I OSK 863/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-11-19
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Maciej Dybowski, Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu jego poprzedniego wyroku, jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w tym uchylonym wyroku, mimo że organ administracji powziął informację o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec rzeczoznawcy majątkowego, który sporządził operat szacunkowy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednich wyrokach. Okoliczność wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec rzeczoznawcy majątkowego była znana organom i sądom już przed wydaniem poprzednich wyroków, a zatem nie stanowiła istotnej zmiany stanu faktycznego uzasadniającej odstąpienie od zasady związania oceną prawną. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, zobowiązując go do uwzględnienia wcześniejszych wskazań.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogi publiczne. Po kilku decyzjach organów administracyjnych i wyrokach WSA, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty ustalającą odszkodowanie na podstawie operatu szacunkowego. Miasto I. zaskarżyło tę decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące wadliwości operatu. WSA uchylił decyzję Wojewody, wskazując m.in. na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec rzeczoznawcy, który sporządził operat. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd nie zastosował się do wcześniejszych ocen prawnych i wskazań, a wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nie było nową okolicznością uzasadniającą odstąpienie od tej zasady.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Zasądza od Miasta I. na rzecz A. S. kwotę 13218 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1047/17 w sprawie ze skargi Miasta I. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, 2. zasądza od Miasta I. na rzecz A. S. kwotę 13218 (słownie: trzynaście tysięcy dwieście osiemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 4 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1047/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Miasta I. na decyzję Wojewody [...] z 24 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty I. z [...] marca 2015 r. nr [...] oraz zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z [...] lipca 2014 r. A. S., A. i K. S. oraz M. i T. K. zwrócili się do Starosty I.o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w I. w rejonie ul. [...], oznaczoną jako działki nr [...], zapisaną w księdze wieczystej Kw nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w I., przejętą z mocy prawa na rzecz Miasta I. w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z przeznaczeniem pod drogi publiczne kategorii gminnej.
Decyzją z [...] marca 2015 r., znak: [...], Starosta I., opierając się na operacie szacunkowym autorstwa M. S., ustalił odszkodowanie w łącznej wysokości [...] zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Miasto I. podnosząc, że operat szacunkowy, będący podstawą naliczenia wysokości odszkodowania, został sporządzony z nienależytą starannością i nie powinien stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym.
Decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Następnie prawomocnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Bd 1167/15, na skutek skargi złożonej przez A. S., uchylił ww. decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r.
Następnie Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2016 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję, tj. decyzję Starosty I. z [...] marca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia stwierdzając, że operat szacunkowy, na podstawie którego ustalono wysokość odszkodowania, utracił swoją aktualność i pozostawił organowi pierwszej instancji decyzję odnośnie do potwierdzenia jego aktualności bądź zlecenia wykonania nowego.
Na skutek skargi złożonej przez A. S. prawomocnym wyrokiem z 7 września 2016 r., sygn. II SA/Bd 714/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił ww. decyzję Wojewody [...] stwierdzając, że w świetle treści art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a. nie było możliwości uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy we własnym zakresie. Jednocześnie Sąd ten wskazał, że rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem zaleceń poczynionych w wyroku WSA w Bydgoszczy z 8 grudnia 2015 r.
W toku dalszego postępowania rzeczoznawca majątkowy potwierdził aktualność operatu szacunkowego.
Decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji (tj. decyzję Starosty I. z [...] marca 2015 r.), wskazując, że operat szacunkowy pod względem formalnym został wykonany prawidłowo i można na nim oprzeć wyliczenia dotyczące wysokości odszkodowania.
Skargę na tę decyzję złożyło Miasto I. zarzucając organowi drugiej instancji naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Starosty I., podczas gdy zachodziły przesłanki jej uchylenia;
2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wskutek wybiórczego rozpatrzenia materiału dowodowego;
3. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, w szczególności operatu szacunkowego stanowiącego podstawę decyzji organu pierwszej instancji;
4. art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 98 ust. 3, art. 130, art. 134 i art. 151 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem pomimo tego, że została oparta na nieprawidłowym operacie szacunkowym, który narusza:
- art. 134 ust. 3 i 4 w zw. z art. 175 ust. 1 u.g.n., ponieważ nie ustala on przeznaczenia nieruchomości zgodnie z celem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, który w przedmiotowej sprawie oznaczał tereny dróg publicznych oraz nie ustala aktualnego sposobu użytkowania nieruchomości jako terenu upraw rolnych, tj. zgodnie z uchwałą nr XLII/312/93 Rady Miejskiej I. z dnia [...] października 1993 r.;
- § 55 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109), ponieważ nie charakteryzuje on nieruchomości przyjętych do porównania pod względem praw nabytych oraz nie przedstawia analizy wpływu tych praw na poziom cen transakcyjnych;
- art. 175 ust. 1 u.g.n., ponieważ operat szacunkowy opiera się na nieprawidłowych cenach transakcyjnych dotyczących działki nr [...] i nr [...] oraz nieruchomości położonej w I. przy ul. [...].
Wskutek wniesienia ww. skargi Wojewoda [...] wydał, m.in. na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., autokontrolną decyzję z [...] czerwca 2017 r., nr [...], na mocy której uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], oraz decyzję Starosty I. z [...] marca 2015 r., znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Bd 1048/17, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., tym samym kontroli sądowej w niniejszej sprawie została poddana decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r., nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uwzględniając skargę, stwierdził, że sporną okolicznością w przedmiotowej sprawie jest wysokość odszkodowania przyznanego uczestnikom, która jest ustalana po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego (art. 156 ustawy o gospodarce nieruchomościami – dalej jako "u,g.n.").
W pierwszej kolejności sąd wojewódzki wskazał, że wraz z wpłynięciem skargi Prezydenta Miasta I. na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. organ ten powziął informację o toczącym się postępowaniu z tytułu odpowiedzialności zawodowej przeciwko rzeczoznawcy majątkowemu, który sporządził operat w przedmiotowej sprawie. Z pisma Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2017 r. wynika, że rzeczoznawcy przedstawiono trzy zarzuty związane z wykonaniem przedmiotowego operatu szacunkowego. W związku z niezachowaniem szczególnej staranności, opisanej w art. 175 u.g.n., na rzeczoznawcę majątkowego została nałożona kara dyscyplinarna w postaci trzymiesięcznego zawieszenia w prawie do wykonywania zawodu. Orzeczenie to nie jest prawomocne.
Sąd wojewódzki podkreślił, że stosownie do dyspozycji art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Istotą tej zasady jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego, zaś obowiązek podporządkowania się zarówno sądu, jak i organu tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może zatem dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd.
Przekładając powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy sąd wojewódzki stwierdził, że po wydaniu wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Bd 1167/15, nastąpiła zmiana stanu faktycznego, która uzasadnia odstąpienie od wytycznych sądu zawartych w ww. wyroku co do dalszego kierunku postępowania, ponieważ, co wskazano wcześniej, po wydaniu ww. wyroku wystąpiła okoliczność powodująca konieczność wyłączenia rzeczoznawcy majątkowego M. S. od udziału w sprawie związanej z wykonaniem spornego operatu szacunkowego stanowiącego podstawę do ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie.
Miasto I. wystąpiło do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa o wszczęcie, na podstawie art. 194 ust. 1a u.g.n., postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy majątkowego, czego efektem było wymierzenie mu kary dyscyplinarnej.
Zgodnie z art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 (ust. 3). Ustęp 4 art. 156 stanowi, że operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził.
Rzeczoznawca majątkowy jest zobowiązany do wykonywania wyceny nieruchomości zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości (art. 175 ust. 1 w zw. z art. 174 ust. 3). Podlega on wyłączeniu od udziału w szacowaniu nieruchomości, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 176).
Sąd wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega obligatoryjnemu wyłączeniu od udziału w postępowaniu w indywidualnej sprawie administracyjnej, z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne. Przy czym dla wyłączenia pracownika, biegłego znaczenie ma już samo wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, a nie jego wynik. Wobec tego, w trakcie rozpatrywania sprawy przez Wojewodę istniała już obligatoryjna przesłanka wyłączająca rzeczoznawcę majątkowego od dalszego udziału w sprawie, w której wartość nieruchomości była ustalana na podstawie opinii – operatu szacunkowego M. S.
Zatem w sytuacji faktycznej i prawnej, w której w związku z operatem szacunkowym sporządzonym w niniejszej sprawie, wszczęte zostało postępowanie dyscyplinarne, co skutkuje wyłączeniem od udziału w postępowaniu zgodnie z art. 24 k.p.a., to wbrew ocenie prawnej i wytycznym w wyrokach WSA w Bydgoszczy z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Bd 1167/15 oraz z dnia 7 września 2016 r., sygn. II SA/Bd 714/16, nie istniała prawna możliwość ewentualnego uzupełnienia operatu szacunkowego czy też jego aktualizacji w toku postępowania przed Wojewodą. Dodatkowo, sąd wojewódzki podkreślił, że skoro w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie rozpatrzeć sprawę administracyjną w jej całokształcie, nie mógł tego dokonać w oderwaniu od konieczności dokonania oceny i oparciu się na dowodzie – operacie szacunkowym, stanowiącym zasadniczą podstawę ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W tej sytuacji, skoro autor tej opinii podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, oczywiste jest, że sporny operat szacunkowy nie może już stanowić podstawy dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie.
W ocenie sądu wojewódzkiego niedopuszczalne byłoby oparcie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia merytorycznego z zastosowaniem operatu wykonanego przez osobę podlegającą wyłączeniu od udziału w niniejszej sprawie ze względu na treść art. 176 u.g.n. Pomijając ujawnione przez organ odwoławczy błędy i wady operatu szacunkowego, uniemożliwiające uznanie jego przydatności do celu, dla jakiego został sporządzony, to i tak nie może on stanowić środka dowodowego w niniejszej sprawie. Niewątpliwie bowiem, gdyby organ odwoławczy w okolicznościach tej sprawy oparł swe ustalenia merytoryczne co do istoty sprawy na spornym operacie szacunkowym, decyzja dotknięta byłaby wadliwością, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. S., zaskarżając go w całości.
Sądowi pierwszej instancji skarżąca kasacyjnie zarzuciła, w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy:
1. art. 3 § 1 i art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w trzech wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, podczas gdy nie doszło do zmiany okoliczności faktycznych po wydaniu pierwszego orzeczenia w dniu 8 grudnia 2015 r.,
2. art. 24 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 176 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że następuje wyłączenie z mocy prawa rzeczoznawcy majątkowego od udziału w niniejszej sprawie, z chwilą wszczęcia postępowania, podczas gdy do takiego wyłączenia nie dochodzi,
2. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 157 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez dokonanie oceny operatu szacunkowego przez Wojewodę [...], podczas gdy organem uprawnionym do takiej oceny jest jedynie organizacja zawodowa rzeczoznawców.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania podług norm przepisanych.
Pismem z [...] grudnia 2018 r., przedstawiając swoje stanowisko w sprawie, Miasto I. wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a".), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest zasadna, ponieważ usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek, gdyż ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organu administracji publicznej w sprawie, a wskazania określają sposób postępowania w przyszłości (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt. I GSK 2395/05, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Celem wskazań jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego wyroku i wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. W orzecznictwie podkreśla się, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. wyrok NSA z 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2617/11 i wyrok NSA z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, CBOSA). Sąd administracyjny po to wyraża swoją ocenę, by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem rozpoznania (por. wyrok NSA z 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 274/06, CBOSA). Natomiast pominięcie przez wojewódzki sąd administracyjny związania oceną prawną w danej sprawie na mocy art. 153 p.p.s.a. stanowi naruszenie prawa, w szczególności zasady demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z 21 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 153/09, CBOSA).
Jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze skargi kasacyjnej (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06, CBOSA).
W uzasadnieniu zaskarżanego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że po wydaniu wyroku z 8 grudnia 2015 r. doszło do zmiany stanu faktycznego, bowiem wraz z wpłynięciem skargi Prezydenta Miasta I. na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] organ ten powziął informację o toczącym się postępowaniu z tytułu odpowiedzialności zawodowej przeciwko rzeczoznawcy majątkowemu, który sporządził operat w przedmiotowej sprawie. Z pisma Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2017 r. wynika, że rzeczoznawcy przedstawiono trzy zarzuty związane z wykonaniem przedmiotowego operatu szacunkowego. W związku z niezachowaniem szczególnej staranności, opisanej w art. 175 u.g.n., na rzeczoznawcę majątkowego została nałożona kara dyscyplinarna w postaci 3-miesięcznego zawieszenia w prawie do wykonywania zawodu. Orzeczenie to nie jest prawomocne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontrolowanej sprawie nie zaszły żadne zdarzenia, pozwalające na odstąpienie od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1167/15 i z 9 września 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 714/16.
Okoliczność wszczęcia wobec rzeczoznawcy majątkowego M. S. wyżej wskazanego postępowania nie jest okolicznością nową bowiem była znana Wojewodzie [...] jeszcze przed wydaniem przez niego pierwszej decyzji w sprawie, tj. decyzji z [...] lipca 2015 r. Znana była także Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy przed wydaniem wyroku z 8 grudnia 2015 r. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Prezydenta Miasta I. z dnia [...] czerwca 2015 r. skierowane do Wojewody, z którego wyraźnie wynika z jakiego powodu zostało wobec rzeczoznawcy wszczęte ww. postępowanie. Także z pisma A. T. S. z [...] czerwca 2015 r., a także z odpowiedzi na skargę Wojewody z dnia [...] września 2015 r. wynika, ze złożono skargę na rzeczoznawcę majątkowego. To, że w uzasadnieniu wyroku z 8 grudnia 2015 r. brak odniesienia się do powyższych okoliczności nie oznacza, że nie były one znane temu Sądowi przed wydaniem wyroku i nie były przedmiotem jego rozważań.
Zmiana okoliczności faktycznych mogących uzasadniać odstąpienie od zasady wynikającej z art. 153 p.p.s.a., musi mieć taki charakter, że ocena prawna dokonana przez sąd w prawomocnym wyroku staje się nieaktualna, nieprzystająca do nowych okoliczności faktycznych sprawy. Tymczasem z akt sprawy nawet nie wynika, by do dnia wydania zaskarżonego w rozpoznawanej sprawie wyroku, postępowanie, które zakończyło się orzeczeniem z [...] lipca 2016 r., a więc wydane przed wyrokiem z 9 września 2016 r., zakończyło się prawomocnie bądź co najmniej decyzją ostateczną.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji, zasadny jest zarzut o naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 153 p.p.s.a., naruszenie to zaś czyni bezprzedmiotowym rozważania zawarte w zarzucie skargi kasacyjnej, a dotyczące naruszenia art. 157 § 1 u.g.n. i art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 176 u.g.n.
Mając na względzie powyższe, na podstawie o art. 185 § 1 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany będzie do rozpoznania wniesionej skargi z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1167/15 i z 9 września 2016r., sygn. akt II SA/Bd 714/16.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło