II OSK 2001/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-07-11
Skład orzekający: Robert Sawuła, Małgorzata Masternak-Kubiak, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę instalacji sanitarnej (w tym zbiornika na nieczystości) na terenie rolnym bez prawa zabudowy, z naruszeniem przepisów o odległości od granicy działki, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd stwierdził, że instalacja sanitarna jest urządzeniem budowlanym, a nie obiektem budowlanym, a jej usytuowanie, poza zbiornikiem na nieczystości, nie miało wpływu na sposób zabudowy i zagospodarowania działki w kontekście miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W zakresie zbiornika na nieczystości, którego usytuowanie naruszało przepisy o odległości od granicy działki, stwierdzono nieważność decyzji w tej części, co było zgodne z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S. W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB). GINB utrzymał w mocy decyzję Wojewody, która stwierdziła nieważność decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę instalacji sanitarnej i zbiornika na nieczystości w części dotyczącej zbiornika, z powodu niezgodności jego usytuowania z przepisami o odległości od granicy działki. W pozostałej części odmówiono stwierdzenia nieważności. Skarżący zarzucał rażące naruszenie prawa, w tym niezgodność z planem miejscowym, skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 lipca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant: asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1503/15 w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie, wyrokiem z dnia 18 maja 2016r., VII SA/Wa 1503/15, oddalił skargę S. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części.
Jak wynika z motywów powyższego wyroku, zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania S. W., GINB – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej K.p.a.) – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], stwierdzającą, na wniosek S.W. nieważność decyzji Starosty [...] z [...] października 2011 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wykonanie instalacji sanitarnej w budynku produkcyjnym i administracyjno-magazynowym i budowę zbiornika na nieczystości na działce nr ew. [...] w [...], w części dotyczącej zbiornika na nieczystości, w pozostałej części odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Organ odwoławczy zgodził się z argumentacją organu I instancji co do niezgodności usytuowania zbiornika z przepisem § 36 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm., rozp. MI z 2002), zgodnie z którym odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3 powinna wynosić co najmniej 7,5 m od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego. Zbiornik bezodpływowy zgodnie z projektem zagospodarowania działki miał być usytuowany ok. 3 m od granicy działki nr [...]. W projekcie określono, że odległość ta wynosi 5 m od granicy, jednak nie znajduje to potwierdzenia w złożonej dokumentacji, tj. mapie do celów projektowych.
Sąd wojewódzki wskazał, iż następnie organ II instancji przywołując reguły postępowania nieważnościowego wywiódł, że brak jest jednoznacznego i oczywistego naruszenia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, a tym samym rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., uPb). Inwestycja dot. instalacji sanitarnej budynku nie jest obiektem budowlanym (art. 3 pkt 1 uPb) ani urządzeniem budowlanym (art. 3 pkt 9 uPb) i nie wpłynie na zmianę zagospodarowania działki. Organ ten wskazał, że z akt wynika, że działka inwestycyjna znajduje się na terenie oznaczonym w planie zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w [...] z 7 listopada 2003 r., nr XI/57/2003 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2003, Nr 203, poz. 3791, dalej MPZP z 2003) - symbolem [...]. Zgodnie z § 12 tego planu tereny oznaczone symbolem [...] są terenami rolnymi bez prawa zabudowy, na których wyklucza się lokalizację nowych obiektów i urządzeń budowlanych poza istniejącymi siedliskami rolnymi z wyłączeniem dróg i urządzeń infrastruktury technicznej, dopuszcza się zaś lokalizację nowych obiektów związanych ze specjalistyczną produkcją rolną, kształtowanie zieleni wzdłuż cieków wodnych, a także adaptację, rozbudowę lub modernizację obiektów budowlanych w granicach istniejących siedlisk zabudowy zagrodowej. Zdaniem organu odwoławczego ww. przedsięwzięcie nie należy również do inwestycji wymagających bądź mogących wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko wymienionych w § 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r., w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r., Nr 213, poz. 1397 ze zm., rozp. RM z 2010). Tym samym nie była wymagana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach.
Sąd wojewódzki przywołał dalszą argumentację GINB, wedle której skoro inwestycja nie jest budynkiem, to względem usytuowania nie mają zastosowania ograniczenia określone § 12 rozp. MI z 2002. Ponadto nie przewidziano przybliżenia budynku, w którym wykonana ma być przedmiotowa instalacja w stronę działki nr ew. [...] należącej do S.W. Projekt instalacji grzewczej został pozytywnie zaopiniowany przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Brak odpowiednich stempli na wszystkich stronach projektu budowlanego nie wywołuje natomiast, zdaniem tego organu, skutków społeczno-gospodarczych niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa. Organ odwoławczy dodał też, że wprawdzie błędnie wskazano jako inwestora "[...]", jednakże jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zostało ono prawidłowo przesłane do E. N. i osobno do K. I. Ponadto, pod wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę podpisali się wnioskodawcy jako osoby fizyczne, a w "sentencji" decyzji obok nazwy przedsiębiorstwa zostali wymienieni inwestorzy. Nie było zatem podstaw do uznania, że decyzję wydano z rażącym naruszeniem przepisów art. 29 i art. 30 ust. 1 K.p.a. W niniejszej sprawie nie doszło też do rażącego naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 2 uPb, bowiem do wniosku o pozwolenie na budowę inwestorzy dołączyli złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania działkami inwestycyjnymi na cele budowlane. Ponadto organ odwoławczy nie stwierdził, aby decyzja Starosty [...] w części udzielającej pozwolenia na wykonanie instalacji sanitarnej w budynku produkcyjnym i administracyjno-magazynowym została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, z rażącym naruszeniem innych przepisów prawa, bądź bez podstawy prawnej. Powyższe rozstrzygnięcie nie było też, w ocenie organu, obarczone innymi przesłankami z art. 156 § 1 K.p.a.
Skargą S.W. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 156 pkt 2 K.p.a., poprzez nie przyjęcie, że decyzja z [...] października 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na udzielenie pozwolenia na budowę wbrew ustaleniom planu przestrzennego na terenach bez prawa budowy, co w sposób oczywisty naruszać ma art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb; art. 156 pkt 4 K.p.a., poprzez nie przyjęcie, że decyzja Starosty [...] została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie; art. 7 K.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym wskazanie inwestora robót K. I.; art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewycze[...]ujące zebranie oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym wszystkich zarzutów skarżącego lub odniesienia się w sposób niepełny; art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego; art. 8, art. 9 oraz art. 11 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji niezgodnej z ww. zasadami; art. 12 K.p.a. poprzez przewlekły i niewnikliwy sposób prowadzenia postępowania ze szkodą dla skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie skargę oddalił.
W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zdaniem sądu a quo stanowisko organu II instancji co do rażącego naruszenia § 36 ust. 1 pkt 2 rozp. MI z 2002, ze względu na usytuowanie zbiornika na nieczystości w odległości mniejszej niż przewidziana ww. przepisem, jest prawidłowe. Odnośnie natomiast odmowy stwierdzenia nieważności źródłowej decyzji w pozostałej części sąd wskazał, że instalacja sanitarna nie jest obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 1 uPb, niemniej – wbrew stanowisku organu – stanowi urządzenie budowlane, wymienione w art. 3 pkt 9 uPb. Sama instalacja może być, zgodnie z ww. przepisem, traktowana jako urządzenie techniczne zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, a inwestor jest zobligowany do uzyskania pozwolenia na budowę takiego urządzenia jedynie wówczas, gdy ma być ono zainstalowane w oddzielnym budynku wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że wykonywanie lub wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego (przyłącza wodociągowego), o którym mowa w art. 3 pkt 9 uPb nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 tej ustawy. Jak wynika natomiast z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją źródłową decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r., zakres robót, na które udzielono pozwolenia budowlanego obejmował przyłącze ciepłownicze pomiędzy dwoma istniejącymi budynkami zakładowymi, budowę wewnętrznej instalacji c.o., montaż zespołu energetycznego – kotła c.o. w pomieszczeniu kotłowni oraz wykonanie przykanalika sanitarnego (z budową szamba). Należy zatem, zdaniem tegoż sądu, podzielić stanowisko skarżonego organu, że ze względu na rodzaj i zakres inwestycji (poza szambem) pozostaje ona bez wpływu na sposób zabudowy i zagospodarowania działki nr ew. [...] w [...]. W konsekwencji organ nie miał obowiązku badać w postępowaniu zwyczajnym, czy inwestycja odpowiada obowiązującym w dacie wydania decyzji ustaleniom MPZP z 2003, co z kolei wyklucza rażące naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb. Tym samym również usytuowanie instalacji na działce nie będzie ograniczone § 12 rozp. MI z 2002. Sąd pierwszej instancji podkreślił przy tym, że projekt instalacji grzewczej został pozytywnie zaopiniowany przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i wykonany przez projektanta posiadającego stosowne uprawnienia do projektowania bez ograniczeń w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych. Ponadto ww. przedsięwzięcie nie zostało wymienione w § 2 i 3 rozp. RM z 2010 i jako takie nie wymagało uzyskania decyzji środowiskowej.
Pozostającą poza zakresem niniejszej sprawy jest natomiast w ocenie sądu wojewódzkiego podnoszona przez skarżącego w toku postępowania legalność budynków posadowionych na działce inwestycyjnej. Skierowanie decyzji do spółki cywilnej ("[...]"), obok nazwy której zostali wymienieni z nazwiska również jej wspólnicy, nie stanowi natomiast w ocenie tego sądu wady kwalifikowanej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Decyzja została bowiem w istocie skierowana do jej wspólników, tj. E. N. i K. I., do których należy pełnia praw i obowiązków w spółce cywilnej. Źródłowa decyzja została doręczona ponadto każdemu ze wspólników spółki, będących inwestorami (wniosek o wydanie decyzji został podpisany przez E. N. i K. I.).
Podsumowując, sąd wojewódzki zgodził się ze stanowiskiem organów, że decyzja Starosty [...] w części udzielającej pozwolenia na wykonanie instalacji sanitarnej została wydana zgodnie z prawem. Wskazał też, że wbrew zarzutom skargi organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wymienionymi w przepisach art. 7, 8, 9, 77 i art. 80 K.p.a.
Skargą kasacyjną S.W. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm., Pusa) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sie[...]nia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., Ppsa) w zw. z art. 136 K.p.a. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez nienależyte wykonanie przez WSA w Warszawie obowiązku kontroli względem zaskarżonej decyzji i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż:
a) organ (jak i Wojewoda w części odmawiającej stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę) przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami wymienionymi w art. 7, 8, 9, 77 oraz art. 80 K.p.a. i zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę we wskazanej przez skarżącego części, tj. udzielającej pozwolenia na wykonanie instalacji sanitarnej, podczas gdy należyta kontrola legalności zaskarżonej decyzji winna prowadzić do wniosku, iż decyzja ta, w zakresie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji odmawiającej stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę jest dotknięta kwalifikowaną wadą wobec ziszczenia się przesłanek pozytywnych (i jednoczesnym braku przesłanek negatywnych wskazanych w art. 156 § 2 K.p.a.), określonych w:
• art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wobec rażącego naruszenia prawa, tj.:
- art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb w zw. z § 12 MPZP z 2003, z uwagi na wydanie pozwolenia na budowę wobec oczywistego braku zgodności projektu budowlanego z planem miejscowym obowiązującym w dacie wydania pozwolenia na budowę, który dla działki o numerze ewidencyjnym [...] w [...] przewidywał przeznaczenie oznaczone symbolem [...] (teren rolny bez prawa zabudowy, na którym wyklucza się lokalizację nowych obiektów i urządzeń budowlanych, poza istniejącymi siedliskami rolnymi z wyłączeniem dróg i urządzeń infrastruktury technicznej), a zatem nie umożliwiał zrealizowania na ww. działce inwestycji objętej pozwoleniem na budowę;
- 107 § 1 K.p.a. poprzez brak elementów konstytutywnych pozwolenia na budowę jako decyzji administracyjnej, w postaci oznaczenia organu administracji publicznej właściwego do jej wydania (tj. Starosty [...], zgodnie z art. 82 ust. 2 uPb);
• art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez skierowanie pozwolenia na budowę do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, tj. do "[...]", a zatem spółki cywilnej, która nie ma podmiotowości prawnej, w tym także nie może być stroną tego postępowania stosownie do art. 29 i art. 30 § 1 K.p.a.;
co powinno doprowadzić do uwzględnienia przez WSA w Warszawie wniesionej przez skarżącego skargi na zaskarżoną decyzję;
b) ze względu na rodzaj i zakres inwestycji objętej pozwoleniem na budowę (poza szambem) przedmiotowa inwestycja pozostaje bez wpływu na sposób zabudowy i zagospodarowania działki nr [...], co w konsekwencji oznacza, iż Starosta nie miał obowiązku badać w postępowaniu zwyczajnym, czy inwestycja odpowiada obowiązującym w dacie wydania decyzji zapisom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co z kolei wyklucza rażące naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb, podczas gdy:
• przedmiotowa inwestycja, która powinna być oceniana w całokształcie (jako całe zamierzenie inwestycyjne objęte pozwoleniem na budowę, stosownie do art. 33 ust. 1 uPb), w tym odnośnie jej celu i parametrów oraz innych zabudowań znajdujących się na działce [...], narusza w sposób rażący postanowienia planu miejscowego;
• pozwolenie na budowę nie obejmuje w swej treści wszystkich elementów znajdujących się w zatwierdzonym wraz z nią projekcie budowlanym, w szczególności kotłowni, której parametry nie zostały przy tym poddane szczegółowej analizie, przekraczając znacznie zapotrzebowanie grzewcze wskazanych przez inwestora budynków;
c) inwestycja objęta pozwoleniem na budowę, w szczególności kotłownia o podanej mocy wobec tego, że nie została wymieniona w § 2 i 3 rozp. RM z 2010 nie wymagała uzyskania decyzji środowiskowej wymienionej w art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm., Uioś), podczas gdy prawidłowo dokonana ocena legalności zaskarżonej decyzji winna prowadzić do wniosku, iż organ nie zbadał, czy przedmiotowa inwestycja z uwagi na jej przeznaczenie i planowane parametry, nie powinna być objęta obowiązkiem wcześniejszego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, zwłaszcza, iż winna podlegać weryfikacji w całokształcie zabudowy i zagospodarowania na działce nr [...] (obejmującej zakład drzewny, co wprost wynika również z samej treści projektu budowlanego), a ponadto rozpoznana pod kątem niedozwolonego etapowania inwestycji uwzględniając, iż szczegółowa analiza jej parametrów, a zwłaszcza przewidzianej w projekcie kotłowni (a nie wymienionej w pozwoleniu na budowę) nie służy tylko do celów grzewczych wskazanych przez inwestora budynków, w tym budynku administracyjno-magazynowego, ale w istocie do realizacji innych przedsięwzięć (nie dopuszczonych ustaleniami planu miejscowego i mogących potencjalnie znacząco oddziaływujących na środowisko, np. tartaków i stolarni posiadających instalacje do impregnacji drewna lub o zdolności produkcyjnej nie mniejszej niż 10 000 m3 na rok, wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 48 rozp. RM z 2010);
d) zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odpowiada prawu, bez rozważenia w zakresie sądowej oceny jej legalności, czy w świetle art. 33 ust. 1 uPb istnieje możliwość stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę w części, wobec tego, iż pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego;
2) naruszenie art. 151 w zw. z art. 133 § 1 Ppsa w zw. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli wobec zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, iż odpowiada ona prawu, pomimo tego, że należało rozważyć całokształt inwestycji objętej pozwoleniem na budowę, zarówno co do treści tej decyzji, jak i zatwierdzonego nią projektu budowlanego (które powinny być ze sobą spójne), obejmującego m.in. kotłownię o parametrach technicznych przekraczających zapotrzebowanie budynków, dla których została rzekomo przewidziana (a która nie została wprost wymieniona w pozwoleniu na budowę), co w konsekwencji powinno prowadzić do wniosku, iż inwestycja w tym kształcie pozostaje w oczywistej i rażącej sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W przypadku, gdyby nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania – zdaniem skarżącego kasacyjnie – skarga zostałaby uwzględniona, a w rezultacie wadliwa zaskarżona decyzja zostałaby uchylona w zaskarżonej części.
II. przepisów prawa materialnego:
1) art. 3 pkt 1 lit. a i art. 3 pkt 9 uPb poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, iż instalacja sanitarna nie jest obiektem budowlanym, lecz stanowi urządzenie budowlane, przy jednoczesnym braku należytej kwalifikacji kotłowni, objętej zatwierdzonym projektem budowlanym podczas, gdy w świetle wskazanych przepisów podana kwalifikacja jest błędna;
2) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb w zw. § 12 MPZP z 2003 poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w świetle wskazanych przepisów ze względu na rodzaj i zakres inwestycji (poza szambem) pozostaje ona bez wpływu na sposób zabudowy i zagospodarowania działki nr [...] w świetle miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wymagań ochrony środowiska (m. in. określonych w Uioś), podczas, gdy w świetle wskazanych przepisów, realizacja inwestycji objętej pozwoleniem na budowę jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i winna prowadzić do stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę;
3) art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. art. 29 K.p.a. w zw. z art. 30 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, iż w świetle tego przepisu skierowanie pozwolenia na budowę do spółki cywilnej, obok nazwy, w której zostali wymienieni z nazwiska również jej wspólnicy, nie stanowi wady kwalifikowanej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. podczas, gdy stosownie do art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. stwierdza się nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, która to sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, wobec skierowania pozwolenia na budowę do spółki cywilnej, pozbawionej przymiotu strony w świetle art. 29 K.p.a. w zw. z art. 30 § 1 K.p.a.
Z uwagi na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie jego uchylenie w całości oraz uwzględnienie skargi w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wedle norm przepisanych.
Podczas rozprawy uczestniczka – E. N. – wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść – w granicach określonych w skardze kasacyjnej – do ocen o charakterze prawnomaterialnym.
Zgodnie z art. 193 zd. 2 Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W myśl art. 184 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Ta ostatnia sytuacja zachodzi – zdaniem Sądu – w przedmiotowej sprawie.
A. Nie jest usprawiedliwiony zarzut kasacyjny odnośnie naruszenia art. 1 § 1 i § 2 Pusa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 133 § 1 Ppsa w zw. z art. 136 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez nienależyte wykonanie przez WSA w Warszawie obowiązku kontroli względem zaskarżonej decyzji (i w konsekwencji – dalej jak w pkt a, b, c i d odnoszących się do punktu I.1. skargi kasacyjnej). Zarzut ten należy rozpoznać łącznie z zarzutem w pkt I.2 skargi kasacyjnej, odnoszącym się do naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 133 § 1 Ppsa w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., albowiem pozostają ze sobą w związku.
Zgodnie z art. 133 § 1 Ppsa sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia przez sąd poza materiał znajdujący się w tych aktach, a przykładem naruszenia tego przepisu mogłoby być przyjęcie jakiegoś faktu nie znajdującego żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy, bądź też dowodu niedopuszczonego w trybie art. 106 § 3 i 5 Ppsa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2012 r., I OSK 2398/11, LEX nr 1216553). Okoliczności takie nie miały miejsca w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji nie wyprowadził oceny prawnej na podstawie materiału, którego nie ma w aktach sprawy, nie ustalał też samodzielnie stanu faktycznego sprawy w oparciu o dowody i fakty, które zaistniały po dniu wydania zaskarżonej decyzji i nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję administracyjną, co mogłoby stanowić naruszenie art. 133 Ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 grudnia 2010 r., I GSK 806/10, LEX nr 744881 i z dnia 17 listopada 2011 r., II OSK 1609/10, LEX nr 1132105 wyraził jednoznaczny pogląd, że "orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Art. 133 § 1 Ppsa nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a tym samym zaakceptowanie przez sąd, jako zgodnej z przepisami postępowania, oceny materiału dowodowego, dokonanej przez organ, oraz przyjęcie za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny, nie może stanowić jego naruszenia, nawet gdyby stanowisko sądu było w tym zakresie błędne".
Z akt wynika, że działka o nr ew. [...] w [...] znajduje się na terenie oznaczonym w planie zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w [...] z 7 listopada 2003 r., nr XI/57/2003 (MPZP z 2003) – symbolem [...] (kopia mapy w aktach organu wojewódzkiego). Zgodnie z § 12 tego planu tereny oznaczone symbolem [...] są terenami rolnymi bez prawa zabudowy, na których wyklucza się lokalizację nowych obiektów i urządzeń budowlanych poza istniejącymi siedliskami rolnymi z wyłączeniem dróg i urządzeń infrastruktury technicznej. Dopuszcza się zaś lokalizację nowych obiektów związanych ze specjalistyczną produkcją rolną, kształtowanie zieleni wzdłuż cieków wodnych, a także adaptację, rozbudowę lub modernizację obiektów budowlanych w granicach istniejących siedlisk zabudowy zagrodowej. Z ustaleń MPZP z 2003 wynika zatem, że dopuszczalne było lokalizowanie w konturze [...] urządzenia infrastruktury technicznej.
B. Wypadnie także zgodzić się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że skoro inwestycja objęta źródłowym pozwoleniem na budowę nie była budynkiem, to nie miały tu zastosowania przepisy § 12 rozp. MI z 2002.
Ustosunkowując się ponadto do zarzutu strony skarżącej dotyczącego naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 107 § 1 K.p.a., stwierdzić należy, że zarzut ten jest bezpodstawny, albowiem w wydanej decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. na stronie pierwszej w lewym górnym rogu znajduje się pieczęć wskazująca na siedzibę tego organu, zaś na ostatniej stronie znajduje się pieczęć imienna wraz z podpisem osoby upoważnionej do wydania takiej decyzji. Z podpisu tego wynika niezbicie, że źródłowa decyzja pochodzi od Starosty [...], skoro z jego upoważnienia decyzję tę podpisał pracownik urzędu obsługującego organ powiatowy.
C. Słusznie zauważa strona skarżąca, że w ww. decyzji błędnie wymieniono "[...]", jako inwestora. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że spółka prawa cywilnego nie ma osobowości prawnej, ani zdolności prawnej, także w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (uchwała Sądu Najwyższego (SN) z dnia 31 marca 1993 r., III CZP 176/92, OSNC z 1993 r. Nr 10, poz. 171, uchwała SN z dnia 26 stycznia 1996 r., III CZP 111/95, OSNC z 1996 r. Nr 5, poz. 63). Spółka taka nie jest więc podmiotem prawnym odrębnym od wspólników, lecz jest wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników (wyrok SN z dnia 28 października 2003 r., I CK 201/02, LEX nr 151608). Stosownie bowiem do art. 860 § 1 Kodeksu cywilnego, spółka cywilna jest stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy, przez którą jej strony, czyli wspólnicy, zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Odróżnić należy zatem wspólników spółki cywilnej będących odrębnymi przedsiębiorcami, spółkę cywilną będącą stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników oraz przedsiębiorstwo prowadzone przez wspólników w ramach realizacji wspólnego celu gospodarczego określonego w umowie spółki.
W odniesieniu do powyższego należy zgodzić się z oceną sądu pierwszej instancji, że skierowanie decyzji do spółki cywilnej, obok nazwy której zostali wymienieni z nazwiska również jej wspólnicy, nie stanowi wady kwalifikowanej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Decyzja o pozwoleniu na budowę została bowiem w istocie skierowana do jej wspólników, tj. E. N. i K. I. Ponadto należy zwrócić uwagę, że pod wnioskiem o pozwoleniu na budowę podpisali się wnioskodawcy jako osoby fizyczne, natomiast w osnowie weryfikowanego rozstrzygnięcia obok nazwy przedsiębiorstwa zostali wymienieni wspólnicy spółki cywilnej.
Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że z wadliwością decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. mamy do czynienia tylko wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania. Przez pojęcie "skierowanie decyzji" należy rozumieć określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu
Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 29 i art. 30 § 1 K.p.a., zgodnie z którymi stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i prawne, natomiast zdolność do czynności prawnych ocenia się według prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Należy powiem wskazać, że w tym przypadku nie występuje oczywistość naruszenia powyższych przepisów, jak również brak jest skutków społeczno gospodarczych niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa.
W konsekwencji nie mógł być uznany za trafny zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. art. 29 K.p.a. w zw. z art. 30 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, iż w świetle tego przepisu skierowanie pozwolenia na budowę do spółki cywilnej, obok nazwy, w której zostali wymienieni z nazwiska również jej wspólnicy, nie stanowi wady kwalifikowanej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.
Wyjaśnić na wstępie trzeba, że postępowanie nieważnościowe, w którym rozpatrywana była niniejsza sprawa, jest postępowaniem nadzwyczajnym, ograniczającym się wyłącznie do zbadania, czy kontrolowana w nim decyzja jest dotknięta kwalifikowanymi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 pkt. 1-7 K.p.a. Celem tej instytucji jest zatem eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonej jedynie ciężkimi wadami określonymi w art. 156 § 1 K.p.a. Organ nie jest zatem władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym (por. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258, wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 968/10, LEX nr 1083720).
Dodać przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych za jednolity uznać należy pogląd, zgodnie z którym z wadliwością decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania. Przy czym przez pojęcie "skierowanie decyzji" należy rozumieć sytuację w której następuje określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu. Faktu doręczenia decyzji nie należy zatem utożsamiać ze "skierowaniem decyzji" w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., II OSK 1347/10, LEX nr 1069001, z dnia 25 sie[...]nia 2010 r., II OSK 1324/09, LEX nr 737703).
Regulacja, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. ma za zadanie wyeliminowanie przypadków, w których akt administracyjny nie mógł wywołać przewidzianych w nim skutków z uwagi na jego skierowanie do niewłaściwej osoby, niedysponującej uprawnieniami strony. Tym samym nie chodzi o omyłkę w doręczeniu aktu, względnie o brak podstaw do tegoż doręczenia, ale o rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach osoby niebędącej stroną.
W świetle przedstawionej argumentacji dodać należy, że spółka, o której mowa w art. 860 Kodeksu cywilnego, jest umownym stosunkiem prawnym, w którym jej strony (wspólnicy), zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony (...). Jest to szczególny stosunek prawny, w którym wspólnicy współdziałają dla osiągnięcia zamierzonego, wspólnego celu. Z uwagi na elementy o charakterze organizacyjnym spółkę cywilną można uznać za organizację wspólników, pozbawioną jednak odrębnej od nich podmiotowości prawnej, na co wskazują, w szczególności, obowiązujące w spółce reguły prowadzenia spraw i jej reprezentacji, częściowe wyodrębnienie majątku spółki od majątków wspólników tj. wspólność łączna, odpowiedzialność za zobowiązania spółki, jak i skutki prawne wywoływane przez działania jednego wspólnika w ramach prawa do reprezentacji, tak w stosunku do pozostałych wspólników, jak i wobec osób trzecich. Spółka nie jest jednak podmiotem prawa cywilnego, w szczególności nie jest ona osobą prawną ani jednostką organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, wyposażoną w zdolność prawną. Żaden przepis prawa nie przyznaje bowiem spółce osobowości prawnej, ani zdolności prawnej. W konsekwencji, skoro nie jest ona podmiotem prawa, to nie przysługuje jej zdolność do czynności prawnych, zdolność sądowa ani procesowa, co oznacza, że podmiotami praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy, a nie spółka; stroną postępowania sądowego czy administracyjnego są wszyscy wspólnicy.
W związku z powyższym podzielić należało stanowisko sądu pierwszej instancji, że skierowanie decyzji do spółki cywilnej ("[...]"), obok nazwy której zostali wymienieni z nazwiska również jej wspólnicy, nie stanowiło wady kwalifikowanej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.
D. Jak wynika z projektu budowlanego zatwierdzonego źródłową decyzją z dnia [...] października 2011 r. zakres robót na który udzielono pozwolenia budowlanego obejmował: przyłącze ciepłownicze pomiędzy dwoma istniejącymi budynkami zakładowymi, budowę wewnętrznej instalacji c.o., montaż zespołu energetycznego – kocioł c.o. w pomieszczeniu kotłowni oraz wykonanie przykanalika sanitarnego (z budową szamba).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest w tym zakresie pogląd, który podziela również Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, iż sama taka instalacja (w tym kocioł c.o.), mogą być, zgodnie z art. 3 pkt 9 uPb traktowane jako urządzenia techniczne zapewniające możliwość użytkowania obiektu (budynku mieszkalnego) zgodnie z jego przeznaczeniem. Inwestor jest zobligowany do uzyskania pozwolenia na budowę takiego urządzenia jedynie wówczas, gdy mają być one zainstalowane w oddzielnym budynku wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę (tak m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 19 listopada 2015 r., II OSK 661/14 oraz z dnia 1 sie[...]nia 2003 r., IV SA 2978/01, dostępne na http://: orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Niesporne bowiem jest, że budynki, w których inwestorzy zaplanowali realizację owych urządzeń technicznych, istniały w dacie wydania źródłowej decyzji.
E. Jednocześnie wskazać należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej projektowane przedsięwzięcie (polegające na realizacji instalacji sanitarnej) nie należy do inwestycji wymagających bądź mogących wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymienionych w § 2 i 3 rozp. RM z 2010. Tym samym słusznie uznał sąd pierwszej instancji oraz orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne, że pozwolenie na budowę wydane przez Starostę [...] w dniu [...] października 2011 r. nie wymagało uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 Uioś.
F. Nadmienić należy, że wystąpienie w decyzji o pozwoleniu na budowę uchybień nie musi skutkować stwierdzeniem jej nieważności w całości. Istnieje bowiem możliwość stwierdzenia jej nieważności tylko w części dotyczącej tych uchybień (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2004 r., sygn. akt IV SA 2638/03, CBOSA). Nie można zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, że nie rozważono całokształtu inwestycji objętej pozwoleniem na budowę, zarówno do co treści tej decyzji, jak i zatwierdzonego nią projektu budowlanego (które powinny być ze sobą spójne), obejmującego m. in. kotłownię. Jak bowiem wynika z projektu budowlanego zatwierdzonego źródłową decyzją zakres robót, na który udzielono pozwolenia budowlanego obejmował: przyłącze ciepłownicze pomiędzy dwoma istniejącymi budynkami zakładowymi, budowę wewnętrznej instalacji c.o., montaż zespołu energetycznego – kocioł c.o. w pomieszczeniu kotłowni oraz wykonanie przykanalika sanitarnego (z budową szamba).
Należy zatem podzielić stanowisko sądu pierwszej, że ze względu na rodzaj i zakres inwestycji (poza szambem) pozostaje ona bez wpływu na sposób zabudowy i zagospodarowania działki ew. [...] w [...].
G. Nie jest jednak trafny pogląd sądu wojewódzkiego – nawiązującego do zakresu robót objętych źródłową decyzją w przedmiocie pozwolenia na budowę – jakoby Starosta [...] nie miał obowiązku badać w postępowaniu zwyczajnym, czy inwestycja odpowiada obowiązującym w dacie wydania decyzji ustaleniom MPZP z 2003, co z kolei wykluczać miało rażące naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb. W tym aspekcie zaskarżony wyrok zawiera błędne uzasadnienie, niemniej – w ocenie orzekającego Sądu – odpowiada prawu, ocenie zgodności z ustaleniami MPZP z 2003 podlegać wszak musiał zbiornik nieczystości, w tym zaś zakresie stwierdzono nieważność źródłowej decyzji. Zauważyć wypadnie, że z ustaleń ogólnych tego planu (§ 9 tiret 2) wynika, że dopuszczono możliwość remontów istniejących obiektów w celu poprawy stanu technicznego obiektu.
Ponadto sąd wojewódzki trafnie wskazał, że omawiane przedsięwzięcie, w szczególności kotłownia o podanej mocy, nie zostało wymienione w § 2 i 3 rozp. RM z 2010 i jako takie nie wymagało uzyskania decyzji środowiskowej, wymienionej w art. 71 Uioś. Skarżący kasacyjnie poza własną oceną odnośnie mocy grzewczej zaprojektowanego kotła i przypuszczeniem, iż może ona "przewymiarowana" dla budynków, które miały być nim ogrzewane, nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie takiej tezy w trakcie postępowania nieważnościowego.
H. Wbrew zarzutom skargi, organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wymienionymi w art. 7, art. 8 i 9 K.p.a., art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a., a argumentacja skargi kasacyjnej w odniesieniu do nich stanowi w istocie polemikę z oceną sądu pierwszej instancji, dotyczącą wydania w/w pozwolenia na budowę z rażącym naruszeniem prawa, dokonaną w niniejszej sprawie i pozostają bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie.
Z tych względów zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i § 2 Pusa w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 133 § 1 Ppsa w zw. z art. 136 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz zarzut naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 133 § 1 Ppsa w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. należało uznać za nieuzasadnione.
I. Nie mógł być uznany za trafny zarzut naruszenia przepisu art. 3 pkt 1 lit. a uPb i art. 3 pkt 9 uPb poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, iż instalacja sanitarna nie jest obiektem budowlanym, lecz stanowi urządzenie budowlane, przy jednoczesnym braku należytej kwalifikacji kotłowni, objętej zatwierdzonym projektem budowlanym, podczas gdy w świetle wskazanych przepisów podana kwalifikacja ma być błędna.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie przyjął sąd pierwszej instancji, że instalacja sanitarna nie jest obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 1 uPb, ale stanowi urządzenie budowlane, wymienione w art. 3 pkt 9 tej ustawy. Przez urządzenie budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
Sama instalacja centralnego ogrzewania, w tym kocioł c.o., i zbiornik na olej opałowy, mogą być zgodnie z art. 3 pkt 9 uPb, traktowane jako urządzenia techniczne zapewniające możliwość użytkowania obiektu /budynku mieszkalnego/ zgodnie z jego przeznaczeniem, jednak nie zwalniałoby to inwestora od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę budynku - kotłowni, jeżeli urządzenia tej kotłowni mają być zainstalowane w oddzielnym budynku. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.
W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że wykonywanie lub wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego (przyłącza wodociągowego), o którym mowa w art. 3 pkt 9 uPb nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 tej ustawy (zob. uchwała NSA z dnia 15 maja 2000 r., OPS 20/99, dostępne: ONSA 2000, Nr 4, poz. 133).
J. W konsekwencji nietrafności ww. zarzutu naruszenia art. 3 pkt 1 lit. a uPb i art. 3 pkt 9 uPb za nieuzasadniony przyjdzie uznać zarzut błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, a to art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb w zw. z § 12 MPZP z 2003.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z akt sprawy działka inwestycyjna znajduje się na terenie oznaczonym w MPZP z 2003 – symbolem [...]. Zgodnie z § 12 tereny oznaczone symbolem [...] są terenami rolnymi bez prawa zabudowy, na których wyklucza się lokalizację nowych obiektów i urządzeń budowlanych poza istniejącymi siedliskami rolnymi z wyłączeniem dróg i urządzeń infrastruktury technicznej. Dopuszcza się zaś lokalizację nowych obiektów związanych ze specjalistyczną produkcją rolną, kształtowanie zieleni wzdłuż cieków wodnych, a także adaptację, rozbudowę lub modernizację obiektów budowlanych w granicach istniejących siedlisk zabudowy zagrodowej. Mając na uwadze powyższe ustalenia należy zatem podzielić stanowisko GINB, że ze względu na rodzaj i zakres inwestycji, brak było znamion rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb.
K. Skoro zarzuty skargi kasacyjnej nie miały usprawiedliwionych podstaw, względnie zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło