V SA/Wa 716/17
WyrokWSA w Warszawie2018-03-08
Skład orzekający: Bożena Zwolenik, Irena Jakubiec-Kudiura, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wznowienie postępowania egzekucyjnego w administracji na podstawie art. 145a § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., jeśli postępowanie to nie zostało zakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wznowienie postępowania egzekucyjnego w administracji jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy postępowanie zostało zakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie nie wydano takiego aktu, organ prawidłowo odmówił wznowienia postępowania. Niemniej jednak, sąd wskazał, że brak możliwości wznowienia postępowania nie pozbawia strony ochrony prawnej, a w sytuacji stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych, możliwe jest zastosowanie "innych środków" przewidzianych w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, takich jak wystąpienie o zwrot nienależnie pobranych kosztów.Stan faktyczny
Spółka wniosła o wznowienie postępowań egzekucyjnych w administracji, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisów dotyczących wysokości opłat za czynności egzekucyjne i opłat manipulacyjnych. Organy egzekucyjne odmówiły wznowienia postępowania, argumentując, że nie zostało ono zakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem. Spółka zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...]) z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań egzekucyjnych: oddala skargę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej – "organ odwoławczy", "organ II Instancji", "Dyrektor Izby") postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez [...] S.A. w Warszawie (dalej: "Spółka" "Skarżąca", "Strona"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział II w W. (dalej: "Dyrektor Zakładu", "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowań egzekucyjnych.
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 15 września 2016 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowań egzekucyjnych w administracji prowadzonych wobec niej przez Dyrektora Zakładu tytułów wykonawczych o nr: od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] oraz wszystkich postępowań, w których wydano wobec Spółki postanowienia o zaliczeniu dokonanych wpłat/wyegzekwowanych należności, albowiem ustalony w tych postępowaniach obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych został określony na podstawie przepisów prawa (tj. na podstawie art. 64 § 1 pkt ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm. – dalej u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a.) wobec których Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 orzekł niezgodność z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Konstytucja RP") oraz art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP.
Skarżąca we wniosku powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14, którym stwierdzono niezgodność przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. organ I instancji odmówił Spółce wznowienia postępowania egzekucyjnego od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...]. Dyrektor Zakładu nie zgodził się z poglądem, że skutkiem prawnym ogłoszonego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku jest wygaśnięcie w całości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Organ I instancji powołał się na treść art. 145 i 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej "K.p.a.") i zauważył, że w odniesieniu do postępowań prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych wyegzekwowano należności co skutkowało zakończeniem egzekucji. Dyrektor Zakładu zaznaczył, że postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych nie zostało wydane, bowiem Spółka nie zwracała się z takim wnioskiem.
Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.
Opisanym w komparycji wyroku postanowieniem organ II instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu wyjaśnił, że brak jest podstaw do zastosowania art. 145 K.p.a. do postępowań niezakończonych decyzją bądź postanowieniem. Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek pełnomocnika Strony z dnia 15 września 2016 r. o wznowienie postępowań w zakresie kosztów egzekucyjnych mógłby dotyczyć postępowań zakończonych rozstrzygnięciem wydanym w trybie art. 64c § 1 i § 7 u.p.e.a., w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych, na które przysługuje Stronie zażalenie.
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie brak rozstrzygnięcia (aktu administracyjnego) uprawniającego do wznowienia postępowań w tych sprawach. Postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] zostały zakończone poprzez wyegzekwowanie dochodzonych należności. Ostatnie środki z realizacji powyższych tytułów wykonawczych wpłynęły na konto organu w dniu ... marca 2012 r. Z akt sprawy nie wynika, aby po zakończeniu egzekucji Spółka zwracała się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów.
Jak wskazał Dyrektor Izby, w zakresie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...] postępowanie egzekucyjne jest w toku (pismo Dyrektora Zakładu z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]). Powyższe w ocenie organu odwoławczego stanowi o braku rozstrzygnięcia w sprawie kosztów, bowiem rozstrzygnięcie takie wydawane jest po wyegzekwowaniu wykonania obowiązku na wniosek zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 7 u.p.e.a.).
W skardze wniesionej do Sądu Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Zakładu, które zawierało w swoim uzasadnieniu niezrozumiałe i wzajemnie wykluczające się argumenty i twierdzenia dotyczące braku możliwości wznowienia postępowań egzekucyjnych,
2) art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 144 w zw. z art. 124 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia Dyrektora Izby,
3) art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 144, art. 145a § 1, art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Zakładu pomimo dokonania przez Dyrektora Zakładu nieuprawnionej odmowy wznowienia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych pomimo wystąpienia w sprawie przesłanek pozytywnych - umożliwiających wznowienie postępowań, względnie umożliwiających zastosowanie "innych środków" o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP - z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt: SK 31/14, w którym TK uznał przepisy stanowiące podstawę dla Dyrektora ZUS do wyegzekwowania od Skarżącej należności tytułem kosztów egzekucyjnych (tj. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a.) - za niekonstytucyjne,
4) art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 144, art. 145a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a. i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 190 ust. 1 - 3 Konstytucji RP poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Zakładu, którym dokonano nieuprawnionej odmowy wznowienia postępowań egzekucyjnych i gdzie Dyrektor Zakładu uznał, że: "Z ogłoszonego wyroku TK nie wynika więc, że przepisy u.p.e.a. kreujące opłatę za czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 64 § 1 pkt. 4, czy opłatę manipulacyjną są niezgodne z ustawą zasadniczą" - pomimo tego, iż bezsprzeczną konsekwencją ogłoszenia wyroku TK zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, jest utrata mocy obowiązującej przepisów w zakresie wskazanym przez TK, a tym samym zakaz ich stosowania - co potwierdzają między innymi liczne orzeczenia sądów administracyjnych wydanych w związku z treścią w/w wyroku TK,
5) art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 144, art. 145a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a. i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz 59 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Zakładu, którym odmówiono wznowienia i odmówiono umorzenia postępowań egzekucyjnych, pomimo tego, iż Dyrektor Zakładu był zobowiązany do uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowań egzekucyjnych, a następnie ich umorzenie na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a.,
6) art. 2 Konstytucji RP poprzez pominięcie przez organy faktu obowiązywania zasady in dubio pro tributario i tym samym obowiązku przyjmowania - przy istnieniu wątpliwości interpretacyjnych dotyczących skutków wyroku TK oraz możliwości wznowienia postępowania - takiej interpretacji relewantnych przepisów, która byłaby korzystniejsza dla Skarżącej,
7) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a. i art. 149 §3 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpatrzenie przez Dyrektora Izby pozostałych wniosków Skarżącej, w tym utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Zakładu, którym również nie rozpatrzono wniosków zawartych w treści pisma z dnia 15 września 2016 r., tzn. rozpatrzenie tylko jednego z czterech wniosków, który dotyczył wznowienia postępowań egzekucyjnych, a nierozpatrzenie pozostałych trzech wniosków o:
a. uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w zakresie obejmującym ustalenie i egzekucję kosztów egzekucyjnych, a następnie umorzenie w tym zakresie postępowania,
b. zawiadomienie Spółki o prawidłowej wysokości kosztów egzekucyjnych,
c. zwrot na rzecz Spółki nienależnie pobranych środków z tytułu kosztów egzekucyjnych.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 145a § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w sytuacji, gdy nie zostało one zakończone aktem administracyjnym (decyzją, postanowieniem). Niesporne jest, że prowadzone postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki na podstawie wydanych tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych dokonano pobrania należności głównej wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi.
W myśl art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli ustawa egzekucyjna nie stanowi inaczej, zastosowanie znajdują odpowiednie przepisy K.p.a. Nakaz odpowiedniego stosowania przepisów podyktowany jest koniecznością "dopasowania" norm zawartych w tym akcie prawnym do odrębności postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego, np. faktu posługiwania się w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym formą postanowienia, a nie decyzji, odmiennym określeniem uczestników tych postępowań, ich uprawnień procesowych itp. Odpowiednie stosowanie określonego przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost albo z pewnymi modyfikacjami, usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciągniętego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczeniu do jego odnoszenia do rozpatrywanego stanu w ogóle. Ta niedopuszczalność może wynikać albo bezpośrednio z treści wchodzących w grę regulacji prawych, albo z tego, że zastosowania danej normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu (zob. D.R. Kijowski. red. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX 2015. Komentarz do art. 18 u.p.e.a.).
Skoro ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulująca szczególne zasady postępowania egzekucyjnego w administracji, nie przewiduje dla tego postępowania szczególnych reguł wznowienia, to należy wnioskować, że na zasadzie ogólnej przewidzianej w art. 18 u.p.e.a. zastosowanie w tym zakresie mają przepis art. 145 i nast. K.p.a.
Jednym z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania jest instytucja wznowienia postępowania (art. 145 i nast. K.p.a.). W literaturze istnieje utrwalony pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna lub postanowienie ostateczne (zob. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. LEX 2010, wyd. III. Komentarz do art. 145 k.p.a.). Przyjmuje się, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w takiej sprawie, w której została wydana ostateczna decyzja kończąca postępowanie w sprawie (zob. M.P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XII. Wolters Kluwer Polska 2017. Komentarz do art. 145 k.p.a.; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. LEX/el 2016. Komentarz do art. 145 K.p.a.). Jak bowiem wynika z art. 145 § 1 oraz art. 126 K.p.a., warunkiem przedmiotowym wznowienia postępowania jest istnienie aktu kończącego postępowanie: decyzji lub postanowienia (zob. wyrok NSA z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt II OSK 110/14, Lex nr 2091928). Nie jest dopuszczalne więc wznowienie postępowania zakończonego wydaniem zaświadczenia lub dokonaniem innej czynności materialno-technicznej (teza pierwsza wyroku NSA z dnia 28 czerwca 1983 r. sygn. akt I SA 268/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 47; wyrok NSA z dnia 29 września 1997 r. sygn. akt I SA/Ka 1248/96, POP 1999, nr 3, poz. 72).
W myśl art. 126 K.p.a. instytucja wznowienia postępowania znajduje zastosowanie nie tylko w odniesieniu do ostatecznych decyzji, ale również do ostatecznych postanowień. Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113 K.p.a., a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 k.p.a. - również art. 145-152 oraz art. 156-159 K.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a., wydaje się postanowienie.
Podstawą przystąpienia przez organ administracji do: a) ustalenia, czy postępowanie było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a bądź art. 145b K.p.a.; b) przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną lub postanowieniem jest postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.). Przed jego wydaniem organ administracji zobowiązany jest dokonać sprawdzenia czy spełnione są wszystkie elementy natury formalnej, których dopełnienie prowadzi dopiero do wydania wspomnianego postanowienia. Oznacza to, że organ winien ustalić przede wszystkim czy: 1) wniosek pochodzi od strony, 2) wnioskodawca wskazał podstawę prawną swego żądania, 3) wniosek dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną (postanowieniem ostatecznym), 4) wniosek został złożony z zachowaniem terminu określonego ustawą. Jedynie łączne spełnienie tych warunków uprawnia i obliguje organ do wznowienia postępowania. Negatywny wynik badania zagadnień formalnych dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego implikuje z kolei konieczność wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.).
Przeszkodą o charakterze przedmiotowym dla wydania postanowienia o wznowieniu postępowania będzie brak zakończenia sprawy ostateczną decyzją lub postanowieniem. "Odmowa wznowienia postępowania może nastąpić tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu. Niedopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych będzie zaś miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej np. umowy cywilnej czy czynności materialno-technicznej, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną, gdy strona opiera żądanie na podstawie dającej podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia (art. 156 § 1 K.p.a.)" (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1835/12, Lex nr 1452820).
W rozpatrywanym przypadku w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego doszło do pobrania od Spółki należności głównej wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Łącznie skarżąca Spółka uiściła koszty egzekucyjne w kwocie 105.931,90 zł (pismo Dyrektora Zakładu z [...] stycznia 2017 r. nr [...], k. 409 akt administracyjnych sprawy). Bezsporne jest również to, że w sprawie nie zostało wydane postanowienie dotyczące wysokości owych kosztów, jak również żadne inne postanowienie. Zaistniała zatem przesłanka negatywna o charakterze przedmiotowym dla wznowienia postępowania w postaci braku ostatecznego postanowienia kończącego postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji, według Sądu, prawidłowo postąpił organ I instancji odmawiając wznowienia postępowania w niniejszej sprawie.
Nie można zgodzić się z poglądem, że w postępowaniu egzekucyjnym, aktem mającym wymiar analogiczny do decyzji lub postanowień (wydawanych na podstawie K.p.a.) jest tytuł wykonawczy, który zgodnie z art. 64c § 6 u.p.e.a. stanowi podstawę dochodzenia kosztów egzekucyjnych oraz zawiadomienie o zajęciu, które w myśl przepisu art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a. zawiera kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Ten ostatni dokument, tj. zawiadomienie o zajęciu, pełni wyłącznie funkcję informacyjną. Jak bowiem stwierdzono w wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r. o sygn. akt III SA/Wa 1523/11: "O skuteczności zawiadomienia o zajęciu decydować będzie jego kompletność, tj. sytuacja, w której będzie ono zawierało wszystkie wymienione elementy, które będą prawidłowo skonstruowane, czyli np. pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia będzie wyczerpująco informowało o prawnych konsekwencjach zajęcia, a nie tylko odsyłało do wybranych przepisów ustawy" (Lex nr 1139436). Konsekwentnie, niezasadne jest przypisywanie "zawiadomieniu o zajęciu" cech należnych decyzji lub postanowieniu.
W kwestii tytułu wykonawczego przyjmuje się, że jest to dokument urzędowy, który nie jest ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem w rozumieniu przepisów k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1779/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej CBOSA). W przeciwieństwie bowiem do decyzji czy też postanowienia, tytuł wykonawczy nie kształtuje praw i obowiązków strony. Wskazane w nim kwoty należności głównych i odsetek są pochodną niewykonania obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych lub wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Stanowią one podstawę do dochodzenia kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 6 u.p.e.a.) jednak nie określają ich wysokości. Z tych też względów nie można przyjąć, aby wynikający z art. 18 u.p.e.a. nakaz odpowiedniego stosowania przepisów K.p.a. uzasadniał przyjęcie, że odpowiednikiem decyzji (postanowienia) w postępowaniu egzekucyjnym był tytuł wykonawczy, czy też zawiadomienie o zajęciu. Inaczej rzecz ujmując, w ocenie Sądu, nie można tych dokumentów traktować jako "rozstrzygnięć w innych sprawach", o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Wobec powyższego, zarzuty dotyczące naruszenia art. 145a § 1K.p.a. Sąd uznał za nietrafne.
Sąd wyjaśnia, że wystąpienie przesłanki negatywnej dla wznowienia postępowania w postaci braku ostatecznego postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych nie pozbawia Spółki ochrony prawnej wobec ich ustalenia (kosztów egzekucyjnych) na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawa. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz, że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu i nie została wydana decyzja administracyjną, a podjęto czynność administracyjną w postaci pobrania kosztów egzekucyjnych, należy zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Za środek taki uznać należy możliwość wystąpienia o zwrot części niezasadnie pobranych kosztów egzekucyjnych. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Stanowisko to zostało oparte na orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym pobierania opłaty za kartę pojazdu w oparciu o przepis, którego niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz.U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119). Tytułem przykładu należy przywołać wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 418/08 (Lex nr 518241), wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Go 936/16 (Lex nr 2197204). Ponadto, unormowana w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP instytucja "wznowienia postępowania" ma szersze znaczenie niż "wznowienie" przewidziane w odpowiednich procedurach regulowanych w ustawach zwykłych i obejmuje wszelkie instrumenty proceduralne stojące do dyspozycji stron i organów, dzięki wykorzystaniu których możliwe jest przywrócenie stanu konstytucyjności prawomocnych rozstrzygnięć w tym postanowień wydanych na podstawie aktu normatywnego uznanego późniejszym orzeczeniem Trybunału za niezgodny z Konstytucją RP (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt VIII SA/Wa 332/07, Lex nr 501330).
Powyższe czyni zarzut naruszenia art. 190 Konstytucji RP niezasadnym. Z tego samego względu nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP, ponieważ w świetle powyższych rozważań wznowienie postępowania egzekucyjnego w niniejszym stanie faktycznym nie tylko nie byłoby zgodne z powołanym przepisem ustawy zasadniczej, ale stanowiłoby jego rażącą obrazę.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się także naruszenia pozostałych przepisów postępowania. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego zgromadzono materiał dowodowy wyczerpujący w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy, a stan faktyczny został należycie ustalony. Sąd stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby zawierało prawidłowe uzasadnienie prawne i faktyczne.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło