III OSK 1059/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-04-13
Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Rafał Stasikowski, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, jest dopuszczalne w przypadku konfliktu między dyrektorem a wicedyrektorem, który nie powoduje natychmiastowego zagrożenia dla funkcjonowania szkoły?Ratio decidendi
Odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, jest dopuszczalne jedynie w przypadkach wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, które stanowią istotne zagrożenie dla funkcjonowania szkoły. Sam fakt istnienia lub eskalacji konfliktu między dyrektorem a wicedyrektorem nie jest wystarczającą przesłanką, jeśli pozostawienie wicedyrektora na stanowisku nie powoduje destabilizacji pracy szkoły i pozwala na jej sprawne funkcjonowanie. Opóźnienie w wydaniu zarządzenia o odwołaniu, motywowane uniknięciem dezorganizacji pracy szkoły, może wykluczać zastosowanie trybu "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymagającego natychmiastowego działania.Stan faktyczny
Dyrektor Szkoły Podstawowej odwołał L.S. ze stanowiska wicedyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, powołując się na szereg zaniedbań i konflikt z dyrektorem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność tego zarządzenia, uznając, że nie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" wymagający natychmiastowego odwołania. Dyrektor Szkoły złożył skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 833/18 w sprawie ze skargi L.S. na zarządzenie Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odwołania wicedyrektora ze stanowiska oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 833/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. S., stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] którym odwołano L. S. ze stanowiska Wicedyrektora ww. Szkoły Podstawowej oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ organ nie wykazał, aby nieprawidłowe działania czy też zaniechania skarżącego należało zakwalifikować jako przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59) zwanej dalej w skrócie P.o., pozwalający na odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Zaakcentowano, że Dyrektor Szkoły nie wykazała, by w rozpatrywanym przypadku zaistniała sytuacja wyjątkowa, nadzwyczajna, powodująca przekonanie, że dalsze zajmowanie kierowniczego stanowiska przez skarżącego stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tej konkretnej szkoły. Zdaniem Sądu podnoszone okoliczności nie mają charakteru nagłego, gdyż jak sama Dyrektor podaje, trwają już od wielu miesięcy, a w istocie od dnia wejścia w życie reformy szkolnictwa. Brak jest podstaw do przyjęcia, że w szkole nastąpiła sytuacja nagłego konfliktu między Dyrektorem Szkoły a jego zastępcą, powodująca destabilizację w realizacji funkcji szkoły tego rodzaju, że skutkowałoby to zaprzestaniem działalności szkoły, dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji wicedyrektora przez skarżącego. Podnoszone przez organ okoliczności dotyczące zaniedbań obowiązków służbowych i braku reakcji na pisemne i ustne polecenia służbowe i uwagi Dyrektora, powodujące dezorganizację pracy całej szkoły nie mają charakteru "szczególnie uzasadnionego przypadku" o jakim mowa w ww. przepisie. Również negatywna ocena działalności Wicedyrektora Szkoły przez jego przełożonego, czy zaniedbania dotyczące organizacji pracy nie mieszczą się w ww. pojęciu.
Jakkolwiek organ przedstawił szereg dokumentów i wyjaśnień związanych w nieprawidłowym jego zdaniem, wykonywaniem obowiązków przez Wicedyrektora, narastających sporów co do organizacji pracy Szkoły w jej nowym kształcie, a także dotyczących publicznych wystąpień Wicedyrektora na posiedzeniach Rady Pedagogicznej i Rady Powiatu, których jest członkiem, to jednak w ocenie Sądu dowody te nie są wystarczające dla potwierdzenia zasadności odwołania. Przedstawione w zaskarżonym zarządzeniu zarzuty mogłyby co najwyżej stanowić argumenty przemawiające za negatywną oceną pracy i wykonywania zadań przez Wicedyrektora i w konsekwencji zwolnieniem go w trybie zwyczajnym (trybie art. 66 ust. 1 pkt 1b P.o.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w D., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1) naruszenie prawa procesowego:
a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. poprzez niepełne, niejasne i niespójne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, co ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwia dokonanie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku;
b) art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niezasadne uwzględnienie skargi skarżącego, podczas gdy zarządzenie z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] zostało podjęte po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy i na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego, a wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
c) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi skarżącego, podczas gdy zarządzenie z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] zostało podjęte po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy i na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego, a wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. poprzez uznanie, że tryb odwołania opisany w przywołanym przepisie wymaga działania natychmiastowego i niezwłocznego, a tym samym w sprawie nie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek" i zarządzenie z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] zostało wydane z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o., podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. prowadzi do wniosku, że odwołania dokonanego w trybie ww. przepisu należy dokonać w terminie uzasadnionym okolicznościami sprawy, a w niniejszej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek" i tym samym ww. zarządzenie odpowiada prawu.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi skarżącego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA
2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Ponadto zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 ww. ustawy o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy, a w przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty.
Trafnie w skardze kasacyjnej wskazano, że istota tej sprawy dotyczy kontroli zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie ustalenia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka "przypadku szczególnie uzasadnionego" pozwalająca na odwołanie wicedyrektora szkoły ze swojego stanowiska w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym "szczególnie uzasadniony przypadek" może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania ma prawo ocenić, czy dalsze pełnienie funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia (tak np. NSA w wyroku z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17, LEX nr 2598789; wyrok NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2870/17, LEX nr 2725499; wyrok NSA z 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1884/17, LEX nr 2698535). Ponadto pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa przez dyrektora lub wicedyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala to na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w ich pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, a przy tym nie ulega wątpliwości, że osoba sprawująca funkcję kierowniczą utraciła zdolność wykonywania powierzonej jej funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na jej obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 86/08, LEX nr 470925).
Dodatkowo należy podnieść, że w orzecznictwie sądowym wskazano - uwzględniając okoliczności konkretnych spraw - następujące przypadki uzasadniające spełnienie przez osobę pełniącą funkcję kierowniczą w szkole przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku": 1) kradzież (np. alkoholu) przez dyrektora w sklepie; 2) błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją; 3) poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora; 4) zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych; 5) notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły; 6) długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację (por. wyrok NSA z 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1884/17, LEX nr 2698535; wyrok NSA z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17, LEX nr 2598789; wyrok NSA z 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 109/17; LEX nr 2337565).
Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie akceptuje ww. stanowisko zajęte w orzecznictwie sądowym, tym samym nie jest zasadna argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej sprowadzająca się do możliwości odwołania wicedyrektora szkoły ze swojego stanowiska w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia także w przypadku, gdy istnieje tylko prawdopodobieństwo zaistnienia stanu destabilizacji działalności placówki oświatowej bez wykazywania konieczności natychmiastowego działania w zakresie pozbawienia danej osoby funkcji wicedyrektora szkoły.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił i zdefiniował brak zaistnienia szczególnie uzasadnionej przesłanki pozwalającej na odwołanie w trybie natychmiastowym wicedyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D.
Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że ocena przesłanek mających uzasadniać zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku może odnosić się do tych, które zostały zawarte w zaskarżonym zarządzeniu. Nie ma racji strona skarżąca kasacyjnie podnosząc w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że nie tylko zarzuty stawiane wicedyrektorowi szkoły w zarządzeniu o jego odwołaniu z tego stanowiska powinny być uwzględnione, ale także i inne okoliczności, które tworzą całokształt sprawy. Kontrola przez sąd administracyjny działalności organów wykonujących administrację publiczną nie polega na ustalaniu stanu faktycznego sprawy dopiero przez wojewódzki sąd administracyjny, ale kontroli legalności zaskarżonego aktu na podstawie stanu faktycznego ustalonego przez organ.
Sąd wskazał, że zawarte w zaskarżonym zarządzeniu zarzuty polegają na: 1) zaniedbywaniu obowiązków służbowych przez L. S. jako Wicedyrektora Szkoły Podstawowej, 2) braku reakcji ww. Wicedyrektora Szkoły Podstawowej na pisemne i ustne polecenia służbowe Dyrektor Szkoły Podstawowej, 3) braku reakcji ww. Wicedyrektora Szkoły Podstawowej na uwagi Dyrektor Szkoły Podstawowej, 4) zaniedbaniu organizacji pracy Szkoły Podstawowej, 5) publicznych wystąpieniach L. S. na posiedzeniach rady pedagogicznej Szkoły Podstawowej i Rady Powiatu krytykujące Dyrektor Szkoły Podstawowej. Ustalenia te zasadniczo pokrywają się z przesłankami zawartymi w uzasadnieniu zarządzenia nr Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w D. z dnia [...] lipca 2018 r. w sprawie odwołania Pana L. S. ze stanowiska Wicedyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D.
W uzasadnieniu ww. zarządzenia wskazano bowiem na następujące przesłanki uzasadniające zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku": a) przejawianie przez Wicedyrektora L. S. negatywnego stosunku do dokonanych w wyniku zmian w przepisach o oświacie w strukturze organizacyjnej Szkoły Podstawowej, b) podważanie autorytetu Dyrektor Szkoły Podstawowej na posiedzeniu rady pedagogicznej tej Szkoły w dniu [...] września 2017 r. oraz odnoszenie się w sposób lekceważący do Dyrektor Szkoły Podstawowej na tym posiedzeniu, c) regularne próby wkraczania przez Wicedyrektora Szkoły w kompetencje Dyrektor Szkoły Podstawowej, d) zachęcanie nauczycieli byłego gimnazjum do kontestowania decyzji Dyrektor Szkoły Podstawowej w zakresie nowej organizacji pracy, wydawania poleceń służbowych, podziału obowiązków, sposobu funkcjonowania sekretariatów, pokoju nauczycielskiego i innych kwestii techniczno-organizacyjnych, e) dyskryminującym traktowaniu przez Wicedyrektora Szkoły Podstawowej nauczycieli byłej Szkoły Podstawowej poprzez prowadzenie wzmożonej kontroli i nieuzasadnione krytykowanie pracy nauczycieli także w obecności uczniów, f) liczne zaniedbanie obowiązków służbowych przez Wicedyrektora Szkoły Podstawowej i braku reakcji na pisemne i ustne polecenia służbowe i uwagi Dyrektor Szkoły Podstawowej co do ich wypełniania, powodujące dezorganizację pracy całej szkoły, g) publiczne wystąpienie przez Wicedyrektora L. S. podczas posiedzenia Rady Gminy D. w dniu [...] marca 2018 r., na którym w sposób lekceważący odnosił się do Dyrektor Szkoły Podstawowej podważając jej autorytet wśród nauczycieli i rodziców.
Przedstawiony zakres okoliczności bez wątpienia wskazuje, że między L. S. jako Wicedyrektorem Szkoły Podstawowej a Dyrektor tej Szkoły zaistniał konflikt.
Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że sam fakt zaistnienia lub nawet eskalacji konfliktu między osobami pełniącymi funkcje kierownicze w szkole lub placówce oświatowej tak długo nie oznacza zaistnienia "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o., jak długo mimo istnienia takiego konfliktu pozostawienie danej osoby na stanowisku wicedyrektora szkoły pozwala na sprawne i skuteczne zarzadzanie szkołą i nie powoduje destabilizacji pracy danej szkoły. Innymi słowy tylko przypadek, w którym jedną możliwością zapewnienia należytego funkcjonowania danej szkoły poprzez wykonywanie przez nią zadań wobec uczniów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki (art. 11 ust. 2, art. 44 ust. 1 P.o.) może być realizowany jedynie na skutek pozbawienia w trybie natychmiastowym danej osoby funkcji kierowniczej uzasadnia zastosowanie trybu objętego art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o.
Dyrektor Szkoły Podstawowej w zarządzeniu z [...] lipca 2018 r. nr [...]podniosła, że ze względu na dobro uczniów, którzy nie powinni odczuć zmian w zarządzaniu szkołą, konieczność sprawnego przeprowadzenia w okresie wiosennym egzaminów gimnazjalnych oraz konieczność zapewnienia niezakłóconego przebiegu pracy Szkoły i nie eksponowania poczucia krzywdy z powodu odwoływania Wicedyrektora L. S. z funkcji kierowniczej, należało odroczyć wydanie ww. zarządzenia na okres późniejszy, tj. do dnia [...] lipca 2018 r.
Powyższe trafnie zostało ocenione w zaskarżonym wyroku przez Sąd pierwszej instancji jako okoliczność, która mogłaby być brana pod uwagę w innych trybach odwołania osoby będącej wicedyrektorem szkoły. Nie można bowiem uznać, jak wynika to z uzasadnienia skargi kasacyjnej, że w istocie jedynym trybem odwołania osoby pełniącej funkcje kierowniczą w szkole jest tryb "przypadku szczególnie uzasadnionego" wynikający z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. Przykładowo odrębny tryb, na który również zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, wynika z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b P.o. zgodnie z którym odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego następuje w razie ustalenia negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 tej ustawy w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli. W tym trybie także odwołanie z funkcji kierowniczej następuje bez wypowiedzenia.
Jednakże przedmiotem tej sprawy nie jest ocena możliwego do zastosowania w tej sprawie trybu odwołania L. S. z funkcji Wicedyrektora Szkoły Podstawowej, ale kontrola zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, w którym Sąd ten stwierdził nieważność konkretnego zarządzenia wydanego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o.
W skardze kasacyjnej podniesiono, że w istocie najważniejszą przyczyną odwołania L. S. z funkcji Wicedyrektora było zdarzenie mające miejsce w dniu [...] marca 2018 r., kiedy to na sesji Rady Gminy w D. ww. Wicedyrektor uzewnętrznił konflikt między nim a Dyrektor Szkoły poza środowisko szkolne i na tym posiedzeniu miała miejsce krytyka zarówno Dyrektor Szkoły jak i organu prowadzącego Szkołę. Gdyby takie zdarzenie uniemożliwiało lub znacząca utrudniało dalsze wykonywanie podstawowych zadań przez Szkołę Publiczną (dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych), to wówczas reakcja Dyrektor Szkoły powinna być podjęta bez zbędnej zwłoki.
Brak szybkiej reakcji na takie postępowanie osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole osłabia, a nawet z upływem czasu może znosić możliwość odwołania nauczyciela z tego stanowiska na podstawie omawianego przepisu, przewidzianego w sposób oczywisty dla przypadków wymagających natychmiastowego działania (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 3053/01, LEX nr 82679 i wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2166/14, LEX nr 1771941; wyrok NSA z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17, LEX nr 2598789).
Mając powyższe należy stwierdzić, że skoro w tej sprawie Dyrektor Szkoły Podstawowej były wcześniej znane okoliczności zawarte w zarządzeniu o odwołaniu Wicedyrektora tej Szkoły, ale nie doszło do wydawania zarządzenia w trakcie prowadzenia nauki szkolnej, ponieważ zdezorganizowałoby to funkcjonowanie Szkoły i należyte wykonywanie jej zadań wobec uczniów, to nie została spełniona wyżej wykazana przesłanka uzasadniająca wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" a polegająca na tym, że natychmiastowe odwołanie wicedyrektora szkoły jest niezbędne celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania takiej jednostki. Szeroko podnoszona w skardze kasacyjnej argumentacja dotycząca zasadności stosowania art. 52 Kodeksu pracy w tej sprawie jest pozbawiona podstaw. W tej sprawie nie stosuje się przepisów prawa pracy i Sąd pierwszej instancji nie wskazał tych przepisów jako podstawy do wydania wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza przy tym, że opisane w zarządzeniu z [...] lipca 2018 r. nr [...] zachowanie Wicedyrektora Szkoły nie było prawidłowe. Wicedyrektor nie jest dyrektorem szkoły i w strukturze szkoły nie pełni funkcji równorzędnej z dyrektorem. Wicedyrektor jest podporządkowany dyrektorowi szkoły i ma obowiązek wykonywania poleceń lub innych czynności wskazanych przez dyrektora. Wicedyrektor szkoły nie ma samodzielnych kompetencji, natomiast zgodnie z art. 68 ust. 9 P.o. w przypadku nieobecności dyrektora szkoły zastępuje go wicedyrektor, chyba że w szkole nie utworzono stanowiska wicedyrektora, to wówczas nieobecnego dyrektora zastępuje inny nauczyciel tej szkoły wyznaczony przez organ prowadzący.
Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niepełne, niejasne i niespójne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, co miałoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwia dokonanie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku.
Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zwięźle stan faktyczny sprawy, zarzuty wymienione w skardze, stanowiska stron, wskazał na podstawy prawnej rozstrzygnięcia i je wyjaśnił. Nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.
Także zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i unieważnienie zaskarżonego zarządzenia oraz niezastosowania art. 151 P.p.s.a. polegającego na braku oddalenia skargi – nie zasługują na uwzględnienie. Powołane przepisy, tj. art. 147 § 1 i art. 151 P.p.s.a. są normami o charakterze wynikowym, regulującym samo rozstrzygnięcie Sądu, a nie proces dochodzenia do tego rozstrzygnięcia. Wyrok stwierdzający nieważność zaskarżonego zarządzenia nie jest skutkiem zastosowania jedynie art. 147 § 1 P.p.s.a., ale przede wszystkim skutkiem ustalenia przez Sąd naruszenia przepisu prawa materialnego, którego następstwem było unieważnienie zaskarżonego aktu. Zarzut naruszenia art. 147 § 1 P.p.s.a. powinien zostać w skardze kasacyjnej połączony ze wskazaniem innych przepisów materialnych i proceduralnych regulujących rozstrzyganie sprawy, ustalanie jej stanu faktycznego i prawnego lub uzasadnienie rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1130/16, opub. w Lex nr 2462728; wyrok NSA z 19 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3495/15, opub. w Lex nr 2437968). Także zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. powołany bez wskazania na inne przepisy, które miałyby uzasadniać oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji zamiast unieważnienia zaskarżonego zarządzenia, nie może doprowadzić do jego uwzględnienia.
Mając powyższe należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie tylko dokonał prawidłowej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o., ale i zasadnie uznał, że w sprawie nie wykazano po stronie L. S. pełniącego funkcję Wicedyrektora Szkoły Podstawowej takiego rodzaju uchybień, które wymagałyby natychmiastowego pozbawienia tej osoby dalszego pełnienia funkcji kierowniczych w Szkole.
W związku z powyższym w okolicznościach tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło