I SA/Gd 1744/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi K.P., R.M., A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 rok. oddala skargę. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2016 r. Wójt Gminy wszczął postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r. dot. działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym N. Decyzją z dnia 15 marca 2016 r. Wójt Gminy ustalił podatek od nieruchomości na 2016 rok w kwocie 4.112 zł. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika, iż działka [...] stanowi współwłasność: E.C. - udział 1/32, A.M. - udział 1/32, R.M. - udział 1/32, K.P. - udział 12/32, W.M. - udział 1/32 oraz W.M. i B.M. - udział 1/2. Organ wskazał również, że z uwagi na fakt, iż z CEIDG wynika, że B.M. (współwłaścicielka) wykreśliła w dniu 11 sierpnia 2015 r. działalność gospodarczą polegająca na wynajmie pokoi w N. przy ul. W., do podstawy opodatkowania organ podatkowy przyjął za okres 12 miesięcy nieruchomości o powierzchniach: budynki mieszkalne lub ich części - 477,83m2; budynki pozostałe lub ich części - 445,54m2; budynki gospodarcze - 18,00m2; grunty pozostałe - 980m2. Decyzją z dnia 30 czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie zwane Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, na kim ciąży obowiązek w podatku od nieruchomości za 2016 r. Organ wskazał, że stosownie do treści art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach z wyjątkiem obowiązku podatkowego z tytułu władania wspólnym gruntem oraz wspólną częścią budynku przy wyodrębnieniu własności lokalu (art.3 ust.5). Organ wskazał przy tym, że w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca sytuacja opisana w art. 3 ust. 1 pkt.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, albowiem wskazane w decyzji osoby są współwłaścicielami nieruchomości. Kolegium wskazało również, że z uwagi na solidarny charakter odpowiedzialności współwłaścicieli za zobowiązanie podatkowe, istniał obowiązek organów podatkowych do wymierzenia podatku osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Na rozstrzygnięcie Kolegium K.P., R.M. i A.M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili niezastosowanie art. 200a § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz niewłaściwą interpretację art. 3 ust. 4 i ust. 3 u.p.o.l. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący nie są podatnikami podatku od nieruchomości, lecz są nimi wyłącznie jej samoistni posiadacze. Skarżący wskazali, że nie kwestionują tego, iż są współwłaścicielami nieruchomości niemniej jednak nieruchomość znajduje się w wyłącznym władaniu B. i W.M., co miało zostać wykazane podczas rozprawy, której przeprowadzenia odmówiły organy podatkowe. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium z dnia 30 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. Z treści skargi wynika, że skarżący kwestionują przypisanie im statusu podatników podatku od nieruchomości z tytułu współwłasności zabudowanej nieruchomości, znajdującej się w obrębie N., oznaczonej jako działka nr [...]. Zarzut ten opierają na twierdzeniu, że pomimo, iż są współwłaścicielami tej działki to jednak faktycznymi posiadaczami są W. i B.M. W konsekwencji zdaniem skarżących, to te osoby, jako samoistni posiadacze powinni być podatnikami podatku od nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r., poz 849 ze zm) – dalej w skrócie zwanej u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a (tj. z wyjątkiem obowiązku podatkowego z tytułu współwłasności w częściach ułamkowych lokalu użytkowego - garażu wielostanowiskowego w budynku mieszkalnym wraz z gruntem stanowiących odrębny przedmiot własności) oraz ust. 5 (tj. z wyjątkiem obowiązku podatkowego z tytułu władania wspólnym gruntem oraz wspólną częścią budynku przy wyodrębnieniu własności lokalu). Wyjaśnić należy, że norma stanowiąca, że obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości oznacza, że organ podatkowy ustala wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla całej nieruchomości w jednej decyzji, której adresatami są wszyscy współwłaściciele. Organ nie ma obowiązku badania, w jakim zakresie dana nieruchomość jest użytkowana przez poszczególnych współwłaścicieli, ani w szczególności ustalania wysokości zobowiązań w zależności od fizycznego posiadania części nieruchomości wspólnej. Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to postępowanie winno toczyć się z udziałem wszystkich współwłaścicieli i kończyć się decyzją stwierdzającą solidarny obowiązek podatkowy wobec wszystkich współwłaścicieli. Nie można w jednej decyzji adresowanej do konkretnej osoby opodatkować udziału we własności gruntu. W postępowaniu podatkowym za strony należy uznać wszystkich właścicieli części ułamkowych działek i to do nich powinna być skierowana decyzja wymiarowa dotycząca tych gruntów. W takiej sytuacji będą oni ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe dotyczące całej nieruchomości. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 927/12 LEX nr 1316624, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 43/13, LEX nr 1300980). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że istota i zasady odpowiedzialności solidarnej zostały w sposób wyczerpujący przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sposób rozliczania się z obowiązku podatkowego zależy od współwłaścicieli nieruchomości. W praktyce współwłaściciele dzielą pomiędzy sobą kwotę podatku w oparciu o przypadający im udział we współwłasności. Jednak kwestia ta nie podlega kontroli organu podatkowego. Należy podkreślić, że organ podatkowy dokonując wymiaru podatku obowiązany jest opierać się przede wszystkim na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków - art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 520). Dane te wskazują m.in. na przedmiot opodatkowania. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Dokonując tych ustaleń organ jest związany zakresem zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do ich weryfikacji. Pogląd odmawiający uprawnienia organom ustalającym wysokość podatku od nieruchomości do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów, jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2241/10, z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1243/08, z dnia 5 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 836/08). Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju działań nie jest możliwe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3227/12). W związku z tym stwierdzić należy, że organy były uprawnione na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków określić krąg współwłaścicieli nieruchomości oraz przedmiot opodatkowania. Zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, sporna nieruchomość w 2016 roku stanowiła współwłasność następujących osób: W. i B.M., E.C., A.M., R.M., W.M. i K.P. Strony skarżące, kwestionując istnienie po swojej stronie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, powołały się na art. 3 ust. 3 u.p.o.l., w myśl którego jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z przyjętej przez ustawodawcę definicji posiadacza samoistnego rzeczy (jest nim ten kto nią faktycznie włada jak właściciel) można wyprowadzić wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II CSK 17/11). Powołany przepis wymaga zatem aby w takim przypadku podmiot korzystający z nieruchomości był posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, czyli faktycznie władał rzeczą jak właściciel, a więc używał jej, pobierał pożytki, dysponował rzeczą jak właściciel. Oznacza to brak potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 29 września 2005 r., III CK 332/05, publ. Lex 255625; z 29 września 2004 r., II CK 550/03, publ. Lex 182090; z 18 września 2003r., I CK 74/02, publ. Lex 141416; z 7 kwietnia 1994 r., III CRN 18/94, publ. Lex 137701; uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1993 r., III CZP 72/93, pub. OSNC 1994, Nr 3, poz. 49). Zatem posiadanie samoistne przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to tylko jeden z wielu współwłaścicieli) nie jest z reguły posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., bowiem zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, to jest posiadającym nieruchomość i nieposiadającym. Jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być równocześnie przepisy art. 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 1 u.p.o.l. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 577/12, LEX nr 1339765). Przytoczone wyżej uwagi, w kontekście stanu faktycznego sprawy prowadzą do wniosku, że organy podatkowe prawidłowo uznały, że podatnikami podatku od nieruchomości są wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Nie można bowiem w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy orzec, że B. i W.M. wykonują uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej nieruchomości tak jak właściciele bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli. W ocenie Sądu to, że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków jak i przyczyny tego stanu rzeczy, nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W świetle powyższego, wbrew twierdzeniom skargi, organy podatkowe dokonały prawidłowej interpretacji przepisów art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.o.l. a zarzuty naruszenia tych przepisów są niezasadne. Zdaniem Sądu, niezasadny jest również zarzut, dotyczący nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że organ odwoławczy na mocy art. 200a § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej jest obowiązany do przeprowadzenia rozprawy z urzędu (w tej sprawie przypadek obligatoryjnego prowadzenia rozprawy nie występuje) albo też na wniosek strony. Skarżący sformułowali taki wniosek niemniej jednak stwierdzić należy, że prowadzenie w tego typu sprawach postępowania dowodowego w postaci m.in. dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków bądź stron na okoliczność podważenia wpisów zawartych w ewidencji, stanowiących urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych, byłoby prawnie nieskuteczne. Kwestia istnienia sporu między współwłaścicielami co do zakresu posiadania nieruchomości nie była sporna i nie było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Jak jednak wyżej wyjaśniono, spór ten jest bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) skargę oddalił.