I SA/Po 447/18

WyrokWSA w Poznaniu2018-08-09

Skład orzekający: Waldemar Inerowicz, Katarzyna Nikodem, Karol Pawlicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych jest uzasadniona, jeśli podatnik dysponował znacznymi środkami finansowymi ze sprzedaży papierów wartościowych i nieruchomości, które przeznaczył na inne cele, a proponowany harmonogram spłaty jest wieloletni i nie daje gwarancji realizacji?
Ratio decidendi
Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że odmowa rozłożenia na raty zaległości podatkowej była uzasadniona. Podatnik dysponował znacznymi środkami finansowymi ze sprzedaży papierów wartościowych i nieruchomości, które przeznaczył na inne cele, a proponowany harmonogram spłaty byłby wieloletni i nie dawał gwarancji realizacji. W ocenie sądu nie zaistniały przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, które uzasadniałyby udzielenie ulgi.
Stan faktyczny
Podatnik złożył wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Organ I instancji odmówił udzielenia ulgi, wskazując na dochody podatnika, środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości oraz brak wystarczających podstaw do uznania ważnego interesu podatnika. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, analizując sytuację finansową podatnika, jego wydatki oraz źródła dochodu, a także wskazując, że podatnik dysponował znacznymi środkami, które mógł przeznaczyć na spłatę zobowiązania. Podatnik w skardze zarzucił błędy w ocenie stanu faktycznego i majątkowego oraz nieuwzględnienie innych zobowiązań. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., na podstawie m.in. art. 67a § 1 pkt 2, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej: "O.p.") odmówił [...] rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych - akcji [...], wynikającej z zeznania podatkowego PIT-38 za 2012 r. o wysokości osiągniętego dochodu w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. podatnik zwrócił się o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia w roku 2012 akcji [...] w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę. Podatnik wniósł o rozłożenie na raty zapłaty przedmiotowej zaległości podatkowej w kwocie po [...] zł miesięcznie. Organ ustalił, że w 2015 r. podatnik osiągał dochód brutto w wysokości [...] zł, a w 2016 r. dochód w wysokości [...] zł, tj. o [...] zł wyższy w porównaniu do 2015 r. Ponadto podatnik otrzymał ze sprzedaży akcji środki finansowe i przeznaczył je na cele inne niż podatkowe, nie zabezpieczając sobie chociażby część tych środków na zapłatę zaległego obecnie zobowiązania podatkowego. Zdaniem organu dokonana w dniu [...] czerwca 2017 r. przez wnioskodawcę sprzedaż nieruchomości za kwotę [...]zł, z której otrzymał kwotę [...]zł tytułem zadatku przy podpisaniu przedwstępnej umowy sprzedaży i [...] zł przed podpisaniem umowy sprzedaży, także umożliwiała podatnikowi na zapłatę przedmiotowej zaległości, bez uszczerbku dla jego dalszej egzystencji. Organ stwierdził, że sytuacja finansowa podatnika jakkolwiek jest trudna z punktu widzenia ważnego interesu podatnika, to jednak nie stanowi wystarczającej podstawy do udzielenia wnioskowanej ulgi. Samo stwierdzenie podatnika, iż jego obecna sytuacja finansowa jest ciężka, bowiem zaistniała od 2012 r. w wyniku nieudanych transakcji sprzedaży i kupna nieruchomości oraz zainwestowania środków finansowych w nieruchomość niebędącą jego własnością, nie może stanowić o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku. Podatnik posiada stałe źródło utrzymania w postaci renty inwalidzkiej, tymczasowego zatrudnienia jako pracownik ochrony w firmie [...], a ponadto otrzymał środki pieniężne w czerwcu 2017 r. ze sprzedaży nieruchomości. W odwołaniu z dnia [...] listopada 2017 r. strona wniosła m.in. o uchylenie decyzji organu I instancji w całości, przeprowadzenie dowodów z akt i dokumentów spraw, tj. wyroków WSA w [...] sygn. akt I SA/Po 53/13 oraz I SA/Po 535/13, a także Urzędu Miasta w [...] nr [...] i [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. W uzasadnieniu decyzji organ dokonał analizy sprawy pod kątem przesłanek z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Wyjaśnił, że podatnik prowadził działalność gospodarczą od [...] maja 1993 r. do [...] sierpnia 2011 r. w zakresie usług transportowych i sprzętowych, pod nazwą Przedsiębiorstwo [...]. Podatnik od [...] marca 2017 r. otrzymuje rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która przysługuje do dnia [...] lutego 2020 r., a wysokość przyznanego świadczenia rentowego wynosi [...] zł. Na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym oraz załączonych dokumentów ustalono, że podatnik osiąga dochody z tytułu przyznanego świadczenia rentowego, które po potrąceniach wynosi [...] zł, a także z tytułu zatrudnienia w firmie [...] Sp. z o.o. w kwocie [...]zł. Zatem łączny miesięczny dochód [...], który prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie wynosi [...] zł. Natomiast struktura wydatków miesięcznych, na które składają się: podatek od nieruchomości, opłaty za zużycie gazu i energii elektrycznej, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania, opłaty za użytkowanie telefonu, ubezpieczenie na życie, zakup wyżywienia, środków czystości, odzieży, przejazdy do lekarza, zakup leków, wydatki na leczenie kształtuje się na poziomie około [...] zł. Zatem do dyspozycji podatnika pozostaje kwota około [...] zł miesięcznie. [...] zamieszkuje w domu jednorodzinnym, który na podstawie umowy darowizny (akt notarialny z dnia [...] marca 2015 r.) stał się własnością jego żony. Przedmiotem darowizny była zabudowana działka o powierzchni 0,2099 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta, o wartości [...] zł. W małżeństwie państwa [...] obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej wprowadzony umową majątkową małżeńską sporządzonym aktem notarialnym z dnia [...] marca 2010 r. Strona wskazała, że posiadane przez nią zadłużenie to kredyt hipoteczny zaciągnięty w [...] S.A. na okres od 2010 do 2024 r., a wysokość raty to kwota [...]zł, a także obciążenia na rzecz komornika w kwocie [...]zł. Organ ustalił, że zgodnie z zeznaniami o wysokości osiągniętego dochodu PIT-37 podatnik uzyskał w 2015 r. łączną wysokość dochodu w wysokości [...] zł, a za 2016 r. [...] zł. Zgodnie natomiast z wydrukiem wykazu informacji o czynnościach majątkowych z [...] marca 2018 r. podatnik jest zbywcą następujących nieruchomości: 1. działek: niezabudowanej nr [...] i zabudowanej budynkiem garażowo - warsztatowym nr [...] o łącznym obszarze 1294 m2, o wartości [...] zł. Data zawarcia umowy sprzedaży - [...] czerwca 2017 r. 2. lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w C., ul. [...], wraz z garażem i dwoma pomieszczeniami gospodarczymi o łącznej wartości [...] zł. Umowę sprzedaży zawarto [...] stycznia 2018 r. Organ odwoławczy odpowiadając na argumenty strony dotyczące wyroków WSA w [...] o sygnaturze akt I SA/Po 53/13 oraz I SA/Po 535/13 wskazał, że dotyczą one odmiennych spraw i zapadły w indywidualnych sprawach przy ustalonym konkretnym stanie faktycznym. Natomiast odnosząc się do wskazanych przez stronę spraw Urzędu Miasta w [...] organ wyjaśnił, że na podstawie rozmów telefonicznych przeprowadzonych przez pracownika organu I instancji z pracownikiem Urzędu Miasta [...] ustalono, że sprawy prowadzone przez jednostkę samorządu terytorialnego nie mają związku z postępowaniem prowadzonym w zakresie udzielenia wnioskowanej ulgi, bowiem dotyczą podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportu. Organ wyjaśnił, że podatnik na przestrzeni kilku lat, tj. od momentu zbycia papierów wartościowych w 2012 r., o wartości [...] zł do okresu, w którym zbył nieruchomości w 2017 r. o wartości [...] zł i w 2018 r. o wartości [...] zł dysponował znacznymi środkami finansowymi, a wartość przedmiotowego zadłużenia w łącznej wysokości [...] zł stanowi zaledwie 4,21 % tych środków. W ocenie organu środki pieniężne, którymi podatnik dysponował nie tylko wystarczyłyby na pokrycie przedmiotowej zaległości, ale także umożliwiłyby uregulowanie zobowiązań wobec rodziny i innych dłużników. Organ stwierdził, iż udzielenie układu ratalnego w kwocie po [...] zł miesięcznie zaproponowanej przez podatnika czyniłoby taki układ wieloletnim i niedającym gwarancji na jego realizację. Ponadto taki układ ratalny uwzględniałby jedynie interes podatnika, całkowicie pomijając interes fiskalny państwa. W skardze z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. błędną ocenę, że podatnik nie dokonywał żadnych wpłat na poczet należności skarbowych, 2. błędne stwierdzenie, że organy podatkowe dokonały prawidłowej oceny stanu faktycznego, a co za tym idzie błędną ocenę stanu majątkowego, 3. błędną ocenę, że podatnik dysponował wystarczającą kwotą na zapłatę przedmiotowej zaległości podatkowej, 4. brak wzięcia pod uwagę, że strona posiadała i nadal posiada inne zobowiązania, 5. niesięgnięcie do dokumentów Urzędu Miasta w [...] i Urzędu Skarbowego w [...], a uwzględnienie jedynie informacji telefonicznych. W uzasadnieniu skargi podatnik wskazał, że w chwili obecnej nie posiada żadnego majątku. Dysponuje jedynie rentą oraz wynagrodzeniem z firmy [...], w której umowa dobiega końca. Skarżący podkreślił, że dochód ze zbycia akcji został przeznaczony w całości na spłatę należności z tytułu zachowku na rzecz bratanków, którzy mimo prób zawarcia ugody doprowadzili do wszczęcia egzekucji komorniczej. Zobowiązany oświadczył także, że uzyskany ze zbycia akcji dochód zamierzał przynajmniej w części przeznaczyć na spłatę należności podatkowych. Podatnik zarzuca także, że nie uwzględniono faktu, iż zbyte przez skarżącego nieruchomości były obciążone hipotekami, a kwoty uzyskane z ich zbycia przeznaczono na spłatę tych hipotek. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 2 O.p., który umożliwia organom podatkowym udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie i uwzględniony przez organy podatkowe pogląd o wyjątkowym charakterze ulg w spłacie należności podatkowych, nakazującym stosować je, co do zasady w sytuacji, gdy z powodów równie wyjątkowych podatnik nie może wywiązać się uiszczenia obciążających go zaległości podatkowych. Ulgi w spłacie należności podatkowych stanowią odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Dlatego też równie wyjątkowy charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi. Wskazać również należy, że użyte w treści przepisu pojęcia "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" mają charakter niedookreślony. Użycie tych zwrotów uznać należy za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do ocen pozaprawnych. Ich interpretacji na użytek danej sprawy dokonuje każdorazowo organ podatkowy. Organ dysponuje pewnym marginesem swobody w odniesieniu do zaistniałej w danej sprawie sytuacji faktycznej, która może uzasadniać wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W istocie więc w każdej konkretnej sprawie ich istnienie może przejawiać się w odmienny sposób, jednakże w oparciu o piśmiennictwo i orzecznictwo sądowe można określić podstawowe ich ramy. "Ważny interes podatnika" jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją konkretnego podatnika. Zarówno orzecznictwo sądów administracyjnych, jak i doktryna prawa, jako ważny interes podatnika definiuje sytuacje nadzwyczajne, losowe, uniemożliwiające uregulowanie zaległości przez podatnika, przy równoczesnym uwzględnieniu normalnej sytuacji ekonomicznej, rodzinnej i zdrowotnej podatnika. Przesłanki ważnego interesu podatnika nie można bowiem ograniczać tylko do sytuacji nadzwyczajnych. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08 (wszystkie powołane przeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrażono pogląd, że pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zatem kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Sytuacja uzasadniająca przyznanie ulgi w płatności zaległości podatkowej nie może być natomiast spowodowana działaniami podatnika. Chodzi bowiem o czynniki niezależne od sposobu postępowania wnioskodawcy. Tak stawiane wymogi są podyktowane tym, że ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych stanowią odstępstwo od konstytucyjnej zasady powszechności ponoszenia danin publicznych, która została sformułowana w art. 84 Konstytucji RP. Należy mieć przy tym na względzie, że uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika, prowadząc do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67a § 1 O.p. Ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość. Nie jest przy tym wystarczające samo subiektywne przeświadczenie strony, iż taki właśnie jest jej interes w uzyskaniu ulgi, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne tego nie potwierdzają. Z kolei przesłanka "interesu publicznego" to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji. Przy ocenie wystąpienia tej przesłanki należy również uwzględnić zasadność obciążenia Państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. "Interes publiczny" to także sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokoić swoich potrzeb materialnych (por. wyrok NSA z 12 lutego 2003 r., sygn. akt III SA 1838/01). Wskazać przy tym należy, że instytucję rozłożenia zaległości podatkowych na raty można stosować wyjątkowo, gdyż nie służy ona jako powszechny środek przezwyciężania trudności finansowych. Wydanie decyzji o rozłożenie na raty zapłaty powstałej zaległości podatkowej bez szczególnie uzasadnionych powodów, stanowiłoby naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, gdyż stawiałoby to stronę w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podatników, którzy również zobowiązani są do ponoszenia ciężarów podatkowych. Stałoby to również w sprzeczności z interesem fiskalnym Skarbu Państwa, który jest zainteresowany terminowymi, w pełnej wysokości wpływami należności podatkowych. Stwierdzić również należy, że decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie art. 67a § 1 O.p. mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, iż nawet stwierdzenie przez organy podatkowe, że w danej sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek może, lecz nie musi, prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Zaznaczyć przy tym należy, że zastosowanie tej instytucji prawa administracyjnego możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Korzystając z uznania administracyjnego organ podatkowy wydający decyzję dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może, mimo istnienia przesłanek, odmówić uwzględnienia wniosku strony. Przyznana jednakże organom podatkowym swoboda w rozstrzyganiu spraw w powyższym zakresie nie oznacza dowolności. Organ podatkowy, mając pozostawiony wybór takiego lub innego rozstrzygnięcia, ma zawsze obowiązek wszechstronnego wytłumaczenia się w uzasadnieniu decyzji, dlaczego podjął właśnie takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Decyzje organu w tym zakresie podlegają kontroli sądowej. Kontrola ta sprowadza się, po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, a więc uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny, oraz po drugie, czy nie naruszył w ramach uznania zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie jest natomiast władny wkraczać w sferę samego uznania organów podatkowych. Sąd nie rozstrzyga zatem o tym, czy udzielić podatnikowi ulgi czy też nie. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego zawsze skutkować musi odmową uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi. W takim przypadku organ podatkowy nie ma możliwości wyboru między rozstrzygnięciem pozytywnym i negatywnym dla strony. Pamiętać przy tym należy, że postępowanie w sprawie udzielenia ulg podatkowych jest na gruncie procedury podatkowej postępowaniem szczególnym, bo inicjowanym przez stronę. Fakt, że postępowanie wszczynane jest na wniosek powoduje, iż to na stronę w znacznym stopniu przekłada się udowodnienie okoliczności, którymi motywuje ona swój wniosek. To podatnik powinien starać się wykazać wszelkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego żądania. W badanej sprawie organy podatkowe podjęły wszelkie działania mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, jak również zebrały materiał dowodowy potrzebny do oceny przesłanek warunkujących udzielenie wnioskowanej ulgi. Organy działały na podstawie prawa, zgodnie z wyrażoną w art. 122 O.p. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek wyczerpującego zbadania stanu faktycznego sprawy przez organ podatkowy. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach O.p., nakazując organom podatkowym zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). Ustalenie stanu faktycznego zgodnie z tą zasadą jest koniecznym warunkiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego. Przepis art. 187 O.p. stanowi o obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. W rozpatrywanej sprawie organy wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, a także umożliwiły podatnikowi wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego zgodnie z art. 200 O.p., a poprawność tej oceny, w świetle przesłanek z art. 67a § 1 O.p., nie budzi zastrzeżeń. Ponadto decyzja organu odwoławczego spełnia wszelkie wymogi z art. 210 § 4 O.p. Zarówno organ podatkowy I instancji, jak i organ odwoławczy prowadząc postępowanie podatkowe dążyły do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zebrania w tym zakresie wszelkich istotnych dowodów i wyjaśnienia wszelkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Wniosek o rozłożenie zapłaty zaległości podatkowej na raty powinien wskazywać powody uzasadniające prośbę podatnika, a także należycie je udokumentować. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika bowiem, że prawem organów administracji jest oczekiwanie i żądanie, aby strona ubiegająca się o ulgę podatkową udowodniła okoliczności faktyczne, na które powołuje się w swym wniosku. Organy wykazały w jaki sposób powstały przedmiotowe zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r., dokonały analizy struktury dochodów i wydatków podatnika, stwierdzając w konsekwencji, że udzielenie układu ratalnego w kwocie po [...] zł miesięcznie zaproponowanej przez podatnika czyniłoby taki układ wieloletnim i nie dającym gwarancji na jego realizację. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, iż stosowanie instytucji rozłożenia na raty należności podatkowych powinno sprzyjać ich realizacji, wobec czego stwierdzenie braku realnej możliwości wywiązywania się podatnika z tych zobowiązań, uniemożliwia zastosowanie takiej ulgi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 1998 r., sygn. akt I SA/Po 1111/97). Decyzja o rozłożeniu podatku na raty powinna uwzględniać możliwości płatnicze podatnika. W przeciwnym razie ulga ta będzie pozorna i w sposób oczywisty niemożliwa do zrealizowania, co narusza art. 121 § 1, art. 122 i art. 124 O.p. (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 1999 r., sygn. akt III SA 8162/98 oraz wyrok z dnia 1 marca 2000 r., sygn. akt III SA 1546/99, a także wyrok z dnia 21 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 682/99). Powyższe oznacza, iż organy podatkowe winny wydać decyzję negatywną także wówczas, gdy sytuacja materialna podatnika nie stwarza możliwości wywiązania się z decyzji ratalnej, czyli, innymi słowy, podatnik nie będzie w stanie uregulować zaległości podatkowej zgodnie z warunkami nakreślonymi w decyzji. Natomiast sama trudna sytuacja materialna, nie może stanowić jedynej przesłanki do zastosowania wnioskowanego przywileju podatkowego. Jak bowiem stwierdził WSA w Krakowie w wyroku z 7 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 689/13: "Trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nic możne jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika. Zawsze ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie (faktycznym) podatnika. W rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi". Pogląd ten został podzielony również przez WSA w Szczecinie w wyroku z 4 września 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 353/13, jak również w wyroku NSA z 4 września 2012 r., sygn. akt II FSK 158/11. Ponadto kwestię przyznania ulgi w zapłacie należności podatkowych należy rozpatrywać nie tylko w kontekście aktualnej sytuacji finansowej podatnika, ale także z uwzględnieniem przyczyn doprowadzenia do ich istnienia. Nie bez znaczenia pozostają bowiem okoliczności związane z powstaniem przedmiotowej zaległości, które są jednymi z najistotniejszych z punktu widzenia omawianej ulgi (por. wyrok WSA w Szczecinie z 3 października 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 460/12, Lex Omega nr 1225609, wyrok NSA z dnia 26 lipca 2011 r., II FSK 426/10). Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie przedmiotowe zaległości powstały w wyniku wykazania przez skarżącego w zeznaniu PIT-38 za 2012 r. przychodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych wykazanego w informacji PIT-8C. Osiągnięty z tego tytułu dochód wynosi [...] zł, a należny od tego dochodu do zapłaty podatek w kwocie [...]zł, stanowi wraz z należnymi za zwłokę odsetkami - [...] zł zaległość podatkową. Zasadnym jest również wskazać, że proponowana przez podatnika wysokość rat miesięcznych pozwoliłyby na umniejszenie zaległości o kwotę [...]zł rocznie, podczas gdy [...] posiada również inne zaległości. Jednocześnie podkreślić należy, że uzyskiwane przez skarżącego dochody w pierwszej kolejności przeznaczone zostały na spłatę zobowiązań wobec innych wierzycieli. Nie jest to postawa naganna. Wręcz przeciwnie skoro podatnik zaciąga zobowiązania to winien je spłacać zgodnie z zawartymi umowami z dochodu, który comiesięcznie uzyskuje. Jednakże winien to czynić po zapłacie należnych danin, nie z pokrzywdzeniem wierzycieli publicznoprawnych, jakim jest Skarb Państwa. Wbrew zarzutom skargi w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odpowiadając na argumenty strony dotyczące prawomocnych wyroków WSA w Poznaniu o sygn. akt I SA/Po 53/13 oraz I SA/Po 535/13 wskazał, że dotyczą odmiennych spraw i zapadły w indywidualnych sprawach przy ustalonym konkretnym stanie faktycznym. Nie można ich zatem odnosić do prowadzonych przez organy podatkowe postępowań. Natomiast odnosząc się do wskazania przez stronę spraw Urzędu Miasta w [...] organ podkreślił, że sprawy prowadzone przez jednostkę samorządu terytorialnego nie mają związku z postępowaniem prowadzonym w zakresie udzielenia wnioskowanej ulgi dotyczącej zaległości podatkowej, dotyczą one bowiem podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy uczyniły zadość postulatom stawianym decyzjom uznaniowym. Zebrano rzetelnie materiał dowodowy, dochodząc do przekonania, że w sprawie nie zaistniały ani przesłanka ważnego interesu podatnika, ani ważnego interesu publicznego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło