II FZ 319/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "D." sp. z o.o. z siedzibą w W. (dawniej: P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w G.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1290/17 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "D." sp. z o.o. z siedzibą w W. (dawniej: P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w G.) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r., sygn. akt 1290/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną "D." sp. z o.o. z siedzibą w W. (dawniej: P. [...] Spółka z o.o. z siedzibą w G.) od wyroku tego Sądu z dnia 22 listopada 2017 r. w sprawie ze skargi tejże spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 lipca 2017 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 marca 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 22 marca 2018 r. W dniu 4 kwietnia 2018 r. skarżąca nadała w urzędzie pocztowym przesyłkę zawierającą aktualny odpis z KRS. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Gdańsku stwierdził, iż nie budzi wątpliwości, że skarga kasacyjna zawierała braki formalne, na które wskazał Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu z dnia 19 marca 2018 r. wzywającym do ich usunięcia ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika – autora skargi kasacyjnej - w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Sąd zaznaczył, że z akt sądowych sprawy wynika, iż zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej zawierało prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie. Z akt sprawy wynika ponadto, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej rozpoczął bieg w dniu 23 marca 2018 r. i upłynął w dniu 29 marca 2018 r. Z odcisku pieczęci umieszczonej na kopercie, w której znajdowała się przedmiotowa przesyłka wynika natomiast, że została ona nadana za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 4 kwietnia 2018 r. Powyższe doprowadziło Sąd do wniosku, że brak formalny skargi kasacyjnej został uzupełniony z uchybieniem terminu, bowiem składając w dniu 4 kwietnia 2018 r. w urzędzie pocztowym pismo zawierające aktualny odpis z KRS, skarżąca uczyniła to 6 dni po terminie. Mając to na względzie odrzucono skargę kasacyjną. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia spółka zaskarżyła je w całości i wniosła o jego uchylenie w całości oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania poprzez naruszenie art. 178 w zw. z art. 177a w zw. z art. 176 § 2 w zw. z art. 46 § 1 i art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.") oraz konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nienadesłania w terminie 7 dni na wezwanie Sądu aktualnego odpisu KRS dotyczącej skarżącej spółki, w sytuacji, gdy brak aktualnego odpisu KRS nie może być traktowany jako brak formalny skargi kasacyjnej, którego nieuzupełnienie skutkuje niemożnością nadania sprawie dalszego biegu, a dane objęte w odpisie są publicznie dostępne w systemie teleinformatycznym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że skarżąca nie neguje faktu niedokonania w terminie czynności, na którą wskazywał Sąd pierwszej instancji. W zażaleniu podważa ona w ogóle zasadność wzywania do uzupełnienia braków poprzez złożenie oryginału dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania osoby skarżącej. Stwierdzić należy, że wymóg, o którym tu mowa, jest przewidziany przepisami prawa - art. 29 p.p.s.a. Zarzuty podważające sensowność takiego wymogu są więc w istocie zarzutami wobec ustawodawcy, nie zaś wobec Sądu, który postępuje w zgodzie z procedurą właściwą dla danego postępowania. Po drugie, stwierdzić trzeba - jak wielokrotnie odnotowywano w orzecznictwie (por. np. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3427/14, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl) - że w ww. art. 29 p.p.s.a. jest mowa, iż umocowanie ma być wykazane dokumentem, ustawodawca nie dookreślił natomiast rodzaju wymaganego dokumentu. Oznacza to, że wnosząc skargę w imieniu spółki należy dołączyć do niej dokument, z którego będzie wynikało jaki podmiot umocowany jest do reprezentowania spółki. Przytoczone przepisy prawa nie określają jaki konkretnie musi to być dokument. W praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych przyjęto, że dokument ten powinien być zgodny z prawem i autentyczny. W przypadku spółki kapitałowej uznaje się, że jest to aktualny na dzień wniesienia skargi odpis z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt II FSK 615/06, publik. LEX nr 340187; na temat aktualności odpisu z KRS zob. uchwałę SN z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt III CZP 92/07, publik. OSNC z 2008 r. Nr 11, poz. 126). Natomiast niezłożenie wraz ze skargą dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentowania spółki w myśl art. 29 p.p.s.a. jest brakiem formalnym skargi, podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a., czyli w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Konsekwencją nieuzupełnienia przedmiotowego braku formalnego skargi jest jej odrzucenie stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Za bezskuteczne uznać należy wskazywanie Sądowi na dostępność do KRS, bowiem Sąd nie może zastępować stron i uzupełniać za nich braków formalnych składanych pism (por. postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt II FZ 349/16). Są to czynności procesowe stron, które nie mogą być podejmowane przez inne podmioty (organy procesowe). Zwolnienie strony z dokonania czynności, a zwłaszcza z uzupełnienia braku formalnego polegającego na niedołączeniu KRS-u i obciążenie tą czynnością sądu, np. w celu usprawnienia postępowania, nie może być domyślne, ale musiałoby mieć oparcie ustawowe (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13). Nie zmienia tej zasady regulacja zawarta w art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którą od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów. Podobnie, zasady tej nie zmienia również domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru (wynikające z art. 17 ustawy). Jak podnosi się w orzecznictwie, nie sposób przyjąć, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu, mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 71/17). Oznacza to, że ogłoszenie dokonanego wpisu nie zwalnia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych pisma, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi) bądź na sąd (na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego). Dodać należy, że w niniejszej sprawie w aktach znajdował się odpis KRS, który jednak stracił na aktualności ze względu na zmianę nazwy podmiotu skarżącego. W sentencji wyroku, który w sprawie by zapadł, winna znaleźć się już ta nowa nazwa. Potwierdzenie takiej zmiany musi zaś dać się odczytać z akt sądowych, sąd musi dysponować informacjami koniecznymi, by ustalić, że nowa nazwa, która pojawia się w sprawie, to tylko inne określenie tego samego podmiotu, który był dotychczas uczestnikiem postępowania. Niewystarczające jest w tym zakresie oświadczenie pełnomocnika - jak wynika z art. 29 p.p.s.a., stosowne umocowanie do reprezentowania spółki należy wykazać. Oświadczenie pełnomocnika nie spełnia tego wymogu - z akt w żaden sposób nie wynikało, iż osoba uprawniona do reprezentowania P. sp. z o.o. jest uprawniona do reprezentowania "D." sp. z o.o. Sąd nie miał innego sposobu "przymuszenia" strony do wykazania tegoż umocowania niż poprzez nadesłanie aktualnego odpisu KRS. Gdyby Sąd z realizacji tego wymogu zrezygnował, to wydając wyrok wobec "D. sp. z o.o." orzekałby w sprawie podmiotu, co do którego niewiadomo, po pierwsze, czy w ogóle istnieje, po drugie, czy jest stroną przedmiotowego postępowania. Końcowo wyjaśnić również należy, że trudno mówić o ograniczaniu przewidzianego art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu tym, iż przewiduje się pewne rygory formalne wobec strony, która jest uczestnikiem postępowania sądowego. Oczywiście, rygory te nie mogą arbitralne, przesadnie uciążliwe, czy utrudniać w inny nieuzasadniony sposób prawo do skorzystania z kontroli sądowej. Jednakże jeżeli mamy do czynienia z innym podmiotem niż osoba fizyczna, z podmiotem, który ma zdolność sądową, to jest naturalnym, że w aktach sądowych musi znaleźć odzwierciedlenie uprawnienie do działania określonych osób w imieniu takiego podmiotu. Profesjonalny pełnomocnik, reprezentujący spółkę w niniejszej sprawie, winien od początku być świadom treści art. 29 p.p.s.a. i zadbać o wykazanie stosownego umocowania. By jednak nie pozostawać zbyt rygorystycznym w tym zakresie, ustawodawca przewidział wymóg, by Sąd nie odrzucał tak wybrakowanego pisma, i wcześniej wprost przypomniał stronie o tym obowiązku. Tak się stało, gdy Sąd wystosował wezwanie - o jasnej treści, bezpośrednio przewidujące konsekwencje niezastosowania się doń. Niezastosowania się zaś do wezwania o jasnej treści, nadto niespecjalnie uciążliwego do wykonania, nie można w żaden sposób równać z ograniczeniem prawa do sądu. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił. ----------------------- 2