II SA/Lu 65/16

WyrokWSA w Lublinie2016-05-25

Skład orzekający: Joanna Cylc - Malec, Grażyna Pawlos - Janusz, Maria Wieczorek - Zalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy planowana rozbudowa zakładu usług pogrzebowych o krematorium, zlokalizowana na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, może zostać uznana za usługę nieuciążliwą i niezakłócającą funkcji mieszkaniowej, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że planowana inwestycja polegająca na dobudowie krematorium do istniejącego zakładu usług pogrzebowych, zlokalizowana na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, nie może zostać uznana za usługę nieuciążliwą i niezakłócającą funkcji mieszkaniowej. W związku z tym, inwestycja ta jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co stanowi wystarczającą podstawę do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że usługi kremacji, ze względu na swój charakter i potencjalne oddziaływanie psychologiczne na mieszkańców, naruszają ład przestrzenny i harmonię zabudowy mieszkaniowej.
Stan faktyczny
Skarżący J. i L. Ł. złożyli wniosek o pozwolenie na rozbudowę budynku usługowego Zakładu Usług Pogrzebowych o krematorium. Organy administracji odmówiły zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, wskazując na niezgodność planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej jedynie usługi nieuciążliwe i niezakłócające funkcji mieszkaniowej. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. Ł. i L. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę. W dniu 7 lipca 2015 r. J. i L. Ł. działający pod firmą Usługi Pogrzebowe [...] spółka cywilna złożyli do Prezydenta Miasta C. wniosek o pozwolenie na rozbudowę budynku usługowego Zakładu Usług Pogrzebowych [...] w C. przy ul. [...], na działkach [...]. W dniu 16 lipca 2015 wezwano inwestorów do uzupełnienia braków formalnych poprzez określenie w projekcie oraz we wniosku szczegółowego zakresu projektowanej rozbudowy, określenie wszystkich numerów działek objętych zakresem opracowania inwestycji, przedłożenie informacji opisowej i graficznej o obszarze oddziaływania projektowanej rozbudowy, a także przedłożenie wyników analizy porównawczej i wyboru systemu zaopatrzenia w energię. Następnie w dniu 28 września 2015 r. wezwano inwestorów do doprowadzenia w terminie do 6 października 2015 r. do zgodności treści wniosku o pozwolenie na budowę z treścią dokumentacji projektowej. Zdaniem Prezydenta, z treści dokumentacji projektowej stanowiącej załącznik do wniosku o pozwolenie na budowę wynika, że przedmiotem planowanych robót budowlanych ma być taka rozbudowa zakładu usług pogrzebowych, która doprowadzi do rozszerzenia dotychczasowego kompleksu zakładu. Ma się tak stać wskutek dobudowy do dotychczasowego kompleksu zakładu usług pogrzebowych obiektu krematorium. W rezultacie dotychczasowy zakres świadczonych usług pogrzebowych ulegnie rozszerzeniu o usługę spopielania ludzkich zwłok. Tymczasem z treści wniosku o wydanie pozwolenia na budowę wynika, że inwestor ubiega się o wydanie pozwolenia wyłącznie na rozbudowę zakładu usług pogrzebowych. Inwestor nie wykonał postanowienia, tj. nie usunął niezgodności pomiędzy treścią wniosku o pozwolenie na budowę a treścią dokumentacji projektowej, stanowiącej integralną część wniosku (wykonanej w formie załącznika). W dniu 24 września 2015 r. wpłynął do Prezydenta protest Społecznego Komitetu M. O. R. oraz innych mieszkańców Miasta, podpisany przez 1581 mieszkańców miasta C.. W dniu 20 października 2015 r. komitet protestacyjny złożył kolejne 479 podpisów - łącznie 2060 podpisów. W dniu 22 września 2015 r. A. i Z. S., będący stronami postępowania, złożyli wniosek o przywrócenie terminu na zapoznanie się z aktami sprawy, argumentując to tym, że ich dom znajduje się w odległości kilku metrów od nieruchomości inwestora. Następnie w dniu 28 września 2015 r. [...] i Z. S. wnieśli do Prezydenta sprzeciw w sprawie budowy spalarni zwłok w bezpośrednim sąsiedztwie ich domu mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., znak: [...] Prezydent Miasta C. odmówił inwestorom zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę budynku usługowego Zakładu Usług Pogrzebowych [...] w C. przy ul. [...], na działkach nr: [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że na terenie objętym wnioskiem inwestorów obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta C., ustalony uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia 28 grudnia 2001 r. [...]. Z § 5 ust. 1 pkt 2 lit. "d" planu wynika, że w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej na terenie miasta C. dopuszcza się przeznaczenie części terenu pod usługi lub zakłady rzemieślnicze nie zakłócające funkcji mieszkaniowych obszaru. Regulacja ta ma oparcie w sformułowaniu zawartym w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta C., ustanowionym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia 9 grudnia 1999 r. W myśl ustaleń studium, obszar planistyczny C. znajduje się w strefie F - północno-zachodniej-mieszkaniowo-usługowej. W strefie tej celem jest ukształtowanie struktury funkcjonalno-przestrzennej dzielnicy miejskiej, z zachowaniem i wzbogaceniem wartości użytkowych istniejącego zagospodarowania mieszkaniowego i stworzenie warunków do podniesienia jakości życia mieszkańców. Zdaniem Prezydenta, rozbudowa budynku usługowego Zakładu Usług Pogrzebowych [...] w C." pozostaje w sprzeczności z ustaleniami studium oraz planu. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że już sama przesłanka "niezgodności z planem" jest okolicznością wystarczającą do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. Prezydent podkreślił, że w dacie uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązywał przepis rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko. Plan i przepis tego rozporządzenia zabezpieczyły miasto i jego mieszkańców przed budową instalacji mogących szczególnie oddziaływać na środowisko, w tym instalacji do spopielania zwłok na obszarach jednorodzinnej zabudowy mieszkaniowej. Zdaniem Prezydenta, usytuowanie krematorium w sercu zwartej zabudowy jednorodzinnych budynków mieszkalnych, z których najbliższy zlokalizowany jest od południa w odległości 8,7 m, a od zachodu 18,2 m od spalarni, byłoby pogwałceniem zasady zrównoważonego rozwoju, którego elementem jest zarówno odpowiedni ład przestrzenny, jak i przyjazne człowiekowi otoczenie, zdrowe środowisko naturalne, a także właściwe (przyjazne i partnerskie) relacje społeczne. W odległości 33 m od planowanego krematorium położony jest budynek szpitala, a w promieniu 500 metrów przedszkole, szkoły, kościół, tereny rekreacyjne, a także nowe, rozwijające się osiedle zabudowy jednorodzinnej przy ul. [...]. W ocenie Prezydenta, budowa krematorium może doprowadzić nie tylko do naruszenia stanu środowiska i zagrożenia dla zdrowia i ludzi przez szkodliwe produkty spalania, ale także powodować ujemne oddziaływanie na zdrowie psychiczne okolicznych mieszkańców i pacjentów szpitala, którzy z okien mieliby bezpośredni widok na krematorium. Ponadto Prezydent wskazał, że zarówno ze względów technicznych, jak i społecznych, spopielanie zwłok ludzkich nie może być traktowane jak "zwykłe" przetwarzanie substancji, czy tym bardziej spalanie odpadów. To szczególne traktowanie aktu spopielania ludzkich zwłok. Ulokowanie krematorium na osiedlu mieszkaniowym sprawiłoby, że świadkami kremacji zwłok ludzkich byliby na co dzień mieszkańcy okolicznych domów. Prezydent podkreślił, że lokalizacja krematorium winna umożliwiać wytworzenie przestrzeni, która pomaga wyciszeniu się, godnemu żegnaniu się bliskich ze zmarłymi. Zarówno lokalizacja (osiedle mieszkaniowe), jak i rozmiary nieruchomości inwestora (20 x 32 m) nie zapewniają możliwości wytworzenia takiej przestrzeni. Zamierzenia inwestorów już zakłócają i zakłócałyby w przyszłości (gdyby przedsięwzięcie zostało zrealizowane) elementy tworzące ład przestrzenny, którymi są: prawo, moralność, religia oraz tradycja, które w największym stopniu wyznaczają zasady funkcjonowania społeczności, są źródłem norm i wartości, a tym samym tworzą fundamenty porządku społecznego i regulują stosunki między członkami wspólnot. Zdaniem Prezydenta, sprzeciw społeczny mieszkańców jest poważnym sygnałem dla organu wydającego decyzję o istnieniu znaczącego konfliktu społecznego, wywołanego przedmiotowym zamierzeniem inwestycyjnym. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli J. i L. Ł.. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewoda podkreślił, że kwestią sporną i jednocześnie mającą podstawowe znaczenie dla sprawy jest ustalenie zgodności planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stosownie do treści art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). Organ wskazał, że w niniejszej sprawie przeznaczenie terenu działki inwestorów określa uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia 28 grudnia 2001 r., zgodnie z którą działki objęte wnioskiem inwestorów położone są na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej C. . Zapisy planu zawarte w § 11 ust. 3 pkt 58 ustaleń szczegółowych wskazują na tym obszarze następujące zasady zagospodarowania terenu: adaptacja zabudowy jednorodzinnej w dobrym stanie technicznym, realizacja nowej zabudowy, maksymalna wysokość budynków - 2 kondygnacje, dopuszcza się lokalizację usług nieuciążliwych. Natomiast w ustaleniach ogólnych zawartych w § 5 ust. 1 pkt 2 lit "d"- zasady kształtowania zabudowy mieszkaniowej na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, wskazano między innymi, iż dopuszcza się przeznaczenie części terenu pod usługi lub zakłady rzemieślnicze nie zakłócające funkcji mieszkaniowych obszaru. Wojewoda wyjaśnił, że bezspornym jest, iż funkcja mieszkaniowa jest funkcją podstawową tego terenu. Ta zaś okoliczność musi również być uwzględniania przy ustalaniu funkcji uzupełniającej tego terenu. Nie może bowiem, zdaniem wojewody, budzić wątpliwości, iż wprowadzenie na danym terenie funkcji uzupełniającej w postaci usług oznacza, iż mogą to być usługi każdego rodzaju. W niniejszej sprawie przepisem planu miejscowego, pozwalającym ustalić - w stosunku do usług - ich dopuszczalny charakter na przedmiotowym terenie jest § 5 ust. 1 pkt 2 lit "d" planu miejscowego, zgodnie z którym, na analizowanym obszarze dopuszcza się przeznaczenie części terenu pod usługi lub zakłady rzemieślnicze nie zakłócające funkcji mieszkaniowych obszaru. Warunkiem wprowadzenia usług jest zatem to, że ich charakter nie może zakłócać funkcji mieszkaniowej terenu, która jest funkcją podstawową. Wojewoda podniósł następnie, że wprawdzie pojęcie "usługi nie zakłócające funkcji mieszkaniowych" jest pojęciem nieostrym, to jednak niezależnie od zastosowanej wykładni, pozwala na ustalenie, jaki rodzaj działalności jest dopuszczalny na przedmiotowym terenie. W tym celu organ odwoławczy sięgnął do wyjaśnienia rozumienia słowa "zakłócać" w języku polskim. W Słowniku Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN) przez pojęcie to rozumie się "naruszać ustalony porządek, równowagę czegoś, harmonię, ład". Zdaniem organu, bezspornym zatem jest, że planowane usługi z uwagi czy to na ich zakres, czy też ich charakter, nie mogą naruszać harmonii i ładu ukształtowanego istniejącą jednorodzinną zabudową mieszkaniową. W tym zaś kontekście trudno uznać, iż działalność związana z prowadzeniem usług spopielania zwłok nie zakłóci istniejącej funkcji mieszkaniowej tego obszaru. Do odmiennych wniosków nie prowadzi również zastosowanie wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Wojewoda podniósł bowiem, że z ustaleń planu dotyczących terenu planowanej inwestycji jednoznacznie wynika, że funkcją wiodącą na przedmiotowym terenie jest funkcja mieszkaniowa, na dodatek jednorodzinna, zaś usługi mają stanowić jedynie jej uzupełnienie. Chodzi zatem o takie usługi, które w żaden sposób nie wpłyną na standard zamieszkania okolicznych mieszkańców. Innymi słowy dopuszczenie na przedmiotowym terenie lokalizacji działalności usługowej nie oznacza, iż może to być jakakolwiek działalność usługowa. Rozbudowa istniejącego budynku usługowego - zakładu usług pogrzebowych o dodatkowe pomieszczenia, w tym przeznaczone do spopielania ciał osób zmarłych, trudno uznać za usługi lub zakłady rzemieślnicze nie zakłócające funkcji mieszkaniowej obszaru, a ponadto nie sposób uznać, aby tego rodzaju działalność pozostawała bez wpływu na standard zamieszkania. Uciążliwość związana z tego rodzaju działalnością nie musi oznaczać wyłącznie czynników spostrzegalnych, tj. zwiększonego ruchu pojazdów, wzmożonego hałasu czy też emisji szkodliwych związków. Uciążliwościami są bowiem również inne odczuwalne pogorszenia warunków życia na obszarze sąsiednich działek, w szczególności w zakresie oddziaływania emocjonalnego i psychologicznego na właścicieli i użytkowników działek sąsiednich. Omawiane zapisy planu chronią zaś mieszkańców przed tego typu uciążliwościami, głównie poprzez wymóg utrzymania funkcji zabudowy mieszkaniowej i zakaz jej naruszania. W tych okolicznościach, w ocenie organu, lokalizacja planowanego przedsięwzięcia jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w związku z tym nie można wydać decyzji o pozwoleniu na rozbudowę istniejącego budynku usługowego m.in. o pomieszczenia spopielarni zwłok, w których przewidziano piec do 1200 kremacji rocznie (5-6 na dobę), z kominem spalinowym pieca kremacyjnego wyprowadzonym 3 m ponad dach spopielarni. Ponadto jako drugą, niezależną podstawę odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na realizację przez skarżących planowanej inwestycji, wojewoda wskazał art. 35 ust. 5 w związku z ust. 3 Prawa budowlanego, tj. nieuzupełnienie przez nich w terminie braków dokumentacji projektowej. W skardze na powyższą decyzję J. Ł. i L. Ł. zarzucili naruszenie: 1) art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas, gdy projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta C., 2) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu polegające na niepoinformowaniu przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się przez skarżących w zakresie dowodów oraz zgłoszonych żądań, co do których skarżący nie mieli wiedzy przed wydaniem decyzji; 3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej wydanej decyzji; 4) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny i dokładny stanu faktycznego sprawy, 5) art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa własności nieruchomości skarżących, co prowadzi do uniemożliwienia skarżącym korzystania z przysługujących im praw do korzystania z należących do nich nieruchomości. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] października 2015 r., znak: [...] oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieni zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Kwestionowana przez skarżących odmowa zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę budynku usługowego Zakładu Usług Pogrzebowych [...] w C., przy ul. [...], na działkach [...], polegająca na dobudowie spopielarni zwłok, została umotywowana dwoma niezależnymi od siebie względami; po pierwsze: niezgodnością zamierzenia z ustaleniami obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, po drugie zaś – nieuzupełnianiem przez skarżących w terminie braków dokumentacji projektowej. Należy w pełni podzielić stanowisko organów obu instancji, że planowana przez skarżących inwestycja nie odpowiada funkcji, jaka została określona w miejscowym planie dla terenu, na którym położone są działki nr [...] i 151. Podstawowym przeznaczeniem terenu, którego dotyczy wniosek o pozwolenie na realizację spornej inwestycji, oznaczonego na planie symbolem C. , jest funkcja mieszkaniowa z możliwością lokalizacji usług nieuciążliwych (§ 11 ust. 3 pkt 58 planu). W myśl § 2 ust. 9 pkt 3 planu, usługi nieuciążliwe to usługi, które nie oddziałują znacząco na środowisko i nie wymagają sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zdaniem skarżących, skoro budowa krematorium nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i nie wymaga sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy oraz rozporządzenia, to stanowi usługę nieuciążliwą w rozumieniu regulacji planu. To stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż powołanego wyżej § 11 ust. 3 pkt 58 planu nie można interpretować w oderwaniu od zasad ogólnych planu, określonych m. in. w § 5. W myśl § 5 ust. 1 pkt 2 lit d/ planu, na terenach przeznaczonych pod mieszkalnictwo dopuszcza się przeznaczenie części terenu pod usługi nie zakłócające funkcji mieszkaniowej terenu. Aby zatem na terenie, którego dotyczy wniosek skarżących, można było dopuścić możliwość realizacji usług, muszą one spełniać łącznie dwa warunki: po pierwsze, muszą być nieuciążliwe w rozumieniu § 11 ust. 3 pkt 58 planu oraz nie mogą zakłócać funkcji mieszkaniowej terenu w rozumieniu § 5 ust. 1 pkt 2 lit d/ planu. Sąd w pełni podziela ustalenia organów obu instancji, że dobudowa do istniejącego zakładu pogrzebowego obiektu krematorium, w którym przewidziano do 1200 kremacji rocznie (5-6 na dobę), z kominem spalinowym pieca kremacyjnego wyprowadzonym 3 m ponad dach niewątpliwie zakłóciłaby funkcję mieszkaniową terenu, a zatem nie odpowiada drugiemu z wymienionych warunków. Usługi nie zakłócające funkcji mieszkaniowej to usługi nieuciążliwe, których prowadzenie nie powoduje przekroczenia dopuszczalnych standardów jakości środowiska przewidzianych dla funkcji mieszkaniowej, a ponadto nie wywołuje innych zakłóceń funkcji mieszkaniowej. Wbrew stanowisku skarżących, przy ocenie charakteru i stopnia uciążliwości związanej z prowadzeniem działalności w zakresie usług nie należy ograniczać się jedynie do czynników postrzegalnych (np. zwiększonego ruchu pojazdów, wzmożonego hałasu czy też emisji szkodliwych związków), ale trzeba uwzględniać także inne obiektywnie odczuwalne elementy pogorszenia warunków życia na obszarze sąsiednich działek, w tym ze sfery oddziaływania psychologicznego na właścicieli i użytkowników działek sąsiednich. Usługi spopielania ludzkich zwłok są usługami szczególnego rodzaju i ze swej istoty nie mogą być uznane za usługi mogące uzupełniać funkcję mieszkaniową jednorodzinną. Takie usługi mogą być realizowane na terenie, na którym funkcja usługowa jest funkcją podstawową, nie zaś uzupełniającą zabudowę mieszkaniową (tak m. in. wyrok NSA z 24 stycznia 2014 r., II OSK 2007/12 oraz wyrok WSA w Lublinie z 12 kwietnia 2012 r., II SA/Lu 84/12, dostępne w CBOSA). W tej sytuacji zezwolenie na realizację krematorium stanowiłoby nie tylko naruszenie wymienionych wyżej przepisów planu miejscowego obowiązującego na terenie objętym wnioskiem, ale również istotne naruszenie wyrażonej w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego zasady poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich. W myśl ostatniego przepisu, obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Zatem usytuowanie budynku na działce budowlanej z poszanowaniem interesu prawnego właścicieli działek sąsiednich oznacza nie tylko uwzględnienie norm, o których mowa w rozporządzeniach zawierających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, ale także wyważenia interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich. Wyważenie tych interesów prawnych oznacza uwzględnienie istniejącej zabudowy oraz możliwości zabudowy działek w przyszłości. W razie konfliktu interesów właścicieli nieruchomości, a więc inwestora i właściciela nieruchomości sąsiedniej, optymalne korzystanie z ich praw wiąże się z reguły z wprowadzeniem ograniczeń w korzystaniu z jednej z tych nieruchomości lub obu. Rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę organ administracji publicznej powinien uwzględniać konstytucyjny obowiązek równego traktowania stron i ochrony własności (art. 32 i 64 Konstytucji RP) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2004 r., OSK 786/04, ONSA i WSA 2005/4/86; z dnia 28 kwietnia 2006 r., II OSK 794/05; z dnia 14 września 2006 r., II OSK 1090/05; z dnia 3 marca 2008 r., II OSK 436/07 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tym miejscu należy podkreślić, że na tle przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wykształciła się niewłaściwa praktyka polegająca na uznawaniu, że jeżeli usytuowanie projektowanego budynku odpowiada odległościom od granicy działki sąsiedniej określonych w tym rozporządzeniu, bądź w planie miejscowym, do którego to rozporządzenie odsyła, to budynek ten nie oddziałuje na sąsiednią działkę. Rozwiązanie to razi automatyzmem, gdyż zachowanie przez inwestora odległości projektowanego obiektu od granic sąsiednich nieruchomości nie zawsze samo w sobie przesądza o wpływie bądź braku wpływu tej inwestycji na otoczenie. Oceniając dopuszczalność realizacji określonej inwestycji budowlanej, organ powinien każdorazowo dokonać analizy nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych w kontekście indywidualnych cech obiektu budowlanego – tj. nie tylko jego gabarytów, formy, konstrukcji, ale także przeznaczenia oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji (tak m.in. wyrok NSA z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06, Lexis.pl nr 2215816; wyrok WSA w Białymstoku z 23 maja 2013 r., II SA/Bk 546/12, CBOSA). Biorąc pod uwagę niewadliwe ustalenia organów obu instancji dotyczące otoczenia nieruchomości objętej wnioskiem o pozwolenie na budowę krematorium, nie sposób przyjąć, by realizacja tej inwestycji czyniła zadość zasadzie wyrażonej w art. 9 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Wbrew stanowisku skarżących, argumentem przemawiającym za dopuszczalnością budowy krematorium nie może być wcześniejsze udzielenie pozwolenia na budowę w tym miejscu zakładu pogrzebowego. Postępowanie, w którym to pozwolenie wydano, zostało prawomocnie zakończone, dlatego też legalność istnienia na tym terenie zakładu pogrzebowego nie może być już przez Sąd oceniana. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnej. Niezależnie od powyższego należy dodać, że z punktu widzenia interesów sąsiadów istotną różnicę stanowi okoliczność, czy w ich otoczeniu funkcjonuje zakład pogrzebowy, w którym zwłoki ludzkie są jedynie przechowywane i przygotowywane do pochówku, czy zakład, w którym te zwłoki są spalane. Ponadto zupełnie chybione jest stanowisko skarżących, że organ, wydając pozwolenie na budowę zakładu pogrzebowego, powinien już wówczas uwzględniać fakt, iż inwestor będzie w przyszłości planować rozszerzenie zakresu świadczonych usług w ramach prowadzonej działalności pogrzebowej, do których bez wątpienia należą usługi kremacyjne, które stanowią integralną jej część. Powszechnie bowiem wiadomo, że krematorium nie jest integralną częścią każdego zakładu pogrzebowego. Przeciwnie, większość zakładów funkcjonuje bez spalarni zwłok jako miejsca przechowywania zwłok i przygotowania ich do pochówku. Planowania przez skarżących inwestycja, jako sprzeczna z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego na objętym wnioskiem terenie, nie może być zrealizowana, co zasadnie stwierdziły organy obu instancji, czyniąc zadość dyspozycji art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Wprawdzie skarżący słusznie podnieśli, że organy bezpodstawnie stwierdziły zaistnienie drugiej przesłanki odmowy udzielenia pozwolenia na rozbudowę, tj. nieuzupełnienia przez nich wniosku o pozwolenie na budowę, jednak w sytuacji niezgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym, uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Niezasadne są natomiast podniesione przez skarżących zarzuty naruszenia przez organy przepisów postępowania. Zarówno bowiem przeprowadzone przez nie postępowanie dowodowe, jak i dokonana ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego czynią zadość dyspozycji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz – w przypadku organu drugiej instancji – art. 136 k.p.a., a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć czynią zadość warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Odnośnie do zarzutu naruszenia przez organ drugiej instancji art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżących o możliwości zapoznania się z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, wskazać należy, iż jest on bezzasadny. W orzecznictwie sądowym istnieje bowiem ugruntowany pogląd, iż zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (tak m. in. wyrok NSA z 2 lutego 2011 r., I OSK 575/10, LEX nr 1070853, wyrok NSA z 10 października 2010 r., II OSK 1279/09, LEX nr 746442, wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2011 r., LEX nr 996668, wyrok WSA w Rzeszowie z 25 listopada 2010 r., II SA/Rz 928/10, LEX nr 754715). W niniejszej sprawie skarżący nie wskazali żadnych czynności, których mogliby dokonać przed organami, gdyby zostali zawiadomieni o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło