II OSK 579/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 82/18 w sprawie ze skargi P.B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2018 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 82/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę P.B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P.B. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że opuszczenie miejsca pobytu stałego następuję również wtedy, gdy najemca zostaje wyzuty z posiadania lokalu mieszkalnego poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych, a następnie po przywróceniu posiadania przez najemcę, poprzez wymianę całych drzwi wejściowych posiadających nowe zamki. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że Sąd I instancji ustalił stan faktyczny w sposób niepełny i przy pominięciu okoliczności faktycznych korzystnych dla skarżącego takich jak np.: 1) pominięcie faktu nie tyle nawet pozostawienia wszystkich rzeczy P.B.i jego rodziny tj. żony i dwóch małoletnich córek w mieszkaniu co tych rzeczy tam trzymania tak jak się trzyma rzeczy w miejscu swojego zamieszkania (słowo "pozostawienie" wskazuje w pewnym sensie na zostawienie rzeczy tak jak przy opuszczeniu a w okolicznościach faktycznych tej sprawy nie było opuszczenia lokalu czy jego porzucenia, dlatego jak najbardziej trafne i oddające istotę sprawy jest użycie słowa "trzymać" rzeczy tak jak każda - z reguły - osoba fizyczna trzyma swoje osobiste rzeczy w swoim miejscu zamieszkania; 2) pominięcie faktu dokonania przywrócenia posiadania poprzez wymianę zamków przez najemcę czyli P.B.; 3) pominięcie faktu, że przed naruszeniem posiadania skarżący wraz z rodziną mieszkał w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. P. [...] wtedy, gdy wracał z pobytu w Wielkiej Brytanii; 4) całkowite zignorowanie oczywistego związku przyczynowego pomiędzy pozbawieniem skarżącego posiadania lokalu mieszkalnego poprzez wymianę całych drzwi wejściowych wraz z zamkiem a koniecznością (koniecznością a nie wolnym wyborem) zamieszkiwania u teściów w czasie przyjazdów do Polski, to jednak przy nawet tak zdeformowanym ustaleniu stanu faktycznego kluczową kwestią pozostała prawidłowa wykładnia przepisu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, w szczególności zwrotu "opuścił miejsce pobytu stałego". W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 82/18. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie podkreślić należy, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Stosowanie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Spór prawny jaki zaistniał w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2017 r. stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi. Skarżący kasacyjnie sformułował zarzut naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię. Tymczasem z materiału dowodowego sprawy – prawidłowo zgromadzonego przez organy administracji – wynika wprost że skarżący wraz z żoną od 2007 r. przebywał za granicą, a przyjeżdżając do Polski zatrzymywał się u teściów. Przez 5 lat lokal stał pusty, a w 2012 r. nowy właściciel lokalu otworzył go i wymienił zamki. Z otwarcia lokalu sporządzono stosowny protokół. Podkreslić należy również, że wyrokiem z dnia 24 września 2015 r., w sprawie sygn. akt I C 3025/14 Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia oddalił powództwo skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania, a Sąd Okręgowy w Warszawie, Wydział Cywilno-Odwoławczy wyrokiem z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt XXVII Ca 2038/16 oddalił apelację skarżącego. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. Z kolei przez trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu należy rozumieć przebywanie poza tym miejscem z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym (por. wyroki NSA: z dnia 19 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 2961/20; z dnia 1 lipca 2021 r. sygn. akt II OSK 2915/18; z dnia 20 maja 2016r., sygn. akt II OSK 2065/14; z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 863/17; z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2068/17). Skarżący kasacyjnie błędnie utożsamia stały pobyt będący przesłanką zameldowania, z jak wskazał w skardze kasacyjnej "trzymaniem rzeczy swoich i rodziny". Pozostawienie w lokalu – którego był najemcą, rzeczy – a zorganizowanie centrum życiowego w innym miejscu nie świadczy o trwałym opuszczeniu miejsca pobytu. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Sąd nie uwzględnił wniosku uczestników postępowania o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę, strona, która skargę kasacyjną wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ. Przepis ten nie przewiduje zatem zwrotu tego rodzaju kosztów poniesionych przez uczestnika postępowania.