II SA/Lu 856/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego), na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest właścicielem [...]% udziałów w działce o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych, posiada oszczędności w kwocie [...]złotych, otrzymał darowiznę od ojca w wysokości [...] złotych, prowadzi niedochodową działalność gospodarczą (podkreślił, że nie stać go na opłaceniu obowiązkowego ubezpieczenia społecznego). Ponadto skarżący oświadczył, że posiada niespłacony kredyt na kwotę [...]złotych i zadłużenie w ZUS na kwotę [...]złotych. Podkreślił, że znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji finansowej, co nie pozwala mu na ponoszenie kosztów postępowania, zwłaszcza, ze nie może liczyć na pomoc finansową rodziny. Wobec tego, że skarżący nie wykazał skąd pochodzą i w jakiej są wysokości środki finansowe pozwalające mu ponosić bieżące koszty utrzymania koniecznego, nie wskazał wysokości tych kosztów oraz do kogo należy zamieszkiwana przez niego nieruchomość i kto ponosi jej koszty utrzymania wezwano skarżącego do nadesłania oświadczenia wskazującego na pochodzenie i wielkość środków finansowych, z których się obecnie utrzymuje oraz na jaki cel przeznaczone są oszczędności; oświadczenia wskazującego na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego za okres od listopada 2017 r. do stycznia 2018 r. (włącznie) oraz dokumentów źródłowych (np. faktur VAT, rachunków) poświadczających wysokość tych wydatków oraz oświadczenia wyjaśniającego do kogo należy nieruchomość, w której zamieszkuje, jaka jest jej powierzchnia i wartość, jakie są jej koszty utrzymania, kto je ponosi. Odpowiadając na wezwanie w piśmie z dnia 26 lutego 2018 r. skarżący oświadczył, że środki z których się obecnie utrzymuje pochodzą z działalności gospodarczej i nie mają stałej wysokości zaś zgromadzone oszczędności przeznaczone są na koszty podstawowego utrzymania. Oświadczył też, że nie dysponuje dokumentami wskazującymi na wysokość kosztów utrzymania koniecznego, gdyż te szybko blakną i nie ma ich wszystkich. Dlatego nie może ich określić. Od 19 stycznia zamieszkuje w pokoju w domu rodzinnym o powierzchni 25 m2. Nie wie jakie są jego koszty utrzymania, gdyż ponosi je właściciele. W związku z nieścisłościami jakie pojawiły się między oświadczeniami skarżącego zawartymi na druku PPF a w powyższym piśmie wezwano go do nadesłania wyciągu z posiadanych rachunków bankowych oraz lokat bankowych za okres od grudnia 2017 r. do lutego (włącznie) 2018 r. dokumentujących wszelkie dokonywane na nich operacje oraz zestawienia przychodów i wydatków z prowadzonej działalności gospodarczej za okres od grudnia 2017 r. do lutego (włącznie) 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał przychodów i wydatków za okres od stycznia do grudnia 2017 r. Wynika z niego, że w tym okresie z prowadzonej dzielności gospodarczej osiągnął przychód w kwocie [...]złotych zaś koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] złotych. Dochód z tego okresu wyniósł więc [...] złotych. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przy czym wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 13/15 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jak stanowi bowiem art. 252 §1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W przypadku zaś, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Analiza oświadczenia złożonego przez skarżącego na druku PPF wykazała, że nie wskazał wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. W piśmie zaś z dnia 26 lutego 2018 r. uchylił się od podania ich wysokości twierdząc, że dokumentujące ich wysokość paragony fiskalne szybko bledną. Nie nadesłał także wyciągów z rachunków bankowych i lokat. Z oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 26 lutego 2018 r. wynika, że środki z których skarżący się utrzymuje pochodzą z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej. Przy czym na druku PPF oświadczył, że działalność gospodarcza nie przynosi dochodu. W piśmie z dnia 26 lutego 2018 r. skarżący oświadczył również, że podstawowe koszty utrzymania pokrywa ze zgromadzonych oszczędności. Równocześnie z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że jego roczny dochód w roku 2017 z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł [...] złotych, co daje dochód miesięczny w wysokości [...] złotych. Zatem dając wiarę tym oświadczeniom należałoby przyjąć, że skarżący utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej, która nie przynosi dochodu, a który jak wynika z przedłożonych dokumentów wynosi miesięcznie [...] złotych. Przyjąć należałoby więc, że skarżący jest w stanie pokryć miesięczne koszty utrzymania jednej osoby z kwoty [...]złotych. Jednocześnie skarżący twierdzi, że kosztów utrzymania koniecznego ponosi ze zgromadzonych oszczędności (w wysokości [...] złotych). Konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienia zaś tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym dąży się do uzupełnienia wniosku i określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt II OZ 777/13). Skarżący nie nadsyłając wyciągu z rachunków bankowych i lokat oraz oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania w sytuacji, gdy jego oświadczenia dotyczące stanu majątkowego i dochodów są sprzeczne uniemożliwił w praktyce ustalenie tego, czy i w jakim zakresie może ponosić koszty postępowania. W postanowieniu z dnia 23 lipca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny (I OZ 635/13) stwierdził, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów w trybie art. 255 p.p.s.a. uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. I właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Nie nadsyłając oświadczenia bądź żądanych dokumentów źródłowych dotyczących wysokości kosztów utrzymania koniecznego i oraz wyciągu z kont i lokat bankowych skarżący uniemożliwił dokonanie oceny tego, czy nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania jak i tego, czy poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niego. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 251/13, 4 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 546/13 czy z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OZ 792/13). Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.