II OSK 3260/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-03-20
Skład orzekający: NSA Paweł Miładowski, NSA Małgorzata Masternak-Kubiak, del. WSA Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie zastępcze wojewody o nadaniu nazwy ulicy, wydane na podstawie ustawy dekomunizacyjnej, jest zgodne z prawem, jeśli gmina podjęła uchwałę o zmianie nazwy ulicy przed wydaniem zarządzenia, a nowa nazwa nawiązuje do wydarzenia historycznego niezwiązanego z ustrojem totalitarnym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna Wojewody Kujawsko-Pomorskiego nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że Wojewoda nie był uprawniony do wydania zarządzenia zastępczego, ponieważ Gmina Więcbork podjęła uchwałę o zmianie nazwy ulicy, nadając jej nazwę "28 stycznia" upamiętniającą Konfederację Warszawską z 1573 r. Tym samym Gmina wykonała obowiązek wynikający z ustawy dekomunizacyjnej, a zarządzenie zastępcze naruszyło art. 6 ust. 2 ustawy. Sąd podkreślił, że nowelizacja ustawy dekomunizacyjnej, wprowadzająca art. 6c, nie miała zastosowania do sprawy, ponieważ zarządzenie zastępcze zostało wydane przed wejściem w życie tej nowelizacji.Stan faktyczny
Gmina Więcbork zaskarżyła zarządzenie zastępcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, które nadawało ulicy "28 stycznia" nazwę "Rodziny Ulmów" w ramach ustawy dekomunizacyjnej. Gmina argumentowała, że sama podjęła uchwałę o zmianie nazwy ulicy, nadając jej nazwę "28 stycznia" upamiętniającą Konfederację Warszawską z 1573 r. Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze, opierając się na opinii IPN, że nazwa "28 stycznia" symbolizuje komunizm. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zarządzenie zastępcze. Wojewoda złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wojewody Kujawsko-Pomorskiego. Zasądzono od Wojewody na rzecz Gminy Więcbork kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 marca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Kujawsko-Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 240/18 w sprawie ze skargi Gminy Więcbork na zarządzenie zastępcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 grudnia 2017 r., nr 397/2017 w przedmiocie nadania nazwy ulicy I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na rzecz Gminy Więcbork kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 240/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uwzględniając skargę Gminy Więcbork, uchylił zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie nadania nazwy ulicy. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Gmina Więcbork złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w sprawie nadania ulicy o nazwie 28 stycznia, położonej w mieście Więcbork, nazwy Rodziny Ulmów, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu zarzuceniu zarzucono mające wpływ na wynik sprawy naruszenie:
1) prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. wskutek braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego, i tym samym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do dowolnej oceny skutkującej przyjęciem przez organ, że Gmina Więcbork nie wykonała obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej mimo, że w dniu 30 sierpnia 2017 r. skarżąca podjęła uchwałę nr XXXV/254/17 w sprawie nadania nazwy ulicy 28 stycznia wraz ze szczegółowym uzasadnieniem do uchwały;
2) prawa materialnego, tj.
- art. 1 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej przez błędne przyjęcie, że Gmina nie dokonała zmiany nazwy ulicy 28 stycznia i tym samym propaguje symbole systemów totalitarnych mimo, że w uzasadnieniu do uchwały nr XXXV/254/17 z dnia 30 sierpnia 2017r. w sprawie nadania nazwy ulicy 28 stycznia Rada Miejska w Więcborku przedstawiła jednoznacznie, że nazwa ulicy 28 stycznia ma na celu upamiętnienia aktu tzw. Konfederacji warszawskiej z dnia 28 stycznia 1573r. kiedy sejm przyjął uchwałę gwarantującą wolność wyznania i tolerancję religijną w Polsce;
- art. 6 ust. 2 ww. ustawy przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie podjęła uchwały w przedmiocie zmiany nazwy ulic, które symbolizowały komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagowały taki ustrój, a tym samym nie wykonała obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy mimo podjęcia przez Radę Miejską uchwały w dniu 30 sierpnia 2017 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Kujawsko-Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 240/18, uwzględniając skargę, wskazał, że skarga Gminy Więcbork na zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego jest dopuszczalna. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy nowelizujące wprowadzone ustawą z dnia 14 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych (...) (Dz. U. poz. 2495), która weszła w życie 7 stycznia 2018 r. Nie może mieć ona zatem zastosowania bo podlegająca kontroli sądowej sprawa została zakończona wydaniem zarządzenia zastępczego 21 grudnia 2017 r. Bez wpływu na powyższe pozostaje okoliczność, że skarga na przedmiotowe zarządzenie zastępcze została wniesiona już po wejściu w życie ustawy nowelizującej. Dokonując zatem merytorycznej oceny zaskarżonego zarządzenia, Sąd I instancji powołał się na treść art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy. W ocenie Sądu, wydając zaskarżone zarządzenie zastępcze, Wojewoda naruszył przywołany art. 6 ust. 2 ustawy dekomunizacyjnej. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko wypowiedziane w wyrokach sądów administracyjnych, że dodany ww. ustawą nowelizującą przepis art. 6c ustawy dekomunizacyjnej nie może być wykładany w sprzeczności z art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z treścią którego – samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej (vide wyroki: WSA w Gdańsku z 29 marca 2018 r., III SA/Gd 121/18; WSA w Krakowie z 25 kwietnia 2018 r., III SA/Kr 131/18; WSA w Poznaniu z 13 czerwca 2018 r., IV SA/Po 338/18, WSA w Bydgoszczy: z 22 maja 2018 r., II SA/Bd 389/18; z 29 maja 2018 r., II SA/Bd 432/18; z 20 czerwca 2018 r., II SA/Bd 420/18; z 4 lipca 2018 r., II SA/Bd 241/18). Ponadto w okolicznościach przedmiotowej sprawy, na podstawie analizy zgromadzonego materiału dowodowego, zgodzić należy się nadto ze skarżącą Gminą, że wykonała ona obowiązek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej, zatem norma art. 6c nie mogłaby mieć zastosowania. W tych warunkach, mając też na względzie treść art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym Sąd uznał, że wniesiona skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Odnośnie zmiany nazwy ulicy, Sąd wskazał, że w sprawie niniejszej mamy do czynienia z sytuacją, w której Gmina Więcbork uchwałą nr XXXV/254/17 z dnia 30 sierpnia 2017 r. nadała nazwę "28 Stycznia" ulicy położonej w Więcborku, będącej drogą gminną nr 020701C (§ 1). Mocą wskazanej uchwały straciła jednocześnie moc obowiązującą uchwała nr XVI/116/86 Rady Narodowej Miasta i Gminy Więcbork z dnia 20 grudnia 1986 r. w części dotyczącej nadania nazwy ulicy "28 Stycznia" (§ 2). Jak wynika z uzasadnienia ww. uchwały Rady z 2017 r., w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu organ gminy zmienił uprzednią nazwę odnoszącą się do dnia 28 stycznia 1945 r., czyli faktu zajęcia miasta przez jednostki Armii Czerwonej w ten sposób, że nadana ulicy nazwa "28 stycznia" upamiętniać będzie wydarzenie historyczne, które miało miejsce 28 stycznia 1573 r., czyli przyjęcia przez sejm tak zwanej Konfederacji warszawskiej. Uchwała ta gwarantowała wolność wyznania i tolerancję religijną w Polsce, zapewniała pełne uprawnienia w życiu publicznym i prywatnym wszystkim ludziom wolnym – niezależnie od wyznania. Był to pierwszy w europie akt szerokiej tolerancji, który w praktyce wykluczył wojny i konflikty o podłożu religijnym na całym obszarze wchodzącym w skład Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wskazano w uzasadnieniu, w uznaniu doniosłości dla rozwoju cywilizacji europejskiej tekst Konfederacji Warszawskiej został w 2003 r. wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata, a mieszkańcy ulicy "28 stycznia" wystąpili z prośbą o przyjęcie takiego uzasadnienia do uchwały.
Powyższa okoliczność bezsprzecznie świadczy o tym, że Gmina wykonała obowiązek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy. Uzasadnienie uchwały natomiast wskazuje na genezę nazwy, jaką jest upamiętnienie daty dziennej wydarzenia historycznego, jakim jest przyjęcie przez sejm 28 stycznia 1573 r. tzw. Konfederacji warszawskiej. Biorąc pod uwagę okoliczność podjęcia przez Gminę uchwały w dniu 30 sierpnia 2017 r. Wojewoda nie był uprawniony do wydania zarządzenia zastępczego na podstawie art. 6 ust. 2 ww. ustawy. Z przepisu tego nie wynika bowiem dla organu nadzoru uprawnienie do ingerowania w nazwy ulic poprzez wydanie zarządzenia zastępczego w sytuacji innej, niż zaniechanie przez Gminę wykonania obowiązku wprost wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu.
Dodatkowo Sąd podkreślił, że ww. uchwała Rady Miejskiej w Więcborku weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Sąd z urzędu ustalił, że uchwała ta została ogłoszona w wojewódzkim dzienniku urzędowym w dniu 7 września 2017 r. pod poz. 3426. Oznacza to, iż ów akt prawa miejscowego wszedł w życie w dniu 22 września 2017 r., i z tym dniem stanowi powszechnie obowiązujące na terenie gminy Więcbork przepisy prawa. Tym samym zgodnie z § 2 tej uchwały utraciła moc uchwała nr XVI/116/86 Rady Narodowej Miasta i Gminy w Więcborku z dnia 20 grudnia 1986 r. w części dotyczącej nadania nazwy ulicy "28 stycznia". Ponadto znajdująca się w aktach sprawy opinia IPN z dnia 3 listopada 2017 r. zawiera sformułowanie, że nazwa ulicy "28 Stycznia (1945)" jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej. Na tej opinii oparł swoje rozstrzygnięcie Wojewoda.
Wojewoda pominął powyższe okoliczności i skutki prawne, motywując wydanie zarządzenia zastępczego pomimo wydania przez Gminę stosownej uchwały działaniem pozornym, mającym za cel obejście prawa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Wojewoda Kujawsko-Pomorski, wnosząc o odrzucenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku WSA Bydgoszczy w całości i rozpoznanie skargi, lub ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy; oraz rozpoznanie sprawy bez przeprowadzania rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że Wojewoda wydając zaskarżone zarządzenie zastępcze naruszył art. 6 ust. 2 ustawy dekomunizacyjnej.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy przez przyjęcie, że art. 6c ustawy dekomunizacyjnej nie stanowi podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności skargi i w związku z tym nie stanowi podstawy do jej odrzucenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina Więcbork, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Wykładnia art. 6c ustawy dekomunizacyjnej w okolicznościach niniejszej sprawy nie może prowadzić do stwierdzenia niedopuszczalności skargi Gminy Więcbork na zaskarżone zarządzenie zastępcze. Norma prawna zawarta w tym przepisie wyraża zasadę, zgodnie z którą nie przysługuje gminie skarga do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze wojewody, ale w sytuacji gdy nie doszło w stosownym terminie do zmiany nazwy ulicy. Przepis ten stanowi bowiem, że "skarga do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2, przysługuje jednostce samorządu terytorialnego albo związkowi, o którym mowa w art. 4, jedynie w przypadku, gdy brak możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1, wynikał z przyczyn niezależnych od tej jednostki albo związku". Dyspozycja tego przepisu nie odpowiada zatem stanowi faktycznemu z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W ogólności z ustawy dekomunizacyjnej wynika, że kwestię niedopuszczalności skargi do sądu administracyjnego powiązano z brakiem zmiany przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego, w stosownym terminie, zmiany nazwy ulicy. Jednak Wojewoda, wydając zaskarżone zarządzenie zastępcze, pominął fakt, że Rada Gminy Więcbork podjęła uchwałę o zmianie nazwy ulicy. Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki oraz ustawy o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2495), mocą której dodano do ustawy dekomunizacyjnej art. 6c, "należy bowiem pamiętać o tym, że zarządzenie zastępcze wojewody jest trybem wyjątkowym, stosowanym jedynie w sytuacji, kiedy organy samorządu terytorialnego nie wykonały ciążącego na nich z mocy ustawy obowiązku". A zatem treść art. 6c należy odczytywać nie tylko literalnie, ale także funkcjonalnie i systemowo, a więc w odniesieniu do innych przepisów ustawy, także jej celów i funkcji jaką ma spełniać.
Z powyższych wywodów wynika, że w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na fakt, że Rada Gminy Więcbork podjęła uchwałę o zmianie nazwy ulicy, art. 6c ustawy dekomunizacyjnej nie znajduje zastosowania. Dlatego Sąd I instancji niewadliwie stwierdził, że "w okolicznościach przedmiotowej sprawy, na podstawie analizy zgromadzonego materiału dowodowego, zgodzić należy się nadto ze skarżącą Gminą, że wykonała ona obowiązek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej, zatem norma art. 6c nie mogłaby mieć zastosowania".
Ponadto należy wskazać na dotychczasowy dorobek orzeczniczy Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowany na tle art. 6c ustawy dekomunizacyjnej. W dotychczasowym orzecznictwie wypowiedziano pogląd, zgodnie z którym wykładnia art. 6c ustawy dekomunizacyjnej nie może prowadzić do tego, że chociażby jeden z wymienionych elementów będących składową istoty sporu pomiędzy jednostką samorządu terytorialnego, a organem nadzoru nie mógł być przez jednostkę samorządu terytorialnego poddany pod osąd sądu (por. wyroki NSA z 7 grudnia 2018 r.: II OSK 2643/18, II OSK 2415/18, II OSK 2882/18). Stanowisko to wyprowadzono z konstytucyjnej zasady wynikającej z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP. Sformułowanie "przyczyny niezależne od jednostki samorządu terytorialnego" musi być wykładane w ten sposób, że chodzi także o subiektywne przekonanie jednostki samorządu terytorialnego, ściślej jej organów, gdyż jak wynika z art. 169 ust. 1 Konstytucji RP, jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych, że nazwa ulicy nie upamiętnia osób, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propaguje taki ustrój w inny sposób. Jedynie taka wykładnia zapewnia konstytucyjnie zagwarantowaną (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP) sądową ochronę samodzielności jednostki samorządu terytorialnego (por. wyrok NSA z 7 dnia 2018 r., II OSK 2880/18). Odnośnie zaś kwestii intertemporalności na tle art. 4 ww. ustawy nowelizującej, wypracowano pogląd, zgodnie z którym za "sprawę zakończoną" należy uznać sprawę, w której zostało wydane rozstrzygnięcie nadzorcze, które jest wynikiem postępowania przed organem nadzoru. Wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego kończy postępowanie przed organem nadzoru, zaś wniesienie skargi do sądu administracyjnego otwiera kolejny etap postępowania, tj. postępowania sądowego, w którym zastosowanie mają przepisy p.p.s.a. Przy interpretacji przepisu przejściowego art. 4 ww. ustawy nowelizującej w związku z art. 6c ustawy dekomunizacyjnej, wymagane jest także uwzględnienie fundamentalnej zasady niedziałania prawa wstecz, zapewnionej w ramach konstytucyjnej zasady państwa prawnego, chronionej zgodnie z art. 2 Konstytucji RP. Zakazu działania prawa wstecz nie naruszałaby jedynie taka interpretacja art. 4 ustawy nowelizującej, zgodnie z którą pod pojęciem zakończenia postępowania należałoby rozumieć wydanie zarządzenia zastępczego przez wojewodę, a nie rozstrzygnięcie sprawy przez sąd. Stąd też w ocenie NSA, nowelizacja ustawy dekomunizacyjnej i zawarty w art. 6c przepis regulujący dopuszczalność wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze dotyczy spraw niezakończonych, a więc tych, w których postępowanie nadzorcze zostało wszczęte, ale przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie zostało wydane zarządzenie zastępcze (por. postanowienia NSA: z 13 czerwca 2018 r., II OZ 579/18; z 29 maja 2018 r., II OZ 525/18).
Odnosząc powyższe reguły do okoliczności przedmiotowej sprawy należy wskazać, że, po pierwsze, Gmina Więcbork mogła mieć subiektywne przekonanie, że nazwa ulicy nie narusza ustawy skoro Rada Gminy w dniu 30 sierpnia 2017 r. podjęła uchwałę o zmianie nazwy ulicy "28 Stycznia". Po drugie, zarządzenie zastępcze Wojewody zostało wydane 21 grudnia 2017 r., a więc przed wejściem w życie przepisów ww. ustawy nowelizującej. Po trzecie, Sąd I instancji nie tyle zbadał zgodność przepisów ustawy nowelizującej z Konstytucją, ile dokonał prokonstytucyjnej wykładni tych przepisów.
W świetle powyższych uwag należy wskazać, że Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że skarga Gminy Więcbork na zaskarżone zarządzenie zastępcze podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 6c ustawy dekomunizacyjnej nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd I instancji "w niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy nowelizujące wprowadzone ustawą z dnia 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych (...) (Dz. U. poz. 2495), która weszła w życie 7 stycznia 2018 r. Nie może mieć ona zatem zastosowania bo podlegająca kontroli sądowej sprawa została zakończona wydaniem zarządzenia zastępczego 21 grudnia 2017 r. Bez wpływu na powyższe pozostaje okoliczność, iż skarga na przedmiotowe zarządzenie zastępcze została wniesiona już po wejściu w życie ustawy nowelizującej".
Nie zawiera także usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 6 ust. 2 ustawy dekomunizacyjnej. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że ww. uchwałą Rada Miejska w Więcborku dokonała zmiany nazwy ulicy "28 stycznia". Przede wszystkim należy wskazać, że podjęcie ww. uchwały oznacza, że niewątpliwie dokonano prawnej zmiany nazwy ulicy (przeprowadzono prawnie określoną procedurę). Ponadto podjęcie tej uchwały wiązało się ze zmianą symboliki nazwy ulicy, która w żaden sposób nie jest już związana z propagowaniem komunizmu lub innego systemu totalitarnego. Zmianę nazwy ulicy powiązano bowiem z Konfederacją warszawską, który to akt miał miejsce 28 stycznia 1573 r. Wynika to z uzasadnienia ww. uchwały. Strona skarżąca kasacyjnie powinna mieć na względzie, że dokonując wykładni art. 6 ust. 1 i 2 ustawy dekomunizacyjnej w odniesieniu do pojęcia "zmiany" nie wystarczy li tylko uwzględnienia literalnego brzmienia tego pojęcia, lecz uwzględnienia wymaga również treść art. 1 ust. 1 ww. ustawy, który nie pozwala na przyjęcie w okolicznościach konkretnej sprawy, że z semantyki (samego brzmienia) danej nazwy ulicy ma wynikać propagowanie komunizmu. W niniejszej sprawie należy bowiem uwzględnić, że ww. uchwałą zmieniono nazwę ulicy na "28 stycznia", która odnosiła się do 1573 r., a więc do daty, której w żaden sposób nie można powiązać z dniem wkroczenia wojsk Armii Czerwonej do Więcborka. Ponadto posłużenie się w ww. uchwale nazwą ulicy "28 stycznia" nie można z automatu przypisać waloru symbolizującego komunizm. Taka bowiem nazwa ulicy nie odpowiada pojęciu "daty", ponieważ składa się z dnia i miesiąca bez wskazania roku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym w takiej sytuacji nie można jednoznacznie stwierdzić, że taka nazwa ulicy (składająca się z dnia i miesiąca) wskazuje na datę symbolizującą komunizm (por. wyroki NSA: z 14 lutego 2018 r., II OSK 254/18; z 6 czerwca 2018 r., II OSK 786/18). Ponadto w niniejszej sprawie w żaden sposób nie wykazano, aby nazwa "28 stycznia" propagowała lub symbolizowała komunizm. Opinia Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 3 listopada 2017 r., sporządzona dla potrzeb dowodowych w niniejszej sprawie, jak i zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody odnoszą się wyłącznie do daty "28 stycznia 1945 r.". Wynika z powyższego, że Wojewoda w okolicznościach tej sprawy skupił się wyłącznie na ocenie historycznej wydarzenia jakie miało miejsce 28 stycznia 1945 r. w Więcborku, natomiast pominął, że Rada podjęła uchwałę, która intencyjnie "28 stycznia" powiązała z 1573 rokiem i wydarzeniem jakim było podpisanie Konfederacji warszawskiej. A zatem zmieniona nazwa ulicy "28 stycznia" nie dotyczy upamiętnienia dnia wkroczenia wojsk Armii Czerwonej do Więcborka i nie można przypisać jej waloru mającemu symbolizować komunizm. Ponadto w sprawie nie uzyskano jednoznacznego dowodu, który nazwę "28 stycznia" wiązałby tylko z dniem wkroczenia wojsk Armii Czerwonej do Więcborka w odbiorze społecznym. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że zarówno opinia IPN, jak ocena Wojewody zawarta w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym dotyczyły "28 stycznia 1945 r.". Ponadto, co symptomatyczne, w niniejszej sprawie Wojewoda pominął nie tylko fakt wydania przez Radę uchwały o zmianie nazwy ulicy, ale także pominął, że przed wydaniem tej uchwały Burmistrz Więcborka uzyskał opinię Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 30 maja 2017 r., w której wskazano, że podjęta nowa uchwała "o nadaniu nazwy ulicy zawierającej dotychczasową datę dzienną z kalendarza (odnoszącą się do innego roku), z uzasadnieniem, w którym zostaną wskazane inne wydarzenia (np. z innej epoki) niż te, które dotychczas były formą gloryfikacji systemów totalitarnych, nazwa ta będzie podlegała zmianie w oparciu o rzeczoną ustawę. Jednak konieczna jest w takiej sytuacji nowa uchwała z nowym uzasadnieniem, opartym o fakty". W tych warunkach w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że "sama data 28 stycznia nie kojarzy się z okresem komunizmu, jest tylko dzienną datą (powtarzającą się corocznie), która dopiero w połączeniu z rokiem symbolizuje konkretne wydarzenie, które ulega upamiętnieniu w nazwie ulicy". Poza przedstawionym powyżej wywodem, usprawiedliwienia takiej oceny Sądu I instancji należy też upatrywać w upływie czasu jaki ma miejsce od 1945 r. (aktualnie 74 lata). Na przestrzeni bowiem minionych lat, a także we wcześniejszych epokach mogło wydarzyć się szereg istotnych wydarzeń, które zasługują na wyróżnienie; a mających miejsce 28 stycznia. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 6 ust. 2 ustawy dekomunizacyjnej nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło