IV SA/Wa 1644/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-04
Skład orzekający: Paweł Groński, Anna Sękowska, Agnieszka Wąsikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele publiczne, a następnie objęta prawem użytkowania wieczystego po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość nie podlega zwrotowi, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, nawet jeśli prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowe jest ustalenie, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, co w tym przypadku nie miało miejsca, ponieważ inwestycje związane z celem wywłaszczenia zostały zrealizowane.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1977 r. na cele rozbudowy zakładów farmaceutycznych i budowy ulicy. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a nieruchomość nie stała się zbędna. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym brak powołania biegłych i niepełne zebranie materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M.S., H.I., M.S., M.S., J.S.,M.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę
Decyzja z dnia [...] marca 2018 r., Nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołań M. S., H. I. i J. S. od decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. odmawiającą zwrotu części nieruchomości położonej w [...] w dzielnicy [...], przy ul. [...], stanowiącej dawną własność Z. i K. S., przejętej na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1977 r. znak: [...] z przeznaczeniem pod rozbudowę [...] Zakładów Farmaceutycznych [...] odpowiadającej obecnie działkom ew. nr [...],[...].,[...]. oraz [...] z ob. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1977 r. wydana została na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64).
Pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r. (data wpływu: 3 sierpnia 2012 r.) H.I., S. S., M. S., J. S. oraz M. S. wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [...] o po w. 10 330 m2, przejętej na mocy powyższej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1977 r.
W toku postępowania organ ustalił uprawnienie wnioskodawców do zgłoszenia żądania zwrotu ww. nieruchomości, w związku z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2018 poz. 121, dalej ugn). Poza tym wskazał, że nieruchomość objęta decyzją z dnia [...] czerwca 1977 r. odpowiada obecnie działkom ew. nr [...],[...],[...].,[...]. oraz [...]. z ob. [...] (pismo Delegatury Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2012 r. znak: [...], aktualna mapa ewidencyjna). Natomiast treść wniosku o zwrot wskazuje, iż wnioskiem o zwrot objęta jest cześć nieruchomości przejęta na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji znak: [...] odpowiadająca obecnie działkom ew. nr [...],[...].,[...]. oraz [...] z ob. [...], która znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...] Zakładów Farmaceutycznych [...]
Działka ew. nr [...] z obrębu [...], dla której urządzona jest księga wieczysta nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...] Zakładów [...] S.A. na mocy decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia .2011 r. Prawo użytkowania wieczystego w księdze wieczystej zostało ujawnione z dniem 21 lutego 2012 r. Natomiast działki ew. nr [...],[...]oraz [...]z ob. [...], dla których urządzona jest księga wieczysta nr [...]stanowią własność Skarbu Państwa i znajdują się w użytkowaniu wieczystym [...] Zakładów [...] S.A. na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r. oraz prostującego ww. decyzję postanowienia Prezydenta [...] nr [...]z dnia [...] marca 2007 r. Prawo użytkowania wieczystego w księdze wieczystej zostało ujawnione z dniem 10 sierpnia 2009 r.
Organ wskazał, że z wykazanego stanu prawnego nieruchomości, wynikającego z treści księgi wieczystej, wynika, że w niniejszej sprawie nie będą miały zastosowania art. 229 ugn (prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości zostało ujawnione w księgach wieczystych po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. po 1 stycznia 1998 r.).
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. orzekł o odmowie zwrotu - wskazaną na wstępie - nieruchomości położonej w [...].
W odwołaniu wnioskodawcy reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wskazali, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez organ I instancji stanowi niedostateczną podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
W szczególności wskazali na naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 84 k.p.a. w z w. z art. 77 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie powołania z urzędu dowodu z opinii biegłego geodety; art. 8 k.p.a.; art. 11 k.p.a.; art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji (rozstrzygnięcia) niejasnego i nieprecyzyjnego z uwagi na fakt braku pewności, co do działek geodezyjnych objętych zaskarżoną decyzją, jak również ich areału;
2) art. 7, 8 oraz 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie stronie skarżącej (co istotne: stronie działającej bez pełnomocnika) wyczerpujących informacji na temat zebranego materiału dowodowego, a przede wszystkim na temat inicjatywny dowodowej;
3) art. 77 k.p.a. polegające na zaniechaniu zebrania w sposób wyczerpujący i (następczego) rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie;
4) art. 84 k.p.a. w z w. z art. 77 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie powołania z urzędu dowodu z opinii biegłego urbanisty; (oraz) wynikowe naruszenie przepisu art. 79 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez odebranie stronie możliwości aktywnego udziału w sprawie;
5) art. 84 k.p.a. a contrario polegające na uznaniu "ADNOTACJI SŁUŻBOWEJ" jako quasi-opinię biegłego w sprawie;
6) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez rażąco dowolną i niekorzystną dla skarżących ocenę dowodów w sprawie, a w szczególności danie bezkrytycznie wiary stanowisku i dokumentom przedkładanym przez stronę - [...] Zakłady Farmaceutyczne [...] S.A.;
7) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 k.p.a. a contrario polegające na odstąpieniu od powołania świadka w sprawie i oparciu rozstrzygnięcie na dokumencie zwanym "Oświadczeniem" skutkujące w konsekwencji odebraniem stronie możliwości aktywnego uczestnictwa w sprawie i możliwości zadawania świadkowi pytań;
8) naruszenie zasad opisanych w art. 6 k.p.a. oraz w art. 8 k.p.a. - polegające na uczynieniu z elementów stanu faktycznego nie wymienionych w hipotezie art. 136 ugn przesłanek swojego rozstrzygnięcia;
9) brak rozważań nad ewentualnym uznaniem decyzji z dnia [...] czerwca 1977 r. za wydaną z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art, 156 k.p.a.
Wojewoda [...] po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] marca 2018 r. – wskazaną na wstępie – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...]z dnia [...] grudnia 2016 r.
Organ odwoławczy powołując się na art. 136 ust. 3 i art. 137 ugn, wskazał, że ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbędności, jako przesłanki orzeczenia o zwrocie nieruchomości jest podstawowym zadaniem postępowania administracyjnego przy rozpoznaniu żądania zwrotu nieruchomości.
Organ wojewódzki podzielił rozstrzygnięcie wydane w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji. Cel wywłaszczenia nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, polegający na realizacji Wytwórni Antybiotyków wraz ze strefą ochronną na części nieruchomości odpowiadającej obecnie działkom ew. nr [...],[...] oraz [...]. z ob. [...]- objętych wnioskiem o zwrot - został osiągnięty w terminach określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn (o czym świadczą karty inwentaryzacyjne obiektów budowlanych, książki obiektów budowlanych oraz archiwalne zdjęcia lotnicze z dnia 7 maja 1987), a zatem nieruchomość nie może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, a tym samym nie podlega zwrotowi na rzecz wnioskodawców.
Ponadto organ I instancji w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym ustalił, iż na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej cześć nieruchomości została przeznaczona pod budowę ulicy [...] natomiast na skutek zmiany planów zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] listopada 1977 r. lokalizacja ulicy [...] została powiększona (kosztem strefy ochronnej Wytwórni Antybiotyków) w ten sposób że działka ew. nr [...] z ob. [...] pierwotnie przeznaczona pod strefę ochronną Wytwórni Antybiotyków została włączona w linie rozgraniczające ulicy [...] z przeznaczeniem pod budowę ciepłociągu. Zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1977 r. działka ew. nr [...] została włączona w lokalizację celu publicznego stanowiącą magistralę sieci cieplnej [...] Ze zdjęcia lotniczego sporządzonego w dniu 7 maja 1987 r. (tj. przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia) (teczka II akt sprawy) wynika, iż magistrala ciepłownicza przechodząca przez działkę ew. nr [...] została zrealizowana. Istnienie do dnia dzisiejszego przewodu ciepłowniczego cP 2x800 na ww. działce potwierdza treść mapy zasadniczej.
Dodatkowo organ wskazał, iż grunty zajęte pod drogi publiczne zostały wyjęte z obrotu prawnego, co oznacza, iż bez względu na inne okoliczności działki drogowe nie podlegają zwrotowi na rzecz osób fizycznych.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym zgromadził szereg dokumentów stanowiących dokumentację realizacji celu wywłaszczenia i przeznaczenia nieruchomości na realizację Wytwórni Antybiotyków wraz ze strefą ochronną. Wojewoda podzielił stanowisko Prezydenta, iż z zebranych dokumentów bezsprzecznie wynika, iż nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania przejęta na rzecz Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 1977 r. znajdowała się w granicach realizacji inwestycji a cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany.
Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż w celu potwierdzenia zagospodarowania nieruchomości na cel wywłaszczenia, Prezydent [...] pozyskał z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej dokumentację fotograficzną (zdjęcie lotnicze z dnia 7 maja 1987 r.) dla nieruchomości oznaczonej obecnie jako część działki ewidencyjnej odpowiadającej obecnie działkom ew. nr [...],[...].,[...],[...]. z obrębu [...], wskazującą na realizację celu wywłaszczenia. Na złożonym do akt sprawy zdjęciu opisanym przez uprawniony organ uwidoczniona została granica wywłaszczonej nieruchomości, zagospodarowanej w sposób trwały zgodnie z celem wywłaszczenia. Również aktualny stan nieruchomości wskazuje na wykonanie celu wywłaszczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2018 r. M. S., H. I., M. S., M. S., J. S. i M. S. reprezentowani przez adwokata zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania tj.:
1) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i (pomimo istnienia oczywistych przesłanek do takiego rozstrzygnięcia) nieuchylenie zaskarżonej decyzji; a w konsekwencji: zaniechanie wskazania organowi I instancji na jakie okoliczności powinien zwrócić uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy (tj. konieczność dopuszczenia dowodu z biegłego geodety, biegłego urbanisty, jak również konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań A. K., nadto ustalenia dokumentów źródłowych, na podstawie których sporządzono "ADNOTACJĘ SŁUŻBOWĄ";
2) art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a.;
3) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącym wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
4) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez zastąpienie merytorycznego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji (w szczególności ustosunkowania się do zarzutów) ich pozorem.
Wobec powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasadzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych (art. 200 ww. ustawy). Poza tym wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2).
W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że podtrzymują zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Na podstawie zgromadzonego materiału, nie sposób – wobec Skarżących - uznać, że cel wywłaszczenia został ustalony, jak i jakie faktycznie zostały zrealizowane inwestycje na wywłaszczonym terenie. Strona skarżącą wskazała, jakie decyzje/dokumenty zostały zgromadzone w sprawie, a także podniosła, że w aktach brak jest uchwały Prezydium Rządu z [...] czerwca 1975 r., a zatem konsekwentnie brak analizy ww. dokumentu.
W ocenie Skarżących cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ale nie posiadając jednak koniecznych umiejętności nie byli w stanie dokonać precyzyjnej diagnozy, w jakim stopniu cel ów zrealizowany nie został.
Dalej Strona wskazała, że nieruchomość wywłaszczona na mocy decyzji z dnia [...] czerwca 1977 r. miała powierzchnię 11 184 m2. Nieruchomość ta została zlokalizowana (tak w piśmie Urzędu Miasta [...] z dnia 1 października 2012 r.) jako obecne działki ewidencyjne nr [...],[...] obrębu [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]. Organ zinterpretował inicjującą niniejsze postępowanie "Prośbę" z dnia 31 sierpnia 2012 r. jako wniosek o zwrot Nieruchomości o pow. 10 330 m2 wywłaszczonej celem budowy fabryki antybiotyków. Nie jest jednak zrozumiałe dlaczego zaskarżona decyzja organu I instancji dotyczy innych działek niż podane w piśmie z dnia 1 października 2012 r., a mianowicie dotyczy działek o nr [...],[...];[...] oraz [...] z obrębu [...]. Zatem w ocenie Skarżących, poza rozstrzygnięciem znalazła się działka [...]i (jak można się domyśleć, jedynie część działki) o nr [...], a "w zamian" rozstrzygnięcie objęło działkę [...];[...]. Nadto w zaskarżonej decyzji nie podano sumarycznego metrażu działek objętych rozstrzygnięciem (każąc się stronom domyślać, iż chodzi o cały areał 10330m2).
W odpowiedzi na skarg organ wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia 7 sierpnia 2018 r. uczestnik postępowania [...] Zakłady Farmaceutyczne [...] S.A. przedstawiając stanowisko w sprawie wskazały, że w ich ocenie zaskarżona decyzja odpowiada prawu, ponieważ cel wywłaszczenia został zrealizowany. W obszernych motywach strona przedstawiła argumentację w powyższym zakresie.
W odpowiedzi na powyższe pismo uczestnika Strona skarżąca w piśmie z dnia 3 września 2018 r. potwierdziła, że zarzuty i wnioski wskazane w skardze są aktualne. Strona wskazała także na zakres kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja odmawiająca zwrot nieruchomości i sąd w tym zakresie badał legalność zaskarżonej decyzji.
Przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stosownie do art. 136 ust. 3 ugn, jest jej zbędność na cel wywłaszczenia.
W myśl do art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Definicja zbędności ujęta jest w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którą nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1. pomimo upływu 7 lał od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo,
2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Zatem przez zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu należy rozumieć nie rozpoczęcie w ogóle lub niezrealizowanie przez podmiot, na którego rzecz nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości, celu dla którego realizacji nieruchomość została wywłaszczona, spowodowane zarówno brakiem obiektywnych możliwości jego realizacji, jak i leżącymi po stronie tego podmiotu przeszkodami, uniemożliwiającymi osiągnięcie przez niego zamierzonego poprzednio celu.
Decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1977 r. znak: [...] została wywłaszczona nieruchomość o całkowitej pow. 11 184m2 z przeznaczeniem: w części o pow. 854m2 na rzecz Dyrekcji Budowy Tras Komunikacyjnych w [...] pod rozbudowę ulicy [...]; w części o pow. 10330m2 na rzecz [...] Zakładów Farmaceutycznych [...] (cześć nieruchomości objęta wnioskiem o zwrot) pod rozbudowę wytwórni antybiotyków oraz strefę ochronna.
Cel wywłaszczenia jakim była budowa wytwórni antybiotyków i strefa ochronna został określony w decyzji o lokalizacji szczegółowej [...] z dnia [...] listopada 974 r. Decyzją Urzędu [...] z dnia [...] lutego 1976 r. znak: [...] zatwierdzono plan realizacyjny inwestycji, w której przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana jest w części przeznaczonej pod projektowane budynki wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz w części pod strefę ochronną. Wobec korekty planów inwestycyjnych w dniu 21 grudnia 1981 r. została wydana kolejna decyzja o lokalizacji inwestycji o nr [...], która anulowała wcześniej wydaną decyzję o lokalizacji inwestycji nr [...]. Zgodnie z decyzją nr [...] granica lokalizacji inwestycji od strony zachodniej została przeniesiona o ok. 9 -10m na wschód w porównaniu do granic ustalonych decyzją nr [...]. Powyższe wynikało z koniecznością realizacji ciepłociągu w ramach drugiego etapu rozbudowy ulicy [...]. Nowe granice lokalizacji inwestycji na rzecz [...] od strony ulicy [...], które stanowią jednocześnie zachodnią granicę strefy ochronnej tychże zakładów zostały ustalone w oparciu o nowe linie rozgraniczające ulicy [...] (pkt. 4.4 wytycznych urbanistycznych do dec. nr [...]).
Na skutek korekty granic lokalizacji rozbudowy [...] Zakładów Farmaceutycznych [...]- działka ew. nr [...] z obrębu [...] została wyłączona z lokalizacji inwestycji rozbudowy [...] Zakładów Farmaceutycznych oraz włączona do inwestycji polegającej na budowie ul. [...], która stanowiła również podstawę wywłaszczenia określonego w ww. decyzji wywłaszczeniowej.
Następnie decyzją Urzędu [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1983 r. zatwierdzono aktualizację wcześniej wspomnianego planu rozbudowy [...] Zakładów Farmaceutycznych. Zaktualizowany plan realizacyjny z 1983 r. zawierał pewne zmiany w odniesieniu do planu realizacyjnego rozbudowy zakładów z 1976 r. w tym m.in. obejmował tylko część obszaru przeznaczonego pod rozbudowę zakładów oraz przewidywał nieco inne rozmieszczenie budynków na obszarze inwestycji. Zgodnie z zaktualizowanym planem realizacyjnym na części przedmiotowej nieruchomości przeznaczonej pod budowę Wytwórni Antybiotyków stanowiącej działki ew. [...]. zostały zaprojektowane drogi wewnętrzne, a także w części budynek kompresowi powietrza i chłodu (oznaczony na planie symbolem E-22 E-21), budynek pompowni wód ze stacją uzdatniania (oznaczony na planie symbolem G-21 G-22) oraz budynek 1-21 (tymczasowe zaplecze hotelowe). Poza tym w celu uzupełnienia materiału dowodowego włączono do akt sprawy zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu z 1982 r. oraz 198 7r., pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Analiza tych zdjęć wskazuje, że na dzień 14 maja 1982 r. część obiektów Zakładów była już zrealizowana, a na dzień 7 maja 1987 r. zostały zrealizowane wszystkie.
Jak już wyjaśniono powyżej działka ew. nr [...] znalazła się poza lokalizacją wytwórni antybiotyków i strefy ochronnej, a w jej obszarze zlokalizowana została magistrala ciepłownicza stanowiąca element zadania drugiego budowy ulicy [...].
W rozpoznawanej sprawię rację należy przyznać organom w zakresie w jakim ustaliły, że cel określony w decyzji wywłaszczeniowej z 1977 r. został zrealizowany.
Z decyzji wywłaszczeniowej wynika, że wywłaszczenie aktualnie części działek [...],[...]oraz [...] nastąpiło na wniosek [...] Zakładów Farmaceutycznych [...] jako inwestora budowy Wytwórni Antybiotyków. Przy czym brak dokładnego określenia w decyzji celu wywłaszczenia nie stanowił przeszkody do dekodowania przedmiotowego celu z innych aktów administracyjnych oraz dokumentów, które jednoznacznie wskazywały na rozbudowę Zakładów (budynków, dróg wewnętrznych). Poza tym wywłaszczona nieruchomość nie została przeznaczona tylko pod budowę budynków zakładu, ale także cześć wywłaszczonego terenu została przeznaczona na tzw. strefę ochroną – strefę buforową – oddzielającą budynki zakładu od obszarów graniczących z wytwórnią – co wynika wprost z decyzji o lokalizacji szczegółowej [...] z dnia [...] listopada 1974 r., czy decyzji 1983 r. aktualizacyjnej wcześniejszy plan rozbudowy zakładów.
Działka aktualnie o nr [...], która objęta była wywłaszczeniem, została natomiast włączona pod inwestycje magistrali cieplnej, która jak wynika z decyzji wywłaszczeniowej 1977 r. także stanowi cel wywłaszczenia.
Z akt sprawy wynika, że cel wywłaszczenia był z czasem doprecyzowywany/modyfikowany, ale zawsze był ten sam i w obrębie tych samych granic powierzchniowych (areał ogólny wywłaszczonej części się nie zmieniał), mimo, że same nr działek ulegały zmianie (co jest kwestią wtórną). Należy wyjaśnić, że pomimo zmiany w toku postępowania numerów działek, na co zwrócił skarżący uwagę, teren/ powierzchnia terenu objętego postępowaniem wywłaszczeniowym nie uległa zmianie (była bez problemu do zindentyfikowania). Zmieniła się jedynie granica między terenem przeznaczonym pod wytwórnię Antybiotyków, a terenem przeznaczonym pod budowę ulicy [...], które zgodnie z decyzją z 1977 r. stanowiły dwa cele wywłaszczeniowe.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym mapy, na których zostały zaznaczone działki o konkretnych numerach, obejmujące tereny wywłaszczone decyzją z 1977 r. świadczą, że nieruchomości wywłaszczone na rzecz [...] Zakładów Farmaceutycznych [...] na podstawie decyzji Naczelnika z 16 czerwca 1977 r. zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia. Na obszarze objętym wnioskiem wzniesiono bowiem budynki i zlokalizowano strefę ochroną Zakładu. W ocenie sądu zakres przeprowadzonych modyfikacji decyzji wywłaszczeniowej tj. zmniejszenie liczby obiektów, ich wielkości, konkretnego położenia, czy formy, nie doprowadziły do zmiany głównego celu wywłaszczenia określonego w decyzji z 1977 r.
Odbieganie lokalizacji celu wywłaszczenia od zaplanowanego w planie realizacyjnym, nie ma bowiem wpływu na ocenę zrealizowania celu wywłaszczenia, jeżeli cel ten został zrealizowany w granicach planu (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014r., I OSK 2755/13. CBOSA). Sąd podzielił stanowisko SN wyrażone w uchwale 7 Sędziów z dnia 27 stycznia 1988r., o sygn. III AZP 11/87, OSNC 11/88/149, w której wyraźnie wskazano, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu; zmianą celu jest jakościowa zmiana inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości; modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie bowiem – jak już wyżej podniesiono - cel wywłaszczenia obejmującą złożoną inwestycję polegającą na budowie Zakładów Farmaceutycznych [...] został zrealizowany zgodnie z decyzją z 1977 r. w granicach działki objętej wywłaszczeniem.W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się też, że ze względu na złożoność i wielkość inwestycji nie można wykluczyć możliwości by na terenie przeznaczonym pod Zakłady w trakcie realizacji inwestycji nastąpiły zmiany co do ich konkretnego położenia części tej inwestycji stanowiące modyfikacje, a nie zmianę celu publicznego (zob. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2014r. II OSK 846/13, CBOSA).
Ponadto orzecznictwo sądowoadministracyjne, oceniając zasadność decyzji, wydanych w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wielokrotnie, a zwłaszcza w ostatnich latach, odwoływało się do pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia, traktując go jako sytuację, w której pierwotny cel wywłaszczenia nie uległ likwidacji a poddano go jedynie pewnej zmianie. Kategoria ta ma z pewnością charakter ocenny, tym niemniej może mieć ona zastosowanie w sytuacjach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza, gdy cel wywłaszczenia dotyczył dużych założeń lub inwestycje były planowane jako wieloletni czy wieloetapowe (wyroki NSA z dnia: 18 grudnia 2014 r., I OSK 1417/13, 27 listopada 2014 r., I OSK 846/13, 18 grudnia 2014 r., I OSK 1417/13, 9 marca 2016 r., I OSK 1281/14 i 20 stycznia 2016 r. I OSK 1186/15 i I OSK 3237/14, CBOSA).
Skarżący natomiast nie przedstawił żadnych okoliczności, dowodów, opinii biegłego, które by podważyły ustalenia organów. Strona ogólnie wymieniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bądź wskazując na jego ewentualny brak, nie wskazała konkretnie w sposób przekonywujący okoliczności, które by wskazywały, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty, a tylko to w tej sprawie jest brane pod uwagę.
Strona skarżąca kwestionując tzw. "adnotacji służbową" z dnia 24 października 2012 r. sporządzoną przez podinspektora A. N., poza ogólnym wskazaniem, że stanowi ono – jej zdaniem - "quasi" opinię biegłego, nie podniosła żadnej okoliczności, która wskazywałaby, że dokument ten został sporządzony przez podmiot do tego nieuprawniony bądź okoliczności w nim podniesione są niezgodne ze stanem faktycznym. Poza tym należy wskazać, że powyższa adnotacja stanowi jeden z licznych dokumentów pośrednich zgromadzonych w postępowaniu, które zostały poddane analizie.
W ocenie Sądu nie zachodziły też okoliczności, które wskazywałyby na obowiązek organu powołania w niniejszej sprawie biegłego urbanisty. Strona wykazując nieścisłości organu, sama również nie przedstawiła żadnej opinii sporządzonej przez urbanistę, który ewentualnie mógłby zakwestionować ustalenia organu. W ocenie Sądu organy rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy rzetelnie i zakres tego materiału był na tyle wystarczający, że możliwe było rozpatrzenie wniosku Skarżących bez potrzeby powoływania biegłego.
Strona także nie została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy w terminie wniosła odwołanie, składa pisma procesowe (z dnia 12 marca 2018 r., 5 czerwca 2017 r.), była zawiadamiana o wszelkich czynnościach podejmowanych w sprawie (np. zawiadomienie o wszczęciu postępowania - 6 listopada 2012 r., zawiadomienie o przesunięcie terminu załatwienia sprawy i terminie oględzin – 26 marca 2013 r., 20 sierpnia 2013 r., 9 kwietnia 2014 r., 19 października 2015 r., 25 lutego 2016 r., 1 czerwca 2016 r.). Zatem nie można uznać, że strona nie wiedziała, na jakim etapie jest postępowanie, a także mając na uwadze także to, że w toku postępowania była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który składał pisma procesowe w sprawie nie można przyjąć, że była pozbawiona inicjatywy dowodowej.
Poza tym brak w aktach Uchwały Prezydium Rządu z [...] czerwca 1975 r. i pewne nieścisłości w uzasadnieniu organu odwoławczego – stanowią uchybienie procesowe – ale nie stanowią okoliczności mające wpływ na wynik sprawy. Strona zatem zarzucając organom liczne naruszenia przepisów postępowania, także nie wykazała, że mogą one mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenia mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi przez sąd.
Należy zatem wskazać, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu dowodowym został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski i dano im wyraz w uzasadnieniu decyzji. W toku prowadzonego postępowania skarżący mieli możliwość wypowiedzieć się co do zebranych materiałów, a w związku z tym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 7, 77, 80 K.p.a.Załatwienie sprawy nie po myśli strony skarżącej nie świadczy automatycznie o naruszeniu przez organ zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Wobec tych ustaleń skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło