I OZ 887/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1147/18 o odrzuceniu sprzeciwu Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 15 maja 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odrzucił sprzeciw Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że wniesione pismo zatytułowane "skarga" należało potraktować jako sprzeciw od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r., [...]. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – zwaną dalej P.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Dalej Sąd zauważył, że powyższy środek zaskarżenia został dodany na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935 ze zm.). ustawa ta weszła w życie w dniu 1 czerwca 2017 r. W myśl art. 17 tej ustawy nowelizującej do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej stosuje się przepisy ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych już po dacie wejścia w życie nowelizacji, tj. gdy skarga została wniesiona najwcześniej w dniu 1 czerwca 2017 r., mają zastosowanie przepisy P.p.s.a. w brzmieniu znowelizowanym. Wobec tego, środkiem zaskarżenia przysługującym od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. był sprzeciw, a nie jak organ błędnie pouczył skarga. Następnie Sąd wskazał, że zgodnie z art. 64c § 1, 2 i 3 P.p.s.a. sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja została doręczona [...] w dniu 16 lutego 2018 r. Termin na wniesienie sprzeciwu upłynął w dniu 2 marca 2018 r. Skarga (sprzeciw) do Sądu została wniesiona w dniu 16 marca 2018 r. (data stempla pocztowego), zatem z uchybieniem wskazanego terminu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64 b § 1 P.p.s.a., Sąd I instancji odrzucił sprzeciw. Na marginesie wskazał, że z uwagi na to, że skarżący zastosował się do błędnego pouczenia organu i wniósł skargę, a nie sprzeciw, ponadto uczynił to z uchybieniem terminu, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, stosownie do art. 87 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Miasto [...], zaskarżając je w całości, zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. 1) art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 112 k.p.a. poprzez uznanie, że sprzeciw został wniesiony po terminie, w sytuacji, w której błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia; 2) art. 163 § 2 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia przez Sąd, które nie pozwala na odtworzenie toku rozumowania co do zapadłego rozstrzygnięcia w sytuacji, w której na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy, Sąd nie powinien odrzucać sprzeciwu, z uwagi na dotrzymanie terminu do jego wniesienia określonego w pouczeniu decyzji wydanej przez organ. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1 P.p.s.a.). Instytucja sprzeciwu od decyzji została wprowadzona do porządku prawnego w dniu 1 czerwca 2017 r. na mocy art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) i w związku z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej ma zastosowanie do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych po dniu 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd I instancji uznał, że od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości, będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, przysługiwał sprzeciw, o którym mowa w Dziale III Rozdziale 3a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie jak błędnie pouczył organ – skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. O właściwości sądu administracyjnego przesądzają przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne obowiązujące w dniu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 18 ustawy nowelizującej weszła ona w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym mają zastosowanie wyłącznie do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. W związku z powyższym od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. przysługiwał sprzeciw. Z akt sprawy wynika, że kwestionowana decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 16 lutego 2018 r., stąd termin do wniesienia sprzeciwu od decyzji upływał z dniem 2 marca 2018 r. Sprzeciw od decyzji został natomiast wniesiony dopiero w dniu 16 marca 2018 r., a więc po upływie czternastodniowego terminu, ale w terminie wskazanym w pouczeniu przez organ, tj. w terminie 30 dni. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że w zaskarżonej decyzji organ błędnie pouczył o możliwości wniesienia skargi i terminie 30 dni do jej wniesienia. Powyższa okoliczność powinna być wzięta pod uwagę przez Sąd I instancji. Stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 k.p.a. powinny być takie, iż w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017 r., s. 621). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na gruncie postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zauważyć należy, że wprawdzie w art. 112 k.p.a. ustawodawca nie wskazał sprzeciwu, jednak zgodnie art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze. Reasumując, skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia do sądu spóźnionego środka zaskarżenia, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA z dnia: 26 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1206/17, 10 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1382/17, 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1483/17). Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.