III OSK 1154/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-03-24
Skład orzekający: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oddział terenowy spółki akcyjnej Skarbu Państwa, realizujący misję publiczną w zakresie radiofonii i telewizji, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej?Ratio decidendi
Oddział terenowy spółki akcyjnej Skarbu Państwa, realizujący misję publiczną w zakresie radiofonii i telewizji, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, ponieważ wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym. W związku z tym posiada zdolność sądową i nie ma podstaw do odrzucenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej.Stan faktyczny
H. J. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący budżetu, realizacji i wynagrodzeń związanych z cyklem telewizyjnym. T. S.A. Oddział Terenowy w G. nie udzielił odpowiedzi, co skutkowało skargą na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał T. S.A. do rozpatrzenia wniosku w części dotyczącej budżetu i wynagrodzeń, uznając, że spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. T. S.A. wniosła skargę kasacyjną, kwestionując swoją zdolność sądową i status podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S.A. Oddział Terenowy w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Gd 90/18 w sprawie ze skargi H. J. na bezczynność T. S.A. Oddział Terenowy w G. w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 27 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Gd 90/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. J. na bezczynność T. S.A. Oddział Terenowy w G. w sprawie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a, § 2 oraz art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." zobowiązał T. S.A. Oddział Terenowy w G. do rozpatrzenia punktów 1 i 2 wniosku H. J. z [...] marca 2018 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności (pkt 1), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 2), stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3), przyznał od T. S.A. Oddział Terenowy w G. na rzecz skarżącego H. J. sumę pieniężną w wysokości 500 zł (pkt 4) oraz zasądził od T. S.A. Oddział Terenowy w G. na rzecz skarżącego H. J. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 5).
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że H. J. we wniosku z [...] marca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej zwrócił się o przekazanie "danych dotyczących działalności programowej [...] Oddziału T. S.A. a konkretnie – startującego w grudniu 2017 r. i emitowanego aktualnie 12 – odcinkowego cyklu pt. "[...]", poświęconego twórczości F. G.:
1. jaki jest całkowity budżet realizacji ww. cyklu;
2. kto brał udział w realizacji cyklu (reżyseria, scenariusz, scenografia, kierownictwo produkcji itd.) i jak przedstawia się wynagrodzenie tych osób;
3. na czym polegała i jak została uhonorowana praca H. R., prywatnie męża aktualnej Dyrektor Oddziału T. 3 G., przedstawionego w zapowiedzi cyklu jako "opiekun programu".
Zdaniem Sądu, T. S.A. Oddział Terenowy w G. jest, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1380 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.", podmiotem zobowiązywanym do udzielenia informacji publicznej. Podmiot ten wykonuje zadania publiczne oraz dysponuje majątkiem publicznym. Sąd Wojewódzki podkreślił przy tym, że T. S.A. realizuje misję publiczną, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1414 ze zm.) oferując społeczeństwu programy i inne usługi w zakresie informacji, publicystyki, kultury, rozrywki, edukacji i sportu. Za niezasadne Sąd uznał stanowisko pełnomocnika organu, iż skierowanie wniosku do Dyrektora Oddziału Terenowego w G. T. S.A. powinno skutkować odrzuceniem skargi. Intencją wnioskodawcy było uzyskanie informacji od Oddziału Terenowego T. S.A., który to podmiot pozostaje adresatem skargi. W dalszej kolejności Sąd podkreślił, że informacje wskazane w pkt. 1 i 2 wniosku dotyczyły informacji publicznej, zaś informacja żądana w pkt. 3 wniosku – nie stanowi informacji publicznej. Ponadto bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albowiem organ wystosował do skarżącego pismo dopiero 6 września 2018 r., już po wniesieniu przez skarżącego ponaglenia. Pismo to nie załatwiło jednak wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ pozostaje w bezczynności w zakresie punktu 1 i 2 wniosku z [...] marca 2018 r., albowiem wniosek w tym zakresie dotyczy informacji wskazanej w art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., tj. dotyczącej majątku publicznego. Jako że organ nie udzielił skarżącemu żądanej informacji ani nie wydał rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, Sąd zobowiązał T. S.A. Odział Terenowy w G. do rozpatrzenia punku 1 i 2 wniosku skarżącego z [...] marca 2018 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności.
Skargę kasacyjną złożyła T. S.A. Oddział Terenowy w G., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i w wyniku tego uznanie Dyrektora T. S.A. Oddział G. za podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej.
Ponadto T. S.A. Oddział Terenowy w G. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:
2. art. 174 pkt 2 w zw. z 58 ust. 1 p.p.s.a., przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że wskazany przez skarżącego organ nie ma zdolności sądowej, ani też nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty T. S.A. Oddział Terenowy w G. wniosła o wydanie postanowienia uchylającego zaskarżony wyrok i odrzucającego skargę, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym również kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że stronami niniejszego postępowania przed sądem administracyjnym są H. J. oraz Dyrektor T. S.A. Oddział Terenowy w G., jako podmiot wskazany przez skarżącego w skardze. Sąd pierwszej instancji winien był zbadać zdolność sądową stron oraz uznać, iż w obrocie prawnym nie funkcjonuje wskazany przez H. J. organ. Dyrektor nie jest organem T. S.A., ponieważ w tym zakresie statut spółki przewiduje wyłącznie zarząd, radę nadzorczą oraz walne zgromadzenie. W konsekwencji powyższego, zdaniem autora skargi kasacyjnej skarga wniesiona przez H. J. winna podlegać odrzuceniu jako niedopuszczalna. Ponadto podkreślono, że o tym, czy dany podmiot może wykonywać zadania publiczne, przesądza charakter prawny wykonywanych przez ten podmiot zadań. Działalność w zakresie publicznej radiofonii i telewizji nie jest wykonywaniem zadań publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zarządzeniem z 29 listopada 2021 r. Przewodnicząca Wydziału zwróciła się do stron postępowania o udzielenie informacji, czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Pismem z 10 grudnia 2021 r. T. S.A. Oddział Terenowy w G. sprzeciwiła się rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Pismem z 24 grudnia 2021 r. H. J. wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Pomimo braku zgody skarżącej kasacyjnie T. S.A. Oddział Terenowy w G. na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Sąd na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19) w brzmieniu od 3 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 poz. 1090) COVID-19 rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 15zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Przewodniczący uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Także w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. Nadto ze względów technicznych nie jest możliwe we wszystkich sprawach, w których nie zrzeczono się rozprawy, przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji R.P.) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do twierdzenia, że Sąd nieprawidłowo uwzględnił częściowo skargę pomimo, że skarżąca kasacyjnie nie ma zdolności sądowej i nie może być uznana za podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., zatem Sąd powinien odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. (błędnie wskazanego w skardze kasacyjnej jako art. 58 ust. 1 p.p.s.a.). Ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie nie można się zgodzić.
Należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku za podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej uznał T. S.A. Oddział Terenowy w G. Biorąc pod uwagę treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej i pisma ponaglającego o rozpoznanie tego wniosku oraz treść skargi, słusznie uznał ten Sąd, że intencją wnioskodawcy było uzyskanie informacji od T. S.A. Oddziału Terenowego w G., zaś Dyrektora tego Oddziału należało uznać za reprezentującego tenże oddział na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1414 ze zm.) i pełnomocnictwa od Prezesa Zarządu Spółki. W konsekwencji Sąd prawidłowo przyjął, że oddział spółki był adresatem wniesionej skargi.
Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. "[w] postępowaniu w sprawie sądowoadmnistracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast stosownie do treści art. 25 § 1 p.p.s.a osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądową). Przy czym zgodnie z art. 25 § 3 p.p.s.a. zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Zdolność sądowa stanowi zatem cechę danego podmiotu, która pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z jego udziałem w charakterze strony, tj. zgodnie z art. 32 p.p.s.a. – skarżącego lub organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Brak zdolności sądowej danego podmiotu, w zależności od momentu jego ujawnienia, powoduje odrzucenie skargi lub wniosku (art. 58 § 1 pkt 5, także w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.), zawieszenie postępowania (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) lub też stanowi przesłankę jego wznowienia (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Uniemożliwia więc podjęcie bądź kontynuowanie postępowania lub daje podstawę do usunięcia jego skutków, jeżeli zostało ono zakończone. Dlatego też posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania (zob. wyrok NSA z 15 marca 2017 r., II OSK 2035/15, LEX nr 2271784). Charakterystyka kategorii podmiotów, którym przysługuje zdolność sądowa przed sądami administracyjnymi, została dokonana w poszczególnych jednostkach redakcyjnych art. 25 p.p.s.a. Wobec powyższego zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strony, wynika przede wszystkim z przepisów prawa materialnego. Takim przepisem jest art. 4 ust. 1 u.d.i.p nakładając na wymienione w nim podmioty obowiązek udostępnienia informacji publicznej, upoważnia jednocześnie Sądy administracyjne do zobowiązywania tych podmiotów do dokonywania czynności w tych sprawach.
Przypomnieć zatem trzeba, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Z treści art. 4 ust. 1-5 u.d.i.p., a zwłaszcza z użytego w jego konstrukcji sformułowania "w szczególności" wynika, że dokonane przez ustawodawcę wyliczenie podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej nie ma charakteru wyczerpującego. W powyższej regulacji elementem decydującym o tym, że określony podmiot ma obowiązek udostępnienia informacji publicznej jest to, czy wykonuje on zadania publiczne. Uszczegółowienie zawarte w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. ma charakter porządkujący i pozwala na rozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości w odniesieniu do określonych podmiotów. Regulacja ta nie wyklucza istnienia innych podmiotów nienależących do żadnej z kategorii tam wymienionych, które z uwagi na to, że wykonują określone zadania publiczne, pozostają zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, o ile ją posiadają. Struktura organizacyjna i własnościowa takich podmiotów nie ma zatem decydującego znaczenia (tak: NSA w wyroku z 18 września 2014 r., sygn. akt I OSK 45/14, pub. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Użyty w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zwrot "w szczególności" oznacza, że podany w nim katalog podmiotów ma charakter otwarty, przykładowy. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że obowiązany do udostępniania informacji publicznej jest każdy podmiot, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym (por. wyrok NSA z 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1603/14, pub. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). O podleganiu zakresowi podmiotowemu ustawy o dostępie do informacji publicznej decydują dwa elementy: charakter wykonywanych zadań (powinny być one nakierowane na realizację potrzeb społeczeństwa, a nie indywidulanych potrzeb danej korporacji) oraz rodzaj majątku, którym dysponuje dany podmiot (mienie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, zawodowego albo gospodarczego) (tak: Przemysław Szustakiewicz, Glosa do wyroku NSA z 23 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2498/16 System Informacji Prawnej LEX).
Ustawodawca posługując się w ustawie o dostępie do informacji publicznej terminem "zadania publiczne" nie zdefiniował tego pojęcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że pojęcie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od pojęcia "zadania władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, zadania władzy publicznej mogą być bowiem realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne", użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej", użytego w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (por. wyroki NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10 i 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 900/15, pub. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Brzmienie art. 4 u.d.i.p. jednoznacznie wskazuje, że ustawodawca dążył do jak najszerszego określenia zbioru podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej. Celem takie rozwiązania jest bowiem pełna realizacja politycznego prawa dostępu do informacji publicznej, bowiem "szeroki dostęp do informacji publicznej stanowi niezbędną przesłankę zaistnienia społeczeństwa obywatelskiego, a co za tym idzie - urzeczywistnienia demokratycznych zasad funkcjonowania władzy publicznej w polskim państwie prawnym" (W. Sokolewicz (w:) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Komentarz. Tom II, red. L. Garlicki, Warszawa 2005, s. 7), a nadto jak wskazano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt SK 27/14 "konstytucyjne prawo dostępu do informacji publicznej przybrało charakter publicznego prawa podmiotowego. Znaczy to, że obywatel ma zapewnioną możliwość skutecznego żądania od organów władzy publicznej określonego zachowania, egzekwowalnego, w razie potrzeby, w drodze odpowiednich instytucji procesowych" (OTK Seria A 2019, poz. 5). Prawo dostępu do informacji publicznej jest zatem prawem politycznym (por. wyrok NSA z 1 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 699/16, pub. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), które jest fundamentem budowy materialnej demokracji nieograniczanej tylko do procedur, ale oznaczającej rzeczywisty wpływ społeczeństwa na bieg spraw publicznych. Elementem tego prawa jest zatem nie tylko kontrola wykonywania zadań publicznych, ale również co jest charakterystyczne dla myślenia o demokracji dla społeczeństw odwołujących się do zachodniej myśli politycznej - kontrola wydatkowania środków publicznych jako pochodzących z wpłat na rzecz dobra wspólnego od wolnych obywateli, suwerennych właścicieli swojego majątku. Stąd wskazany art. 4 u.d.i.p. jest tak skonstruowany, aby prawo do informacji publicznej zawsze "podążało" tam, gdzie są wykonywane zadania publiczne lub tam, gdzie wydatkowane są pochodzące z wpłat wolnych obywateli środki publiczne.
Jak to trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji Spółka, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji realizuje misję publiczną, oferując, na zasadach określonych w ustawie, całemu społeczeństwu i poszczególnym jego częściom, zróżnicowane programy i inne usługi w zakresie informacji, publicystyki, kultury, rozrywki, edukacji i sportu, cechujące się pluralizmem, bezstronnością, wyważeniem i niezależnością oraz innowacyjnością, wysoką jakością i integralnością przekazu. Zgodnie zaś z treścią art. 26 tej ustawy jednostki publicznej radiofonii i telewizji działają wyłącznie w formie jednoosobowej spółki akcyjnej Skarbu Państwa (ust. 1). Telewizję publiczną tworzy spółka "T. – Spółka Akcyjna", zawiązana w celu tworzenia i rozpowszechniania ogólnokrajowych programów I, II i TV Polonia oraz regionalnych programów telewizyjnych (ust. 2). Terenowe oddziały spółki "T. – Spółka Akcyjna" mają swoje siedziby w: Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Gorzowie Wielkopolskim, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Opolu, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie, Wrocławiu (ust. 2a). Z kolei, zgodnie z art. 30 tej ustawy do terenowych oddziałów Spółki należy tworzenie i rozpowszechnianie regionalnych programów telewizji publicznej (ust. 1). Działalnością terenowego oddziału Spółki kieruje dyrektor powoływany przez radę nadzorczą na wniosek zarządu Spółki (ust. 3). Ponadto, zgodnie z treścią § 5 Regulaminu Organizacyjnego przedsiębiorstwa Spółki stanowiącego Załącznik do uchwały nr 408/2018 Zarządu Spółki z 3 lipca 2018 r. w skład przedsiębiorstwa Spółki wchodzą: Zakład Główny oraz Oddziały Terenowe. Oddziały są jednostkami organizacyjnymi w rozumieniu niniejszego regulaminu (§ 6 ust. 3). W świetle powyżej przedstawionych okoliczności twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że działalność w zakresie publicznej telewizji nie jest w żaden sposób wykonywaniem zadań publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej jest oczywiście chybione. Skoro nawet w art. 21 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji ustawodawca uznał, że "T. – Spółka Akcyjna" realizuje misję publiczną, to zbędne jest jasne określenie przez ustawodawcę, iż misja publiczna to zadanie publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Stwierdzić zatem należy, że skarżąca kasacyjnie T. S.A. Oddział Terenowy w G. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., ponieważ jest jednostką organizacyjną, która nie tylko wykonuje zadania publiczne ale, co nie budzi wątpliwości, dysponuje też majątkiem publicznym. W konsekwencji skarżąca kasacyjnie ma zdolność sądową w rozumieniu art. 25 § 1 i 3 p.p.s.a. W rezultacie brak było przesłanek do odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., ponieważ należy przyjąć, że informacja publiczna będąca w posiadaniu Oddziału Terenowego w G. T. S.A. odnosząca się do publicznej sfery działalności tego Oddziału podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wobec tego brak rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w przewidzianym tą ustawą trybie, skutkował częściowym uwzględnieniem skargi przez Sąd pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło