III SA/Wa 2608/17
WyrokWSA w Warszawie2018-06-12
Skład orzekający: Honorata Łopianowska, Agnieszka Wąsikowska, Anna Zaorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rodzic wychowujący dziecko w systemie opieki naprzemiennej z drugim rodzicem, który nie mieszka z dzieckiem i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, może być uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2011 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że rodzic wychowujący dziecko w systemie opieki naprzemiennej z drugim rodzicem, który nie mieszka z dzieckiem i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, może być uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kluczowe jest to, że rodzice realizują opiekę oddzielnie, bez współpracy i wsparcia drugiego z rodziców, a nie fakt, że drugi rodzic również partycypuje w kosztach utrzymania i wychowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła prawa podatniczki P. R. do preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Organy podatkowe odmówiły przyznania tego prawa, uznając, że podatniczka wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem w ramach opieki naprzemiennej. Podatniczka kwestionowała tę decyzję, argumentując, że mimo opieki naprzemiennej, wychowuje dzieci samotnie, a organy błędnie stosują przepisy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P. R. kwotę 2.817 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Honorata Łopianowska, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr. [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P. R. kwotę 2.817 zł (słownie: dwa tysiące osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] stycznia 2017 r. określającą Pani P. R. (dalej: "Podatniczka", "Skarżąca") zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r.
1.2. Organ pierwszoinstancyjny wydając ww. decyzję uznał, że Podatniczce – odmiennie niż przyjęła to w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2014 r. – nie przysługiwało prawo do preferencyjnego rozliczenia podatku w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących małoletnie dzieci.
U podstaw takiej oceny legły ustalenia faktyczne wskazujące, że Podatniczka wychowuje dwoje dzieci (dwie córki) wspólnie z ich ojcem P. F. w ramach naprzemiennie sprawowanej opieki i dostarczania im środków utrzymania. W tym zakresie zwrócono w szczególności uwagę na treść przesłuchań Podatniczki i ojca ich wspólnych dzieci.
Mianowicie, w trakcie przesłuchania 3 października 2016 r. Podatniczka oświadczyła m.in., że w 2014 r. nie mieszkała z ojcem dzieci i nie prowadziła z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a ich córki w trakcie tego roku były zameldowane i zamieszkiwały z nią w J.
Z zeznań Podatniczki – zdaniem organu – wynikało jednak i to, że wychowuje swoje córki wspólnie z ich ojcem, sprawując nad nimi władzę rodzicielską i dostarczając środków utrzymania. Przesłuchany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w ramach pomocy prawnej P. F. zeznał bowiem 24 listopada 2016 r. m.in., że w 2011 r. rozstał się z Podatniczką (matką ich dzieci) i od tamtej pory nie mieszkają już razem. W 2014 r. nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego. Córki w 2014 r. były i nadal są zameldowane w J. wraz z matką, ale zgodnie z ustaleniami przebywają w określone dni z nim jako ojcem w jego mieszkaniu w W. W 2014 r. adresy pobytu córek były takie same jak wyżej, natomiast nie było jeszcze wtedy postanowienia Sądu, które obowiązuje od dnia 8 stycznia 2015 r. (w tej dacie, na wniosek Podatniczki, zawarto przed sądem ugodę w sprawie ustalenia rozmiarów i zasad kontaktów ojca z córkami).
W kontekście powyższego organ pierwszej instancji stwierdził, że ojciec dzieci sprawuje władzę rodzicielską nad córkami naprzemiennie z ich matką, ponosząc codzienny trud i starania przy ich wychowaniu. Połowę tygodnia dzieci przebywają bowiem pod opieką ojca, a drugą połowę pod opieką matki w miejscu zamieszkania każdego z rodziców. Powołując się na wyrok NSA z 11 października 2010 r., sygn. akt Il FPS 3/10, organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że podstawowym warunkiem skorzystania z prawa do preferencyjnego rozliczenia podatku na zasadach określonych w art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.; dalej: "u.p.d.o.f.") jest fakt wychowywania dziecka przez rodzica lub opiekuna prawnego polegający na stałym troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny. Dlatego też nie sposób uznać, że każda osoba mająca dzieci i znajdująca się w stanie wolnym jest osobą samotnie wychowującą dziecko. W wychowaniu córek Podatniczki obecny był również ich ojciec, co oznacza, że Podatniczce nie przysługiwał status osoby samotnie wychowującej dzieci.
1.3. W odwołaniu od powyższej decyzji Podatniczka zarzuciła organowi podatkowemu naruszenie: - art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie jest ona osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu tego przepisu; - art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.; dalej: O.p.), przez błędną wykładnię i/lub niewłaściwe zastosowanie w zaskarżonej decyzji wskazanego powyżej art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f.; - art. 120, art. 121 § 1 O.p. przez arbitralną i pozbawioną uzasadnionych podstaw ocenę dowodów zebranych w toku postępowania sprowadzającą się do uznania, że nie jest ona osobą samotnie wychowującą dziecko; - art. 2a w związku z art. 120 i art. 121 § 1 O.p. przez nieuzasadniony brak zastosowania zasady in dubio pro tributario, zgodnie z którą niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.
1.4. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jego zdaniem, w sprawie nie doszło do wskazywanych przez Podatniczkę naruszeń przepisów prawa.
Formułując taką ocenę organ odwoławczy podał w szczególności, że – w ramach art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f., w którym zdefiniowano osobę samotnie wychowującą dziecko, liczy się nie tylko status podatnika, tj. jego stan cywilny, ale przede wszystkim kryterium samotnego wychowywania, czyli wychowywania dziecka bez wsparcia drugiego z rodziców; - dokonując wykładni pojęcia "osoba samotnie wychowująca dziecko", nie można pominąć żadnego z elementów tego zwrotu; -chcąc skorzystać z ulgi, podatnik musi mieć nie tylko określony stan cywilny, ale też faktycznie samotnie wychowywać dziecko, na co wskazuje katalog osób wymienionych w powyższym przepisie; - z istoty pojęcia "osoba samotnie wychowująca dzieci" należy wyprowadzić taki stan, w którym nie wystąpi konkurencja wspomnianych w analizowanym art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. osób, ponieważ za prawnie niedopuszczalną należałoby uznać sytuację, w której na tle tego samego stanu faktycznego dwie osoby wysnują wniosek, że są osobami samotnie wychowującymi dzieci; - używając określeń "rodzic albo opiekun prawny" ustawodawca przesądził zatem, że możliwość wspólnego rozliczenia dochodów z małoletnim dzieckiem przysługuje tylko jednemu z rodziców, a mianowicie temu który faktycznie wychowuje dziecko; - prawidłowość przedstawionego rozumienia art. 6 ust. 5 u.p.o.f. potwierdza wykładnia celowościowa i historyczna.
Na tle takiej wykładni przepisów organ odwoławczy podniósł w szczególności, że: - Podatniczka jest osobą stanu wolnego, matką dwójki małoletnich córek; - w 2014 r. Podatniczka nie zamieszkiwała z ojcem dzieci i nie prowadziła z nim wspólnego gospodarstwa domowego; - córki w 2014 r. posiadały adres zameldowania, jak i zamieszkania tożsamy z adresem Podatniczki; - z zeznań Podatniczki i ojca ich wspólnych dzieci wynika jednak, że opieka nad córkami była "sprawowana oddzielnie, ale wspólnie" przez pobyt córek u ojca bądź u matki w poszczególne dni tygodnia, w kosztach utrzymania córek partycypowali oboje rodzice (na potwierdzenie tych okoliczności w zaskarżonej do sądu decyzji przytoczono wybrane fragmenty zeznań Podatniczki i ojca ich wspólnych dzieci).
W związku z tym organ odwoławczy przyjął, że potrzeby życiowe i wychowawcze córkom zapewniała nie tylko matka, ale również ojciec, ponosząc codzienny trud i starania przy ich wychowaniu. Nie można więc uznać, że Podatniczka wychowuje dzieci bez udziału ich ojca. Tymczasem prawo do preferencyjnego opodatkowania jako osobie samotnie wychowującej dzieci przysługuje tylko temu z rodziców, który faktycznie w roku podatkowym samotnie wychowywał dzieci, pozbawiony wsparcia drugiego z rodziców w procesie wychowania dziecka. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy, przywołując przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zaoponował także stanowisku Podatniczki, że ojciec dzieci nie sprawował nad nimi władzy rodzicielskiej, a tylko utrzymywał kontakty z córkami. Stwierdził ponadto, że zapatrywań Podatniczki co do prawa do preferencyjnego opodatkowania nie mogło potwierdzać postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 2013 r., sygn. akt [...], dotyczące ustalenia miejsca zamieszkania małoletnich córek.
Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie doszło naruszenia przepisów postępowania, ponieważ organ podatkowy pierwszej instancji dokonał wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego i na tej podstawie doszedł do prawidłowych wniosków. Art. 2a O.p. nie został naruszony, ponieważ w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z wątpliwościami dotyczącymi normy prawnej, stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji. Zasada in dubio pro tributario odnosi się wyłącznie do rozstrzygania na korzyść podatnika wątpliwości o charakterze prawnym, tj. sytuacji, w których trzeba wybierać pomiędzy kilkoma równouprawnionymi hipotezami interpretacyjnymi dotyczącymi brzmienia przepisów.
2. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Podatniczka wywiodła skargę do sądu administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. przez jego nie zastosowanie polegające na uznaniu, że rodzic, niebędący w związku małżeńskim, a wychowujący dzieci samodzielnie, jednakże naprzemiennie z drugim rodzicem, nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu ww. artykułu, podczas gdy ustawa podatkowa nie przewiduje ograniczeń w tym zakresie;
2) art. 120 i art. 121 § 1 O.p. przez oparcie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji na treści przepisu nieobowiązującego w badanym okresie w porządku prawnym, tj. na art. 6 ust 5 u.p.o.f. (zawierającego definicję osoby samotnie wychowującej dziecko), podczas gdy przedmiotowy przepis został uchylony z dniem 1 stycznia 2011 r.;
3) art. 120 i art. 121 § 1 w zw. art. 2a O.p. przez nierozstrzygnięcie na korzyść Podatniczki niedającej się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, w szczególności do braku ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko.
Mając na uwadze powyższe, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przyznał, że w uzasadnieniu zaskarżonej do sądu decyzji przywołał nieobowiązujący w stanie prawnym właściwym tej sprawie art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. oraz przywołał nieadekwatne do stanu prawnego tej sprawy brzmienie art. 6 ust. 4 tej ustawy. W ocenie organu, wskazane uchybienia nie miały natomiast wpływu na poczynione w tej sprawie ustalenia i wydane rozstrzygnięcie, przede wszystkim dlatego, że zmiana brzmienia art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. miała charakter doprecyzowujący.
W związku z powyższym podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
4.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Spór prawny w niniejszej sprawie dotyczył wykładni art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.
w brzmieniu obowiązującym w 2014 r., który to przepis wprowadza preferencyjny sposób rozliczania rodzica lub opiekuna prawnego samotnie wychowującego dziecko oraz prawidłowej subsumcji tego przepisu do stanu faktycznego ustalonego
w sprawie.
4.2. W sprawie nie są sporne ustalenia dotyczące tego, że w 2014 r. Skarżąca i Piotr F. wykonywali władzę rodzicielską, sprawując naprzemienną opiekę nad swoimi małoletnimi córkami. Dzieci w 2014 r. były i nadal są zameldowane w J. wraz z matką, ale zgodnie z ustaleniami przebywają w określone dni z ojcem w jego mieszkaniu w W. Z niespornych ustaleń faktycznych wynika również to, że Skarżąca jest panną, która z ojcem dzieci nie prowadziła w 2014 r. wspólnego gospodarstwa domowego. Zasadniczą oś sporu stanowi natomiast odmienna ocena Skarżącej i organów podatkowych co do tego, czy ów stan naprzemiennej opieki nad córkami może skutkować pozbawieniem Skarżącej prawa do preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego w ramach art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.
4.3. Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci m.in. małoletnie, podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
4.4. Jak już wyżej wskazano w stanie faktycznym sprawy nie było sporne, że Skarżąca jest podatnikiem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.p.d.o.f., osobą (panną), posiadającą małoletnie dzieci, wobec których wykonywała władzę rodzicielską, przy czym opieka nad dziećmi miała charakter opieki naprzemiennej sprawowanej w ciągu roku podatkowego wraz ojcem dzieci.
W tak ustalonym stanie faktycznym organy podatkowe uznały, że Skarżąca nie może korzystać z określonego w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. preferencyjnego rozliczenia się w podatku dochodowym, ponieważ nie spełnia warunku, jakim jest "samotne wychowywanie dzieci", rozumiane jako wychowanie dzieci bez wsparcia drugiego z rodziców. Organ przyjął bowiem, że "samotnie wychowującą dziecko" jest tyko ta osoba, która wyłącznie sama (bez wsparcia drugiego z rodziców) zajmuje się dzieckiem, a z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie.
4.5. Wobec powyższego, dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu, niezbędna jest analiza użytego w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. pojęcia "osoby samotnie wychowującej dzieci".
Należy w tym miejscu wskazać, iż w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego do końca 2010 r., w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w miarę jednolicie przyjmowano, że art. 6 ust. 4 i ust. 5 u.p.d.o.f. ogranicza preferencyjne zasady opodatkowania do osób "samotnie wychowujących dzieci", a więc będących w sposób rzeczywisty pozbawionych udziału i wsparcia drugiego z rodziców w procesie wychowywania dziecka. Przyjmowano także, że status osoby "samotnie wychowującej dzieci" przysługiwać może tylko jednemu z rodziców (postanowienie siedmiu sędziów NSA z 11 października 2010 r. sygn. akt II FPS 3/10, wraz z powołanym w nim orzecznictwem sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego i poglądami doktryny). Podobny pogląd wyraził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt SK 62/08, w którym przyjęto, że wprowadzając tę ulgę, ustawodawca nie kierował jej do każdego rodzica, który ma władzę rodzicielską i jednocześnie jest stanu wolnego, ale tylko do tych osób spełniających powyższe kryteria, które samotnie i osobiście troszczą się o zaspokajanie codziennych potrzeb dziecka.
4.6. Podkreślić jednak należy, że wskazane wyżej poglądy były ugruntowane w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego do końca 2010 r., czego nie dostrzegły organy podatkowe rozpoznające niniejszą sprawę. Natomiast nowelizacja omawianego przepisu od 1 stycznia 2011 r. – w ocenie Sądu – wbrew zapatrywaniom organu, nadała nową treść normatywną analizowanej regulacji.
W wyniku tej nowelizacji nie tylko zmienione bowiem zostało literalne brzmienie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., ale ponadto ustawodawca, uchylając art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. zrezygnował z legalnej definicji "osoby samotnie wychowującej dzieci". Wskazać w tym miejscu można, że zgodnie z definicją zawartą w uchylonym, przepisie art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f., za osobę samotnie wychowującą dzieci uważało się jednego z rodziców (podkreślenie Sądu) albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, jak również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Stąd w stanie prawnym obowiązującym do końca 2010 r. dopuszczalne było wnioskowanie, że status osoby samotnie wychowującej dzieci przysługiwać może tylko jednemu z rodziców spełniających powyższe kryteria co do jego stanu cywilnego lub sytuacji prawnej bądź faktycznej. Obecne, zacytowane wcześniej, brzmienie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. nie zawiera natomiast zastrzeżenia, że chodzi wyłącznie o jednego z rodziców. Stąd też, zdaniem Sądu, status taki może mieć każde z rodziców spełniających pozostałe wymagania określone w tym przepisie.tj.:
- musi w roku podatkowy wychowywać m.in. małoletnie dzieci oraz
- musi czynić to samotnie.
4.7. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że jej stan faktyczny jest dosyć wyjątkowy. Jak już wskazano wyżej, Skarżąca, z ojcem ich wspólnych dzieci, sprawują nad nimi tzw. opiekę naprzemienną, czyli czas który spędzają z dziećmi dzielony jest blisko po połowie.
Przy czym, zdaniem Sądu, z samego faktu, że ojciec dzieci jest znacznie zaangażowany w ich wychowanie nie wynika, że Skarżąca nie spełnia warunku "samotnego wychowania dzieci".
Podkreślić bowiem należy, że Skarżąca z ojcem dzieci, zadania związane z opieką i wychowaniem dzieci – w tym swoim wyznaczonym czasie – realizują oddzielnie, bez współpracy, wsparcia i pomocy drugiego z rodziców.
Dlatego też, w ocenie Sądu, nie można sytuacji, w której znajduje się Skarżąca porównywać do sytuacji, gdy obydwoje rodziców mieszkają razem z dziećmi i wspólnie, na co dzień, dzielą się obowiązkami i wychowaniem dzieci. Argumentacja organu prowadzi natomiast do zrównania sytuacji rodziny Skarżącej z sytuacją tzw. pełnych rodzin.
Niewątpliwie sytuacja Skarżącej jest trudniejsza, gdyż na co dzień nie korzysta ona ze wsparcia ojca dzieci. I właśnie do takich osób skierowana jest preferencja podatkowa.
Co istotne, skoro przepis art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. nie stawia wymogu, aby dany rodzic był osobą samotnie wychowującą dzieci przez cały rok podatkowy, możliwe jest kwalifikowanie jako osoby samotnie wychowującej dziecko każdego z rodziców, który wychowuje dziecko (dzieci) w systemie naprzemiennym, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Natomiast odnosząc się do argumentacji pełnomocnika organu przedstawionej na rozprawie, że przy takim rozumieniu tego przepisu dopuszczalnej będzie uznanie, że warunek do skorzystania z ulgi będzie przysługiwał również temu z rodziców, który jedynie sporadycznie uczestniczy w życiu dziecka, Sąd zauważa, że taki rodzic nie będzie spełniał przesłanki "wychowywania dzieci w roku podatkowym", więc chociażby z tego względu nie będzie mógł skorzystać z tej ulgi.
Tym samym, w ocenie Sądu, sytuacja w której obydwojgu z rodziców może przysługiwać prawo do ulgi z art. 6 ust. 4 up.d.o.f., może wchodzić w grę jedynie przy tzw. naprzemiennym systemie opieki.
Zdaniem Sądu, skoro w stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, że Skarżąca nie wychowuje i nie opiekuje się dziećmi "wspólnie" z ich ojcem (tj. w tym samym czasie i miejscu), ale każde z nich robi to odrębnie, w wyznaczonym czasie, bez udziału drugiego z rodziców, to przyjąć należy, że proces wychowywania dzieci realizowany jest przez Skarżącą "samotnie".
4.8. Taki kierunek stosowania art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. zauważalny jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyroki WSA we Wrocławiu z: 9 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1917/14 i 16 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 1234/17, wyrok WSA w Warszawie z 12 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2835/16 oraz wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 573/15, wszystkie orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyrokach tych podkreśla się bowiem, że proces wychowywania dzieci jest realizowany samotnie przez każdego z rodziców w sytuacji, w której rodzice nie wychowują i nie opiekują się dziećmi wspólnie lecz każdy z nich oddzielnie, w innym miejscu, w wyznaczonym czasie, bez udziału drugiego. W tej sytuacji prawo do skorzystania z preferencyjnego opodatkowania wynikającego z art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. może mieć de facto każde z rodziców uczestniczących w takim naprzemiennym systemie wychowania dziecka.
W tym stanie rzeczy, kwestionowanie prawa Skarżącej do preferencyjnego opodatkowania jej dochodów na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. uznać należało za sprzeczne z brzmieniem tego przepisu.
Zasadny okazał się tym samym sformułowany w skardze zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., przez jego niezastosowanie.
4.9. Usprawiedliwiony był także podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 120 i 121 § 1 O.p. w związku z art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f., który pozostawał w ścisłym związku z analizowanym wyżej zarzutem naruszenia prawa materialnego. Uzupełniająco względem wyżej przedstawionych racji wspomnieć można jedynie, że trafnie wskazano w skardze, że zaskarżoną decyzję wydano powołując się na nieobowiązujący od 1 stycznia 2011 r. art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f.
4.10. W niniejszej sprawie nie było natomiast potrzeby odwoływania się do wyrażonej w art. 2a O.p. zasady in dubio pro tributario. W ocenie Sądu, wykładnia przepisu art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, które uzasadniałby jej zastosowanie.
4.11. Ponownie rozpoznając sprawę organy podatkowe uwzględnią powyższą argumentację oraz wyrażoną na jej tle ocenę prawną w zakresie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.
4.12. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Na wniosek Skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis (400 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (2.400 zł), stosownie do art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 209 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło