I OSK 263/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-08-21
Skład orzekający: Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia del. WSA Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelny Sąd Administracyjny powinien uchylić zaskarżony wyrok WSA w Warszawie w zakresie wymierzonej grzywny i przyznanej sumy pieniężnej na rzecz skarżącego, a także czy zasadne jest oddalenie skargi kasacyjnej w pozostałym zakresie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej wymierzonej grzywny i przyznanej sumy pieniężnej, uznając je za zbyt niskie do skutecznego zmotywowania organu do wykonania wyroku i zrekompensowania skarżącemu doznanych niedogodności. Sąd wymierzył wyższą grzywnę i przyznał wyższą sumę pieniężną, kierując się funkcją represyjną, prewencyjną i kompensacyjną. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oddalona z powodu braku zarzutów dotyczących tej części wyroku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2015 r., który zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Po wielokrotnych postępowaniach i skargach na bezczynność, WSA w Warszawie wymierzył organowi grzywnę i przyznał skarżącemu sumę pieniężną. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, kwestionując wysokość grzywny i sumy pieniężnej oraz inne rozstrzygnięcia WSA. NSA częściowo uwzględnił skargę kasacyjną, podwyższając grzywnę i sumę pieniężną.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok w punktach 1 i 3; wymierzono Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 10000 zł; przyznano od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz K. P. sumę pieniężną w wysokości 10000 zł; oddalono skargę kasacyjną w pozostałym zakresie; zasądzono od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz K. P. kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 810/18 w sprawie ze skargi K. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 9/15 1. uchyla zaskarżony wyrok w punktach 1 i 3; 2. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 10000 (dziesięć tysięcy) złotych; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz K. P. sumę pieniężną w wysokości 10000 (dziesięć tysięcy) złotych; 4. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz K. P. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 810/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 9/15: wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł (pkt 1); stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1.000,00 zł (pkt 3); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4); zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 5).
W uzasadnieniu tego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:
Wyrokiem z dnia 13 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 9/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał organ do rozpoznania w terminie czterech miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2014 r. o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, położoną w W. przy ul. W. [...], ozn. jako hip. "K.". Odpis tego orzeczenia wraz z aktami sprawy wpłynął do organu w dniu [...] czerwca 2015 r.
Wyrokiem z dnia 22 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 594/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi skarżącego, wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, jednocześnie oddalił skargę w pozostałej części.
Z kolei postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 554/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe w przedmiocie niewykonania przez organ wyroku z dnia [...] marca 2015 r., albowiem skarżący skutecznie cofnął skargę.
Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku z dnia [...] marca 2015 r. a następnie złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o:
1) wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 13 marca 2015 r.;
2) stwierdzenie, w trybie art. 154 § 2 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) obowiązku organu do wypłaty na rzecz skarżącego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości [...] zł, na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie niższej niż pięciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, w trybie art. 154 § 6 p.p.s.a.;
4) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości zasądzonej grzywny w trybie art. 154 § 7 p.p.s.a.;
5) zwrócenie się do rzeczoznawcy majątkowego o sporządzenie i złożenie do akt sprawy, w trybie art. 156 § 4 p.p.s.a. dokumentu potwierdzającego aktualność znajdującego się w aktach sprawy operatu szacunkowego z dnia [...] marca 2017 r. dotyczącego wywłaszczonej nieruchomości;
6) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
7) przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym;
8) zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając w zaskarżonym wyroku, że wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny jest zasadny, wskazał, że organ nie załatwił sprawy w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia [...] marca 2015 r. Następnie, mając na względzie zasadność skargi oraz [...] – letni okres niewykonania wyroku, Sąd określił wysokość grzywny na [...] zł, podnosząc, że będzie ona adekwatna dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, albowiem organ nie podjął skutecznych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego.
Mając na względzie okoliczności sprawy Sąd pierwszej instancji uznał zasadność wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej. Ustalając jej wysokość wskazał na formę rekompensaty dla skarżącego za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy.
Oddalając skargę w pozostałym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał, powołując na regulację art. 154 § 2 zd. 1 p.p.s.a., że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym przepis ten wprowadza wyjątek od zakazu orzekania przez sąd administracyjny co do istoty sprawy i sąd może skorzystać z tego uprawnienia tylko wówczas, gdy pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Wskazuje się również, że wyrok sądu orzekający o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku zastępuje rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powołany przepis znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. takich, które kończą się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że rozpoznawana sprawa do takich spraw nie należy. Wskazał również, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż przesłanka charakteru sprawy wyłącza orzekanie sądu administracyjnego w sprawach, w których chodzi o przyznanie określonych dóbr materialnych, które pozostają w wyłącznej dyspozycji organów administracji. Wobec stwierdzenia, że sprawa dotycząca przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską ma właśnie ten charakter, Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego zawartego w pkt 2 skargi.
Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił także wniosku zawartego w pkt 5 skargi i w tej części oddalił skargę. Według Sądu, nie ma prawnych możliwości zobowiązania rzeczoznawcy majątkowego do sporządzenia i złożenia do akt sprawy dokumentu potwierdzającego aktualność operatu szacunkowego, a obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie prowadzącym postępowanie.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając ten wyrok w zakresie pkt 1, 3 i 4. Zarzucił naruszenie przepisów procesowego:
1. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i:
a) zaniechanie zwięzłego przedstawienia stanu sprawy i pominięcie następujących okoliczności, które wynikają z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy:
- na zlecenie organu w sprawie sporządzono operat szacunkowy, który jednak utracił ważność w marcu 2018 r.;
- z operatu wynikało, że nieruchomość, za którą odszkodowanie powinien otrzymać skarżący wyceniono na [...] zł, a udział skarżącego wynosi
[...] zł;
- w sprawie złożono trzy skargi o ukaranie organu grzywną;
- druga skarga o ukaranie grzywną, wniesiona w dniu [...] lutego 2017 r., została cofnięta po tym jak termin zakończenia sprawy został na [...] lipca 2017 r., a organ zlecił wykonanie operatu szacunkowego;
- w okresie od marca 2017 r., do stycznia 2018 r. urzędnicy organu, w korespondencji mailowej kierowanej do pełnomocnika skarżącego, wielokrotnie zapewniali, że sprawa jest na ukończeniu, a decyzja jest już przygotowywana;
b) zaniechanie wyjaśnienia, w jaki sposób zdaniem Sądu pierwszej instancji, grzywna w kwocie [...] zł skutecznie zmobilizuje organ do załatwienia sprawy;
c) zaniechanie wyjaśnienia, w jaki sposób, zdaniem Sądu pierwszej instancji, przyznanie skarżącemu kwoty jednego tysiąca złotych stanowi rekompensatę za nieprzyznanie odszkodowania, które w części przypadającej na skarżącego wynosi [...] zł.
2. art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci wymierzenia organowi grzywny w wysokości [...] zł i uznanie, że wymierzona grzywna spełni funkcję represyjno-dyscyplinującą i zmobilizuje organ do niezwłocznego załatwienia sprawy;
3. art. 154 § 7 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci przyznania na rzecz skarżącego kwoty [...] zł i uznanie, że przyznanie tej kwoty stanowić będzie dla skarżącego rekompensatę za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy.
W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części oraz wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł, a także przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postepowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie w/w zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna częściowo zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty w zasadniczej części okazały usprawiedliwione.
Ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny, natomiast istota sporu zawisłego między stronami sprowadza się do wysokości wymierzonej grzywny (pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku) oraz wysokości przyznanej sumy pieniężnej (pkt 3 sentencji zaskarżonego wyroku).
Na wstępie jednak wskazać wypadnie, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera niedające się wyjaśnić sprzeczności, czyli nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie te elementy. Ponadto nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Z kolei zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Wskazany przepis mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza materiał znajdujący się w aktach sprawy i dopuścił na przykład dowód z przesłuchania świadków. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy. Należy przy tym odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. W ramach zarzutu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny dokumentów, o ile dokumenty te znajdują się w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez sąd pierwszej instancji. Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi zatem np. wówczas, gdy sąd oddali skargę mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3761/18 i powołane tam orzeczenia NSA). Sąd pierwszej instancji analizując i oceniając znajdującą się w aktach sprawy dokumentację postępowania w kontekście ustalenia wysokości grzywny i sumy pieniężnej nie mógł zatem naruszyć art. 133 § 1 p.p.s.a. Prawidłowość tej oceny nie może być skutecznie kwestionowana w drodze zarzutu naruszenia powyższego przepisu.
Dodatkowo wskazać należy, że oparcie zarzutów skargi kasacyjnej na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymaga wykazania, że zarzucane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego w skardze kasacyjnej nie uczyniono.
Przechodząc natomiast do istoty sprawy, za usprawiedliwione należało uznać zarzuty naruszenia art. 154 § 6 i 7 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w całej rozciągłości podziela pogląd i wywody zaprezentowane w powołanym przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17. Przypomnieć zatem wypadnie, że wykonanie wyroków sądu administracyjnego, uwzględniających skargę polega na zastosowaniu się przez organ administracyjny w ponownym postępowaniu do oceny prawnej, wyrażonej w tym wyroku. Wynika to wprost z art. 153 p.p.s.a. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Zaś związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu tego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Niewykonanie orzeczenia sądu administracyjnego polega więc na niezastosowaniu się przez organ administracji w ponownym postępowaniu administracyjnym do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia tego sądu.
Za szczególnie groźną dla porządku prawnego postać niewykonania orzeczenia ustawodawca uznał niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ponieważ dla przeciwdziałania temu niebezpiecznemu zjawisku przewidział szczególny tryb postępowania w postaci możliwości wniesienia przez stronę skargi na niewykonanie takiego wyroku. Zgodnie z art. 154 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia tej skargi sąd może zastosować następujące środki dyscyplinujące:
1) wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów;
2) orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego;
3) przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6; a ponadto
4) sąd ma obowiązek stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zaś
5) osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.
Środek dyscyplinujący wymieniony w punkcie 3) został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) i wszedł w życie z dniem [...] sierpnia 2015 r. Ma on szczególny charakter, ponieważ pełni nie tylko funkcję prewencyjno-represyjną, ale przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Podkreślić należy, że przyznanie stronie sumy pieniężnej pozostaje bez wpływu na przysługujące jej od organu odszkodowanie. Ma być ono natomiast swego rodzaju zadośćuczynieniem za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpoznawania jej sprawy przez organ.
Należy zauważyć, że jedyną przesłanką warunkującą zarówno wymierzenie organowi grzywny, jak i przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej jest niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Natomiast rozstrzyganie, który z tych środków, czy też oba z nich, ma zostać zastosowany i w jakiej wysokości zostało pozostawione orzecznictwu sądów administracyjnych. Nie ulega wątpliwości, że podejmując rozstrzygnięcie w kwestii zastosowania każdego z tych środków, sąd administracyjny powinien mieć na względzie: a) stopień naruszenia prawa przez organ administracyjny (funkcja represyjna), b) efektywność jego zastosowania, a więc wyrządzenie organowi określonej dolegliwości finansowej w celu przymuszenia go do wykonania prawomocnego wyroku (funkcja prewencyjna) i c) zasadność wynagrodzenia stronie cierpień i niedostatków związanych z niewykonaniem wyroku (funkcja kompensacyjna).
Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, w procesie przyznawania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej należy mieć świadomość, że uzyskanie przez skarżącego korzystnego wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie oznacza jeszcze załatwienia sprawy administracyjnej. Wielokrotnie skarżący doznają usprawiedliwionego poczucia bezsilności. Dlatego też, zastosowaniu tego środka dyscyplinującego przyświeca jeszcze jeden cel, który należy mieć na względzie przy interpretacji art. 154 § 7 p.p.s.a. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma bowiem uświadomić skarżącemu, że nie jest on bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje skarżącego swoją ochroną.
W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił powyższych aspektów, czym naruszył inkryminowane przepisy. Przyznanie bowiem sumy pieniężnej w kwocie zaledwie [...] złotych w sytuacji, w której organ nie wykonuje prawomocnego wyroku i to pomimo uwzględnienia już wcześniejszej skargi na jego niewykonanie, nie spełnia celu, dla którego środek ten został ustanowiony. Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast, że kwota [...] złotych jest w okolicznościach niniejszej sprawy adekwatna do doznanych przez skarżącego dolegliwości. Ewentualne dalsze szkody, o jakich wspomina skarżący, w szczególności w związku z wysokością spodziewanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, mogą być przez niego dochodzone w postępowaniu cywilnym (art. 154 § 4 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny uznał ponadto, że również wymierzona przez Sąd pierwszej instancji grzywna jest zbyt niska, aby przymusić organ do wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2015 r. Najlepszym tego dowodem jest fakt, że od daty, w której miał on być wykonany (tj. [...] października 2015 r.) upłynęły już blisko [...] lata, a od poprzedniego wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku z dnia 13 marca 2015 r. – ponad 3 lata (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 594/15). Brak informacji od stron niniejszego postępowania pozwala też przypuszczać, że również pomimo upływu kolejnych 10 miesięcy od daty wydania zaskarżonego wyroku, wyrok z dnia 13 marca 2015 r. nadal pozostaje niewykonany. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że grzywna w wysokości [...] złotych dostatecznie zmobilizuje organ do wykonania wyroku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 - 3 sentencji na podstawie art. 188 i art. 154 § 6 i 7 p.p.s.a.
W pozostałym zakresie skarżący domagał się uchylenia pkt 4 sentencji zaskarżonego wyroku. W punkcie tym Sąd pierwszej instancji "oddalił skargę w pozostałym zakresie". Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wniosków skarżącego zawartych w pkt 2 i 5 skargi. W punktach tych skarżący domagał się stwierdzenia przez Sąd w trybie art. 154 § 2 p.p.s.a. obowiązku wypłaty przez organ odszkodowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wniósł o zwrócenie się do rzeczoznawcy majątkowego o złożenie dokumentu potwierdzającego aktualność operatu szacunkowego z dnia [...] marca 2017 r. Pomimo zawartego w skardze kasacyjnej żądania uchylenia pkt 4 zaskarżonego wyroku, nie zostały sformułowane żadne zarzuty, które odnosiłyby się do tej części zaskarżonego rozstrzygnięcia. Również z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, jakie argumenty miałyby przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku w tej części. W tej sytuacji żądanie uchylenia pkt 4 zaskarżonego wyroku nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, co skutkować musiało oddaleniem skargi kasacyjnej w pozostałej części na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi kasacyjnej oraz opłata za czynności radcy prawnego ustalona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, natomiast druga strona postępowania nie zażądała jej przeprowadzenia.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło