I SA/Kr 716/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi Burmistrza L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2018 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie , II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych). Burmistrz L. jako wierzyciel pismem z dnia 12.03.2018r. nr [...] zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. jako organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie wysokości opłaty komorniczej pobranej za okres od 01.0L2018r. do 28.02.2018r. na postawie art. 17§ 1, art. 18 i art. 66 § 3 w związku z art.66 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz.1201 z późn.zm.), zwanej w dalszej części u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. w postanowieniu z dnia 16.04.2018r. obciążył wierzyciela opłatą komorniczą za okres od 01.01.2018r. do 28.02.2018r. w kwocie [...]zł. Organ egzekucyjny przedstawił w postanowieniu zestawienie w postaci szczegółowego wyliczenia powyższej opłaty. W postanowieniu zawarto pouczenie o przysługującym na nie zażaleniu do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. Na powyższe postanowienie Burmistrz L. wniósł w dniu 23 kwietnia 2018r. zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. Organ II instancji w postanowieniu z dnia 22 maja 2018 r. znak: [...] nr [...], stwierdził niedopuszczalność zażalenia na rozstrzygnięcie w przedmiocie opłaty komorniczej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołał się na art. 17 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Natomiast zgodnie z art.66 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie orzeka o opłacie komorniczej w formie postanowienia, aczkolwiek w trakcie prowadzonego postępowania organ może wydać postanowienie, na które nie przysługuje jednak zażalenie. Postanowienie to nie zawierało pouczenia o środkach zaskarżenia. Następnie pismem z dnia 8 czerwca 2018 r. Burmistrz L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie na ww. rozstrzygnięcie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. : - art. 17 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz.1201 z późn.zm.), zwanej w dalszej części skargi u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, że postanowienie określające wierzycielowi wysokość opłaty komorniczej jest jednym z postanowień, na które nie przysługuje zażalenie, - art.64c § 11 i § 12 w związku z art.66 § 6 u.p.e.a., poprzez brak odpowiedniego zastosowania 64c § 11 i § 12 u.p.e.a., wbrew unormowaniu zawartemu w art.66 § 6 tej ustawy, co skutkowało stwierdzeniem niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie opłaty komorniczej, - art.124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz.1257 z późn.zm.), poprzez niezamieszczenie w postanowieniu pouczenia czy i w jakim trybie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz Burmistrza zwrotu kosztów postepowania. W uzasadnieniu Skarżący podniósł , że w przypadku obciążenia wierzyciela opłatą komorniczą uprawnione jest takie "odpowiednie" stosowanie przepisu art. 64c § 12 zdanie trzecie u.p.e.a., zgodnie z którym na postanowienie w sprawie rozliczenia kosztów przysługuje zażalenie organom, których dotyczy to rozliczenie. Będzie to oznaczać jego stosowanie "wprost" do unormowania określonego w art. 66 § 6 u.p.e.a. dotyczącego opłaty komorniczej. W konsekwencji również w przedmiocie określenia wierzycielowi opłaty komorniczej organ egzekucyjny wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej – "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od przedstawienia charakteru prawnego opłaty komorniczej w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 1 pkt 6 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o opłacie komorniczej - rozumie się przez to opłatę wynoszącą 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. W myśl art. 66 § 1u.p.e.a., wierzyciel ponosi wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu. Wydatki, o których mowa w § 1, organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot (art. 66 § 2 u.p.e.a.). Stosownie do art. 66 § 3 u.p.e.a., wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany, z zastrzeżeniem § 4, do uiszczenia opłaty komorniczej. W art. 66 § 4 u.p.e.a. ustawodawca określił, w jakich sytuacjach odstępuje się od poboru opłaty komorniczej. Nie pobiera się zatem opłaty komorniczej od: 1)kwot wpłaconych po wystąpieniu wierzyciela z żądaniem zawieszenia albo umorzenia postępowania egzekucyjnego; 2)należności ściągniętych przez organ egzekucyjny będący jednocześnie ich wierzycielem; 3)należności dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez urząd skarbowy lub naczelnika urzędu skarbowego; 4)należności dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ wykonujący, chyba że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodowało obce państwo. Co istotne, opłata komornicza przypada na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona (art. 66 § 5 u.p.e.a.). Jak wynika z przytoczonych przepisów, art. 66 § 1-5 u.p.e.a. reguluje szczególnego rodzaju koszty ponoszone przez wierzyciela w związku z postępowaniem egzekucyjnym. Ustawodawca uzależnił powstanie po stronie wierzyciela obowiązku uiszczenia opłaty komorniczej od kwot efektywnie ściągniętych egzekucyjnie czy wpłaconych przez dłużnika na rzecz wierzyciela w wyniku zastosowanych przez organ egzekucyjny środków. Opłata komornicza należna jest organowi egzekucyjnemu prowadzącemu egzekucję należności pieniężnych, niezależnie od opłat za czynności i stosowane środki egzekucyjne i stanowi dodatkowe wynagrodzenie - premię za skuteczne dokonanie czynności egzekucyjnych dla organu egzekucyjnego, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona. (por. wyrok NSA O/Z W Szczecinie z 22 marca 2000 r., sygn. akt SA/Sz 114/99, niepubl.; "Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz" R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005, str. 196; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 listopada 2010 r., I SA/Sz 644/10, wyroki WSA w Lublinie: z dnia 4 lutego 2009 r. I SA/Lu 594/08 oraz z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 234/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 1636/05). Odpowiednie stosowanie do opłaty komorniczej art. 66 § 2 u.p.e.a. oznacza, że opłatę tę organ pokrywa z wyegzekwowanych kwot, a przypada ona na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona. Oznacza to, że w przypadku gdy należność ściągnęło kilka organów egzekucyjnych (art. 66 § 6 u.p.e.a.), to należność z tytułu opłaty komorniczej przypada im proporcjonalnie do wyegzekwowanych przez nie kwot w całym postępowaniu egzekucyjnym. Istotne jest też to, że opłaty komorniczej nie można utożsamiać z opłatami za czynności egzekucyjne, będącymi częścią kosztów egzekucyjnych w rozumieniu art. 64c § 1 u.p.e.a. W niniejszej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prawidłowo uznał, iż ustalenie wysokości opłaty komorniczej, o której mowa w art. 66 § 3 w związku z art. 1a pkt 6 u.p.e.a., stanowi rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej postępowania egzekucyjnego, załatwianej w formie postanowienia - zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. Równocześnie - zgodnie z art. 66 § 6 u.p.e.a. do opłaty komorniczej stosuje się odpowiednio art. 64c § 11 i 12 u.p.e.a, dotyczące rozliczeń kosztów egzekucyjnych między organami egzekucyjnymi, także w zakresie uprawnienia do złożenia zażalenia na postanowienie w tym przedmiocie (art. 64c § 12 zd. 3). Odesłanie do odpowiedniego stosowania wskazanego przepisu oznacza, że na postanowienie w przedmiocie ustalenia opłaty komorniczej zażalenie przysługuje wierzycielowi, bowiem przepis ten stosuje się odpowiednio do wszystkich rozstrzygnięć odnoszących się "do opłaty komorniczej", a nie tylko do rozliczenia opłaty między organami egzekucyjnymi w sytuacji określonej w art. 66 § 5 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 listopada 2010 r. I SA/Sz 644/10, wyroki NSA: z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1493/10 oraz z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2133/10). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 24 kwietnia 2012 sygn. akt II FSK 2133/10 uznając , że pomimo braku w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozytywnego przepisu, nakazującego organowi egzekucyjnemu ustalanie wysokości opłaty komorniczej w formie postanowienia, podstaw takich należy doszukiwać się w art. 66 u.p.e.a., oraz w odpowiednim stosowaniu art. 64c § 7 lub art. 64c § 12 u.p.e.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r., II FSK 1228/09 oraz nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 listopada 2010 r., I SA/Sz 644/10 wraz z powołanym w nim orzecznictwem). Podzielając ten kierunek rozumowania Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że chociaż opłata komornicza ma charakter swoisty i nie może być utożsamiana z kosztami egzekucyjnymi, zdefiniowanymi w art. 64c § 1 u.p.e.a. i tym samym nie może odnosić się do niej art. 64c § 7 u.p.e.a., niemniej stanowi ona obciążenie, którego zasadność musi podlegać weryfikacji w toku postępowania. Zajmując stanowisko o powinności wierzyciela w zakresie uiszczenia opłaty komorniczej na podstawie art. 66 § 3 u.p.e.a., a także orzekając o braku takiej powinności na podstawie art. 66 § 4 u.p.e.a., względnie stwierdzając uchylanie się wierzyciela od jej spełnienia na podstawie art. 66 § 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny władczo rozstrzyga sprawę, dotykając interesów majątkowych wierzyciela w sposób mogący spowodować spór. Przyjęcie więc stanowiska odmiennego zaprezentowanego także w zaskarżonym orzeczeniu, że w tej sytuacji organ egzekucyjny, pomimo zgłoszenia przez wierzyciela stosownego żądania, nie ma obowiązku wydania postanowienia otwierającego drogę do ewentualnego zaskarżenia przyjętego rozstrzygnięcia, nie zasługiwało na aprobatę. Uznając niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w sprawie ustalenia opłaty komorniczej Dyrektor izby Administracji Skarbowej pominął wskazany wyżej aspekt sprawy, z naruszeniem art. 66 § 3 i § 7 u.p.e.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 134 k.p.a. Aprobata zastosowania w sprawie tego ostatniego przepisu miała istotny wpływ na wynik sprawy, wykluczając możliwość polemiki z organem egzekucyjnym w kwestii zasadności obciążenia wierzyciela opłatą komorniczą. Zgodzić się również należy ze skarżącym, że naruszony został przez organ I instancji art. 9 i art. 107 kpa w zakresie braku pouczenia o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego , niemniej jednak zdaniem Sądu nie było to naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem pomimo braku takiego pouczenia skarżący z prawa tego skorzystał. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł jak w sentencji