II FSK 2230/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-05-17

Skład orzekający: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA del. Alina Rzepecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku współwłasności nieruchomości, gdy jeden lub niektórzy współwłaściciele posiadają nieruchomość samoistnie z zamiarem władania całością z wykluczeniem innych współwłaścicieli, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, czy też wyłącznie na posiadaczach samoistnych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję SKO, uznając, że WSA nieprawidłowo oddalił skargę. Sąd wskazał, że WSA nie zbadał wystarczająco materiału dowodowego w zakresie samoistnego posiadania nieruchomości przez niektórych współwłaścicieli. W przypadku samoistnego posiadania nieruchomości przez jednego lub niektórych współwłaścicieli z zamiarem władania całością z wykluczeniem innych, obowiązek podatkowy może ciążyć wyłącznie na tych posiadaczach samoistnych, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a nie solidarnie na wszystkich współwłaścicielach na podstawie art. 3 ust. 4 tej ustawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za 2016 r. Wójt Gminy ustalił podatek od nieruchomości dla działki stanowiącej współwłasność kilku osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na solidarną odpowiedzialność wszystkich współwłaścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę współwłaścicieli, uznając, że organy prawidłowo przypisały im status podatników. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną jednego ze współwłaścicieli, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w całości, uchylił zaskarżoną decyzję SKO w całości oraz zasądził od SKO na rzecz K. P. kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA del. Alina Rzepecka (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1744/16 w sprawie ze skargi K. P., A. M., R. M na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz K. P. kwotę 1200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym wyrokiem z 28 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1744/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") oddalił skargę K. P., R. M., A. M. (dalej: Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej: SKO, Kolegium) z 30 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2016 r. Podstawą powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że Wójt Gminy W. (dalej: Wójt, organ I instancji) postanowieniem z 9 lutego 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r. Następnie decyzją z 15 marca 2016 r. organ I instancji ustalił stronom podatek od nieruchomości za 2016 r. w kwocie 4.112 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika, że działka [...] stanowi współwłasność: E. C. - udział 1/32, A. M. - udział 1/32, R. M. - udział 1/32, K. P. - udział 12/32, W. M. - udział 1/32 oraz W. M. W. i B. M. - udział 1/2. Organ wskazał również, że z uwagi na fakt, że z CEIDG wynika, że B. M. (współwłaścicielka) wykreśliła w dniu 11 sierpnia 2015 r. działalność gospodarczą polegająca na wynajmie pokoi w N., do podstawy opodatkowania organ podatkowy przyjął za okres 12 miesięcy nieruchomości o powierzchniach: budynki mieszkalne lub ich części - 477,83m2; budynki pozostałe lub ich części - 445,54m2; budynki gospodarcze - 18,00m2; grunty pozostałe - 980m2. W wyniku rozpatrzenia zarzutów podniesionych przez strony w odwołaniu SKO decyzją z 30 czerwca 2016 r. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, na kim ciąży obowiązek w podatku od nieruchomości za 2016 r. Wyjaśnił, że stosownie do treści art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: "u.p.o.l.") - jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach z wyjątkiem obowiązku podatkowego z tytułu władania wspólnym gruntem oraz wspólną częścią budynku przy wyodrębnieniu własności lokalu (art.3 ust.5). Wskazał przy tym, że w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca sytuacja opisana w art. 3 ust. 1 pkt.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, albowiem wskazane w decyzji osoby są współwłaścicielami nieruchomości. Kolegium zaznaczyło również, że z uwagi na solidarny charakter odpowiedzialności współwłaścicieli za zobowiązanie podatkowe, istniał obowiązek organów do wymierzenia podatku osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. W skardze wniesionej do WSA, skarżący zarzucili niedostateczne rozpoznanie sprawy pod względem prawnym i faktycznym. Według nich zaskarżona decyzja jest nieczytelna, co w ich ocenie uzasadnia wniosek o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. WSA wskazanym na wstępie wyrokiem skargę oddalił. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z 30 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. Z treści skargi wynika, że Skarżący w istocie kwestionują przypisanie im statusu podatników podatku od nieruchomości z tytułu współwłasności nieruchomości, znajdującej się w obrębie N., oznaczonej jako działka nr [...]. Zarzut ten opierają na twierdzeniu, że pomimo, że są współwłaścicielami powyższej działki, to jednak faktycznymi posiadaczami są W. i B. M. i w konsekwencji to oni powinni być podatnikami. WSA wyjaśnił, że norma stanowiąca, że obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości oznacza, że organ ustala wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla całej nieruchomości w jednej decyzji, której adresatami są wszyscy współwłaściciele. Organ nie ma obowiązku badania, w jakim zakresie dana nieruchomość jest użytkowana przez poszczególnych współwłaścicieli, ani w szczególności ustalania wysokości zobowiązań w zależności od fizycznego posiadania części nieruchomości wspólnej. Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to postępowanie winno toczyć się z udziałem wszystkich współwłaścicieli i kończyć się decyzją stwierdzającą solidarny obowiązek podatkowy wobec wszystkich współwłaścicieli. Nie można w jednej decyzji adresowanej do konkretnej osoby opodatkować udziału we własności gruntu. W postępowaniu podatkowym, za strony tego postępowania należy uznać wszystkich właścicieli części ułamkowych działek i to do nich powinna być skierowana decyzja wymiarowa dotycząca tych gruntów. W takiej sytuacji będą oni ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe dotyczące całej nieruchomości. Zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, sporna nieruchomość w 2016 r. stanowiła współwłasność następujących osób: W. i B. M., E. C., A. M., R. M., W. M. i K. P. Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to tylko jeden z wielu współwłaścicieli) nie jest z reguły posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.), bowiem zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, to jest posiadającym nieruchomość i nie posiadającym. Jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być równocześnie przepisy art. 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 1 u.p.o.l. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli. W ocenie WSA, organy podatkowe prawidłowo uznały, że podatnikami podatku od nieruchomości są wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Nie można bowiem w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy orzec że B. i W. M. wykonują uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej nieruchomości tak jak właściciele bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli. W ocenie Sądu to, że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków jak i przyczyny tego stanu rzeczy, nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. Sąd podziela pogląd, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, K. P. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania polegające na: -/ niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję SKO oraz niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a., w sytuacji w której decyzja SKO wydana została z naruszeniem art. 3 ust. 3 i 4 u.p.o.l., art. 336 K.c. oraz art. 200a § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "o.p."), jak i art. 180 § 1 o.p. - wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji SKO skutkowałoby uwzględnieniem skargi Skarżących; Niezależnie od powyższego, Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 3 ust. 4 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na: • bezpodstawnym przyjęciu, że art. 3 ust. 3 u.p.o.l. znajduje zastosowanie tylko w przypadku, gdy opodatkowana nieruchomość nie jest przedmiotem współwłasności, podczas gdy znajduje on zastosowanie również w sytuacji, gdy opodatkowana nieruchomość jest przedmiotem współwłasności, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie, że brak jest podstaw do stosowania tego przepisu w sprawie; • na bezpodstawnym przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy powstał obowiązek podatkowy na podstawie art. 3 ust. 4 u.p.o.l. i w konsekwencji uznanie, że pomimo że B. i W. M. są posiadaczami samoistnymi opodatkowanej nieruchomości, którzy sprawują władztwo nad całą przedmiotową nieruchomością ponad swój udział we współwłasności, w konsekwencji niestwierdzenie, że są wyłącznie zobowiązani do zapłaty podatku od nieruchomości za 2016 r. położonej w obrębie N., gm. W. stanowiącej działkę nr [...], a co za tym idzie stwierdzenie, że zobowiązani do zapłaty wskazanego podatku są wszyscy współwłaściciele wskazanej nieruchomości. Ponadto niezależnie od powyższego, Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 336 Kc poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na: • bezpodstawnym uznaniu, że jeżeli B. i W. M. jako władający przedmiotową nieruchomością mają świadomość uprawnień innych współwłaścicieli i zmierzali do zniesienia współwłasności, to tym samym respektują uprawnienia właścicielskie pozostałych współwłaścicieli i tym samym nie są posiadaczami samoistnymi przedmiotowej nieruchomości; • bezpodstawnym przyjęciu - wbrew normie prawnej wyrażonej w art. 339 Kc - że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy art. 336 Kc nie ma zastosowania, chociaż zgodnie z niepodważanymi przez WSA, SKO, Wójta, jak i strony okolicznościami faktycznymi w przedmiotowej sprawie B. i W. M. faktycznie władają ww. nieruchomością. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty. Strony nie skorzystały z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za trafny uznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję SKO. Zasadny jest również w części zarzut naruszenia przepisu art. 200a § 1 pkt 1 i 2 o.p. Stosownie do treści art. 200a § 1 pkt 1 i 2 o.p., organ odwoławczy przeprowadzi w toku postępowania rozprawę: (1) z urzędu - jeżeli zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin, lub sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania; (2) na wniosek strony. Należy podzielić pogląd WSA zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że prowadzenie w tego typu sprawach postępowania dowodowego w ramach rozprawy w trybie przepisu art. 200a § 1 pkt 1 i 2 o.p. w postaci m.in. dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków, bądź stron na okoliczność podważenia wpisów zawartych w ewidencji, stanowiących urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych, jest co do zasady prawnie niedopuszczalne i nieskuteczne. Weryfikacja wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków, jest możliwa w odrębnych trybach w ramach postępowań prowadzonych przed organem ewidencyjnym, tj. Starostą L. Prowadzenie postępowania dowodowego w postaci m.in. dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność podważenia wpisów zawartych w ewidencji stanowiących urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych, jest nieskuteczne prawnie. Niemniej jednak należy zauważyć, mając na względzie spór zarysowany na tle tej sprawy, przesłuchanie stron (świadków) w ramach przeprowadzonej rozprawy, może przyczynić się do ustalenia ważkiej kwestii, podnoszonej przez stronę konsekwentnie od początku postępowania – że B. i W. M. władają (posiadają samoistnie) całą nieruchomość z wykluczeniem pozostałych współwłaścicieli. WSA, co do zasady - teoretycznie - nawiązał do tej kwestii, aczkolwiek nie wyjaśnił jaki materiał dowodowy i jakie wynikające z niego okoliczności sprawy legły u podstaw przyjętego przez skład orzekających założenia, że w niniejszej sprawie wykluczone jest przyjęcie, że w/w osoby wykonują uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej nieruchomości, tak jak właściciele bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli [np. chociażby - w piśmie z 28 sierpnia 2013 r. jest mowa o uniemożliwianiu K. P. przez W. M. dostępu do nieruchomości]. W ocenie składu orzekającego, na podstawie akt administracyjnych sprawy nie sposób tej kwestii jednoznacznie rozstrzygnąć. Można jedynie domniemywać, że pomimo faktycznego posiadania nieruchomości B. i W. M. mają świadomość istnienia uprawnień właścicielskich pozostałych współwłaścicieli nieruchomości (animus). Aczkolwiek, brak jest niewątpliwego wykazania tej okoliczności zgromadzonym materiałem dowodowym [przesłuchanie stron z zastosowaniem właściwych procedur prawnych, odebranie wyjaśnień zainteresowanych stron ewentualnie świadków, następnie dokonanie konfrontacji wyjaśnień (zeznań) B. i W. M. z ewentualnymi wyjaśnieniami (zeznaniami) pozostałych stron prowadzonego postępowania podatkowego]. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie, że w sprawie w istocie nie wystąpił przypadek posiadania samoistnego nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z "wyzuciem" z własności innych współwłaścicieli. Przy ponownym badaniu tego aspektu sprawy nie może z pola widzenia umykać, że jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być równocześnie przepisy art. 3 ust. 1 pkt 2 i 1 u.p.o.l. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli [por. wyroki z – WSA w Bydgoszczy z 14 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 59/18, WSA w Gliwicach z 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1227/17 opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. Skutkiem tego, za słuszny należy także uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję SKO. W rozpatrywanej sprawie za przedwczesną należy więc uznać ocenę, czy doszło, czy też nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 4 oraz art. 3 ust. 3 u.p.o.l., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że B. i W. M. nie są wyłącznymi posiadaczami samoistnymi opodatkowanej nieruchomości. Na tym etapie postępowania nie wiadomo zatem, czy B. i W. M. są wyłącznie zobowiązani do zapłaty podatku od nieruchomości za 2016 r. położonej w obrębie N., gm. W. stanowiącej działkę nr [...]. Należy jedynie przypomnieć, że stosownie do art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W myśl natomiast art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, z zastrzeżeniem ust. 5. Przywołane wyżej przepisy należy interpretować w ten sposób, że organ podatkowy ma obowiązek ustalić wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla całej nieruchomości w jednej decyzji, której adresatami będą wszyscy współwłaściciele zobowiązani solidarnie. Organ podatkowy ma obowiązek badania, w jakim zakresie dana nieruchomość jest użytkowana (posiadana samoistnie) przez poszczególnych współwłaścicieli. W szczególności ma obowiązek ustalania wysokości zobowiązań w zależności od posiadania części nieruchomości wspólnej, gdy zostanie wykazane zaistnienie samoistnego posiadania przez niektórych (nie wszystkich) współwłaścicieli. W myśl art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 z późn. zm., dalej: "K.c.") posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to tylko jeden z wielu współwłaścicieli) jest z reguły (podkreślenie NSA) posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., bowiem zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, to jest posiadającym nieruchomość i nie posiadającym. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z interpretacją, że zasadą pozostaje (podkreślenie NSA), że okoliczność, że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków, jest nie istotna dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. W tym zakresie NSA podziela również pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06, opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej (korzystania z niej), pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości (płacenia podatku). Interpretacja taka nie odnosi się jednak do sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie może "zaistnieć samoistne posiadanie" w zakresie spornych nieruchomości. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem wymienionych powyżej przepisów. W konsekwencji mając na względzie wyżej zaprezentowane uwagi, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. - uwzględnił skargę kasacyjną uchylając zaskarżony wyrok, zaś uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, po rozpoznaniu skargi – uchylił w całości zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, dla jednoznacznego wykazania, czy w sprawie wystąpił bądź nie przypadek posiadania samoistnego nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z "wyzuciem" z własności innych współwłaścicieli weźmie pod uwagę powyższe wskazania dotyczące oceny zupełności materiału dowodowego, jeszcze raz przeanalizuje zgromadzony materiał dowodowy, rozważy jego ewentualne uzupełnienie. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje podstawę prawną w art. 203 pkt 1 p.p.s.a. art. 205 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło