II SA/Bk 339/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Z. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały wraz z załącznikiem stanowiącym "Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S." w całości. Uchwałą z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Rada Gminy S. przyjęła "Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S.". Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa P. z dnia [...] listopada 2015 r. pod pozycją [...] i weszła w życie z dniem [...] listopada 2015 r. Prokurator Rejonowy w Z. zaskarżył do sądu administracyjnego powyższą uchwałę. W skardze zarzucił istotne naruszenie prawa, tj. art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139 ze zm.), dalej: ustawa, poprzez uznanie, że przepisy te stanowiły podstawę do nałożenia, w drodze uchwały rady gminy, obowiązku ponoszenia opłat za podłączenie do sieci wodociągowej. Wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie § 16 ust. 1 i 2 Regulaminu. Uzasadniając zarzuty skargi Prokurator wskazał, że obowiązek ponoszenia ciężarów publicznych może być nałożony jedynie w drodze ustawy, o czym stanowi art. 84 Konstytucji RP. Tymczasem nie obowiązują przepisy ustawowe, które zezwalałyby gminie na wprowadzenie opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Nielegalne są zatem, zdaniem Prokuratora powołującego się w tej kwestii na orzecznictwo sądów administracyjnych, wszelkie zapisy w regulaminach dostarczania wody i odprowadzania ścieków nakładające na odbiorców opłaty za możliwość podłączenia do gminnych urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności § 16 ust. 1 i 2 Regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały, ustanawiającego pobieranie opłat za przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej. W odpowiedzi na skargę organ powołał się na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia skargi, w której § 1 wskazano, że "uwzględnia się skargę Prokuratora Rejonowego w Z. [...] poprzez przygotowanie projektu nowego Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. celem przekazania do zaopiniowania urzędowi regulacyjnemu". W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że zgodnie z art. 19 ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2180), dotychczasowe regulaminy obowiązują do dnia wejścia w życie nowych regulaminów, a dokonywanie zmian w tracących moc regulaminach jest pozbawione podstawy prawnej. Organ podkreślił, że jedyną dopuszczalną formą wprowadzenia nowych regulacji do uchwały w sprawie regulaminu dostarczania wody jest zastąpienie dotychczas obowiązującej regulacji nowym aktem prawnym. Zdaniem organu, pozbawione podstaw prawnych jest nowelizowanie aktu prawnego tylko czasowo utrzymanego w mocy. W piśmie z dnia 25 maja 2018 r. Prokurator podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona uchwała podlega stwierdzeniu nieważności w całości. W sprawie niniejszej skargę wniósł Prokurator, zaś przedmiotem skargi jest uchwała "w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S." wprowadzająca "Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S.". Została ona podjęta na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139 ze zm.), dalej: ustawa, w brzmieniu tych przepisów obowiązującym w dniu 30 października 2015 r., tj. w dniu podejmowania uchwały. Także zatem i sąd, kontrolując legalność uchwały, jest zobowiązany czynić to na datę jej podejmowania. Nadto, stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego ma charakter deklaratoryjny, działający z mocą wsteczną (ex tunc), a więc od daty wydania aktu obarczonego wadą nieważności. Dla oceny wadliwości aktu nie są więc istotne przepisy prawa materialnego z daty stwierdzenia jego nieważności, lecz przepisy obowiązujące w dacie jego wydania. Dlatego też sąd uwzględnił brzmienie przepisów stanowiących podstawę prawną podjęcia uchwały, z daty jej podjęcia. Należy również mieć na uwadze, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w sprawie niniejszej nie ma zastosowania). Zdaniem składu orzekającego w niniejszym postępowaniu, przepis ten ma zastosowanie również do skarg wnoszonych na akty prawa miejscowego przez prokuratora działającego w ramach tzw. ochrony praworządności. Podstawą wniesienia skargi przez prokuratora nie jest bowiem wówczas przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.), który umożliwia zaskarżenie aktu organu gminy w granicach naruszenia indywidualnego interesu prawnego i który powoduje, że sąd orzeka w granicach tego indywidualnego interesu prawnego skarżącego. Podstawą skargi prokuratorskiej jest: po pierwsze, art. 3 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2017 r., poz. 1767 ze zm.), zgodnie z którym prokuratorzy podejmują środki przewidziane prawem, zmierzające do prawidłowego i jednolitego stosowania prawa w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach przewidzianych przez ustawę; po drugie, art. 8 P.p.s.a, zgodnie z którym prokurator może wnieść skargę, jeśli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. Mając zatem na uwadze, że działanie Prokuratora w sprawie niniejszej jest motywowane ochroną praworządności (nie wskazano w skardze, by była ona wnoszona na rzecz konkretnego podmiotu) oraz uwzględniając, iż rolą sądu administracyjnego jest kontrola legalności działalności administracji publicznej, znajdował w sprawie zastosowanie przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. i możliwość kontroli zaskarżonej uchwały w całości, także niezależnie od wniosków co do zakresu tej kontroli i oczekiwanego wyniku postępowania przed sądem. Przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej uchwały nie stały również na przeszkodzie okoliczności wskazane w uzasadnieniu uchwały z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie rozpatrzenia skargi, dotyczące tylko czasowego obowiązywania dotychczasowych regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, tj. ich obowiązywania do momentu wejścia w życie nowych regulaminów (art. 8 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 2180). Jeszcze raz przypomnieć należy, że sąd kontroluje legalność zaskarżonej uchwały będącej aktem prawa miejscowego na dzień jej podjęcia i nawet późniejsze uchylenie tego aktu nie pozbawia sądu możliwości przeprowadzenia kontroli i wydania wyroku, zwłaszcza gdy objęty skargą akt prawa miejscowego był i może być zastosowany do sytuacji z okresu poprzedzającego stwierdzenie jego nieważności, a w konsekwencji może stanowić podstawę do kształtowania praw i obowiązków podmiotów prawa. Uchylenie lub zmodyfikowanie przepisów zaskarżonej uchwały przez organ gminy działa bowiem wyłącznie na przyszłość i nie powoduje usunięcia wszystkich skutków przez nią wywołanych (np. skutków w zakresie żądania odpłatności za przyłączenie do sieci). Pozostawienie zaś skutków prawnych uchwały sprzecznej z prawem godzi w fundamenty państwa praworządnego. Także upływ czasu od podjęcia zaskarżonej uchwały nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu jej nieważności, bowiem nieważność aktu prawa miejscowego, a takim jest niewątpliwie regulamin przyjęty na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy, można stwierdzić także po upływie roku od jego podjęcia (art. 94 ust. 1 u.s.g.). Nie stoi również na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały fakt krótkiego okresu jej obowiązywania. Z Systemu Informacji Prawnej LexOmega wynika, że uchwała obowiązywała niewiele ponad dwadzieścia dni, bowiem weszła w życie w dniu [...] listopada 2015 r., a została uchylona z dniem [...] grudnia 2015 r. (na skutek wejścia w życie uchwały Rady Gminy S. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S.). Nie można jednak wykluczyć, że regulacje zaskarżonej uchwały były podstawą prawną podjęcia działań przez władze lokalne wobec obywateli, a to uzasadnia eliminację zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, przy czym przepis ten odnośnie uchwał ma identyczne brzmienie obecnie, jak i miał w dacie podejmowania spornej uchwały. Podstawą stwierdzenia nieważności uchwały jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza bowiem nieważności uchwały ograniczając się wyłącznie do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 102). Jak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 września 2017 r., w sprawie sygn. akt I OSK 124/17, istotna sprzeczność z prawem to wada doniosła pod względem faktycznym i prawnym, wynikająca z naruszeń przepisów prawa materialnego bądź formalnego, ale taka, która jest oczywista, jednoznaczna, niepozwalająca na zaakceptowanie uchwały ze względu na sposób i tryb jej podjęcia, lub skutki, jakie wywołuje. Do tej kategorii uchybień nie zalicza się braku wskazania podstawy prawnej uchwały organu samorządu terytorialnego, a także wskazania niewłaściwej lub niepełnej podstawy prawnej, o ile istnieje przepis prawa stanowiący umocowanie do jej podjęcia (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Zaskarżony w sprawie niniejszej regulamin jest, jak wyżej wskazano, aktem prawa miejscowego. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Stosownie do treści art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Rozwinięciem tej zasady na poziomie ustawowym jest art. 40 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Z powyższego wynika, że organy samorządu terytorialnego mogą ustanawiać akty prawa miejscowego wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych, zaś aby można było uznać uchwałę za akt normatywny, powszechnie obowiązujący, powinna zawierać przepisy o charakterze generalnym obowiązujące erga omnes na danym obszarze, bez indywidualizacji jej adresatów, jak i abstrakcyjnym, w znaczeniu dotyczącym sytuacji powtarzalnych, które to warunki muszą zostać spełnione kumulatywnie. Powyższym regułom zaskarżona uchwała nie odpowiada. Przede wszystkim niedopuszczalna jest konkretyzacja w Regulaminie przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego poprzez wskazanie konkretnego podmiotu. Jak wynika z treści § 1 ust. 2 lit. "d" Regulaminu, przez "Przedsiębiorstwo" należy rozumieć Zakład Gospodarki Komunalnej w S. ul. [...]. Z uwagi na to, że tekst całego Regulaminu dotyczy usług realizowanych przez Przedsiębiorstwo w rozumieniu wskazanym w § 1 ust. 2 lit. "d", nie sposób przyjąć, że Regulamin zawiera normy obowiązujące erga omnes, a więc że jest prawidłowo skonstruowanym aktem prawa miejscowego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, regulamin, który określa uprawnienia i obowiązki konkretnego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (a tak jest faktycznie w przypadku zaskarżonej w sprawie niniejszej uchwały) jest aktem określającym funkcjonowanie danego przedsiębiorstwa, a uchwała Rady nie stanowi w takim wypadku wykonania art. 19 ustawy (vide wyroki z dnia 12 października 2006 r., II OSK 1322/05 oraz z dnia 16 stycznia 2018 r., II SA/Ol 996/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Powtórzyć należy za sformułowanym w ww. sprawie stanowiskiem WSA w Olsztynie, że nawet jeśli określone przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne jest jedynym funkcjonującym na terenie gminy tego rodzaju przedsiębiorstwem, to treść regulaminu powinna uwzględniać potencjalną możliwość realizowania zadań takiego przedsiębiorstwa w innych formach. Przekonuje o tym treść następujących przepisów: - art. 9 ust. 1, 2 i 3 u.s.g., zgodnie z którym w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi; gmina oraz inna gminna osoba prawna może prowadzić działalność gospodarczą wykraczającą poza zadania o charakterze użyteczności publicznej wyłącznie w przypadkach określonych w odrębnej ustawie; formy prowadzenia gospodarki gminnej, w tym wykonywania przez gminę zadań o charakterze użyteczności publicznej, określa odrębna ustawa; - tą odrębną ustawą jest ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.), zgodnie z której przepisami: art. 2 - gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego; art. 9 ust. 1 - jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także mogą przystępować do takich spółek; art. 16 ust. 1 - do spółek takich zastosowanie mają przepisy Kodeksu handlowego (obecnie Kodeksu spółek handlowych); - art. 37 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym spółki takie z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, stają się odrębnym podmiotem praw i obowiązków, zaś stosownie do treści art. 38 K.c., osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Należy powtórzyć za WSA w Olsztynie, że z powyższymi unormowaniami korespondowała treść art. 2 pkt 4 ustawy w brzmieniu z daty podejmowania uchwały, zgodnie z którym przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Zdaniem sądu, w świetle powyższych unormowań nie może być wątpliwości, że treść regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może odnosić się do jednego, wskazanego z nazwy przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego, ale powinna uwzględniać potencjalną możliwość powstania w tym zakresie spółek prawa handlowego lub przystępowania gminy do takich spółek. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne powinno być określone w sposób generalny, gdyż taki charakter mają unormowania aktu prawa miejscowego. Wskazane argumenty powodują konieczność stwierdzenia nieważności całej zaskarżonej uchwały jako podjętej wbrew wymogowi normatywnego charakteru aktu prawa miejscowego jako aktu o skutkach erga omnes (vide także wyroki z dnia 14 grudnia 2017r., VIII SA/Wa 460/17; z dnia 13 kwietnia 2017r., VIII SA/Wa 399/16; z dnia 17 sierpnia 2010 r., II SA/Ol 658/10; z dnia 10 grudnia 2008r., II SA/Kr 905/08, CBOSA). Niezależnie od powyższego sąd zwraca także uwagę na szereg innych naruszeń prawa, których dopuszczono się przyjmując zaskarżony Regulamin. Nie ulega wątpliwości, że prawo miejscowe powinno wyłącznie uzupełniać przepisy prawa powszechnie obowiązującego w sposób zależny od aktów wyższego rzędu. W konsekwencji, skoro akty prawa miejscowego mają charakter źródeł prawa zależnych od źródeł wyższego rzędu, to nie mogą również regulować materii już uregulowanej aktami wyższego rzędu. Z taką zaś sytuacją regulacji podwójnej, powtarzającej zwroty i normy ustawowe, nieprecyzyjnej i w nieuprawniony sposób uzupełniającej lub przeinterpretowującej regulacje ustawowe mamy do czynienia w sprawie niniejszej w zaskarżonej uchwale. Ilość stwierdzonych naruszeń i ich ciężar gatunkowy nie pozwala sądowi na ocenę inną niż taką, że zaskarżona uchwała narusza prawo w sposób istotny. Upoważnienie do podjęcia uchwały w sprawie spornego regulaminu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków znajdowało się (i znajduje nadal) w art. 19 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1. minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; 2. szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; 3. sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; 4. warunki przyłączania do sieci; 5. techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo – kanalizacyjnych; 6. sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne wykonanego przyłącza; 7. sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; 8. standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; 9. warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Wskazać należy na następujące okoliczności, w tym potwierdzające trafność zarzutów prokuratorskich: - w § 16 ust. 1 uchwały wskazano, że przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej jest odpłatne i odbywa się na pisemny wniosek o przyłączenie i określenie warunków przyłączenia, zwanych dalej "warunkami przyłączenia", złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie; w § 16 ust. 2 wskazano, że kwota należności za przyłączenie ustalana jest na podstawie kalkulacji własnej Przedsiębiorstwa obowiązującej w chwili podłączenia. Zdaniem sądu, przepisy te wprowadzają jednostronnie nakładaną na obywateli opłatę nieprzewidzianą w przepisach prawa, co jest istotnym naruszeniem prawa, bowiem zgodnie z art. 84 Konstytucji RP obywatel jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przewidzianych wyłącznie ustawą. W zaskarżonej uchwale odpłatność została wprowadzona przy wykorzystaniu władztwa publicznego gminy i jest warunkiem przyłączenia nieruchomości do urządzenia komunalnego, którą to regulację należy ocenić negatywnie. Przepisy nie wprowadzają żadnych opłat za przyłączenie, a jedynie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy obciążają osobę ubiegającą się o przyłączenie kosztami realizacji budowy przyłącza (które są kosztami innymi niż opłata za przyłączenie) oraz kosztami nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego (art. 15 ust. 3 ustawy). Stanowisko o niedopuszczalności wprowadzenia opłaty za podłączenie do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej jest akceptowane i jednolite w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide np. wyrok NSA z dnia 4 października 2017 r., II OSK 2330/16 oraz powołane tam orzecznictwo, CBOSA); - w związku z § 16 ust. 1 i 2 pozostaje regulacja § 16 ust. 4 lit. "d" Regulaminu przewidująca obowiązek wskazania we wniosku o przyłączenie formy, terminu i sposobu płatności za podłączenie. Skoro wprowadzenie opłat za przyłączenie jest niezgodne z prawem i w tym zakresie skarga prokuratorska kwestionowała § 16, to ust. 4 lit. "d" Regulaminu również należy uznać za regulację istotnie naruszającą prawo jako konsekwencję regulacji § 16 ust. 1 i 2 Regulaminu. Także wskazać należy inne niż wskazane przez Prokuratora uchybienia uchwały (Regulaminu) o charakterze istotnych niezgodności z prawem, dyskwalifikujących tę uchwałę i jej załącznik w całości: - w § 1 ust. 2 lit. "c" wprowadzono definicje "Odbiorcy", którym jest podmiot będący stroną umowy o przyłączenie do sieci lub umowy wymienionej w pkt "b". Zauważyć jednak należy, że ustawa zaopatrzeniowa definiuje pojęcie "odbiorcy usług" w art. 2 pkt 3 (jako każdego, kto korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym); - w § 1 ust. 2 lit. "f" wprowadzono pojęcie "wodomierza głównego" jako "przyrząd pomiarowy o którym mowa w art. 2 pkt 19 Ustawy". Stanowi to powtórzenie regulacji ustawowej. W ocenie sądu, skoro ustawa definiuje określone pojęcia, to brak było podstaw do wprowadzania definicji tych pojęć w zaskarżonej uchwale, zwłaszcza że definicja "odbiorcy" z uchwały literalnie nie odpowiada ustawowej i konieczna jest interpretacja, czy pokrywa się ono z pojęciem ustawowym, czy też nie. Taka sytuacja, w której akt prawa miejscowego redefiniuje pojęcia ustawowe w sposób, który wymaga analizy czy pojęcie w uchwale jest dokładnie tym pojęciem, o którym mowa jest w ustawie, jak też gdy akt prawa miejscowego powtarza definicje ustawowe poprzez wprost odwołanie się do przepisy ustawowych zawierających konkretne definicje, jest - zdaniem sądu – niedopuszczalna. Wskazać należy na rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (w brzmieniu opublikowanym w Dz. U. nr 100, poz. 908), w którego dziale VIII uregulowano typowe środki techniki prawodawczej, w tym wprowadzono następujące zasady: § 146 ust. 1 W ustawie lub innym akcie normatywnym formułuje się definicję danego określenia, jeśli jest wieloznaczne; jeśli jest nieostre, a jest pożądane ograniczenie jego nieostrości; gdy znaczenie danego określenia nie jest powszechnie zrozumiałe; ze względu na dziedzinę regulowanych spraw istnieje potrzeba ustalenia nowego znaczenia danego określenia; § 149 W akcie normatywnym niższym rangą niż ustawa bez upoważnienia ustawowego nie formułuje się definicji ustalających znaczenia określeń ustawowych; w szczególności w akcie wykonawczym nie formułuje się definicji, które ustalałyby znaczenia określeń zawartych w ustawie upoważniającej. Zdaniem sądu, zaskarżona uchwała przełamuje powyższe zasady w sposób nieuprawniony. Po pierwsze, przepis art. 19 ust. 2 ustawy nie zawiera upoważnienia do formułowania definicji odbiorcy oraz - co wyżej wskazywano - przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego na użytek lokalny, zatem wprowadzenie definicji tych pojęć i ich konkretyzacja podmiotowa (jak w sprawie niniejszej) jest nieuprawnione; po drugie, definicje zawarte w zaskarżonej uchwale wymagają interpretacji czy nadane przez nie znaczenie odpowiada znaczeniu ustawowemu, a taka sytuacja – w przypadku, gdy definicje ustawowe nie spełniają cech nieokreśloności czy nieostrości (vide § 146 Zasada techniki prawodawczej) jak ma to miejsce w przypadku definicji ustawowych "odbiorcy usług" i "przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego", nie powinna mieć miejsca. Zwłaszcza że termin "odbiorca" zdefiniowany w zaskarżonej uchwale jest szerszy niż ustawowy, bowiem obejmuje również podmiot będący stroną umowy o przyłączenie, której przesłanek zawarcia (poza ogólnym określeniem "w przypadkach szczególnych" - § 18 ust. 1 zdanie drugie) uchwałodawca nie uregulował jak też nie wyjaśnił, czym, jaką cechą szczególną różnią się sytuacje wydawania warunków technicznych a zawierania umowy o przyłączenie. Z innych naruszeń wymienić należy: - w § 3 uchwały wskazano, że odbiorca wody powinien racjonalnie gospodarować wodą i używać ją zgodnie z przeznaczeniem oraz warunkami wynikającymi z zawartej Umowy. Zdaniem sądu, jest to regulacja zbędna, bowiem dotyczy materii umownej (zresztą do umowy nawiązuje) i zasad wzajemnych relacji stron umowy, które to zasady powinny wynikać z umowy; - w rozdziale II uchwały zatytułowanym "Minimalny poziom świadczonych usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków" (upoważnienie do wprowadzenia tego rozdziału zawiera przepis art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy), lokalny prawodawca zamieścił trzy paragrafy (§ 4, 5 i 6), wskazał na akty wykonawcze (rozporządzenia) regulujące wymagane ciśnienie wody i jakość wody do spożycia przez ludzi (§ 5 ust. 2 i 3). Zdaniem sądu, taka regulacja odsyłająca nie stanowi określenia minimalnego poziomu świadczonych usług. Zgodnie z § 135 Zasad techniki prawodawczej, w uchwale i zarządzeniu zamieszcza się przepisy prawne regulujące wyłącznie sprawy z zakresu przekazanego w przepisie, o którym mowa w § 134 pkt 1 (upoważnienie do uregulowania określonego zakresu spraw), oraz sprawy należące do zadań lub kompetencji organu, o których mowa w § 134 pkt 2 (zadania i kompetencje danego podmiotu). Oznacza to, że akt podustawowy wydany na podstawie upoważnienia ustawowego nie powinien informować o obowiązkach wynikających z przepisów o wyższej randze ustawowej, co de facto nastąpiło w § 5 ust. 2 – 3 zaskarżonej uchwały. Określenie "minimalny poziom świadczonych usług" oznacza, że przepisy uchwały w postaci regulaminu zaopatrzenia w wodę powinny konkretyzować treść regulacji wyższego rzędu, w tym parametry usług (np. jakości wody) powinny być zagwarantowane w regulaminie przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne (np. czystość wody, jej smak, zawartość pierwiastków). Jest to niezwykle istotne, bowiem zgodnie z § 35 uchwały odbiorca usług może złożyć pisemną reklamację w przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z Regulaminem. Jak zatem ma złożyć reklamację co do niezgodności dostarczonej wody z Regulaminem, skoro Regulamin minimalnych standardów nie określa. Oznacza to, że brak wskazania w Regulaminie konkretnego minimalnego poziomu świadczonych usług czyni możliwość złożenia reklamacji niezwykle utrudnioną, o ile nie iluzoryczną. Co więcej, nieprawidłowość realizacji upoważnienia ustawowego z art. 19 ust. 2 pkt 1 polegająca na wskazaniu konkretnych aktów prawnych (rozporządzeń) a nie na określeniu minimalnego poziomu świadczonych usług, wynika także i z tego, że wskazanie konkretnych aktów powoduje dezaktualizację treści Regulaminu wraz z upływem czasu, przy niezagwarantowaniu konkretnej jakości usług w sposób wymagany przez art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy; - w rozdziale 3 uchwały zatytułowanym "Szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług" (upoważnienie z art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy), zdaniem sądu, powinna się znajdować regulacja dotycząca sposobu doprowadzenia do zawarcia umów z odbiorcami usług, a nie regulacja dotycząca tego z kim taka umowa może być zawarta oraz nie regulacja dotycząca tego, na jakich zasadach i kiedy umowa może zostać wypowiedziana, kiedy można od niej odstąpić a kiedy rozwiązać lub kiedy należy odmówić jej zawarcia. Tymczasem w § 7 ust. 2 zaskarżonego Regulaminu znajdują się przesłanki odmowy zawarcia umowy z właścicielem lub zarządcą budynku wielolokalowego i osobami korzystającymi z lokali w tym budynku z powtórzeniem w całości treści art. 6 ust. 6 ustawy określającym wyczerpująco warunki zawarcia umowy, co czyni § 7 ust. 2 zbędnym; w § 7 ust. 3 Regulaminu zawarto przesłanki wypowiedzenia umowy właścicielowi lub zarządcy budynku wielolokalowego, co powinno być uregulowane w umowie a nie w Regulaminie (art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy); w § 7 ust. 4 wskazano obowiązkowe elementy umowy, powtarzając niedokładnie i nie w całości treść art. 6 ust. 3 ustawy, co jest nieuprawnione; natomiast § 7 ust. 1 uchwały powtarza niedokładnie treść art. 6 ust. 2 ustawy, co jest nieuprawnione. Także treść § 8 ust. 1 – 6 Regulaminu jest niezgodna z przepisami, bowiem zawiera materię podlegającą regulacji umownej. To bowiem umowa powinna określać na jaki czas jest zawierana (ust. 1), określać możliwość i tryb jej rozwiązania (ust. 2 i 3), warunki odstąpienia (ust. 4) oraz skutki rozwiązania umowy (ust. 6) – art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy; W § 10 ust. 1 i 2 Regulaminu wskazano na uprawnienie Przedsiębiorstwa do określenia cyklu rozliczeń, zaś w ust. 3 wskazano, że "datę, formę i sposób zapłaty Przedsiębiorstwo wskazuje w fakturze". Jest to jednak materia umowna, a nie regulaminowa, co wynika wprost z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy, nadto materia dotycząca rozliczeń została uregulowana w rozdziale IV zaskarżonej uchwały; W § 11 Regulaminu również uregulowano materię umowną w zakresie obowiązków odbiorcy usług, mimo że to umowa powinna zawierać regulacje w zakresie sposobu użytkowania instalacji, sposobu wykorzystywania dostarczanej wody itd.; - w rozdziale 5 zatytułowanym "Warunki przyłączenia do sieci", którego część regulacji zakwestionował Prokurator w skardze, a które to uwagi podzielił sąd we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, wskazano również w § 18 ust. 1, że Przedsiębiorstwo określa warunki przyłączenia i przekazuje je wnioskodawcy w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia wniosku, zaś w przypadkach szczególnych przyłączenie do sieci następuje na podstawie umowy o przyłączenie, której projekt sporządza Przedsiębiorstwo. W ust. 3 tego przepisu wskazano co powinny zawierać warunki przyłączenia. Odnośnie tej regulacji wskazać należy, że co prawda zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy, warunki przyłączenia do sieci powinny być określone w regulaminie a zatem nie przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, to fakt wskazania w § 18 ust. 3 uchwały co powinny te warunki zawierać chroni odbiorców usług przed dowolnym skorzystaniem przez przedsiębiorstwo z kompetencji prawotwórczych. Jednakże nie wskazano w Regulaminie, w jakich to "przypadkach szczególnych" przyłączenie do sieci następuje na podstawie umowy o przyłączenie, której projekt sporządza Przedsiębiorstwo. Zdaniem sądu, niewskazanie tych "przypadków szczególnych" oraz jednoczesne przyznanie Przedsiębiorstwu prawa do sporządzenia projektu umowy o przyłączenie wywołuje niebezpieczeństwo arbitralnego działania tego podmiotu i de facto decydowania, która sytuacja jest "przypadkiem szczególnym", co jest niedopuszczalne. Warto podkreślić, że ustawa dość szeroko od strony podmiotowej zakreśla możliwość zawarcia umowy o zaopatrzenie (także z osobą korzystającą z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, a więc niekoniecznie z właścicielem nieruchomości). Nadto, zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne ma obowiązek przyłączyć do sieci nieruchomość po spełnieniu warunków przyłączenia określonych w regulaminie oraz przy istnieniu technicznych możliwości świadczenia usług. Wprowadzenie zatem w regulaminie sytuacji uwarunkowanych "przypadkiem szczególnym" powinno być połączone ze wskazaniem, o jaki przypadek chodzi. Tego zabrakło, co powoduje powstanie niebezpieczeństwa zbyt dużej władzy dyskrecjonalnej Przedsiębiorstwa; - w § 16 ust. 3 i 5 Regulaminu wskazano, że z wnioskiem o przyłączenie do sieci wodociągowej może występować osoba posiadająca tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, która ma być przyłączona do sieci (ust. 3), zaś w uzasadnionych przypadkach Przedsiębiorstwo może wyrazić zgodę na przyłączenie osobie, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Przepisy powyższe w sposób nieuprawniony różnicują sytuację osób posiadających tytuł prawny do nieruchomości oraz osób korzystających z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Tymczasem przepis art. 6 ust. 4 ustawy takiego zróżnicowania nie wprowadza i nie uzależnia prawa osób korzystających z nieruchomości od wystąpienia szczególnych warunków, przy zaistnieniu których – zgodnie z uchwałą – jedynie Przedsiębiorstwo może wyrazić zgodę na przyłączenie. Nadto, ustawa nie przyznaje lokalnemu prawodawcy upoważnienia do różnicowania sytuacji tych podmiotów na etapie poprzedzającym zawarcie umowy; - w § 17 lit. "a" i "b" wskazano, że do wniosku o przyłączenie odbiorca załącza: 1) dokument potwierdzający tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, której dotyczy wniosek, a w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, opis jego statusu prawnego w stosunku do nieruchomości; 2) aktualną mapę sytuacyjną, określającą usytuowanie nieruchomości względem istniejących sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz innych obiektów i urządzeń uzbrojenia terenu. Ustawa w art. 6 ust. 2 wprowadza, jako warunek zawarcia umowy o zaopatrzenie, wyłącznie istnienie fizycznego przyłączenia do sieci oraz złożenie pisemnego wniosku o zawarcie umowy. Ustawodawca nie sformułował żadnych dodatkowych obowiązków dokumentacyjnych wobec wnioskodawcy, wykluczając tym samym możliwość gromadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne nadmiaru informacji wynikających z dokumentów prywatnych bądź urzędowych. Dodać należy, że w szczególności nałożenie obowiązku złożenia tytułu prawnego jest niezrozumiałe, skoro obowiązek taki nie znajdował oparcia również w przepisach prawa budowlanego obowiązujących w dacie podejmowania uchwały. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 października 2015 r.), na budowę przyłącza nie było wymagane pozwolenie na budowę. Co więcej, nawet do wniosku o takie pozwolenie nie było wymagane dołączenie tytułu prawnego do nieruchomości, ale jedynie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane (32 ust. 4 pkt 2 P.b.). Także przewidziany w § 17 lit. "b" obowiązek dołączenia aktualnej mapy sytuacyjnej jest niezrozumiały (jak też nie ma oparcia w przepisach prawa), bowiem przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne powinno dysponować dokumentacją obrazującą przebieg sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz usytuowanie innych obiektów i urządzeń uzbrojenia terenu, których położenie jest istotne dla nowo wykonywanego przyłącza; - w § 20 ust. 1 Regulaminu wskazano, że warunki przyłączenia, względnie umowa o przyłączenie, stanowią podstawę do rozpoczęcia realizacji prac projektowych oraz budowlanych. Zdaniem sądu, przepisy prawa nie uzależniają przystąpienia do rozpoczęcia prac realizacyjnych w zakresie przyłącza (projektowych lub budowlanych) od spełnienia warunków wskazanych w tym przepisie. Budowa przyłącza jest rodzajem procesu budowlanego i jego rozpoczęcia ustawodawca nie uzależnił od stanowiska dostawcy mediów (od uprzedniego uzyskania warunków przyłączenia lub zawarcia umowy o przyłączenie). Co prawda zrozumiałe jest, że przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne powinno mieć zapewnioną pewną formę kontroli nad sposobem wykonania przyłącza, jednakże wydawane przez ten podmiot warunki nie mogą determinować przystąpienia do wykonania przyłącza. Jest to samodzielna decyzja odbiorcy usług mającego później z przyłącza korzystać. Ewentualne wykonanie przyłącza niezgodnie z warunkami przyłączenia spowodowałoby odmowę zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę (mógłby nie zostać spełniony warunek zapewnienia technicznych możliwości świadczenia usług), jednakże jest to już kwestia wzajemnych relacji między przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym a odbiorcą usług (zagadnienie cywilnoprawne), a nie przedmiot uchwały wydawanej na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy. Regulacja § 20 ust. 1 Regulaminu jest zatem niekorzystna dla odbiorców usług, bowiem powoduje powstanie zobowiązania umownego (z umowy o przyłączenie) przed rozpoczęciem prac projektowych i budowlanych, co czyni tę regulację niezgodną z art. 6 ust. 2 ustawy. - w rozdziale 6 zatytułowanym "Techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowych" (art. 19 ust. 2 pkt 5 ustawy) w § 22 ust. 1 sformułowano prawo Przedsiębiorstwa do odmowy przyłączenia do sieci w przypadku braku warunków technicznych, które uniemożliwiają realizację usługi. Jest to regulacja zbędna, bowiem niespełnienie warunków technicznych dezaktualizuje obowiązek przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego zawarcia umowy, co wprost wynika z art. 15 ust. 4 ustawy, zaś nieposiadanie wystarczających mocy produkcyjnych jest warunkiem wykluczającym przyłączenie, który wynika ze specyfiki przedsiębiorstwa, a zatem okoliczność ta nie jest w żaden sposób warunkowana treścią regulaminu. W § 23 ust. 1 Regulaminu wskazano zaś, że w zakresie dostawy wody, miejscem wydania rzeczy w rozumieniu Kodeksu cywilnego jest zawór za wodomierzem głównym, jednakże regulacja ta ma charakter cywilnoprawny i miejsce wydania rzeczy powinno być określone w umowie; - w rozdziale 7 zatytułowanym "Sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody" w § 27 wskazano na warunki, na jakich Przedsiębiorstwo może odciąć dostawę wody, przy czym regulacja ta powtarza treść art. 8 ustawy, co czyni ją zbędną i nieuprawnioną; - w § 30 rozdziału 8 "Obowiązki Odbiorców usług zaopatrzenia w wodę" zobowiązano Odbiorcę do terminowego regulowania należności za dostawę wody, co jest materią cywilnoprawną , która powinna wynikać z umowy. Podobnie w § 31 wobec Odbiorcy sformułowano obowiązek pisemnego powiadamiania Przedsiębiorstwa o zmianach własnościowych nieruchomości lub zmianach użytkownika lokalu, który to obowiązek nie wynika z ustawy; - w rozdziale 10 zatytułowanym "Warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe" (upoważnienie w art. 19 ust. 2 pkt 9 ustawy) w § 38 niezgodnie z art. 22 ustawy określono sposób obciążenia gminy za wodę pobraną na cele wskazane w tymże przepisie (wprowadzono, niewynikające z art. 22 ustawy, ustalenie zasad rozliczeń na podstawie umowy, co oznacza możliwość umownego wyłączenia regulacji taryfowych). Zaś regulacja § 39 dotycząca rozliczeń (miesięcznie) za wodę pobraną na cele przeciwpożarowe nie stanowi warunków dostarczania wody, ale stanowi warunki rozliczeń; - w rozdziale XI zatytułowanym "Przepisy końcowe" wskazano, że w sprawach nie objętych Regulaminem obowiązują przepisy prawa, a w szczególności ustawy wraz z przepisami wykonawczymi wydanymi na jej podstawie. Tymczasem akt prawa miejscowego nie może być podstawą obowiązywania aktów prawnych wyższego rzędu. Innymi słowy, przepisy regulaminu nie są stanowione po to, by informować o obowiązywaniu uregulowań ustawowych, ale mają ściśle konkretyzować treść delegacji ustawowej z uwzględnieniem specyfiki danej gminy. Reasumując, zakres naruszeń prawa, których dopuściła się Rada Gminy podejmując zaskarżoną uchwałę, a w szczególności skierowanie uchwalonego Regulaminu do konkretnego przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego oraz pozostałe naruszenia wskazane w niniejszym uzasadnieniu, zobowiązywały sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości, tj. tekstu uchwały wraz z Regulaminem stanowiącym do niej załącznik, a tym samym jej integralną część. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, ale nie konkretyzację zmieniającą sens tych regulacji, bo powodujących wyłączenie ich zastosowanie erga omnes. Treść regulaminu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków powinna bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Istotne odstępstwa od zakresu delegacji stanowią naruszenie przepisu upoważniającego oraz naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności i legalności (art. 7 Konstytucji RP), a to już stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności aktu. Takimi samymi wadami o charakterze istotnym są te regulacje prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do zakresu upoważnienia, ale nieprawidłowo upoważnienie realizują, w tym czynią to wbrew charakterowi aktu prawa miejscowego oraz niedokładnie, w sposób nadający regulacjom ustawowym odmienne brzmienie. Te zabiegi nie czynią regulaminu zaopatrzenia w wodę bardziej czytelnym dla jego odbiorców. Na marginesie jedynie wskazać należy, że zarówno tytuł uchwały jak i tytuł Regulaminu wskazują na uregulowanie również kwestii odprowadzania ścieków, mimo że treść Regulaminu w ogóle tej kwestii nie dotyczy (§ 1 ust. 1 Regulaminu). Zauważyć także należy, że sądy administracyjne szczegółowo kontrolują regulacje aktów prawa miejscowego jakimi są regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ścieków i analizują wpływ stwierdzonych niezgodności z prawem na możliwość funkcjonowania w obrocie prawnym uchwały w tym przedmiocie jako całości (vide np. wyroki w sprawach IV SA/Po 1110/17, z dnia 8 marca 2018 r.; II SA/Go 954/16, z dnia 12 stycznia 2017 r.; VIII SA/Wa 460/17, z dnia 14 grudnia 2017 r.; II SA/Ol 996/17; z dnia 16 stycznia 2018 r.; II SA/Sz 24/18, z dnia 14 marca 2018 r., CBOSA). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.