II SAB/Op 80/18
WyrokWSA w Opolu2018-11-09
Skład orzekający: Ewa Janowska, Krzysztof Bogusz, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rektor uczelni publicznej dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rektor uczelni publicznej dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, ponieważ nie rozpoznał wniosku skarżącego w ustawowym terminie. Bezczynność tę zakwalifikowano jako rażące naruszenie prawa ze względu na znaczny okres opóźnienia i brak racjonalnego uzasadnienia działań organu. W związku z tym Sąd zobowiązał Rektora do załatwienia wniosku, stwierdził rażące naruszenie prawa, wymierzył grzywnę oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek do Rektora uczelni publicznej o udostępnienie informacji dotyczącej wydatków na stowarzyszenia, fundacje, sponsoring, eventy i darowizny w latach 2012-2018, wraz z dokumentacją. Rektor odpowiedział, że uczelnia nie prowadzi takich zestawień i uznał wniosek za dotyczący informacji przetworzonej, uzależniając jej udostępnienie od wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Skarżący zakwestionował to stanowisko, twierdząc, że żądana informacja nie jest przetworzona i nie wymaga wykazania interesu publicznego. Po bezskutecznym wezwaniu do wykonania wniosku, skarżący wniósł skargę na bezczynność Rektora. Rektor w odpowiedzi na skargę argumentował, że skarżący nadużywa prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na konflikt z uczelnią i dużą liczbę składanych wniosków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zobowiązał Rektora A do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 4 lipca 2018 r. w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzył Rektorowi A grzywnę w wysokości 500 zł oraz zasądził od Rektora A na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] na Rektora A w przedmiocie bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Rektora A do załatwienia wniosku [...] z dnia 4 lipca 2018 r., w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierza Rektorowi A grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 4) zasądza od Rektora A na rzecz skarżącego [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] (dalej zwany skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Rektora A w zakresie udostępnienia informacji publicznej, o którą zwrócił się wnioskiem z dnia 4 lipca 2018 r.
W skardze zawarł wniosek o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, stwierdzenie, że organ, wskutek braku rozpoznania wniosku skarżącego, dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu sumy pieniężnej - na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm., w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako P.p.s.a.). W skardze zawarto nadto wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Wniosek z 4 lipca 2018 r., - w formie elektronicznej - skierowany do Rektora A - podawał jako podstawę prawną żądania przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie Dz. U. 2018 r. poz. 1330, z późn. zm. - dopisek Sądu, dalej w skrócie jako u.d.i.p.) i zawierał wskazanie w formie elektronicznej (na podany adres e-mail) informacji, czy A w latach 2012-2018 wydatkowała jakiekolwiek środki na stowarzyszenia, fundacje, sponsoring oraz wspomaganie różnego rodzaju eventów lub na darowizny. Zaznaczono, że żądana informacja obejmuje przedłożenie przez organ dokumentacji potwierdzającej dane zdarzenie gospodarcze, tu: chodzi o umowy, dokumenty księgowe, rozliczenie itp.
W odpowiedzi na ww. wniosek Rektor A, pismem z 18 lipca 2018 r., poinformował skarżącego, że uczelnia nie prowadzi wnioskowanego typu zestawień. Organ uznał, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że wnioskodawca oczekuje na informację przetworzoną, którą podmiot zobowiązany do udzielenia informacji, nie dysponuje. Dlatego przyjęto, że do udostępnienia informacji publicznej przetworzonej po stronie podmiotu zobowiązanego muszą być podjęte dodatkowe czynności. W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 u.d.i.p. organ wskazał, że udostępnienie informacji nastąpi niezwłocznie po wykazaniu powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W reakcji na pismo Rektora z 18 lipca 2018 r. skarżący podniósł, że niezgodne z przepisami u.d.i.p. jest uzależnienie udostępnienia informacji publicznej od wykazania powodów szczególnie istotnego interesu publicznego. Wywodził, że zwrócił się jedynie o doręczenie, za pośrednictwem korespondencji e-mail, kserokopii całości dokumentacji, potwierdzającej dane zdarzenie gospodarcze. W przekonaniu skarżącego, nie są to informacje przetworzone, bowiem takimi informacjami dysponuje A. Skarżący nadmienił, że jako obywatel polski ma nie tylko pełne prawo, ale i obowiązek sprawowania społecznej kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa oraz interesów materialnych i moralnych, zbiorowych i indywidualnych.
Dodatkowo, pismem z dnia 9 sierpnia 2018 r. skarżący wezwał organ do wykonania wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
We wniesionej do Sądu skardze skarżący dowodził, że zgodnie z przepisami u.d.i.p., doktryną, orzecznictwem sądowym oraz art. 61 Konstytucji RP przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". W tym znaczeniu informacją publiczną są informacje o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, o działalności organów samorządu zawodowego, gospodarczego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej oraz gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Podniósł, że Rektor A jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a opisany stan faktyczny pozwala przyjąć, że organ dopuścił się bezczynności z powodu niezrealizowania, w przewidzianym przepisami u.d.i.p., terminie, określonego obowiązku.
Skarżący zarzucił, że pomimo złożenia repliki na odpowiedź organu na jego na wniosek o udostępnienie informacji, żądanej w formie korespondencji e-mail z 4 lipca 2018 r. i wyjaśnieniach z 24 lipca 2018 r., brak było dalszej reakcji organu. Nadto nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż żądana informacja może być potraktowana i uznana jako informacja przetworzona. W tym kontekście podniósł, że nie wymagał żadnych analiz, obliczeń czy zestawień. Oznacza to, że informacja, o którą zwrócono się wnioskiem z dnia 4 lipca 2018 r. winna być udostępniona, jednakże pomimo upływu ponad miesiąca od złożenia przez skarżącego wezwania, organ do dnia wniesienia skargi do Sądu, nie udzielił skarżącemu żadnej odpowiedzi, a tym bardziej nie udostępnił wnioskowanych danych.
W związku z powyższym, skarżący przyjął, że niedochowanie przez organ terminu na załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji lub podjęcie aktu lub dokonanie czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., uzasadnia tezę o pozostawaniu organu w bezczynności. Jeszcze raz powtórzył, że nie był zobowiązany do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji publicznej. Argumentował, że to na organie ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, albo wydania decyzji odmownej i wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W przekonaniu skarżącego, wniosek o stwierdzenie, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy, a to wobec niezachowania gwarantowanego przepisami terminu do załatwienia wniosku z 4 lipca 2018 r., przy uwzględnieniu, że nie zachodziły okoliczności usprawiedliwiające postępowanie organu (przynajmniej organ w toku postępowania takich nie przedstawił). Podana przez organ okoliczność, zdaniem skarżącego, stanowi również podstawę wymierzenia organowi grzywny w wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznania od organu sumy pieniężnej w wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu swego stanowiska organ wyjaśnił, że w dniu 4 lipca 2018 r. skarżący złożył 7 wniosków o udzielenie informacji publicznej. Zaznaczył, że równocześnie w tym samym dniu [...], jako Przewodniczący [...], złożył kolejnych 5 wniosków o udzielenie informacji publicznej. W sumie pod adresem organu zgłoszono 65 pytań, na które żądano odpowiedzi w ramach dostępu do informacji publicznej.
Zauważył organ, że skarżący pozostaje w konflikcie z Rektorem A. Na skutek zwolnienia dyscyplinarnego [...] w [...] doszło pomiędzy stronami do otwartego konfliktu, który przeniósł się na sale sądową, bowiem skarżący wytoczył powództwa przeciwko Rektorowi A w sądzie pracy, sądzie cywilnym oraz wniósł prywatny akt oskarżenia. Zdaniem organu, złożony przez skarżącego wniosek o dostęp do informacji publicznej nie został złożony w celach, jakie legły u podstaw regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ma inny cel i służy jedynie na potrzeby toczących się postępowań sądowych, zainicjowanych przez skarżącego. Organ przedstawił argumentację pokazującą cele i zadania, jakim ma służyć instytucja "informacji publicznej" oraz przytoczył wybrane fragmenty komentarzy do przepisów u.d.i.p., a także orzeczeń sądów administracyjnych w tej materii. Organ zaakcentował, że zachowanie skarżącego ma charakter nadużycia prawa.
Nadto stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ze względu na brak stanu bezczynności wynikający z odpowiedzi A z dnia 18 lipca 2018 r., w reakcji na wniosek skarżącego z dnia 4 lipca 2018 r. Powołując się na stanowisko WSA w Warszawie, zaprezentowane w wyroku z dnia 2 grudnia 2005 r., sygn. akt II SAB/Wa 15/15, organ uznał, że niezależnie od treści i formy udzielonej odpowiedzi - jakikolwiek przejaw działania ze strony organu administracji a w sprawie o udostępnienie informacji publicznej wyklucza zarzut bezczynności. Według organu, odpowiedź której udzielono skarżącemu w przedmiotowej sprawie wyklucza ustalenie, że pozostaje on w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Tym samym za niezasadny uznano zarzut co do rażącego naruszenia prawa przez Rektora A.
Skarżący w piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2018 r., będącym kolejną repliką na odpowiedź organu, w pełni podtrzymał stanowisko, wywody oraz argumentację skargi. Ponownie stwierdził, że zarzuty podniesione przez organ są nietrafne i niemające odniesienia do okoliczności sprawy. Nadto zaakcentował, że nie jest rolą organów, stron, ani sądu ocenianie zasadności obowiązujących regulacji i rozwiązań prawnych odnoszących się do instytucji informacji publicznej. Zauważył, że odpowiedź na skargę została złożona z przekroczeniem 15 dni od otrzymania skargi, tj. z uchybieniem terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Wskazał też, że wbrew stanowisku organu, nie miał na celu utrudnienie funkcjonowania A oraz wywołanie rzekomej represji na Rektorze A. Istotna jest bowiem okoliczność, że organ nie przestrzegając postanowień u.d.i.p., nie udostępnił skarżącemu informacji publicznej.
Na marginesie skarżący odnotował, w nawiązaniu do powołanego przez organ argumentu o konflikcie, czy ilości prowadzonych postępowań sądowych, że postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt [...], ustanowiono na rzecz skarżącego na czas trwania procesu o naruszenie dóbr osobistych i zapłatę zadośćuczynienia - zakaz rozpowszechniania w jakikolwiek sposób informacji dotyczących [...], w tym m.in. audytu wewnętrznego w zakresie audytu zasadności wydatkowania środków pochodzących z programów badawczych [...] oraz programów naukowych [...]. Podkreślił, że ww. orzeczenie obejmuje swoim zakresem "najszerszy możliwie sposób ustanowionego zakazu rozpowszechniania oraz dotyczy wszelkich informacji dotyczących [...]".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stan taki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym (art. 120 P.p.s.a.).
Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 u.d.i.p., stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne na stronie internetowej pod adresem - htpp://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcie "każdy" oznacza zarówno osoby fizyczne i prawne, jak i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, np. organizacje społeczne (zob. wyrok WSA w Warszawie z 11 lutego 2004 r., sygn. akt II SAB 391/03). Oznacza to, że skarżący jako osoba fizyczna jest uprawniony do żądania od podmiotu zobowiązanego udostępnienia informacji publicznej.
Wobec powyższego, skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest zatem bezczynność Rektora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o którą opisanym na wstępie wnioskiem datowanym na dzień 4 lipca 2018 r. wystąpił skarżący. We wniosku skarżący podał, że zwraca się o przesłanie na wskazany adres e-mail kserokopii określonej dokumentacji.
Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, ponieważ zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej oraz podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. A jest uczelnią publiczną w rozumieniu obowiązującej w dniu składania wniosku ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), a zgodnie z art. 66 ust. 1 tej ustawy, rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, jest przełożonym pracowników, studentów i doktorantów uczelni. Z kolei, przepis art. 15 ust. 1 tej ustawy stanowi, że władze publiczne zapewniają uczelniom publicznym środki finansowe niezbędne do wykonywania ich zadań. Rektor A jest więc podmiotem reprezentującym jednostkę realizującą zadania publiczne w zakresie oświaty i nauki, dysponuje też funduszami publicznymi, a tym samym jest podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
Definicja informacji publicznej zawarta jest natomiast w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i jest nią każda informacja o sprawach publicznych.
Informacja publiczna podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Dodać należy, że przykładowy katalog danych stanowiących informację publiczną, które podlegają udostępnieniu, zawiera przepis art. 6 ustawy. Skoro przepis ten zawiera jedynie przykładowy wykaz spraw, które uznaje się za informacje publiczne, to dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych powyżej przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d stanowi, że udostępnieniu podlegają informacje publiczne o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, pochodzących z dysponowania majątkiem publicznym, w tym pożytkach i jego obciążeniu, zaś art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku, którym dysponuje. Prawo do informacji publicznej obejmuje w szczególności uprawnienie do uzyskania informacji publicznej oraz wglądu do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 ustawy). Żądana zatem przez skarżącego informacja o wydawaniu przez Rektora w ramach zarządzania A na określony cel (stowarzyszenia, fundacje, sponsoring, eventy, darowizny) stanowi informację publiczną w rozumieniu powoływanej ustawy. W rezultacie tego, wniosek skarżącego winien zostać załatwiony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez udzielenie żądanej informacji lub jej odmowę, ewentualnie w innych formach przewidzianych przez przepisy ww. ustawy. W przekonaniu Sądu, każda informacja dotycząca zasad funkcjonowania szkoły wyższej, jako podmiotu wykonującego zadanie publiczne związane z edukacją, stanowi informację publiczną (podobnie: WSA we Wrocławiu, wyrok z 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wr 114/18). Nadto powiedzieć przyjdzie, że umowy cywilnoprawne, a więc również i wszystkie inne formy przekazania składników majątkowych, np. darowizny, których stroną jest organ stanowią informację publiczną, podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p. (vide wyrok WSA w Poznaniu z 1 marca 2018 r., sygn. akt II SAB/Po 203/17).
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa, przez zobowiązany do tego organ. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie zaś do art. 149 § 1b P.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. - także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Badając zasadność skargi na bezczynność sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia.
W przedmiotowej sprawie skarżący wnioskiem datowanym na dzień 4 lipca 2018 r. zwrócił się do organu w formie wiadomości mailowej o udostępnienie informacji publicznej i w sposób jasny i wyraźny sformułował swój wniosek, wnosząc o udostępnienie wskazanych informacji. Organ nie udzielił żądanej informacji, nie wydał decyzji odmownej, ani nie poinformował skarżącego, że nie jest w posiadaniu wnioskowanej informacji. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Wskazać należy, że jedyną czynnością jaka została podjęta przez organ było zwrócenie się do skarżącego, z powołaniem na art. 14 ust. 2 u.d.i.p. o wykazanie powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Powyższe pismo nie wyczerpuje jednak żadnej z przewidzianych ustawą form postępowania z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej.
W orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w prawem określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził on postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności w prawem przewidzianym terminie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 28/17; wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2733/15). Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdyż organ nie rozpoznał wniosku w terminie, o którym mowa w art. 13 ustawy. Celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ do dnia rozpoznania skargi na bezczynność nie rozpatrzył wniosku skarżącego, a zatem organ nadal pozostaje w bezczynności w zakresie jego rozpoznania.
W związku z powyższym, Sąd zmuszony był, stosownie do art. 149 § 1pkt 1 P.p.s.a., zobowiązać organ do rozpoznania wniosku skarżącego datowanego na dzień 4 lipca 2018 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy.
W sprawie dokonać należało również do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Pojęcie to nie jest zdefiniowane ustawowo, natomiast w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt. II OSK 468/13).
W ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa. Okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej jest znaczny. Skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu drogą mailową dnia 4 lipca 2018 r. zaś organ do chwili wydania wyroku nie podjął dalszych, żadnych czynności w przedmiocie wniosku strony. Podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że skarżący nadużywa prawa, składając kilkanaście wniosków z różnymi zapytaniami w przedmiocie informacji publicznej, w świetle obowiązujących przepisów ustawy nie pozwala na uznanie zasadności tego zarzutu. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego funkcjonuje zapatrywanie dopuszczające możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej, jednak definiuje owe nadużycie jako próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (wyrok NSA z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16).
Na gruncie przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w aktach sprawy brak jest dostatecznych dowodów na potwierdzenie tego, że celem skarżącego występującego o dostęp do informacji publicznej są inne motywy niż troska o dobro publiczne. Z akt sprawy wynika natomiast, że po pierwsze organ nie załatwił wniosku strony ani w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy, ani też w dodatkowym terminie samodzielnie wyznaczonym w trybie art. 13 ust. 2 ustawy. Po drugie zaś korespondencja skarżącego z organem, w żadnym razie nie wskazuje na to aby organ miał jakieś istotne problemy z załatwieniem złożonych w większej liczbie wniosków, chociażby z uwagi na stopień ich skomplikowania. Dopiero istnienie tego rodzaju okoliczności, w połączeniu ze skonstatowaniem i wykazaniem (a nie domniemaniem) realizacji przez wnioskodawcę innego celu aniżeli troska o dobro publiczne, mogłaby usprawiedliwiać zastosowanie konstrukcji nadużycia prawa do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1014/18). Zastosowanie tej konstrukcji i tak wymagałoby wydania decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2730/17).
Zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa skutkowało wymierzeniem organowi grzywny w wysokości pięćset złotych, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, wymierzona grzywna jest adekwatna do okresu trwającego stanu bezczynności, oczywistości naruszenia oraz sposobu działania organu.
Na rzecz skarżącego nie zasądzono odpowiedniej sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 in fine P.p.s.a., gdyż - zdaniem Sądu - tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków odmowy udostępnienia informacji publicznej. Nadto, nie ma ona charakteru obligatoryjnego, a w rozpatrywanej sprawie wobec pozostawania organu w stanie bezczynności ze względu na przyjętą (chociaż, jak już wyżej powiedziano wadliwą) wykładnię przepisów prawa, zastosowanie sankcji w postaci nałożenia grzywny w wysokości 500 zł jest w zupełności wystarczające.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi w wysokości 100 zł, kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz 17 zł, tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd postanowił na mocy art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło