III SA/Wa 2959/17
WyrokWSA w Warszawie2018-06-07
Skład orzekający: Beata Sobocha, Honorata Łopianowska, Anna Zaorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej dotyczącej możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami przechowywanymi wyłącznie w formie elektronicznej (skanów), uznając, że przepisy ustawy o rachunkowości nie są przepisami prawa podatkowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej bezzasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej. Przepisy ustawy o rachunkowości, w zakresie w jakim służą określeniu wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, są przepisami prawa podatkowego. W związku z tym, kwestia dokumentowania wydatków i ich archiwizowania, nawet w formie elektronicznej, może być przedmiotem interpretacji indywidualnej. Odmowa wszczęcia postępowania z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego była nieuzasadniona, gdyż ocena formy przechowywania dokumentów nie wymaga takiego postępowania.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami przechowywanymi wyłącznie w formie elektronicznej (skanów). Minister Rozwoju i Finansów odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że zakres wniosku wykracza poza instytucję interpretacji indywidualnej. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie, argumentując, że kwestia dokumentowania kosztów nie ma związku z powstaniem lub wysokością zobowiązań podatkowych. Spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej oraz zasądził od Dyrektora na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Anna Zaorska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej "Skarżąca" lub "Spółka") złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych oraz Ordynacji podatkowej w zakresie archiwizowania, przechowywania i niszczenia dokumentów.
Spytała czy będzie miało prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatki udokumentowane fakturami (rachunkami), otrzymanymi od kontrahentów w formie papierowej, które spełniają definicję kosztów uzyskania przychodów wynikającą z art. 15 ust. 1 z zastrzeżeniem art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm., dalej "u.p.d.o.p."), jeżeli te faktury (rachunki) wraz z załącznikami przechowywane będą wyłącznie w formie obrazów elektronicznych (skanów) tych dokumentów, zapisanych i przechowywanych na optycznych nośnikach danych w archiwum optycznym (wersja papierowa zostanie zniszczona) oraz czy sposób postępowania Skarżącej polegający na niszczeniu papierowych oryginałów dokumentów źródłowych tj. faktur (rachunków) wraz z załącznikami - uprzednio zeskanowanych, zarchiwizowanych w formie obrazów elektronicznych i zabezpieczonych w ramach systemu archiwum optycznego, umożliwi Spółce prawidłowe potwierdzenie poniesienia wydatku przez taką fakturę (rachunek), udokumentowanego zgodnie z art. 15 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p., oraz spełnienie wymogów w zakresie przechowywania ksiąg i w zakresie dowodów stawianych podatnikom przez Ordynację podatkową, m.in. w art. 86 § 1 oraz art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej?
Po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmówił wszczęcia postępowania.
Podstawą tego postanowienia był art. 165a § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że zakres wyznaczony we wniosku z dnia 7 października 2016 r. wykracza poza zakres przedmiotowy instytucji interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.
Skarżąca nie zgodziła się z ww. postanowieniem i złożyła zażalenie.
Postanowieniu zarzuciła naruszenie:
art. 14b § 1 i art. 14d § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie Spółki;
art. 165a § i w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej - poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy brak było ku temu przesłanek;
art. 121 Ordynacji podatkowej - poprzez odmowę wydania Spółce interpretacji zawierającej ocenę jego stanowiska, w sytuacji gdy: prawo podatkowe, w kontekście opisanego zdarzenia przyszłego, jest nieprecyzyjne oraz w podobnym stanie faktycznym i analogicznym stanie prawnym wydano innym podatnikom interpretacje indywidualne, które nie zostały dotychczas wyeliminowane z obrotu prawnego.
Skarżąca wniosła o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego zgodnie z wnioskiem z dnia 7 października 2016 r.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej "Dyrektor KIS") postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów.
W uzasadnieniu wskazał, że z wykładni systemowej art. 14b Ordynacji podatkowej wynika, że dotyczy on wyłącznie takich stanów faktycznych/zdarzeń przyszłych, które spowodowały lub mogą spowodować powstanie odpowiedzialności podatkowej, a zatem mają dotyczyć tylko norm wynikających z prawa podatkowego materialnego. Zatem przedmiotem interpretacji mogą być takie sytuacje faktyczne, które mogą powodować powstanie obowiązku podatkowego lub zobowiązania podatkowego po stronie wnioskodawcy, a zatem dotyczą sfery odpowiedzialności podatkowej tego podmiotu.
Zatem wszczęcie postępowania w sprawie wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego jest możliwe wyłącznie na podstawie takiego wniosku zainteresowanego, którego sposób sformułowania pozwala na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia realizującego omówione powyżej funkcje przypisane tej instytucji prawnej przez ustawodawcę.
Zaś w ocenie Dyrektora KIS zagadnienia poruszone we wniosku nie mają związku z powstaniem lub wysokością zobowiązań podatkowych Spółki wynikających z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz Ordynacji podatkowej. Przedmiotem wniosku Skarżącej była bowiem kwestia dokumentowania kosztów uzyskania przychodów oraz przechowywania dokumentacji.
Skoro zatem u.p.d.o.p. w żaden sposób nie odnosi się do kwestii dokumentowania wydatków to Dyrektor KIS nie ma żadnych uprawnień do rozstrzygania, czy takie dokumentowanie, przechowywanie (archiwizacja), niszczenie na gruncie tej ustawy jest dopuszczalne.
Skarżąca nie zgodziła się z wydanym postanowieniem i złożyła skargę do Sądu.
Postanowieniu zarzuciła:
- naruszenie art. 14b § 1 i art. 14d § 1 Ordynacji podatkowej przez nie wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie Spółki;
- naruszenie art. 165a § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy brak było ku temu przesłanek;
- naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę wydania Spółce interpretacji zawierającej ocenę jej stanowiska;
- naruszenie art. 124 w zw. z art. 217 § 1 2 Ordynacji podatkowej przez brak uzasadnienia stanowiska organu.
Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora KIS i zasądzenie kosztów postępowania.
Dyrektor KIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Niniejszą sprawę na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej powoływanej jako P.p.s.a., rozpoznano w trybie uproszczonym.
W zaskarżonym postanowieniu organ bezzasadnie stwierdził, że udzielenie odpowiedzi na pytania zadane przez Skarżącą wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego. Stwierdzenie to byłoby zgodne z prawdą, gdyby Skarżąca zapytała "czy wydatki udokumentowane w sposób wskazany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej będą stanowiły koszt uzyskania przychodów w rozumieniu u.p.d.o.p.". Przy tak postawionym pytaniu udzielenie odpowiedzi, że wydatki udokumentowane w sposób zaproponowany przez Skarżącą będą kosztem uzyskania przychodu oznaczałoby, że wszystkim wydatkom udokumentowanym w sposób opisany przez wnioskodawcę, zostanie przyznany przymiot kosztów uzyskania przychodów bez możliwości ustalenia czy faktycznie poszczególne wydatki te spełniają wymogi uznania ich za koszt uzyskania przychodu wynikające z art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Zawarcie takiej oceny w indywidualnej interpretacji prawa podatkowego byłoby niedopuszczalne, gdyż w istocie następowałoby bez ustalenia stanu faktycznego objętego zakresem powołanych przepisów. Należy podkreślić, że ocena wydatku na gruncie powołanych przepisów u.p.d.o.p. i jego zakwalifikowanie jako kosztu uzyskania przychodów możliwe jest wyłącznie po zbadaniu przedmiotu wydatku. Dopiero ustalenie czego dany wydatek dotyczył pozwala stwierdzić, czy wydatek ten został poniesiony w celu uzyskania przychodów, utrzymania źródła przychodów, zabezpieczenia źródła przychodów (art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.) oraz czy nie został wyłączony z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Wniosek ten uzasadnia tezę, że stwierdzenie, że dana norma prawna ma zastosowanie w sprawie lub nie, nie może nastąpić bez ustalenia stanu faktycznego, do którego norma ta ma być zastosowana.
W rozpoznanej sprawie Skarżąca zapytała organ o to, czy przyjęty sposób przechowywania dokumentów będzie wystarczający dla udokumentowania wydatków wykazanych w tych dokumentach w celu wykazania, że wydatki te stanowią koszt uzyskania przychodów w rozumieniu u.p.d.o.p. Dodatkowo należy wskazać, że pytanie Skarżącej zostało postawione przy założeniu, że wydatek, którego dotyczy dokument księgowy jest kosztem uzyskania przychodów w rozumieniu u.p.d.o.p. Wynika to wprost z treści zadanych organowi pytań. Z tak postawionych pytań wynika, że odpowiedź udzielona przez organ w formie interpretacji indywidualnej nie miałaby zastosowania do przedmiotu wydatku, lecz tylko co do formy jego udokumentowania i tylko w tym zakresie byłaby wiążąca dla organu. Gdyby organ odpowiedział, że zaproponowana przez Skarżącą forma przechowywania dowodów poniesienia wydatków jest prawidłowa to w ewentualnym przyszłym postępowaniu podatkowym prowadzonym w stosunku do Skarżącej organ mógłby badać związek wydatku udokumentowanego w sposób zaproponowany przez Skarżącą, z uzyskaniem przychodów, utrzymaniem lub zachowaniem źródła przychodu (art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.) oraz w celu ustalenia czy wydatek nie zalicza się do wydatków wskazanych w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. W tym zakresie interpretacja nie wywierałaby skutku.
W przypadku zapytania o formę przechowywania dokumentów księgowych nie jest wymagane prowadzenie postępowania dowodowego, gdyż wydanie interpretacji w tak zakreślonym zakresie nie wymaga badania czego dany wydatek dotyczy i jaki jest jego związek z przychodami podatnika. Forma, w jakiej podatnik zamierza przechowywać dowody poniesienia określonych wydatków może być opisana w sposób ogólny ze wskazaniem szczegółów archiwizowania dokumentów. Ocena, czy forma przechowywania dowodów poniesienia wydatków jest zgodna z przepisami prawa nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego, gdyż wszystkie istotne okoliczności faktyczne dotyczące formy dowodów będących przedmiotem pytania wnioskodawcy mogą być przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji. W przypadku nieprzedstawienia wszystkich okoliczności dotyczących formy w jakiej mają być przechowywane dokumenty dotyczące wydatków podatnika, organ może na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wezwać podatnika do uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji o te okoliczności.
W rozpoznanej sprawie Skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji opisała okoliczności dotyczące sposobu przechowywania dowodów dokumentujących poniesienie wydatków. W tym stanie rzeczy możliwe było wypowiedzenie się przez organ, czy sposób ten jest zgodny z prawem. Mając na uwadze tę okoliczność i powyższe konstatacje Sąd uznał, że organ bezzasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie interpretacji indywidualnej z powodu konieczności przeprowadzenia w sprawie postępowania dowodowego.
Bezzasadne są twierdzenia organu, według których przepisy ustawy o rachunkowości regulujące dokumentowanie wydatków zaliczonych przez podatnika do kosztów uzyskania przychodów, nie stanowią przepisów prawa podatkowego i z powodu tej okoliczności nie mogą być przedmiotem pisemnej indywidualnej interpretacji, gdyż stosownie do treści art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej przedmiotem interpretacji indywidualnej mogą być wyłącznie przepisy prawa podatkowego. Należy podkreślić, że ustawodawcy w kontekście celów podatkowych, nie jest obojętne w jaki sposób podatnicy będą prowadzić urządzenia ewidencyjne, w których wykazywane są dane służące do określenia podstawy podatkowania i wyliczenia podatków. W art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2036 ze zm.) dalej powoływanej, jako u.p.d.o.f., ustawodawca postanowił, że osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wykonujące działalność gospodarczą, są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów, zwaną dalej "księgą", z zastrzeżeniem ust. 3 i 5, albo księgi rachunkowe, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za okres sprawozdawczy, a także uwzględniać w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacje niezbędne do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 22a-22o. Odpowiednikiem tego przepisu na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych jest art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p., który stanowi, że podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a-16m.
Przepisy te nakładają obowiązek prowadzenia ksiąg albo w formie ksiąg rachunkowych albo w formie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Forma ta, dla podatkowych ksiąg przychodów i rozchodów jest określona w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (t. jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1037) dalej powoływanym, jako rozporządzenie, a dla ksiąg rachunkowych określona jest w ustawie z dnia z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1047 ze zm., dalej "u.r."). Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mają obowiązek prowadzić podatkowe księgi przychodów i rozchodów lub księgi rachunkowe. Podatkowa księga przychodów i rozchodów w stosunku do ksiąg rachunkowych ma charakter ewidencji uproszczonej i może być prowadzona w zakresie działalności o stosunkowo niewielkich rozmiarach (§ 2 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.r.) w zakresie działalności o większych rozmiarach podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mają obowiązek prowadzić księgi rachunkowe. Oznacza to, że podatnicy, którzy nie osiągną rozmiarów działalności wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.r. mają obowiązek prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów. Podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych mają obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, wynika to z postanowień art. 2 ust. 1 pkt 1-7 u.r. Księgi rachunkowe są najbardziej zaawansowanymi urządzeniami ewidencyjnymi, gdyż oprócz danych o przychodach i kosztach dzielności podmiot obowiązanego do ich prowadzenia wykazują także informacje o stanie majątku tego podmiot oraz o przepływach pieniężnych tego podmiotu.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (t. jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1037) ma charakter aktu zawierającego przepisy podatkowe, gdyż podatkową księgę przychodów i rozchodów prowadzi się dla celów podatkowych, a samo rozporządzenia zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 24a ust. 7 u.p.d.o.f. Stosownie do art. 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej przepisami prawa podatkowego są także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych. W przepisach art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f. i art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p. ustawodawca uznał księgi rachunkowe za księgi spełniające cele podatkowe. Podatkowy charakter tych ksiąg występuje w przypadku wszystkich podatników obowiązanych do ich prowadzenia. Powołane przepisy odsyłają w zakresie określającym prowadzenie ksiąg rachunkowych do odrębnych przepisów, którymi są przepisu ustawy o rachunkowości. Jednocześnie przepisy te nakazują na podstawie ustawy o rachunkowości prowadzić księgi rachunkowe w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy.
Zdaniem Sądu zawarte w powołanych przepisach odesłanie do ustawy o rachunkowości powoduje, że przepisy tej ustawy regulujące wszystkie kwestie wiążące się z określeniem wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, na podstawie 24a ust. 1 u.p.d.o.f. i art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p., są przepisami podatkowymi. Te normy ustawy o rachunkowości, które realizują cele podatkowe w zakresie wynikającym z powołanych przepisów są przepisami podatkowymi, gdyż przepisy te na podstawie powołanych przepisów 24a ust. 1 u.p.d.o.f. i art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p. zostały recypowane na grunt podatkowy w zakresie określonym przez te przepisy. Posłużenie się taką metodą ustalenia warunków prowadzenia ksiąg dla celów podatkowych wynikało z tego, że skoro w odrębnej ustawie ustawodawca określił sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych dla celów innych niż podatkowe, które jak już wskazano są najbardziej szczegółowymi urządzeniami księgowymi to brak byłoby uzasadnienia dla wprowadzenia obowiązku prowadzenia przez podatników odrębnych ksiąg rachunkowych o specjalnym przeznaczeniu podatkowym w sytuacji, gdy podatnik prowadzi już na podstawie odrębnych przepisów księgi rachunkowe, które mogą z powodzeniem realizować cele podatkowe. Tak samo pozbawione sensu byłoby nakazywanie podatnikom prowadzenia obok ksiąg rachunkowych podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Z uwagi na te okoliczności ustawodawca uznał, że ci podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, którzy na podstawie ustawy o rachunkowości nie mają obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych, będą obowiązani do prowadzeni podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Natomiast ci podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, którzy na podstawie ustawy o rachunkowości mają obowiązek prowadzić księgi rachunkowe oraz wszyscy podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych (podatnicy, którzy mają obowiązek prowadzić wyłącznie księgi rachunkowe) są obowiązani prowadzić je zgodnie z przepisami o rachunkowości w sposób realizujący cel wskazane w 24a ust. 1 u.p.d.o.f. i art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p. Niewątpliwie podatkowy charakter ksiąg rachunkowych wynikający z realizowania przez nie celów w zakresie podatku dochodowego sprawia, że przepisy ustawy rachunkowości służące realizacji tych celów są przepisami prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
O podatkowym charakterze tych przepisów świadczą także przewidziane w przepisach podatkowych skutki naruszenia przepisów regulujących prowadzenie ksiąg. Skutki te są przewidziane w przepisach art. 193 Ordynacji podatkowej. Prowadzenie ksiąg w sposób nieodzwierciedlający rzeczywistego stanu zdarzeń, które powinny być wykazane w księgach stanowi naruszenie art. 20 ust. 1 u.r. Księgi nierzetelne nie stanowią dowodu w postępowaniu podatkowym na okoliczność tego co wynika z zapisów zawartych w tych księgach (art. 193 § 4 w zw. z § 1 Ordynacji podatkowej.). Prowadzenie ksiąg z naruszeniem przepisów regulujących ich prowadzenie, które nie ma cech nierzetelności, skutkuje wadliwością ksiąg (art. 193 § 3 Ordynacji podatkowej). Księgi wadliwe nie stanowią dowodu tego co wynika z zapisów w nich zawartych, pod warunkiem, że wady ksiąg dotyczą kwestii istotnych dla wyniku zapisów zawartych w księgach ( art. 193 § 4 w zw. z § 1 i art. 193 § 5 Ordynacji podatkowej). Z art. 23 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wynika, że nieuznanie ksiąg za dowód tego co wynika z zawartych w nich zapisów, skutkuje możliwością oszacowania przez organ podstawy podatkowania. Skoro prowadzenie ksiąg rachunkowych zgodnie z ustawą o rachunkowości jest obowiązkiem podatnika, którego realizacja na podstawie art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p. i art. 24a ust. 1 u.p.do.f. służy prawidłowemu obliczeniu i wpłaceniu podatku dochodowego i naruszenie tego obowiązku wywołuje negatywne skutki podatkowe po stronie podatnika, to przepisy ustawy o rachunkowości w zakresie w jakim służą określeniu wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy są przepisami o charakterze podatkowym.
Ustawa o rachunkowości zawiera przepisy regulujące dokumentowanie przy pomocy dowodów księgowych zapisów zawartych w księgach w tym zapisów dotyczących wydatków. Przepisami tymi są art. 20 ust. 2-5, art., art. 21 ust. 1-5 i art. 22 ust. 1-4 u.r. Z przepisu art. 20 ust. 2 pkt 1 u.r. wynika, że każdy wykazany w księgach rachunkowych wydatek powinien być udokumentowany odpowiednim dowodem. Na podstawie art. 22 ust. 1 u.r. dowód dokumentujący wydatek powinien być rzetelny. Przepisy te mają znaczenie dla określenia dochodu podatnika (straty), podstawy opodatkowania i zobowiązania podatkowego, gdyż z art. 15 ust. 1 wynika, że warunkiem uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu jest jego udokumentowanie w sposób pozwalający na uznanie, że wydatek został rzeczywiście poniesiony i pozwalający też zweryfikowanie tego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego, polegającego na zakupie towarów i usług u konkretnego sprzedawcy, za konkretną cenę, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji. Nie wystarczy, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar i usługi i wykorzystać je w działalności gospodarczej, aby wydatek ten móc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 751/15, z 2 lutego 2016 r. sygn. akt II FSK 3531/13, z 18 grudnia 2015 r. sygn. akt II FSK 2821/13, z 12 lutego 2014 sygn. akt II FSK 1864/12, z 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 462/11, z 20 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 418/09 - wszystkie dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Przestrzeganie przez podatników powołanych przepisów ustawy o rachunkowości zapewnia spełnienie warunku odpowiedniego udokumentowania wydatku, które jest niezbędne do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Okoliczność, że przy naruszeniu przez podatnika obowiązku zgodnego z prawem udokumentowania wydatku możliwe jest dowodzenie poniesienia wydatku przy pomocy innych dowodów, nie zmienia okoliczności, że powołane przepisy ustawy o rachunkowości mają charakter podatkowy, jeżeli realizują cel w postaci umożliwienia ustalenia podstawy opodatkowania i wysokości zobowiązania podatkowego.
Archiwizowanie dowodów księgowych reguluje przepis art. 73 ust. 2 u.r. Przepis ten ma zastosowanie także do dowodów księgowych dokumentujących wydatki podlegające rozliczeniu jako koszty podatkowe. Skoro jak już wskazano przepisy dotyczące dokumentowania w księgach rachunkowych wydatków kwalifikowanych jako koszty podatkowe są przepisami podatkowymi to także ten przepis należy uznać za normę o takim charakterze, gdyż reguluje on sposób udokumentowania wydatku także dla celów podatkowych.
Uznanie stanowiska organów za prawidłowe nie jest możliwe także ze względu na postulat spójności systemu prawa, który wyraża się w obowiązku uwzględniania przez ustawodawcę przy tworzeniu prawa funkcjonujących już regulacji prawnych (zob. R. Mastalski. Stosowanie prawa podatkowego, Warszawa s. 121). Wymóg ten obowiązuje także organy przy dokonywaniu interpretacji prawa podatkowego. Na gruncie podatku od towarów i usług zagadnienie archiwizowania faktur VAT w formie elektronicznej jest regulowane przez przepisy art. 2 pkt 31 i 32, art. 106m ust. 1 i ust. 4, art. 112, art. 112a ust. 1 pkt 2, art. 112a ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz. U. z 2011 Nr 177, poz. 1054 ze zm.). W tym zakresie wydane zostały liczne interpretacje indywidualne m.in.: Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 19 października 2015 r. znak IBPP2/4512-718/15/BW, Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 26 czerwca 2015 r. znak IPPP1/4512-376/15-2/MK, z dnia 3 września 2014 r. znak IPPP3/443-705/14-2/RD, z dnia 20 września 2013 r. znak IPPP1/443-755/13-2/EK.
Uznanie za prawidłowe stanowiska zajętego w niniejszej sprawie przez organ, oznaczałoby, że podatnicy, którzy na gruncie ustawy o VAT mogliby na gruncie ustawy o VAT uzyskać interpretacje dotyczące elektronicznego archiwizowania faktur i tak nie mogliby z nich korzystać, gdyż zagadnienie będące przedmiotem tych interpretacji na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w ogóle nie może być objęte interpretacją indywidualną. Z powodu braku możliwości uzyskania interpretacji rozstrzygającej, czy na gruncie ustawy o podatku dochodowym można archiwizować faktury w formie elektronicznej, interpretacje uzyskane przez podatników w zakresie ww. przepisów ustawy o podatku od towarów i usług byłyby dla nich bezużyteczne. W ocenie Sądu narusza postulat spójności systemu prawa sytuacja, w której to samo zagadnienie na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług może być przedmiotem interpretacji indywidualnej natomiast na gruncie ustawy o podatku dochodowym nie. Sąd stwierdza, że bez oceniania merytorycznego tego zagadnienia, na obecnym etapie postępowania wydanie interpretacji w tym przedmiocie nie jest niedopuszczalne, gdyż zagadnienie to dotyczy przepisów prawa podatkowego.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w rozpoznanej sprawie organ bezzasadnie stwierdził, że Skarżąca wniosła o interpretację przepisów ustawy o rachunkowości, która nie jest ustawą podatkową. W rozpoznanej sprawie nie wystąpiły wskazane przez organ przesłanki odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, co oznacza, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie zostały wydane z naruszeniem art. 165a § 1 w zw. z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że wydając zaskarżone postanowienie organ naruszył art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji nie znajdowała uzasadnienia w obowiązujących przepisach i ustalenie tego nie wymagało podejmowania skomplikowanych zabiegów w zakresie wykładni tych przepisów.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał obowiązek uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło