III SA/Lu 1101/16

WyrokWSA w Lublinie2017-02-16

Skład orzekający: Marek Zalewski, Robert Hałabis, Ewa Ibrom

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego w zakresie określonych kategorii, osobie tej może być zwrócone prawo jazdy kategorii, która nie została objęta zakazem?
Ratio decidendi
Nie, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego, osobie tej nie może być zwrócone prawo jazdy kategorii, która nie została objęta zakazem, jeśli zakaz obejmuje kategorie B. Wynika to z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, który przewiduje, że prawo jazdy nie może być zwrócone w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, nawet jeśli zakaz nie dotyczy bezpośrednio innych kategorii, takich jak D.
Stan faktyczny
Skarżący, M. L., został prawomocnie skazany za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości i orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i B na okres 5 lat. Posiadał prawo jazdy kategorii A, B i D. Po cofnięciu uprawnień kategorii A i B, wystąpił o zwrot prawa jazdy kategorii D, argumentując, że nie objął go zakaz. Organy administracji odmówiły zwrotu, powołując się na przepisy ustawy o kierujących pojazdami, które w przypadku zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B, uniemożliwiają zwrot prawa jazdy innych kategorii, w tym D. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] maja 2016 r. (nr [...]), odmawiającą M. L. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii "D". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że wyrokiem z dnia [...] marca 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt II K [...], prawomocnym od dnia [...] marca 2016 r., Sąd Rejonowy w B. P. uznając M. L. winnym kierowania w dniu [...] grudnia 2015 r. samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości, orzekł wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii "A" i "B" na okres 5 lat, zaliczając na poczet orzeczonej kary okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] marca 2016 r. Decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2016 r. (nr [...]) Prezydent Miasta B. P. cofnął M. L. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii "A" i "B", zgodnie z orzeczonym przez sąd środkiem karnym wskazując w uzasadnieniu, że bieg okresu zakazu prowadzenia pojazdów rozpoczął się w dniu [...] grudnia 2015 r. i zakończy z dniem [...] grudnia 2020 r. We wniosku z dnia [...] maja 2016 r. strona wystąpiła do organu pierwszej instancji o zwrot prawa jazdy kategorii "D", nieobjętej orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów. Po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Prezydent Miasta B. P. odmówił wnioskującemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii "D". W uzasadnieniu wyjaśniono, że pomimo iż sąd nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów we wskazanym zakresie, to z uwagi na treść przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627), nie może być ono zwrócone, ponieważ z woli ustawodawcy kierowcy, wobec których orzeczono wyrokiem karnym zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, w okresie trwania zakazu nie mają możliwości nie tylko ubiegania się o wydanie prawa jazdy, ale także o jego zwrot i to również w sytuacji, gdy orzeczony wyrokiem zakaz nie dotyczył wszystkich kategorii prawa jazdy. W odwołaniu pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy kategorii "D". Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że przypadki, w których prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o jego wydanie reguluje art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zwrócono uwagę, że na podstawie art. 1 pkt 4 lit. b w zw. z art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970), od dnia 25 października 2014 r. przepis art. 12 ust. 2 ustawy otrzymał nowe brzmienie. Stanowi on obecnie, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania zakazu, nadto nie może być ono wydane wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Według zaś art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 26 czerwca 2014 r., przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r., ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. W niniejszej sprawie nie było kwestionowane, że strona posiadała dokument prawa jazdy nr [...] wydany przez Prezydenta Miasta B. P. w dniu [...] sierpnia 2013 r., obejmujący uprawnienia kategorii: A, B i D. Nie było też sporne, że Sąd Rejonowy w B. P. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2016 r. orzekł wobec niej zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i B na okres 5 lat. Prawomocne orzeczenie zapadło zaś po dniu [...] października 2014 r., dlatego zastosowanie w sprawie ma przepis art. 12 ust. 2 ustawy w znowelizowanym brzmieniu, co oznacza, że uprawnienie kategorii D prawa jazdy nie może być mu zwrócone, ponieważ według art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy, prawo jazdy tej kategorii nie może być zwrócone w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Uwzględniając, że sąd orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów obejmujący posiadaną przez niego kategorię A i B, to prawo jazdy kategorii D ze wskazanego wyżej powodu nie może być mu wydane, to jest rozumiane jako czynność polegająca na zwrocie posiadanego uprawnienia kategorii D. Stan taki będzie trwał w okresie obowiązywania orzeczonego zakazu, a więc co najmniej do dnia [...] grudnia 2020 r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez błędne przyjęcie, że prawo jazdy kat. D nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii D, podczas gdy przepis ten wyklucza wydanie prawa jazdy w zakresie obowiązywania tego zakazu, natomiast w stosunku do skarżącego nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii D; 2) art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, poprzez jego błędną wykładnię i orzeczenie przez organy administracji, a nie przez sąd, o zakazie prowadzenia przez skarżącego pojazdów kategorii D; 3) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż odmowa zwrotu prawa jazdy kategorii D przez organ administracji nie da się pogodzić z regułą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej; 4) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez złamanie zasady legalizmu (praworządności) i wydanie przez organ administracji decyzji wyłącznie o rozszerzającą wykładnię art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, z pominięciem norm prawnokarnych odnoszących się do tego zagadnienia, tj. przepisu art. 42 Kodeksu karnego, w sposób godzący w podstawowe zasady prawa karnego wynikające z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także w sposób wkraczający w sferę zastrzeżoną wyłącznie do kompetencji sądów powszechnych, której skutkiem jest dla skarżącego dodatkowa dotkliwa sankcja w postaci odmowy zwrotu dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii D; 5) art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez naruszenie zasady związania organów administracji wyrokiem sądu karnego, a w konsekwencji "cofnięcie" przez organ uprawnień w zakresie kategorii D, podczas gdy sąd karny prawomocnie rozstrzygnął o pozostawieniu tej kategorii. Mając wskazane zarzuty na względzie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie są dotknięte wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością ich uchylenia lub stwierdzenia ich nieważności. Przede wszystkim wymaga zwrócenia uwagi, że okoliczności faktyczne tej sprawy w ogóle nie były sporne. Wynika z nich, że skarżący był posiadaczem prawa jazdy kat. A, B i D. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] marca 2016 r., wydanym w sprawie sygn. akt II K [...], M. L. uznano za winnego tego, że w dniu [...] grudnia 2015 r. o godz. 2015, na ul. [...] w miejscowości R., kierował samochodem osobowym marki [...] o nr rej. [...] w stanie nietrzeźwości (wynoszącym przy czterokrotnych pomiarach: 1,15 mg/l, 1,19 mg/l, 1,13 mg/l, 1,17 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), to jest popełnienia czynu określonego w art. 178a § 1 Kodeksu karnego. W związku z tym skazano go na karę grzywny oraz orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A i B na okres 5 lat. Bezpośrednią konsekwencją orzeczonego wobec skarżącego w postępowaniu karnym środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych było jego wykonanie. Nastąpiło to w postępowaniu administracyjnym, decyzją ostateczną Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. (nr [...]), którą cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii A i B. Skarżący tego nie kwestionował. W dniu [...] maja 2016 r. złożył natomiast wniosek o zwrot prawa jazdy w zakresie kat. D stojąc na stanowisku, że skoro orzeczony przez sąd powszechny środek karny nie obejmował zakazu kierowania pojazdami tej właśnie kategorii, to w tym zakresie może on skutecznie domagać się zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Rozstrzygając zaś tego rodzaju wniosek organy obu instancji odmówiły skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kat. D, co zostało przez niego zakwestionowane, jako nieuprawnione rozszerzenie jego odpowiedzialności, skoro uprawnienie do kierowania pojazdami kat. D zostało wyłączone z sankcji objętej orzeczonym środkiem karnym. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak również decyzji organu pierwszej instancji, należy stwierdzić, że oba rozstrzygnięcia są zgodne z prawem. Podstawę materialnoprawną obu powołanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627, z późn. zm. – dalej jako "u.k.p."). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Według zaś art. 12 ust. 2 u.k.p., przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Trzeba zauważyć, że powołany art. 12 ust. 2 u.k.p. w cytowanym powyżej brzmieniu, obowiązuje od dnia 25 października 2014 r., a takie brzmienie nadano mu art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970, zwanej dalej "ustawą zmieniającą"). Wcześniej, przed nowelizacją stanowił on, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się jedynie wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy. Nie określał więc wprost, by należało go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Różnica jest zatem zasadnicza. Wynika z niej bowiem, że przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu, znajduje zastosowanie do tych podmiotów, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 3 ustawy nowelizującej), jednak dotyczy on już nie tylko osoby ubiegającej się o "wydanie prawa jazdy", ale także osoby ubiegającej się o "zwrot zatrzymanego prawa jazdy", a także o "przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy" określonych kategorii. Zważywszy na to, że przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, to nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy znajdą zastosowanie, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wobec skarżącego został orzeczony już po tej dacie (w dniu [...] marca 2016 r.). W konsekwencji, w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Na podstawie zatem tak określonego stanu prawnego należało ocenić istotę sporu w niniejszej sprawie, a więc to, czy powołane wyżej regulacje dawały skarżącemu podstawę do pozytywnego załatwienia jego wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kat. D w sytuacji, kiedy prawomocnie orzeczony środek karny dotyczył uprawnień kat. A i B. Ustawa o kierujących pojazdami wyraźnie rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (a więc takie, które nie posiadają uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i jedynie wnoszą o zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy. To do tej ostatniej kategorii należy skarżący, jako posiadający uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii D, których sąd powszechny w postępowaniu karnym go nie pozbawił. Skarżący uznając, że dalsze posiadanie uprawnień w tym zakresie, daje mu legitymację do wystąpienia z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie tej kategorii (kat. D). Otóż, w przepisie art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienione zostały przypadki, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jednym z takich przypadków jest określony w pkt 2 tego przepisu, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy innych określonych w nim kategorii, choć nie zostały one objęte orzeczonym zakazem. Tym samym trzeba wyraźnie stwierdzić, że w obowiązującym obecnie stanie prawnym skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem w postępowaniu karnym i orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, zostaje rozciągnięty również na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i w zakresie zwrotu prawa jazdy osobom dysponującym już takim prawem jazdy. W konsekwencji negatywne rozstrzygnięcie przez organy zgłoszonego przez skarżącego wniosku o zwrot prawa jazdy w zakresie kat. D – było w pełni prawidłowe i zgodne z prawem. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że taka interpretacja przepisu art. 12 ust. 2 u.k.p. prowadzi do rozszerzenia kary orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego wskazać należy, że wykonując wyrok Sądu organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. A i B, natomiast w ogóle nie orzekał o cofnięciu jego uprawnień do kierowania pojazdami kat. D, a tym samym nie pozbawił skarżącego tych uprawnień. Dlatego nie można skutecznie zarzucić Prezydentowi Miasta B. P., aby nie respektował prawomocnego wyroku sądu powszechnego. Zauważyć jednak należy, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenia wobec niego środka karnego), wywołuje różne i niezależne od siebie skutki prawne. Chodzi bowiem o to, że z jednej strony ma ono skutki wynikające wprost z przepisów prawa karnego (art. 42 k.k.), ale poza nimi pociąga też za sobą również skutki na płaszczyźnie prawa administracyjnego, w postaci przewidzianych w nim sankcji. Obowiązujący obecnie przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej sankcji administracyjnej, niezależnej od sankcji karnej, poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii w postępowaniu karnym, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii, i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego tej kategorii uprawnień. Stanowisko Sądu orzekającego w sprawie niniejszej odpowiada judykaturze prezentowanej w tego rodzaju sprawach przez Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14; z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14 oraz z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14). W konsekwencji, orzeczony wobec skarżącego przez sąd powszechny środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A i B, skutkuje także – na przyjętej przez organy podstawie prawnej – odmową zwrotu prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami. Przemawia za tym nie tylko wykładnia językowa, ale również wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi bowiem wykluczenie z ruchu drogowego takich kierujących pojazdami, którzy zagrażają bezpieczeństwu w ruchu drogowym, zwłaszcza jeżeli dopuszczają się prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Trudno byłoby przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając kierującego prawa do kierowania pojazdami kat. B (samochodem osobowym) z powodu kierowania nimi w stanie nietrzeźwości, zezwoliłby na pozostawienie takiemu kierującemu prawa do prowadzenia autobusu (kat. D) wobec tego, że orzeczony w postępowaniu karnym środek karny tej kategorii nie obejmował. Omawiane przepisy służyć mają przecież zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego, a w szczególności ochronie wartości nadrzędnych, jakimi są życie i zdrowie ludzkie. Tym samym pozbawienie skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego tylko części posiadanych przez niego uprawnień nie oznacza, że w czasie obowiązywania tego zakazu może on żądać od organu administracji zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami innych posiadanych kategorii. Tego wyraźnie ustawodawca zakazał w omawianym przepisie art. 12 ust. 2 u.k.p., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, nie zaś sąd powszechny. Dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 u.k.p., nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji. Podsumowując należało zatem uznać, że w prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych tej sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. P. – pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Z uregulowań tych wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy innej kategorii (w tym kat. D). Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kat. B, pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kat. D. Tym samym dokument prawa jazdy w zakresie kat. D nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przez organy określonych w skardze przepisów Konstytucji RP (art. 2, art. 7 i art. 175) należy wyjaśnić, że organy administracji publicznej zobowiązane były do orzekania na podstawie przepisów obowiązującego prawa, co w powiązaniu z zasadą legalności wyrażoną w art. 6 k.p.a. oznacza, że przy załatwianiu indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej zobowiązane są stosować obowiązujące ustawy i akty wykonawcze, kierując się domniemaniem konstytucyjności tych przepisów, których niezgodności z Konstytucją Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził. Odnotować wypada, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 (Dz.U. z 2016 r. poz. 2197) orzekł, że art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym: a) w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie, jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz. U. 2003.42.364) i art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. 1977.38.167), b) w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających – ze względu na stan wyższej konieczności – kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Z takiego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego można wysnuć wniosek, że także orzeczenie środka karnego w postępowaniu karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, nie stoi na przeszkodzie możliwości stosowania wobec tej samej osoby, za ten sam czyn dodatkowych sankcji administracyjnych. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło