II SA/Kr 848/18
WyrokWSA w Krakowie2018-09-14
Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy schody zewnętrzne i rampa wjazdowa, wybudowane na działce stanowiącej pas drogowy i nieposiadające pozwolenia na budowę, podlegają nakazowi rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, mimo braku połączenia konstrukcyjnego z budynkiem na sąsiedniej działce?Ratio decidendi
Sąd uznał, że schody zewnętrzne i rampa wjazdowa, mimo braku połączenia konstrukcyjnego z budynkiem na sąsiedniej działce, stanowią urządzenie budowlane zapewniające możliwość użytkowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem, a tym samym są częścią obiektu budowlanego. Ponieważ zostały wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę i są niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a inwestorzy nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (działka należy do gminy), zasadne jest orzeczenie nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Nakaz rozbiórki może być skierowany zarówno do inwestora, jak i właściciela nieruchomości (gminy).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki schodów zewnętrznych i rampy wjazdowej, wybudowanych na działce nr ewid. [...] w Z., stanowiącej własność Gminy Miasto Z., które służyły jako dojście do budynku mieszkalno-usługowego na sąsiedniej działce nr ewid. [...]. Schody i rampa zostały wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę i były niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Inwestorzy (skarżący) nie posiadali prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organy nadzoru budowlanego wydały decyzję nakazującą rozbiórkę, którą utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych Prawa budowlanego oraz ustawy o drogach publicznych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2018 r. sprawy ze skargi K. W., P. W. i G. M. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia 22 listopada 2017 r. znak: [...] wydaną na podstawie 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332, ze zm.) nakazał inwestorom: G. M., K. W. i P. W. oraz właścicielowi działki ewid. nr [...] obr. [...] w Z.: Gminie Miasto Z. rozbiórkę schodów zewnętrznych oraz rampy wjazdowej położonej na działce ewid. nr [...] obr. [...] w Z. przy ul. [...] - służących jako dojście do budynku mieszkalno-usługowego zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] obr. [...] w miejscowości Z. - wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Podał, że dniu 8 lutego 2011 r. pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. przeprowadzili z urzędu kontrolę w sprawie legalności budowy schodów zewnętrznych oraz rampy wjazdowej położonej na działce ewid. nr [...] obr. [...] w Z. przy budynku oznaczonym numerem porządkowym nr [...] przy ul. [...], w wyniku której ustalono, że od strony zachodniej budynku położonego w Z. przy ul. [...] znajdują się schody zewnętrzne wraz z pochylnią prowadzące do budynku, w którym mieści się [...] i [...] i [...] zostały zlokalizowane w całości na chodniku ul. [...], uniemożliwiając ciąg komunikacyjny na chodnik.
W trakcie kolejnej kontroli przeprowadzonej w dniu 11 kwietnia 2011 r. ustalono, że inwestorami budynku są G. M. oraz [...] i P. W., a wykonane roboty budowlane zostały zrealizowane na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 24 marca 2010, znak: [...], udzielającej pozwolenia na nadbudowę, rozbudowę oraz przebudowę budynku mieszkalno-usługowego po częściowym rozebraniu istniejących obiektów na działce nr ewid.[...] obręb [...] w Z.. Po wykonaniu budynku okazało się, że poziom podłogi parteru budynku znajduje się na wysokości od 0,90 do 0,00 m nad istniejącym terenem -poziom bruku ulicy [...]. Z projektu budowlanego wynikało, że wejście do budynku odbywać się będzie bezpośrednio z ulicy bez potrzeby budowy w pasie drogowym ul. [...] schodów i ramp.
W związku z powyższym postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2011 r., zobowiązano inwestorów do przedłożenia ekspertyzy technicznej wykonanych schodów. Po przedłożeniu przez zobowiązanych żądanej ekspertyzy PINB postanowieniem z dnia 9 listopada 2011 r., znak: [...] wezwał inwestorów do jej uzupełnienia.
Następnie PINB w dniu 14 czerwca 2012 r. wydał decyzję znak: [...] którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 nakazał inwestorom rozbiórkę schodów zewnętrznych oraz rampy wjazdowej.
W wyniku odwołania od ww. decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w K. decyzją z dnia 29 stycznia 2013 r., znak: [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W dniu 21 maja 2015 r., pracownicy PINB przeprowadzili kolejną kontrolę na przedmiotowej nieruchomości, w wyniku której ustalono, że budynek powstał na podstawie opisanej wyżej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 24 marca 2010 r. wydanej przez Starostę T. . Decyzją nr [...] z dnia 19.05.2010 r., znak: [...], Starosta [...] zmienił ww. decyzję w zakresie inwestora; inwestorami przedmiotowej inwestycji są: G. M., K. W., P. W.. Właścicielami działki [...] są inwestorzy, natomiast działki ewid. nr [...] jest Gmina Miasto Z.. Wg oświadczenia G. M. roboty budowlane rozpoczęto pod koniec kwietnia 2010 r. natomiast zakończono 5 listopada 2013 r. Wszystkie roboty budowlane zostały zakończone. Fundamenty żelbetowe wykonane są na palach żelbetowych i płycie fundamentowej. Kondygnacje nadziemne o konstrukcji żelbetowej słupowo-ryglowej, dach o konstrukcji drewnianej, częściowo dwuspadowy a częściowo stropodach płaski. Dach pokryty blachodachówką gontopodobną oraz blachą płaską na felc. Budynek ma cztery kondygnacje pod usługi handlowe i jedną mieszkalną. Budynek został wykonany w technologii nierozprzestrzeniania ognia.
W trakcie kontroli stwierdzono również, że inwestor wykonał istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego polegające na: zmianie charakterystycznych parametrów budynku, tj. zmianie powierzchni zabudowy poprzez wykonanie w kondygnacji piwnic, wykonaniu schodów zewnętrznych prowadzących do głównego wejścia (poza obrysem budynku i terenem inwestycji objętym ww. pozwoleniem na budowę - działka ewid. nr [...] obr [...]), wykonaniu biegów schodów z parteru do piwnic oraz szybu windowego w przestrzeni osi 5-8, E-G, wykonaniu pomieszczenia technicznego w narożu budynku wraz z przyłączem ciepłowniczym geotermalnym, rozbieżności między projektowanym wykonanym układem konstrukcyjnym, wykonaniu ścianek działowych na potrzeby najemcy lokalu. Kwestia użytkowania budynku została rozpatrzona przez PINB w Z. w osobnym postępowaniu.
Następnie decyzją nr [...] z dnia 28 września 2015 r., znak: [...], PINB w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane nałożył na inwestorów: G. M., K. W. i P. W. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zmiennego dla nadbudowy, rozbudowy oraz przebudowy budynku mieszkalno-usługowego po częściowym rozebraniu istniejących obiektów, wykonanej na działce ewid. nr [...], obręb [...] w Z.. MWINB decyzją nr [...] z dnia 15 czerwca 2016 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu i w pozostałej części utrzymał w mocy.
WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr [...] uchylił decyzję MWINB w K. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W wyroku tym stwierdzono, m. in., że sprawa legalności, budowy, przebudowy czy ewentualnej rozbiórki schodów jest sprawą całkowicie odrębną od sprawy oceny legalności inwestycji na działce ewid. nr [...], czy też sprawy wydania pozwolenia na użytkowanie. Nakazano przeprowadzić postępowanie odrębnie co do wykonania schodów zewnętrznych oraz pochylni (rampy wjazdowej) na działce nr ewid. [...] obr. [...] stanowiącej własność Gminy Miasto Z. i odrębnie wykonania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Z uwagi na powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. ponownie prowadząc postępowanie administracyjne poinformował strony postępowania o rozdzieleniu postępowania na dwa odrębne, pierwsze dotyczące nadbudowy, rozbudowy oraz przebudowy budynku mieszkalno - usługowego zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] obr [...] w Z., drugie w sprawie budowy schodów zewnętrznych oraz rampy wjazdowej na działce ewid. nr [...] służących jako dojście do budynku mieszkalno - usługowego zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] obr [...] w Z..
Następnie w dniu 2 listopada 2017 r., po raz kolejny pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne dotyczące budowy schodów zewnętrznych oraz rampy wjazdowej na działce ewid. nr [...] - służących jako dojście do budynku na działce ewid. nr [...] obr. [...] w Z., podczas których ustalono, że stan przedmiotowej inwestycji nie uległ zmianie od daty poprzedniej kontroli przeprowadzonej przez pracowników PINB w dniu 21 maja 2015 r. Przedmiotowe schody zostały wykonane w technologii szkieletowo - drewnianej, posadowione są bezpośrednio na brukowej utwardzonej nawierzchni ulicy [...] w Z. i stanowią główne wejście (dostęp) do budynku mieszkalno - usługowego położonego na działce ewid. nr [...] obr. [...] Z.. Obiekt powstał w 2010 r., przy czym inwestorzy nie legitymują się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie posiadają również zgody zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego.
Organ wyjaśnił, że zakwalifikował przedmiotową inwestycję jako obiekt budowlany tymczasowy, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Obiekt wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przesłanka tymczasowości obiektu, zawarta w art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane upłynęła (od wybudowania przedmiotowego obiektu minęło ponad 180 dni), a na zasadzie wyjątku inwestycja ta nie została zwolniona z obowiązku dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Ponadto w art. 29 i 30 ustawy Prawo budowlane nie zawarto robót budowlanych związanych z budową schodów i rampy (pochylni) jako zwolnionych z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. stwierdził, że na przedmiotowe roboty budowlane inwestor winiec legitymować się pozwoleniem na budowę i zasadne jest wdrożenie trybu określonego w art. 48 ustawy.
PINB ustalił, że na terenie objętym inwestycją obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowa inwestycja znajduje się w terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] zgodnie z zapisami uchwały nr Vll/90/2011 Rady Miasta Zakopane z dnia 31 marca 2011 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru urbanistycznego nazwanego: "Śródmieście Zachód". Z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że ulica [...] została zaliczona do strategicznej przestrzeni publicznej. W obszarze [...] dopuszczono jedynie lokalizację obiektów budowlanych infrastruktury technicznej (w liniach rozgraniczających dróg, na warunkach stosownego zarządcy drogi). W ocenie organu I instancji przedmiotowa inwestycja nie może być zakwalifikowana jako obiekt infrastruktury technicznej. Działka ewid. nr [...] obr. [...] w Z. stanowi część ulicy [...], która jest drogą gminną publiczną, a lokalizacja w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego wymaga uzgodnienia lokalizacji na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. W aktach sprawy znajduje się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. S. z dnia 12 września
2016 r., którą uchylono decyzję Burmistrza Miasta N. T. z dnia 2 maja
2013 r., znak: [...] o wyrażeniu zgody na wejście w teren pasa drogowego drogi publicznej gminnej ul. [...] w Z. działka ewid. nr [...] w celu wykonania schodów oraz wjazdu dla osób niepełnosprawnych do budynku mieszkalno - usługowego, położonego na działce ewid. nr [...] obr. [...] w Z. oraz odmówiono wydania K. W. i P. W. zezwolenia na umieszczenie (lokalizację) w pasie drogowym ulicy [...] w Z., na działce ewidencyjnej nr [...], schodów zewnętrznych oraz pochylni (wjazdu dla niepełnosprawnych), prowadzących do budynku mieszkalno - usługowego, położonego przy ul. [...] na działce ewidencyjnej nr [...] obr. [...] w Z..
Odwołując się do orzecznictwa organ podał, że nałożenie na sprawcę samowoli budowlanej obowiązku wykonania określonych czynności wiąże się z posiadaniem przez niego tytułu prawnego do nieruchomości. W zaistniałej sytuacji nakaz rozbiórki winien zostać skierowany do inwestora i właściciela gruntu.
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli G. M., K. W., P. W., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 kwietnia 2018 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Na wstępie organ odwoławczy powołał się na treść art. 153 p.p.s.a. i wskazał, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone zostały w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr [...].
Organ II instancji podkreślił, że przedmiotem postępowania jest ocena zasadności nałożenia obowiązku rozbiórki; schodów zewnętrznych oraz rampy wjazdowej położonej na działce ewid. nr [...] obr. [...] w Z. przy ul. [...]. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego przedmiotowe schody oraz rampa wykonane zostały w technologii szkieletowej - drewnianej, posadowione na brukowanej utwardzonej nawierzchni ulicy [...] w Z.. Schody te stanowią samodzielną samonośną konstrukcję, nie są powiązane konstrukcyjnie z budynkiem mieszkalno-usługowym znajdującym się na działce ewid. nr [...] obr [...] w Z.. Pełnią jednak wobec budynku rolę służebną umożliwiając wejście przez drzwi znajdujące się ponad 80 cm nad poziomem ulicy. Sąd nie przesądził o charakterze przedmiotu postępowania pozostawiając tą kwestię do ustalenia organom nadzoru budowlanego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji PINB uznał przedmiotowe schody za tymczasowy obiekt budowlany, który istnieje dłużej niż 180 dni. Powołując się na treść art. 3 pkt 5 Ustawy Prawo budowlane organ odwoławczy wskazał, że aby jakiś obiekt uznany został za tymczasowy obiekt budowlany, musi spełniać łącznie dyspozycje dwóch definicji, tj. ma mieć charakter tymczasowy oraz być budynkiem, budowlą lub obiektem małej architektury. Będące przedmiotem postępowania schody winny zostać uznane za budowlę przeznaczoną do przeniesienia w inne miejsce przed upływem jej trwałości technicznej. Schody oraz pochylnia nie są połączone w sposób konstrukcyjny z budynkiem mieszkalno - usługowym na działce nr [...] obr. [...] w Z.. Z uwagi na ich konstrukcję (lekką drewnianą) oraz brak połączenia z gruntem uznać należy, że przeznaczone są do czasowego użytkowania z przeznaczeniem do przeniesienia w inne miejsce przed upływem ich trwałości technicznej. Na uwadze w tym miejscu mieć należy również zapadły w sprawie wyrok WSA w Krakowie, którym stwierdzono, że przedmiotowe wschody wraz z rampą wjazdową winny zostać wyłączone z postępowania prowadzonego w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane do odrębnego postępowania. Organy nadzoru budowlanego związane ww. wyrokiem zobowiązane były do orzeczenia w przedmiocie ww. schodów wraz z rampą wjazdową w odrębnym postępowaniu w oparciu o inną podstawę prawną.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo - administracyjnym obiekty tymczasowe nieusunięte po upływie 180 dni polegają obowiązkowi legalizacji określonemu w art. 48 ustawy Prawo budowlane, jako obiekty niewymienione w art. 29 ustawy Prawo budowlane a tym samym niezwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Dlatego też PINB prawidłowo wydał decyzję na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Organ I instancji nakazał rozbiórkę przedmiotowych schodów oraz rampy wjazdowej z uwagi na zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Śródmieście Zachód, zgodnie z którym działka nr [...] obr [...] w Z. znajduje się w obszarze oznaczonym [...] - teren komunikacji. W myśl zapisów planu miejscowego przeznaczeniem podstawowym jest ciąg pieszo - jezdny o szerokości nie mniejszej niż 14 metrów, przeznaczenie dopuszczalne to zieleń urządzona i obiekty infrastruktury technicznej. Zakazane jest wznoszenie tymczasowych obiektów i realizowanych na zgłoszenie za wyjątkiem obiektów małej architektury takich jak pomniki, ławki, trejaże, pergole, cokoły, rzeźby oraz sezonowych ogródków gastronomicznych.
W ocenie MWINB będące przedmiotem postępowania tymczasowe schody i rampa wjazdowa nie mogą zostać uznane za zgodne z zapisami planu miejscowego. Nie mieszczą się bowiem w kategorii zieleni urządzonej podobnie jak nie są obiektem infrastruktury technicznej. Zdaniem MWINB nie mogą zostać również zaliczone do obiektów dopuszczonych do budowy, nie mogą zostać uznane za obiekt małej architektury taki jak: fontanna trejaż, pergola, czy sezonowy ogródek gastronomiczny. Organ nadzoru budowlanego jest władny do wszczęcia procedury legalizacyjnej, dopiero w przypadku ustalenia, że zrealizowany obiekt jest zgodny z przepisami regulującymi kwestie zagospodarowania przestrzennego oraz z przepisami odrębnymi, w tym przepisami techniczno-budowlanymi.
Odpowiadając na uwagę dotyczącą błędnej kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowanego i w związku z tym wadliwego uznania niezgodności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, MWINB wskazał, że teren [...] przeznaczony jest pod ciąg pieszo - jezdny, a dopuszczona infrastruktura ma być związana z prawidłowym funkcjonowaniem ulicy [...] jak na przykład latarnie uliczne, a nie z prawidłowym funkcjonowaniem okolicznych budynków. Dlatego też nawet jeśli uznać przedmiotowe schody i rampę za infrastrukturę techniczną związaną z funkcjonowaniem budynku mieszkalno-usługowego na działce nr [...] obr [...] w Z., co wykluczone zostało zapadłym w sprawie wyrokiem WSA w Krakowie, to nie można uznać, że są one zgodne z zapisami miejscowego planu, ponieważ nie są one związane z przeznaczeniem podstawowym terenu [...] Ponadto to inwestor zobowiązany jest do wykonania budynku w sposób zgodny z przepisami prawa, tj. w taki sposób by nie naruszać praw osób trzecich jak np. prawa własności poprzez zajęcie sąsiedniej nieruchomości. W realiach niniejszej sprawy schody jak i rampa wjazdowa znajdują się na działce należącej do Gminy Miasto Z. co potwierdza wpis do księgi wieczystej nieruchomości. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi przesłankę do orzeczenia obowiązku rozbiórki, z uwagi na naruszenie prawa własności. Tym samym za bezpodstawne uznać należy zarzuty dotyczące błędnego odstąpienia od procedury legalizacyjnej.
Nie ma wpływu na prawidłowość postępowania także poruszona w odwołaniu kwestia remontu ulicy [...] którego przedmiotem są schody i rampa wjazdowa służące jako dojście do budynku na działce nr [...] obr [...] w Z.. Odnośnie wyroku decyzji PINB z dnia 15 lutego 2012 r. nakazującej Burmistrzowi Miasta Z. przywrócenie ulicy [...] do stanu poprzedniego MWINB wskazał, że zagadnienie to nie mieści się w granicach niniejszego postępowania. Schody i rampa będące przedmiotem postępowania wykonane z płyty OSB jako obiekt tymczasowy są obiektem wniesionym samowolnie, niezgodnie z zapisami planu miejscowego i z tego powodu orzeczona została ich rozbiórka. Okoliczności podniesione przez odwołujących się, jak i inne decyzje administracyjne dotyczące innych obiektów znajdujących się przy ul. [...] czy też roboty związane z samym ciągiem komunikacyjnym nie mają wpływu na legalność schodów oraz rampy będących przedmiotem niniejszego postępowania.
Za nie mające związku ze sprawą organ odwoławczy uznał również uwagi dotyczące istniejących wcześniej w tym miejscu innych murowanych schodów prowadzących do nieistniejącego już budynku. Budynek znajdujący się na działce nr [...] obr [...] w Z. powstał na podstawie decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 24 marca 2010 r. znak: [...], tym samym za nie pozostające w związku ze sprawą uznać należy uwagi dotyczące istniejących w tym miejscu schodów z lat 60 ubiegłego wieku. Nie mogą w związku z powyższym odnieść skutku zarzuty dotyczące naruszenia przez PINB normy wynikającej z art. 38 ustawy o drogach publicznych. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że będący przedmiotem postępowania obiekt tymczasowy nie znajduje się w pasie drogowym, tylko w ciągu drogi na działce należącej do gminy. Charakter w/w działki potwierdzają wpisy zarówno do planu miejscowego jak i księgi wieczystej nr [...], działka ta pełniła funkcję drogi od co najmniej 2004 r. tj. przed wybudowaniem budynku na działce nr [...] obr [...] w Z., jak i przed wykonaniem przedmiotowych schodów i rampy.
Reasumując, organ II instancji wskazał, że będące przedmiotem postępowania schody i rampa wjazdowa znajdują się na działce, którą inwestorzy nie dysponują na cele budowlane, a dodatkowo obiekty te są niezgodne z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też organy nadzoru budowlanego zobowiązane były do orzeczenia obowiązku rozbiórki.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wnieśli K. W., P. W. i G. M..
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 107 § 1 k.p.a. polegające na oparciu decyzji i jej uzasadnienia na dowolnej argumentacji w oderwaniu od materialno-prawnych przepisów prawa i obowiązków organu w tym zakresie, w szczególności na odstąpieniu od zasady, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dowolne ustalenie, że instalacja urządzenia, w tym schodów z płyty OSB, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę;
- art. 31 k.p.a. poprzez jego nieprawidłową interpretację, a w konsekwencji bezpodstawne przyznanie przymiotu strony niniejszego postępowania [...].
- art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne jego zastosowanie przez WINB w K., albowiem przepis ten ma zastosowanie do sytuacji, w których doszło do istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego, a w przedmiotowej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia;
- art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane poprzez jego pominięcie, co skutkowało błędnym uznaniem, że zainstalowanie schodów nie podlegało trybowi przewidzianemu w wyżej wymienionym przepisie, lecz wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, w oparciu o art. 28 Prawa budowlanego;
- art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane poprzez ich pominięcie, co skutkowało brakiem wszczęcia postępowania naprawczego w przedmiotowej sprawie;
- art. 52 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędne zastosowanie i wskazanie w zaskarżonej decyzji Gminy Miasta Z. jako zobowiązanego do wykonania nakazu rozbiórki, pomimo tego, że inwestorem przedmiotowych schodów są skarżący i faktycznie nimi władają;
- art. 38 ustawy o drogach publicznych poprzez jego pominięcie i nie uznanie prawa do zajmowania przez skarżących części pasa drogowego, w której od niepamiętnych czasów znajdowały się schody.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinęli zarzuty podniesione w skardze, powołując się na orzecznictwo sądowe.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Ponadto należy zwrócić uwagę, że sprawa zakończona wydaniem zaskarżonej obecnie decyzji, rozpoznawana była przez organy w ramach związania wynikającego z rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w prawomocnym wyroku z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 963/16, którym uchylono uprzednio wydane w sprawie decyzje w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa. W wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Kontrola legalności przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadza się zatem w głównej mierze do oceny, czy organy podporządkowały się ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku.
Tak więc rzeczą sądu w aktualnie rozpoznawanej sprawie było dokonanie również kontroli, czy organy zastosowały się do oceny prawnej przedstawionej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 963/16.
W uzasadnieniu tego wyroku sąd wskazał, że sprawa legalności, budowy, przebudowy czy ewentualnej rozbiórki schodów jest sprawą całkowicie odrębną od sprawy oceny legalności inwestycji na działce ewid. nr [...], czy też sprawy wydania pozwolenia na użytkowanie. Powyższa konstatacja wynika także z faktu, że kwestia ww. schodów zewnętrznych nie była w ogóle uwzględniona w projekcie zaakceptowanym decyzją o pozwoleniu na budowę. Takie schody nie mogły zresztą być w tym projekcie ujęte, z powodu braku po stronie inwestorów prawa do dysponowania na cele budowlane nieruchomością nr ewid. [...] (drogą), będącą własnością Gminy Miasto Z.. Schody zewnętrzne zostały wykonane na innej działce, nie należącej do inwestorów, stanowiącej odrębny przedmiot własności innego podmiotu i ich budowa winna być kontrolowana w odrębnym postępowaniu, a nie w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym budowy na sąsiedniej działce. Sąd nie znalazł również podstaw do kwestionowania prawidłowo ustalonego przez organ odwoławczy, na podstawie art. 28 i art. 31 § 1 i 2 K.p.a., kręgu stron postępowania administracyjnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd nakazał przeprowadzić postępowanie odrębnie co do wszczętego, a niezakończonego postępowania dotyczącego wykonania schodów zewnętrznych oraz pochylni (rampy wjazdowej) na działce nr ewid. [...] obr. [...] stanowiącej własność Gminy Miasto Z. i doprowadzić do jego zakończenia; odrębnie zaś co do wadliwie rozstrzygniętej sprawy dotyczącej wykonania robót budowlanych w sposób – jak twierdzi organ - istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego, tj. nadbudowy, rozbudowy oraz przebudowy budynku mieszkalno-usługowego po częściowym rozebraniu istniejących obiektów na działce ewid. nr [...], obręb [...] w Z.. Wskazał przy tym, że wykonania schodów zewnętrznych, prowadzących do głównego wejścia (poza obrysem budynku i terenem inwestycji objętym pozwoleniem na budowę) organ nie będzie rozważał jako istotne odstępstwo. Organ oceni je w osobnym postępowaniu, biorąc pod uwagę, że do legalnej realizacji tego typu urządzenia budowlanego, budowli czy też konstrukcji nieregulowanej przepisami prawa budowlanego, konieczne jest legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd wyraził również pogląd, że kwestia istnienia schodów prowadzących do rozebranego budynku przy ul. [...] nie jest w sprawie istotna. Ponadto z akt administracyjnych nie wynika, aby w chwili rozpoczęcia inwestycji w tym miejscu istniały schody.
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że organ zastosował się do zaleceń nałożonych w wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Kr 963/16, przede wszystkim prowadząc odrębne postępowanie odnośnie wykonania schodów zewnętrznych oraz pochylni (rampy wjazdowej).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), który stanowi, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, możliwe jest wszczęcie postępowania legalizacyjnego po przedłożeniu wymienionych w tym przepisie dokumentów. W przypadku niespełnienia tego obowiązku w wyznaczonym terminie, właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu.
W niniejszej sprawie słusznie organy uznały, że inwestycja jest sprzeczna z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego co wyklucza jej legalizację. Zgodnie z zapisami uchwały nr Vll/90/2011 Rady Miasta Zakopane z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieście Zachód działka nr [...] obr. [...] w Z. znajduje się w terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem [...]. W obszarze 1.[...] regulowanym postanowieniami § 11 ust. 19 jako przeznaczenie podstawowe terenu wskazano ciąg pieszo - jezdny o zmiennej szerokości w liniach rozgraniczających jak na rysunku planu, nie mniejszej niż 14 metrów. Jako przeznaczenie dopuszczalne przewidziano zieleń urządzoną oraz obiekty budowlane infrastruktury technicznej. Wprowadzono również obowiązek kształtowania terenów oznaczonych symbolami [...] jako strategicznej przestrzeni publicznej, poprzez uwzględnienie zasad ustalonych w § 4 ust. 7 oraz zakazu lokalizacji obiektów tymczasowych i realizowanych na zgłoszenie, za wyjątkiem lokalizowanych w terenie [...] na zasadach określonych przez zarządcę ciągu komunikacyjnego obiektów małej architektury, takich jak np.: fontanny, pomniki, ławki, trejaże, pergole, cokoły, rzeźby oraz sezonowych ogródków gastronomicznych.
Będące przedmiotem postępowania schody i rampa wjazdowa pozostają w sprzeczności z zapisami planu miejscowego. Nie mieszczą się bowiem w kategorii zieleni urządzonej podobnie jak nie są obiektem infrastruktury technicznej. W myśl definicji zawartej w § 3 ust. 1 pkt 20) m.p.z.p. pod pojęciem infrastruktury technicznej nakazano rozumieć obiekty budowlane infrastruktury technicznej, związane z: a)zaopatrzeniem w energię elektryczną; b)zaopatrzeniem w gaz; c)zaopatrzeniem w wodę; d)odprowadzeniem ścieków sanitarnych i deszczowych; e)zapewnieniem dostępu do usług teleinformatycznych; f)zaopatrzeniem w ciepło; g)oświetleniem ulicznym. W związku z powyższym przedmiotowa inwestycja nie może być zakwalifikowana jako obiekt infrastruktury technicznej. Słusznie wskazał Inspektor Nadzoru Budowlanego, że nie stanowi także obiektu małej architektury których przykładowe wyliczenie zawarte zostało w postanowieniach miejscowego planu. Zachowanie wybudowanych schodów wraz z rampą wjazdową na obszarze oznaczonym symbolem [...] nie może być uzasadnione również brzmieniem § 4 ust. 6 m.p.z.p. (do czego nawiązał pełnomocnik skarżących na rozprawie w dniu 14 września 2018 r.). Zgodnie z tym przepisem obowiązujące zakazy rozbudowy budynków, zawarte w ustaleniach szczegółowych planu, nie dotyczą rozbudowy związanej z dostosowaniem budynku do potrzeb osób niepełnosprawnych, termoizolacji lub uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów dotyczących bezpieczeństwa publicznego oraz przepisów sanitarnych, dotyczących poprawy standardu obiektów związanych z żywieniem zbiorowym np. rozbudową kuchni i jej zaplecza. Na terenie [...] nie przewidziano w ogóle możliwości sytuowania budynków, stąd przepisy związane z ich rozbudową nie mogą mieć zastosowania w sprawie.
Organ nadzoru budowlanego jest władny do wszczęcia procedury legalizacyjnej, dopiero w przypadku ustalenia, że zrealizowany obiekt jest zgodny z przepisami regulującymi kwestie zagospodarowania przestrzennego oraz z przepisami odrębnymi, w tym przepisami techniczno-budowlanymi. Inwestycja pozostaje w sprzeczności z przeznaczeniem terenu przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatem nie było podstaw do wdrożenia postępowania legalizacyjnego.
Powyższej konstatacji nie zmienia fakt, że organy dokonały błędnej kwalifikacji przedmiotu postępowania uznając, że schody i rampa wjazdowa to tymczasowe obiekty budowlane. W przedstawionym stanie faktycznym należało bowiem uznać, że przedmiotowe schody stanowią urządzenie budowlane. W myśl definicji wynikającej z art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane urządzenia budowlane to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Ustawodawca przykładowo wskazał, że takimi urządzeniami są: przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu cieków, przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Związek urządzeń budowlanych z obiektem budowlanym, o jakim mowa w komentowanym przepisie, ma charakter funkcjonalny. Chodzi bowiem o zapewnienie właściwych warunków użytkowania obiektu budowlanego. Urządzenia budowlane stanowią część obiektu budowlanego, pełniąc wobec niego, technicznie rzecz ujmując, funkcję służebną albo też w pewnych przypadkach, jeśli budowane są jako obiekty odrębne, mieszczą się również w pojęciu obiektu budowlanego (w kategorii budowli). To, że urządzenia budowlane zdefiniowano oddzielnie nie oznacza, że posiadają one samodzielny byt prawny wykraczający poza granice określone w art. 3 pkt 1, gdyż urządzenia budowlane ze swojej istoty stanowią część obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1974/10, CBOSA). Zgodnie z § 66 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.) w celu zapewnienia dostępu do pomieszczeń położonych na różnych poziomach należy stosować schody stałe, a w zależności od przeznaczenia budynku - również pochylnie odpowiadające warunkom określonym w rozporządzeniu. W kolejnych przepisach rozporządzenia wskazano parametry, jakie winny spełniać schody i pochylnie. Przedstawione uregulowania wskazują, że schody stanowią ważny element obiektu budowlanego, umożliwiający jego normalne użytkowanie.
W ocenie Sądu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że zrealizowanie schodów wraz z pochylnią miało zapewnić możliwość użytkowania budynku skarżących poprzez zapewnienie dostępu na ten sam poziom na którym usytuowane zostało wejście do budynku. Skoro schody posadowione przy ścianie budynku tworzą z nim całość funkcjonalno-użytkową zapewniając jego obsługę to oczywistym jest, że stanowią tym samym część obiektu budowlanego, co uzasadnia zastosowanie trybu z art. 48 ustawy Prawo budowlane. W świetle powyższego odmienna ocena Sądu co do zakwalifikowania przedmiotowego obiektu budowlanego nie wpływa na prawidłowość zastosowanego trybu postępowania legalizacyjnego określonego w art. 48 ustawy Prawo budowlane. W przypadku zrealizowania bez wymaganego pozwolenia urządzenia budowlanego stanowiącego część obiektu budowlanego nie znajdzie w sprawie zastosowania procedura określona w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, albowiem dotyczy ona wyłącznie przypadków samowoli innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1. Sąd nie podziela również oceny skarżących, że inwestycja stanowi roboty budowlane o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę inwestycji polegającej na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych. W odniesieniu do przedmiotowych schodów i pochylni nie można jednak mówić o ich instalowaniu na obiekcie budowlanym. Schody stanowią samodzielną, samonośną konstrukcję i nie zostały powiązane z budynkiem. Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest jednolicie pogląd, że instalowanie nie może spowodować zmiany parametrów samego obiektu.
Dalej zauważyć należy, że jak wskazał sąd w wyroku do zalegalizowania inwestycji konieczne jest legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 48 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że inwestorzy nie legitymują się takim prawem, właścicielem działki nr [...] jest Gmina Miasto Z., która kategorycznie sprzeciwiała się inwestycji, żądając rozbiórki przedmiotowych schodów i rampy wjazdowej.
Prawidłowo, w ocenie Sądu, nakaz rozbiórki został nałożony na inwestorów oraz właściciela nieruchomości tj. gminę. Z art. 52 ustawy Prawo budowlane wynika, że obowiązek dokonania czynności nakazanych w decyzjach, o których mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a i art. 51 ustawy Prawo budowlane może być nałożony na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Brzmienie powyższego przepisu było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1090/13. Stanowisko tam zaprezentowane orzekający Sąd w pełni podziela.
NSA zwrócił uwagę, że czynności nakazywane w decyzjach, o których mowa w art. 52 Pr.bud. mieszczą się w pojęciu robót budowlanych (art. 3 pkt 7 Pr.bud.). W związku z tym do wykonywania robót budowlanych niezbędne jest prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Pr.bud. Zatem organ nadzoru budowlanego, chcąc skutecznie wydać decyzję w oparciu o przepisy art. 48, art. 49b, art. 50a lub art. 51 Pr.bud., powinien adresatem tej decyzji uczynić ten podmiot, który w chwili wydania decyzji posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przeciwnym razie decyzja taka będzie niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Natomiast takim podmiotem, który posiada zawsze prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jest zawsze właściciel nieruchomości. Nie można wykluczyć w niektórych przypadkach nałożenia obowiązku rozbiórki solidarnie (in solidum) na właściciela nieruchomości i inwestora. Zasada, że adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 Pr.bud. w pierwszej kolejności powinien być inwestor, jest słuszna ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości. (...) Żaden z przepisów wymienionych w art. 52 Pr.bud. nie wskazuje wprost, kto ma być adresatem decyzji, gdyż to zależy w każdym przypadku od ustaleń stanu faktycznego sprawy i od uznania organu wydającego decyzję administracyjną, która powinna być wykonalna i skuteczna na etapie postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie nałożenie obowiązku rozbiórki schodów i pochylni wyłącznie na inwestorów tj. G. M., K. W. i P. W. w sytuacji gdy nie posiadają żadnego tytułu prawnego do nieruchomości byłoby niewystarczające i mogłoby rodzić problemy na etapie wykonania decyzji. Zasadne będzie przypomnienie, że ustawodawca pod pojęciem "dysponowania nieruchomością na cele budowlane" w art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane nakazuje rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. "Władanie" o którym mowa w skardze takiego tytułu prawnego nie stanowi. W tej sytuacji nałożenie nakazu również na właściciela nieruchomości należy uznać za działanie prawidłowe, znajdujące swoje uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Zauważyć jednocześnie trzeba, że Gmina jako adresat decyzji nie kwestionowała nałożonego na nią obowiązku, uznając tym samym – jak się wydaje – słuszność argumentów organów orzekających w sprawie.
Powyższe rozważania stanowią odpowiedź na zarzuty skarżących odnośnie naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 15, art. 50 i art. 51, art. 52 ustawy Prawo budowlane. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego i odpowiednio uzasadnione. Organy zastosowały właściwy tryb postępowania, a wobec ustalenia oczywistej niezgodności wykonanych schodów z pochylnią z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a dodatkowo brak po stronie inwestorów możliwości wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wdrożenie procedury legalizacyjnej było niecelowe. Dlatego też należało uznać, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem. Na przedstawioną ocenę nie może mieć wpływu okoliczność, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru w K. błędnie określił podstawę prawną decyzji, wskazując na art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Sądu omyłka ta miała charakter oczywistej omyłki pisarskiej, o czym świadczy treść uzasadnienia decyzji, gdzie organ jednoznacznie wyjaśnił dlaczego rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte na art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 38 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 ze zm.) poprzez jego pominięcie i nie uznanie prawa do zajmowania przez skarżących części pasa drogowego, w której "od niepamiętnych czasów" znajdowały się schody. W tym zakresie należy wskazać, że art. 38 w ust. 1 zezwalał na pozostawienie w dotychczasowym stanie istniejących w dacie wejścia ustawy w życie, w pasie drogowym obiektów budowlanych i urządzeń niezwiązanych z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodowały zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócały wykonywania zadań zarządu drogi. Jednocześnie w ust. 2 wskazano, że przebudowa lub remont tych obiektów budowlanych lub urządzeń, wymaga zgody zarządcy drogi, a w przypadku gdy planowane roboty są objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, również uzgodnienia projektu budowlanego. W niniejszej sprawie powyższy przepis nie mógł mieć zastosowania, albowiem jak wynika z ustalonego stanu faktycznego nawet jeżeli w tym samym miejscu istniały wcześniej schody to w samej skardze podano, że zostały one zlikwidowane w latach 1995-97 w czasie przebudowy ul. [...]. Okoliczności w jakich doszło do ich rozebrania pozostają poza przedmiotem badania w niniejszej sprawie. Schody objęte nakazem rozbiórki zostały zrealizowane jako dojście do budynku na działce nr [...], który powstał na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 24 marca 2010 r., znak: [...], zatem cytowany art. 38 nie może mieć do nich zastosowania. Warto przypomnieć, że powyższa kwestia była również przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 963/16. Sąd wyraził wówczas pogląd, że kwestia istnienia schodów prowadzących do rozebranego budynku przy ul. [...] nie jest w sprawie istotna, a ponadto z akt administracyjnych nie wynika, aby w chwili rozpoczęcia inwestycji w tym miejscu istniały schody.
Wreszcie nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 31 § 1 K.p.a. poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu [...] Należy wskazać, że [...] został dopuszczony do udziału w postępowaniu postanowieniem z dnia 3 czerwca 2013 r., po tym jak stowarzyszenie wykazało, że jego udział w postępowaniu jest pożądany z punktu widzenia ochrony interesu społeczności lokalnej, porządku prawnego i majątku miasta Z.. Ponadto, jak słusznie zwrócił uwagę organ II instancji zagadnienie właściwego ustalenia kręgu stron postępowania również było przedmiotem badania WSA w Krakowie w wyroku wydanym w tej sprawie i sąd nie znalazł podstaw "do kwestionowania prawidłowo ustalonego przez organ odwoławczy, na podstawie art. 28 i art. 31 § 1 i 2 K.p.a. kręgu stron postępowania administracyjnego".
Wobec powyższego, uznając skargę za niezasadną, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło