I FSK 1951/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-07-20
Skład orzekający: Zbigniew Łoboda, Izabela Najda-Ossowska, Maja Chodacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego, organ podatkowy może oprzeć się na przybliżonej kwocie zobowiązania podatkowego, a nie na jego ostatecznej wysokości ustalonej w decyzji wymiarowej?Ratio decidendi
Organ podatkowy może wydać decyzję o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego, opierając się na przybliżonej kwocie zobowiązania, która ma charakter szacunkowy i informacyjny. Nie jest konieczne, aby w decyzji o zabezpieczeniu znana była dokładna wysokość zobowiązania podatkowego, gdyż jej celem jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia ryzyka niewykonania zobowiązania, a nie jego ostateczne ustalenie. Decyzja o zabezpieczeniu jest odrębnym rozstrzygnięciem od decyzji wymiarowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty nienależnie dokonanych zwrotów podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że zabezpieczenie kwoty odsetek za zwłokę było nieuprawnione. Spółka P. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia WSA (del.) Maja Chodacka, (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2756/17 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty nienależnie dokonanych zwrotów podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika oddala skargę kasacyjną.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z 9 maja 2018r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2756/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 maja 2017r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty nienależnie dokonanych zwrotów podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011r. oraz zabezpieczenia ich na majątku podatnika - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Lublinie z dnia 5 października 2016r. nr [...] oraz orzekł w przedmiocie kosztów postępowania. Wymieniony wyrok oraz pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
1.2. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że o istnieniu obawy, iż zobowiązania podatkowe (tu odpowiednio nienależnie dokonane zwroty podatku), określone w przybliżonej wysokości zaskarżoną decyzją, nie zostaną wykonane świadczą przede wszystkim ustalenia dokonane w toku postępowania kontrolnego wskazujące, że skarżąca dokonała nieuprawnionego obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur wystawionych przez P. , E., T., P.. Organ odwoławczy podkreślił, że strona w rzeczywistości nie dokonała zakupów od tych podmiotów, a ponadto firmy P. i E. w kontrolowanym okresie nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zostało w ten sposób uprawdopodobnione, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości, uzasadniająca sięgnięcie do instytucji zabezpieczenia. Podano również, że przybliżona łączna wartość zawyżonego zwrotu za 2011r. została obliczona na kwotę 2.630.700,56 zł, co w zestawieniu ze znacznym spadkiem obrotów skarżącej począwszy od maja 2016r. (por. s. 19 i 20 decyzji organu pierwszej instancji) uznano za kolejny argument uzasadniający zastosowanie instytucji zabezpieczenia.
Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu z powodu nieuprawnionego zabezpieczenia kwoty odsetek za zwłokę, naliczonych od dnia zwrotu podatku do dnia wydania decyzji zabezpieczającej.
1.3. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
2. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną.
2.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył ww. wyrok w części dotyczącej uzasadnienia i zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z związku z art. 33 § 1, art. 33 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017r., poz. 201 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") oraz art. 14d ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2015r. poz. 553 ze zm.), poprzez pozbawione podstaw, a więc nieuzasadnione powielenie w uzasadnieniu wyroku błędnej oceny dokonanej przez organy podatkowe obu instancji (w decyzji zabezpieczającej oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu) co do możliwości zastosowania ww. przepisów (zaistnienia określonych nimi przesłanek), będącej skutkiem błędnego uznania, że: uprawdopodobnione zostało ryzyko wystąpienia należności podatkowych Spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w badanym okresie, w związku z nienależnie - zdaniem Dyrektora UKS - dokonanymi zwrotami tego podatku; w odniesieniu do spółki spełnione zostały, pomimo faktycznego braku ich wystąpienia, przesłanki uzasadniające dokonanie jeszcze w toku postępowania kontrolnego zabezpieczenia na majątku Spółki ww., hipotetycznych należności budżetowych;
- art. 141 § 4 z związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r. poz. 2188 ze zm.), poprzez uchybienie obowiązkowi kontroli działalności organów administracji publicznej (tu: Dyrektora IAS i organu l instancji), skutkujące powieleniem w uzasadnieniu wyroku niewłaściwej oceny okoliczności faktycznych i prawnych, rzekomo przesądzających o uzasadnionej groźbie niewykonania zobowiązania, a tym samym zaaprobowaniem stanowiska ww. organów pomimo naruszenia przez nie wskazanych powyżej przepisów regulujących warunki, których wystąpienie jest konieczne dla możliwości ustanowienia zabezpieczenia;
- art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez zaaprobowanie w uzasadnieniu wyroku stanowiska organów obu instancji, które pozostawało w jaskrawej sprzeczności z kardynalnymi zasadami postępowania podatkowego, tj. zasadą legalizmu oraz nakazem działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a którego istotą było:
orzeczenie o zabezpieczeniu potencjalnych należności budżetowych na majątku spółki pomimo braku ku temu wystarczających przesłanek wskazanych w przepisach prawa;
pominięcie przy ocenie stanu faktycznego rzeczywistego charakteru/przebiegu dokonanych przez spółkę transakcji gospodarczych, polegających w szczególności na zakupie leków, produktów medycznych oraz usług pośrednictwa w zakupie leków i produktów medycznych od wskazanych w uzasadnieniu wyroku podmiotów, w tym kluczowej okoliczności, iż ww. transakcje w żadnym momencie nie doprowadziły do uszczuplenia należności Skarbu Państwa z tytułu VAT - na każdym etapie podatek należny od tych transakcji był bowiem wykazywany i rozliczany (wpłacany na rachunek urzędu skarbowego) przez ww. podmioty. W konsekwencji, mając na względzie, iż dokonanie rozpatrywanego zabezpieczenia podyktowane było właśnie zastosowaniem (ewentualnością zastosowania) wobec skarżącej art. 88 ust. 3a ustawy z dnia 11 marca 2014r. o podatku od towarów i usług, w powiązaniu z zastosowaniem art. 108 ust. 1 tej ustawy wobec ww. kontrahentów spółki, oparcie w tym zakresie wyroku na subiektywnych i w konsekwencji błędnych wnioskach organów co do oceny okoliczności uzasadniających wydanie decyzji o zabezpieczeniu.
W rezultacie na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 33 § 1 i art. 33 § 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 14d ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej, poprzez błędne (bezpodstawne) uznanie, iż miały/mogły mieć one zastosowanie w niniejszej sprawie, wynikające z przyczyn wskazanych wyżej.
2.2. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku,
rozpoznanie skargi, a w konsekwencji uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania zabezpieczającego. W przypadku nieuwzględnienia
powyższego wniosku wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, tj. w zakresie uzasadnienia w tej części, w której za niezasadny uznany został przez Sąd zarzut spółki dotyczący naruszenia przez organy podatkowe art. 33 § 1 i art. 33 § 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wniesiono też o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
2.3. Odpowiedzi na skargę kasacyjną w niniejszej sprawie nie wniesiono.
2.4. Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej NSA działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r. poz. 374, 567, 568, 695, 875), sprawę skierowała do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie takim jak na rozprawę.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw, dlatego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – przedstawienie w odniesieniu do tych zarzutów motywów rozstrzygnięcia.
Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu. Sąd nie naruszył bowiem podanych w zarzutach przepisów prawa w sposób przedstawiony w ich uzasadnieniu, który wymagałby uchylenia zaskarżonego wyroku.
3.2. Wspomnieć należy, że według art. 193 zdanie drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Mając na uwadze tę szczególną regulację w stosunku do art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając o oddaleniu skargi kasacyjnej, mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych zarzutów.
3.3. Rozpatrując niniejszą sprawę w granicach zarzutów sformułowanych w treści skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że jej istota sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w kontrolowanej sprawie zaistniały przesłanki zastosowania instytucji zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego. Skarżąca kasacyjnie w głównej mierze upatrywała naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z szeregiem przepisów procesowych przywołanych wyżej i określonych w Ordynacji podatkowej oraz przepisami prawa materialnego.
3.4. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wykładnia treści przepisów dotyczących instytucji zabezpieczenia zobowiązań podatkowych określonych w przepisach Ordynacji podatkowej była już wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego (por. wyroki z dnia 4 lutego 2016r. sygn. akt I FSK 2028/14, z dnia 10 lutego 2016r. sygn. akt I FSK 1560/60, z dnia 19 sierpnia 2016r. sygn. akt I FSK 251/15).
W pierwszym z przywołanych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na istotę postępowania zabezpieczającego, a poglądy tam zaprezentowane Naczelny Sąd Administracyjny w orzekającym składzie podziela i odnosi do niniejszej sprawy. I tak przepis art. 33 Ordynacji podatkowej, który stanowił podstawę rozstrzygnięć orzekających w sprawie organów, a w konsekwencji Sądu pierwszej instancji i jednocześnie będący przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej jest przepisem szczególnym, pozwalającym organowi podatkowemu zabezpieczyć w drodze decyzji wykonanie zobowiązania podatkowego w oparciu o dość nieostro zarysowaną przesłankę ("jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję"). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłanka ta nie odwołuje się do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, ale że zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane.
Jeśli chodzi o uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, to w omawianym przepisie ustawodawca podaje stosowne przykłady takich sytuacji ("w szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję"). Oczywiście nie jest to katalog zamknięty, na co wskazuje użycie przez ustawodawcę zwrotu "w szczególności".
Dodać też trzeba, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zabezpieczenia jest w każdym przypadku przedmiotem uznania organu podatkowego. Uznanie to obejmuje ocenę (w rozsądnym zakresie) istnienia ustawowych przesłanek oraz - przede wszystkim - skorzystanie bądź nieskorzystanie z zabezpieczenia w razie ich stwierdzenia. Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że decyzja o zabezpieczeniu może być wydana przykładowo wówczas, gdy podatnik nierzetelnie prowadzi księgę przychodów i rozchodów, gdy dokonuje oszustw podatkowych, np. w zakresie nieuprawnionego zwrotu podatku VAT, gdy nierzetelnie prowadzi ewidencje służące do kontroli wykonania przez niego obowiązków podatkowych.
3.5. Zgodnie z treścią art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego organ orzeka w formie decyzji. W decyzji tej organ nie rozstrzyga o wielkości zobowiązania podatkowego. Istotą tego rozstrzygnięcia jest określenie wielkości zabezpieczenia i stworzenie podstawy prawnej do jego dokonania. Jeśli chodzi o określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego to ma charakter "szacunkowy". Na tym etapie nie musi być znana dokładna wielkość zobowiązania podatkowego. Przybliżona kwota zobowiązania podatkowego powinna być wyliczona z uwzględnieniem wszystkich znanych elementów prawnopodatkowego stanu sprawy – tak aby wymiar dokonany przez organ podatkowy na potrzeby zabezpieczenia był jak najbardziej zbliżony do rzeczywistej wysokości podatku. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. W szczególności nie oznacza to, że jest to kwota rzeczywiście obciążającego podatnika zobowiązania, tę określi bowiem dopiero decyzja wymiarowa. Decyzja wydawana na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej jest odrębną decyzją, nieprzesądzającą treści decyzji wymiarowej. Istotą tej decyzji jest dokonanie zabezpieczenia, a nie rozstrzygnięcie co do wysokości zobowiązania podatkowego. (zob. Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, publ. LEX/el.2021).
3.6. Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z szeregiem przepisów procesowych i materialnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że autor skargi kasacyjnej błędnie sformułował ten zarzut, albowiem z tak sformułowanego zarzutu wynika, że skarżący upatrywał naruszenia przepisu dotyczącego wymogów uzasadnienia wyroku w przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji niekorzystnego dla skarżącego stanowiska. Natomiast, poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
3.7. Sporządzenie uzasadnienia wyroku niezgodnie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby usprawiedliwiać uchylenie zaskarżonego wyroku wtedy, gdyby wydane orzeczenie nie poddawało się kontroli instancyjnej z powodu istotnych braków w wywodzie prawnym sądu lub w przedstawieniu przyjętego do tego celu stanu faktycznego kontrolowanej sprawy. Przepis art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa bowiem wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Nakłada on na sąd obowiązek przedstawienia w sposób zwięzły stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Uwzględnienie więc zarzutu naruszenia powołanego przepisu może mieć miejsce wówczas, gdy wskazywana wada uzasadnienia jest na tyle poważna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017r., o sygn. akt I FSK 1741/15).
Stawiając zarzut naruszenia tego przepisu, strona winna wskazać, jakich elementów uzasadnienie wyroku nie zawiera, bądź które z nich są na tyle lakoniczne, że nie pozwalają na prześledzenie toku rozumowania sądu, który doprowadził go do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Tymczasem w treści skargi kasacyjnej nie zawarto takich okoliczności. Należy podkreślić, iż uzasadnienie wyroku powinno być czytelne i jednoznaczne w zakresie sformułowanej oceny i wniosków uzasadniających rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji. Tym wymogom uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada. Przy tym, co istotne, wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście zarzutów i podstaw kasacyjnych.
3.8. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontrolowanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organy wykazały przesłankę zaistnienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, zatem zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są bezpodstawne. Z zestawienia zarzutów kasacyjnych oraz argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zdaje się wynikać natomiast, że strona skarżąca błędnie utożsamia postępowanie w sprawie zabezpieczenia, które jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy z postępowaniem wymiarowym. Co prawda nie jest wykluczone korzystanie z argumentów właściwych, co do zasady, dla postępowania wymiarowego (czyli okoliczności towarzyszących powstaniu zobowiązań podatkowych i ocenianych ostatecznie w toku postępowania wymiarowego) w sprawie o zabezpieczenie, mogą one bowiem służyć wykazaniu, że zachodzi niebezpieczeństwo niewykonania zobowiązania podatkowego, ale podkreślenia jednocześnie wymaga, że w takich przypadkach twierdzenia organów nie mają charakteru przesądzającego i rozstrzygającego z punktu widzenia sprawy podatkowej, gdyż organ decydując o zabezpieczeniu nie przeprowadza postępowania dowodowego w zakresie wymaganym do wydania decyzji podatkowej. Powoływane w takim przypadku okoliczności mają jedynie uwiarygodnić istnienie ryzyka niewywiązania się z zobowiązania podatkowego. Rolą organu jest więc jedynie uprawdopodobnienie istnienia określonych zdarzeń (działań, okoliczności) na tle przesłanki zabezpieczenia. Z tego też względu w ramach postępowania w przedmiocie zabezpieczenia nie dokonuje się oceny prawidłowości ustaleń organów podatkowych jako ostatecznych i wiążących dla określenia zobowiązania podatkowego (zadania te realizowane są w toku postępowania wymiarowego i sądowoadministracyjnego mającego za przedmiot decyzję podatkową), a jedynie bada się, czy podane przez organ podatkowy okoliczności uzasadniają ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego (stan hipotetyczny).
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania przyjmując, że ustalony w sprawie stan faktyczny uzasadniał zastosowanie w stosunku do strony skarżącej zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji okoliczności wynikające z ustaleń postępowania kontrolnego wskazują, na możliwość wystąpienia nieprawidłowości w rozliczeniach strony ze Skarbem Państwa. Z akt sprawy wynika bowiem, że strona mogła mieć kontakt z nierzetelnymi podmiotami, co organ pierwszej instancji szczegółowo opisał w decyzji z 5 października 2016r. (s. 14-18 uzasadnienia decyzji). Ilość zakwestionowanych faktur w poszczególnych okresach rozliczeniowych 2011r. powoduje natomiast, że brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia zasad postępowania podatkowego. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wyszczególnił kontrahentów skarżącej spółki i okoliczności, z których wynikała zasadność rozstrzygnięcia. Trafnie też przyjęto, że sam fakt regulowania "na bieżąco" należności publicznoprawnych nie może świadczyć o bezpodstawności zastosowania zabezpieczenia na majątku podatnika. Ponadto argument uzasadniającym zastosowanie instytucji zabezpieczenia jest okoliczność, że przybliżona łączna wartość zawyżonego zwrotu za 2011r. została obliczona na kwotę 2.630.700,56 zł, w zestawieniu ze znacznym spadkiem obrotów skarżącej począwszy od maja 2016r. W ten sposób uprawdopodobnione zostało, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości, uzasadniająca sięgnięcie do instytucji zabezpieczenia.
3.9. Reasumując, na tle stanu faktycznego, który jak opisano wyżej, został prawidłowo ustalony, zarówno organy podatkowe, jak też Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosowały art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej. Całokształt ustalonych w sprawie okoliczności, dotyczących m.in. sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, przewidywanej wysokości zobowiązania, sytuacji finansowej (bądź też szerzej – sytuacji majątkowej) strony skarżącej, a także charakter stwierdzonych w toku postępowania nieprawidłowości (udział w transakcjach z wykorzystaniem nierzetelnych faktur) został przez organ odwoławczy, przy akceptacji Sądu pierwszej instancji, oceniony jako wystarczający do stwierdzenia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego, określonego zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej.
3.10. Mając na uwadze przedstawione uzasadnienie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych, dlatego na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania nie orzeczono z uwagi na brak ku temu podstaw faktycznych i prawnych (brak czynności, z którymi wiąże się zwrot kosztów oraz brak wniosku w tym przedmiocie złożonego na podstawie art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło