II OZ 1100/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. L. i Ł. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 czerwca 2018 r. o odrzuceniu skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 486/18 ze skargi J. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 486/18, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - P.p.s.a., odrzucił skargę J. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Skarżący, mimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie 4 odpisów skargi lub nadesłania 1 podpisanego odpisu skargi i poświadczenia złożonego na nadesłanych odpisach, a także do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 300 zł - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, nie wykonał wezwań. Z tych powodów skarga podlegała odrzuceniu. Skarżący oraz uczestnik postępowania wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia, ewentualnie przywrócenia terminu do wykonania zarządzenia z 17 maja 2018 r. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że nie otrzymali żadnych wezwań w trybie awizo. W sprawie spór toczy się od kilku lat, dlatego tym bardziej śledzili korespondencję i doręczenia. Zasady doświadczenia życiowego jednoznacznie wskazują, iż w takiej sytuacji, gdyby wezwanie zostało doręczone prawidłowo, to czynność usunięcia braków formalnych wykonaliby w terminie. Zarządzenie nie zostało wykonane bez winy skarżącego. Skarżący wszczął procedurę reklamacyjną. Skarżący wniósł w dniu 6 sierpnia 2018 r. pismo uzupełniające zażalenie, powtarzając argumentację zażalenia i dołączając pismo zatytułowane "Reklamacja" skierowane do Urzędu Pocztowego[...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Natomiast norma art. 220 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Należy wskazać, że możliwość odrzucenia skargi na podstawie wyżej powołanego przepisu zaistnieje dopiero wtedy, gdy skarżący nie zastosuje się do wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, pod warunkiem że takie wezwanie zostanie do niego skierowane. Stosownie do treści art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Wszystkie pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinny spełniać wymogi z art. 46 i art. 47 P.p.s.a. Przepis art. 47 § 1 P.p.s.a przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 P.p.s.a. należy traktować wymogi z art. 47 P.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego; wyd. CH Beck, Warszawa 2015, s. 271-272). Należy wskazać, że problem braku formalnego w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której – koncentrując się na braku przedłożenia odpisów skargi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym – stwierdzono, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Wskazana uchwała w swojej sentencji zawiera wykładnię art. 49 § 1 i art. 47 § 1 P.p.s.a., która znajduje zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie, w myśl której nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 P.p.s.a. odpisów wniesionego pisma (np. wniosku o przywrócenie terminu) jest brakiem istotnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu. Jak wynika z akt sprawy skarżący wezwaniem z 22 maja 2018 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 17 maja 2018 r. zobowiązany został do usunięcia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych przez złożenie 4 odpisów skargi podpisanych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem, lub nadesłanie 1 podpisanego odpisu skargi i poświadczenie złożone na nadesłanych odpisach. Przy piśmie z 18 maja 2018 r. skierowano do skarżącego odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 17 maja 2018 r. do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Łódzkiego o kwotę 300 zł, stosownie do §2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Oba powyższe wezwania zostały umieszczone w jednej przesyłce i skierowane do skarżącego na prawidłowy adres. Przesyłka została dwukrotnie prawidłowo awizowana i zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Zarządzeniem z 25 czerwca 2018 r. została uznana za doręczoną w dniu 11 czerwca 2018 r. Należy wskazać, że skoro na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczyciel podał informacje o datach awizacji oraz miejscu pozostawienia zawiadomienia dla adresata o możliwości podjęcia przesyłki, to przyjąć należy, iż w tych warunkach Sąd pierwszej instancji przyjmując zaistnienie skutku procesowego w postaci doręczenia przesyłki zasadnie oparł się na domniemaniu, że została ona awizowana zgodnie z procedurą określoną w art. 73 § 1 i § 2 P.p.s.a. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując taką próbę należy mieć na względzie, że na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia wiarygodnych środków dowodowych. W praktyce orzeczniczej nie budzi wątpliwości, że ciężar obalenia domniemania doręczenia przesyłki przez awizo ciąży na stronie skarżącej. Jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. np. postanowienia NSA: z 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12 oraz z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 857/15). Domniemanie prawidłowego doręczenia wezwania sądowego nie zostało obalone argumentacją strony podniesioną w zażaleniu. Skarżący wprawdzie pismem z 31 lipca 2018 r., przyjętym w urzędzie pocztowym w dniu 6 sierpnia 2018 r., wszczął postępowanie reklamacyjne, nie jest jednak znany jego wynik, a skarżący nie przedstawił odpowiedzi na reklamację. Wobec powyższego uznać należało, że skarżący nie wykazał, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i do doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi doszło z naruszeniem art. 73 P.p.s.a. Konsekwencją stwierdzenia, że okoliczności sprawy odpowiadają dyspozycji art. 73 P.p.s.a., zaś skutek doręczenia przesyłki na zasadzie art. 73 § 4 P.p.s.a. nie został przez stronę obalony musi zaś być uznanie, że wobec nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi i nieuzupełnienia wpisu sądowego, skarga ta została przez Sąd pierwszej instancji prawidłowo, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 P.p.s.a., odrzucona. Ubocznie należy wskazać, że w treści zażalenia i pisma uzupełniającego z 6 sierpnia 2018 r. skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, który powinien zostać przez Sąd pierwszej instancji odrębnie rozpoznany. Należy bowiem mieć na uwadze, iż odrzucenie skargi nie czyni kwestii przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych bezprzedmiotową, albowiem ewentualne postanowienie sądu o przywróceniu terminu znosi skutki postanowienia o odrzuceniu skargi bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia. Konsekwencją rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie ze złożonym w tym przedmiocie żądaniem jest nadanie sprawie dalszego biegu (por. postanowienia NSA: z 18 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 180/09, z 4 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1859/09, z 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 7/11, z 8 września 2004 r., OZ 395/04). Na wydane postanowienie o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu przysługuje następnie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.