II FSK 1087/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-05-17

Skład orzekający: Sławomir Presnarowicz, Tomasz Zborzyński, Alina Rzepecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku współwłasności nieruchomości, gdy jeden lub niektórzy współwłaściciele posiadają nieruchomość jak właściciele z zamiarem wyzucia pozostałych z własności, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży wyłącznie na tych posiadaczach samoistnych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że WSA niezasadnie oddalił skargę, ponieważ nie zbadał wystarczająco kwestii samoistnego posiadania nieruchomości przez niektórych współwłaścicieli. Tylko w przypadku wykazania samoistnego posiadania przez część współwłaścicieli z zamiarem wyzucia pozostałych, obowiązek podatkowy może obciążać wyłącznie tych posiadaczy. W przeciwnym razie, zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za 2014 r. Wójt Gminy ustalił podatek solidarnie wszystkim współwłaścicielom nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę współwłaścicieli, uznając, że wszyscy ponoszą solidarną odpowiedzialność. Skarżący zarzucali m.in. błędną interpretację definicji posiadania i własności oraz niezasadne obciążenie wszystkich współwłaścicieli.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku w całości oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz K. P. kwotę 810 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA del. Alina Rzepecka, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1193/15 w sprawie ze skargi K. P., L. P., M. M., A. M., R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 17 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 17 lipca 2014 r. nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz K. P. kwotę 810 (osiemset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1193/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") oddalił skargę K. P., M. M., R. M., A. M., L. P. (dalej: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej: "SKO") z dnia 17 lipca 2014 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2014 r. Podstawą powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że Wójt Gminy W. (dalej: "organ I instancji") postanowieniem z dnia 20 lutego 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 r. Następnie decyzją z dnia 25 marca 2014 r. organ I instancji ustalił M. M., K. P., L. P., R. M., A. M., E. C., W. M. i B. M. podatek od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 3.985,00 zł. W odwołaniu wniesionym przez Skarżących podniesiono, że organ błędnie zinterpretował definicję posiadania oraz własności i niezasadnie obciążył podatkiem solidarnie wszystkich współwłaścicieli. Zdaniem odwołujących się, to posiadacz nieruchomości winien płacić podatek. Decyzją z dnia 17 lipca 2014 r., SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W skardze wniesionej do WSA, Skarżący zarzucili niedostateczne rozpoznanie sprawy pod względem prawnym i faktycznym. Według Skarżących zaskarżona decyzja jest nieczytelna, co w ich ocenie uzasadnia wniosek o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia 30 grudnia 2014 r. organ I instancji poinformował WSA o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 r. Decyzja kończąca to postępowanie została wydana w dniu 24 grudnia 2014 r. Organ wskazał, że postanowienie w sprawie wszczęcia tego postępowania zostało doręczone K. P. w dniu 29 października 2014 r. Do pisma załączono kopię powyższej decyzji i postanowienia oraz kopie potwierdzeń odbioru postanowienia z dnia 23 października 2014 r. W piśmie z dnia 12 stycznia 2015 r., Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z decyzji organu I instancji z dnia 24 grudnia 2014 r.; wezwania do zdania rachunku z zarządu nieruchomością na okoliczność nieskrępowanego władania nieruchomością przez W. M. oraz małżeństwo B. i W. M.; decyzji z dnia 4 listopada 2002 r. w sprawie podziału działki nr [...], przyległej do działki nr [...] oraz wniosku złożonego w dnia 19 lutego 2008 r. i uwzględnionego przez organ I instancji decyzją z dnia 19 maja 2008 r. na okoliczność podejmowania bezprawnych prób pozbawienia prawa własności. W piśmie z dnia 29 stycznia 2015 r., organ I instancji poinformował, że od decyzji z dnia 24 grudnia 2014 r. wniesiono odwołanie, zaś akta sprawy zostały przesłane do SKO. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r., WSA zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie. Wobec tego, że SKO w piśmie z dnia 23 lipca 2015 r. poinformowało, że decyzją z dnia 22 kwietnia 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 grudnia 2014r. w sprawie zmiany decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r., postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. WSA podjął zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie. Na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. uczestnicy postępowania, W. M. oraz B. M. wnieśli o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z dnia 17 lipca 2014 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. Z jej treści wynika, że Skarżący w istocie kwestionują przypisanie im statusu podatników podatku od nieruchomości z tytułu współwłasności nieruchomości, znajdującej się w obrębie N., oznaczonej jako działka nr [...]. Zarzut ten opierają na twierdzeniu, że pomimo, iż są współwłaścicielami powyższej działki, to jednak faktycznymi posiadaczami są W. i B. M. W konsekwencji to W. i B. M. powinni być podatnikami. WSA wyjaśnił, że norma stanowiąca, iż obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości oznacza, że organ podatkowy ustala wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla całej nieruchomości w jednej decyzji, której adresatami są wszyscy współwłaściciele. Organ nie ma obowiązku badania, w jakim zakresie dana nieruchomość jest użytkowana przez poszczególnych współwłaścicieli, ani w szczególności ustalania wysokości zobowiązań w zależności od fizycznego posiadania części nieruchomości wspólnej. Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to postępowanie winno toczyć się z udziałem wszystkich współwłaścicieli i kończyć się decyzją stwierdzającą solidarny obowiązek podatkowy wobec wszystkich współwłaścicieli. Nie można w jednej decyzji adresowanej do konkretnej osoby opodatkować udziału we własności gruntu. W postępowaniu podatkowym, za strony tego postepowania należy uznać wszystkich właścicieli części ułamkowych działek i to do nich powinna być skierowana decyzja wymiarowa dotycząca tych gruntów. W takiej sytuacji będą oni ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe dotyczące całej nieruchomości. Zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, nieruchomość położona w obrębie N., oznaczona jako grunt rodzaju "B", o pow. 0,0980 ha, działka nr [...], ul. W., stanowi współwłasność: W. i B. M., M. M., E. C., A. M., R. M., W. M., K. P., L. P. W związku z tym, że grunt w ewidencji gruntów i budynków oznaczony jest jako "B", to nieruchomość podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. B. M. zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej na części nieruchomości, zatem w sprawie nie miały już zastosowania stawki właściwe dla budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to tylko jeden z wielu współwłaścicieli) nie jest z reguły posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), bowiem zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, to jest posiadającym nieruchomość i nie posiadającym. Jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być równocześnie przepisy art. 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 1 u.p.o.l. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli. W ocenie WSA organy podatkowe prawidłowo uznały, że podatnikami podatku od nieruchomości są wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Nie można bowiem w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy orzec o B. i W. M., że wykonują uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej nieruchomości tak jak właściciele bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli. Pomimo bowiem faktycznego posiadania nieruchomości, B. i W. M. mają świadomość istnienia uprawnień właścicielskich pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Zdaniem WSA świadczy o tym okoliczność, że B. i W. M. nie korzystali z całej nieruchomości, co wynika z ich pisma z dnia 5 lipca 2014 r. To, że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków, jak i przyczyny tego stanu rzeczy, nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. Odnosząc się natomiast do kwestii związanej z wydaniem przez organ I instancji decyzji z dnia 24 grudnia 2014 r. w sprawie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 r. WSA zauważył, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tej sytuacji WSA nie mógł uczynić przedmiotem kontroli decyzji organu I instancji z dnia 24 grudnia 2014 r. w sprawie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 r., utrzymanej w mocy decyzją SKO z dnia 22 kwietnia 2015 r. Kwestia legalności powyższych rozstrzygnięć, może być przedmiotem ewentualnej oceny WSA w odrębnym postępowaniu, zainicjowanym skargą stron tego postępowania. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, K. P. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania polegające na: - niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję SKO, w sytuacji w której decyzja SKO wydana została z naruszeniem art. 3 ust. 3 u.p.o.l. oraz art. 200a § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "o.p."), wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji SKO skutkowałoby uwzględnieniem skargi Skarżących; - niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję SKO w sytuacji, w której decyzja SKO wydana została z naruszeniem art. 3 ust. 3 u.p.o.l. oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania podatkowego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm., dalej: "K.p.a."; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji SKO skutkowałoby uwzględnieniem skargi Skarżących; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 4 oraz art. 3 ust. 3 u.p.o.l., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że B. i W. M. nie są posiadaczami samoistnymi opodatkowanej nieruchomości, którzy sprawują władztwo nad przedmiotową nieruchomością ponad udział pozostałych współwłaścicieli i co za tym idzie nie są wyłącznie zobowiązani do zapłaty podatku od nieruchomości za 2014 r. położonej w obrębie N., gm. W. stanowiącej działkę nr [...]. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. i W. M. wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za trafny uznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania polegające na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję SKO. Zasadny jest również w części zarzut naruszenia przepisu art. 200a § 1 pkt 1 i 2 o.p. Stosownie do treści art. 200a § 1 pkt 1 i 2 o.p., organ odwoławczy przeprowadzi w toku postępowania rozprawę: (1) z urzędu - jeżeli zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin, lub sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania; (2) na wniosek strony. Należy podzielić pogląd WSA zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że prowadzenie w tego typu sprawach postępowania dowodowego w ramach rozprawy w trybie przepisu art. 200a § 1 pkt 1 i 2 o.p. w postaci m.in. dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków, bądź stron na okoliczność podważenia wpisów zawartych w ewidencji, stanowiących urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych, jest co do zasady prawnie niedopuszczalne i nieskuteczne. Weryfikacja wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków, jest możliwa w odrębnych trybach w ramach postępowań prowadzonych przed organem ewidencyjnym, tj. Starostą L. Nie mniej jednak należy zauważyć, że w realiach rozpatrywanej sprawy, na przykład przesłuchanie stron w ramach przeprowadzonej rozprawy, mogłoby przynajmniej w części wyjaśnić kwestie odnoszące się do "zaistnienia lub barku zaistnienia samoistnego posiadania" w zakresie spornych nieruchomości. Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy nie można jednoznacznie przyjąć, że B. i W. M. wykonują uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej nieruchomości (tak jak właściciele), bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli. Można jedynie domniemywać, że pomimo faktycznego posiadania nieruchomości B. i W. M. mają świadomość istnienia uprawnień właścicielskich pozostałych współwłaścicieli nieruchomości (animus). Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy należy przypuszczać, że B. i W. M. nie korzystali z całej nieruchomości. Z ich bowiem pisma z dnia 5 lipca 2014 r. wynika, że ...nie było i nie ma żadnych przeszkód co do korzystania przez współwłaścicieli ze swoich udziałów w tej nieruchomości..." oraz "...nie jest prawdą i zamiarem [ich było] wyzucia współwłaścicieli z własności..." (zob. akta adm. SKO, pismo do SKO wpłynęło 8 lipca 2014 r., L. dz. 1663,1664). Jest to jednak jedynie wyjaśnienie B. i W. M. złożone w cytowanym piśmie. Natomiast organy podatkowe nie przesłuchały ich w charakterze stron, stosując w tym zakresie właściwe procedury prawne. Nie dokonano również konfrontacji wyjaśnień (zeznań) B. i W. M. z ewentualnymi wyjaśnieniami (zeznaniami) pozostałych stron prowadzonego postępowania podatkowego. Brak jest zatem oceny WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w sprawie w istocie nie wystąpił przypadek posiadania samoistnego nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie pozwala na rozstrzygnięcie tej kwestii jednoznacznie. Przy ponownym badaniu tej kwestii nie może z pola widzenia umykać, że jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być równocześnie przepisy art. 3 ust. 1 pkt 2 i 1 u.p.o.l. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli (por. wyroki WSA: w Bydgoszczy z 14 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 59/18, WSA w Gliwicach z 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1227/17 opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym za słuszny należy także uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję SKO. W rozpatrywanej sprawie za przedwczesną należy uznać ocenę, czy doszło, czy też nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 4 oraz art. 3 ust. 3 u.p.o.l., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że B. i W. M. nie są wyłącznymi posiadaczami samoistnymi opodatkowanej nieruchomości. Nie zostało bowiem jednoznacznie wykazane, czy B. i W. M. sprawują wyłączne władztwo nad przedmiotową nieruchomością - ponad udział pozostałych współwłaścicieli. Na tym etapie postępowania nie wiadomo zatem, czy B. i W. M. są wyłącznie zobowiązani do zapłaty podatku od nieruchomości za 2014 r. położonej w obrębie N., gm. W. stanowiącej działkę nr [...]. Stosownie do art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W myśl natomiast art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, z zastrzeżeniem ust. 5. Przywołane wyżej przepisy należy interpretować w ten sposób, że organ podatkowy ma obowiązek ustalić wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla całej nieruchomości w jednej decyzji, której adresatami będą wszyscy współwłaściciele zobowiązani solidarnie. Organ podatkowy ma obowiązek badania, w jakim zakresie dana nieruchomość jest użytkowana (posiadana samoistnie) przez poszczególnych współwłaścicieli. W szczególności ma obowiązek ustalania wysokości zobowiązań w zależności od posiadania części nieruchomości wspólnej, gdy zostanie wykazane zaistnienie samoistnego posiadania przez niektórych (nie wszystkich) współwłaścicieli. W myśl art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 z późn. zm., dalej: "K.c.") posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to tylko jeden z wielu współwłaścicieli) jest z reguły (podkreślenie NSA) posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., bowiem zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, to jest posiadającym nieruchomość i nie posiadającym. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z interpretacją, że zasadą pozostaje (podkreślenie NSA), że okoliczność, iż pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków, jest nie istotna dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. W tym zakresie NSA podziela również pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06, opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej (korzystania z niej), pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości (płacenia podatku). Interpretacja taka nie odnosi się jednak do sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie może "zaistnieć samoistne posiadanie" w zakresie spornych nieruchomości. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem wymienionych powyżej przepisów. W konsekwencji mając na względzie wyżej zaprezentowane uwagi, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. - uwzględnił skargę kasacyjną uchylając zaskarżony wyrok, zaś uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, po rozpoznaniu skargi - uchylił w całości zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, dla jednoznacznego wykazania, czy w sprawie wystąpił bądź nie przypadek posiadania samoistnego nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli weźmie pod uwagę wyżej naprowadzone wskazania dotyczące oceny zupełności materiału dowodowego jeszcze raz przeanalizuje zgromadzony materiał dowodowy, rozważy jego ewentualne uzupełnienie. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje podstawę prawną w art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło