowanej dokumentacji archiwalnej. Sąd podzielił ocenę organu nadzoru wskazując, że organy prawidłowo oparły się na materiale dowodowym zebranym w ramach postępowania poprzedzającego wydanie kontrolowanej decyzji PPRN w [...] z [...] stycznia 1965 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego. Sąd zaznaczył, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania aktu kwestionowanego w trybie nieważnościowym. Wojewoda [...] i Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej byli zatem obowiązani, przy ocenie legalności decyzji PPRN w [...] z [...] stycznia 1965 r., uwzględnić stan prawny i faktyczny z daty jej wydania. Z tego powodu, wbrew zarzutom skargi, w prowadzonym poprzednio postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji PPRN w [...] z [...] stycznia 1965 r. nie mogły stanowić dowodu informacje zawarte w oświadczeniach trzech rolników ze wsi [...], złożone dopiero w czerwcu 2000 roku, a więc kilka miesięcy po wydaniu kontrolowanych decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej i Wojewody [...]. Wobec powyższego, za niezasadne Sad uznał zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa, art. 75 § 1, 77 § 1, 78 i 80 kpa, a także naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa, oraz art. 2 ustawy z 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w powiązaniu z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 6 i 8 kpa. Sąd zauważył jednocześnie, że postępowania nieważnościowego nie można traktować jako konsekwencji wcześniejszego postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2015 r., ponieważ tryby nadzwyczajne są wobec siebie niekonkurencyjne (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 1040/15, dostępny w bazie nsa.orzeczenia.gov.pl). Przesłanka do wznowienia postępowania nie może zostać uwzględniona w postępowaniu nieważnościowym. W sytuacji wcześniejszego stwierdzenia w postępowaniu wznowieniowym wydania decyzji z naruszeniem prawa nie można stwierdzić nieważności tej samej decyzji, z uwagi na tę samą wadliwość, tym razem traktowaną jako rażące naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W skardze kasacyjnej od tego wyroku wniesionej przez pełnomocnika skarżącego poniesiono zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. 1) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi na wadliwe decyzje Wojewody [...] z dnia [...] maja 1999 r. i Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1999 r., 2) art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, art.126 i art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działania organów administracji publicznej oraz niezastosowanie środka przewidzianego w ustawie w postaci stwierdzenia nieważności decyzji, mimo tego że materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia przez Sąd, że decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 tej ustawy w powiązaniu z art. 6 i 8 k.p.a. poprzez nie dostrzeżenie przez Sąd, że organ prowadził postępowanie administracyjne w sposób niejasny, nielogiczny i nieklarowny, bez wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz w sposób nie budzący zaufania obywatela do władzy publicznej w sytuacji gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdził wydanie zaskarżonych decyzji z naruszeniem prawa, a postępowanie nieważnościowe było tylko logiczną konsekwencją wydanej decyzji, 4) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego przejawiającą się pominięciem przez organ odwoławczy kluczowych dowodów w sprawie wskutek czego Sąd niezasadnie oddalił skargę w sytuacji gdy pominięty przez organ materiał dowodowy jasno wskazuje, że jedynym dowodem na podstawie którego PPRN w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1965 r. orzekła o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha był nieprawidłowo sporządzony protokół oględzin gospodarstwa z dnia [...] grudnia 1964 r., który zdaniem organów oraz sądów administracyjnych które wcześniej zajmowały się tą sprawą, nie dowodził najistotniejszej z punktu widzenia legalności decyzji przesłanki "opuszczenia gospodarstwa rolnego", koniecznej do wydania decyzji. Przy czym protokół ten został sporządzony zimą, kiedy gospodarstwo rolne było całe pokryte śniegiem, co nie pozwalało na stwierdzenie, czy ziemia była uprawiana czy też nie, a czego urzędnicy sporządzający protokół zupełnie nie uwzględnili, organ zaś ponownie rozpatrując sprawę pominął najistotniejsze dowody, jak oświadczenia rolników wsi [...] i nie przeprowadził dowodów z wcześniejszych postępowań w niniejszej sprawie które świadczą o tym, że M. K. nigdy nie pozostawiła należącego do niej gospodarstwa rolnego, nadal je uprawiała i wydzierżawiała innym rolnikom, co zostało uznane przez Ministra jako naruszenie prawa i winno skutkować stwierdzeniem nieważności wadliwie wydanych decyzji. W skardze kasacyjnej podniesiono także następujące zarzuty naruszenia prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez nie usunięcie z obrotu prawnego wadliwych decyzji przez organ, a następnie Sąd, podczas gdy zasada praworządności powinna uwzględniać potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i zapewnienie pewności prawa. Niedookreślony charakter przesłanki naruszenia prawa z art. 156 § 2 k.p.a. winien być kompromisem między zasadą trwałości decyzji administracyjnych, a zasadą praworządności, przejawiającą się działaniem organów na podstawie przepisów prawa, zgodnie z zasadą legalizmu, a także z obowiązkiem eliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji, czemu Sąd w niniejszej sprawie nie sprostał, 2) art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. nr 32 poz. 161) i § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 39, poz. 198) poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie skutkujące bezzasadnym uznaniem za opuszczone gospodarstwa rolnego we wsi [...] stanowiącego własność M. K., a następnie bezprawnym jego przejęciem na Skarb Państwa w sytuacji, gdy gospodarstwo to nie było gospodarstwem opuszczonym. Wnoszący skargę kasacyjną zwrócił się o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez stwierdzenie nieważności decyzji PPRN w [...] z dnia [...] stycznia 1965 r., decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1999 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1999 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2018 r., stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżącego oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. W tej sytuacji, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Skuteczne postawienie zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga też uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między tym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia (p. wyrok NSA I OSK 629/17 z 22 czerwca 2018 r.). Zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego w skardze kasacyjnej wskazano na art. 133 § 1, 134 § 1 i 145 § 1 pkt 2 oraz 151 p.p.s.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego. Wspomniany wyżej zarzut nie może być uwzględniony, gdyż postępowanie dotyczyło przesłanek stwierdzenia nieważności (art. 156 k.p.a.) czyli oceny decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. Postępowanie to nie może więc być traktowane jako swoista "trzecia instancja" czyli ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Odniesienie we wspomnianym zarzucie do nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenia całości materiału dowodowego wskazuje, że w istocie chodzi o ponowne rozpatrzenie sprawy, a taka sytuacja w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym nie może mieć miejsca. Wobec podniesienia też zarzutu nieuwzględnienia przez WSA w Warszawie, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] czerwca 2015 r. stwierdził wydanie zaskarżonych decyzji z naruszeniem prawa, Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że Sąd I instancji odniósł się do tego zagadnienia w wystarczający sposób. Nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji ze względu na naruszenie prawa procesowego (p. wyrok NSA z 8.06.2017 r. sygn. akt II OSK 2551/15). Wady decyzji prowadzące do jej nieważności zostały wyliczone enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1 – 6 k.p.a. i nie jest możliwa rozszerzająca interpretacja tego przepisu przez oparcie nieważności decyzji na innych niż wymienione w przepisie przyczynach. Wady nieważności mają charakter materialnoprawny i tkwią w samej decyzji, a nie w poprzedzającym ją postępowaniu. Słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że tryby nadzwyczajne są wobec siebie niekonkurencyjne, a zatem przesłanka do wznowienia postępowania nie może zostać uwzględniona w postępowaniu prowadzonym w trybie nieważnościowym. W skardze kasacyjnej wskazano też na zarzuty dot. naruszenia prawa materialnego tj. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu ... WSA w Warszawie analizował przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. i stąd nie mógł naruszyć ww. art. 2, gdyż go nie stosował. Nie doszło też przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy do naruszenia art. 2 Konstytucji RP przez jak to określono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej niemożność dochodzenia do odzyskania utraconej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zaznaczyć, że subiektywne odczucie krzywdy nie może prowadzić do tego, aby jej naprawienie następowało "na skróty" czyli z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa procesowego i materialnego. Takie postępowanie organów administracji i sądów prowadziłoby w istocie do naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, NSA uznał, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i dlatego na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.