II SA/Łd 1043/18

Dnia 10 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi Gminy i Miasta B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia oddala skargę. A. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. utrzymało mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. w przedmiocie nałożenia na Gminę B. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 3.645 zł za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] nałożył na Gminę B. administracyjną karę pieniężną w wysokości 3.645 zł za usunięcie, bez wymaganego zezwolenia, dwóch drzew gatunku robinia akacjowa z terenu działki nr 107, obręb [...], stanowiącej własność Gminy B.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji argumentował, że na wniosek Gminy B. w dniu [...] lipca 2016 r. wydał decyzję, zezwalającą na usunięcie drzew (46 szt. drzew gatunku robinia akacjowa, jesion wyniosły i wierzba biała) i umorzył postępowanie w stosunku do dwóch drzew z gat. robinia akacjowa oznaczonych numerami 2 i 16 o obwodach pni 105 cm i 138 cm, ze względu na cofnięcie wniosku przez Gminę B. (na drzewach tych stwierdzono występowanie gniazd ptaków, co oznacza, że ich usunięcie wiązałoby się z naruszeniem zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków objętych ochroną). Przedmiotowe drzewa zostały jednak usunięte bez zezwolenia, o czym Starostę [...] pismem z dnia 13 lutego 2017 r. zawiadomił Burmistrz B. wyjaśniając jednocześnie, że realizację decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r., powierzył sołtysowi sołectwa T., z którym ustalił, że wycinki dokonają właściciele działek graniczących z działką nr 107 obręb [...], w zamian za pozyskane drewno, zaznaczając jednocześnie, że nie zlecono i nie wyrażono zgody na usunięcie dwóch drzew gatunku robinia akacjowa o obwodach 105 cm i 138 cm. W toku wszczętego z urzędu postępowania nie udało się ustalić osoby, która bezpośrednio dokonała wycinki przedmiotowych drzew (w tym również w postępowaniu przed organami ścigania karnego), a wobec tego Starosta [...] przyjął, że odpowiedzialność za usunięcie drzew bez zezwolenia stosownie do art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody spoczywa na posiadaczu nieruchomości, tj. Gminie B.. Uwzględniając fakt, że usunięcie przedmiotowych drzew byłoby zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody, karę ustalono, stosownie do postanowień art. 89 ustawy w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, tj. dla drzewa o obwodzie 105 cm – 1.575 zł, a dla drzewa o obwodzie 138 cm – 2.070 zł, razem 3.645 zł. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławcze-go w S. wniosła Gmina B.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na art 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1614, powoływanej dalej jako "u.o.p.") przypomniało, że w rozpatrywanej sprawie Starosta [...], działający jako organ właściwy w oparciu o przepis art. 90 ust. 1 u.o.p., wymierzył karę administracyjną karę pieniężną Gminie B. jako posiadaczowi nieruchomości oznaczonej nr 107, obręb [...], za usunięcie dwóch drzew gatunku robinia akacjowa, które rosły na tej nieruchomości i zostały z niej usunięte bez wymaganego prawem zezwolenia. Podkreślono, że zarówno fakt wycięcia przedmiotowych drzew bez zezwolenia, jak i obwód pni drzew na wysokości 130 cm nie budzi wątpliwości. Nie budzi również wątpliwości, że do wycinki doszło w okresie pomiędzy dniem 6 października 2016 r. (data pisma, w którym Gmina B. zleciła sołtysowi sołectwa T. realizację decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r.), a dniem 7 listopada 2016 r. (oględziny działki nr 107, w wyniku których pracownik Urzędu Gminy i Miasta B. ujawnił fakt nielegalnej wycinki dwóch drzew gatunku robinia akacjowa). Zdaniem organu II instancji kluczową kwestią jest wskazanie podmiotu, któremu można przypisać odpowiedzialność administracyjną na gruncie postanowień art. 88 ust. 2 u.o.p. W ocenie Kolegium w realiach rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że podmiotem tym jest Gmina B.. Wskazano, że powierzenie wykonania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew osobom trzecim odbywa się na ryzyko podmiotu uprawnionego z decyzji i to ten podmiot jest obowiązany zapewnić należyty nadzór na wycinką, w szczególności, jeżeli wycinka ma obejmować tylko część drzew rosnących na nieruchomości (tj. tak jak było w rozpatrywanym przypadku), aby przy okazji usuwania drzew objętych zezwoleniem nie usunięto również drzew, które zezwolenie nie obejmowało. Nie ma przy tym znaczenia fakt ile drzew rośnie na gruntach stanowiących własność Gminy B., bowiem usuwanie drzew z terenu nieruchomości jest prawem a nie obowiązkiem posiadacza nieruchomości. Jeżeli jednak posiadacz nieruchomości decyduje się na wycinkę i uzyskuje w tym przedmiocie stosowne zezwolenie, to powinien dochować należytej staranności przy jego wykonywaniu. W ocenie Kolegium dla przypisania odpowiedzialności Gminie nie ma znaczenia również fakt nie ustalenia faktycznych sprawców wycinki, bowiem brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że owi sprawcy nie działali "w związku" z realizacją decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r. Gmina mogłaby uniknąć odpowiedzialności za usunięcie drzew bez zezwolenia gdyby jedynie przekazała informację mieszkańcom T. a o uzyskanym zezwoleniu, bez powierzania jego wykonania sołtysowi, a w konsekwencji również nieskonkretyzowanym bliżej mieszkańcom T. a. Podkreślono, że Gmina B. mogła zapobiec nielegalnej wycince, gdyby dokonała jej przez pracowników Urzędu Gminy bądź też zapewniła należyty, profesjonalny nadzór nad jej przeprowadzeniem. Kolegium uznało zatem, że Starosta [...] prawidłowo przypisał Gminie B. jako posiadaczowi działki nr 107 odpowiedzialność za usunięcie z jej terenu bez zezwolenia dwóch drzew gatunku robinia akacjowa. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem postanowień art. 89 ust. 1 u.o.p. oraz załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330). Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 07 sierpnia 2018 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina B.. Zaskarżonej decyzji (jak również decyzji organu I instancji) zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego (ustawa o ochronie przyrody) poprzez błędne zastosowanie art. 88 ust 2 polegające na obciążeniu Gminy B. karą pieniężną podczas gdy osoby, które usunęły drzewa działały bez zgody posiadacza nieruchomości. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie Gminy dopełniła ona wszelkich obowiązków jako właściciel terenu na którym znajdowały się przeznaczone do wycinki drzewa. Oznaczyła drzewa przeznaczone do wycinki, przekazała treść decyzji osobie, której zlecono nadzór na tym procesem z poleceniem przekazania jej treści wykonawcom faktycznym a także odpowiednio oznaczyła drzewa. Gmina jako właściciel zapewne tysięcy drzew na swoim terenie nie jest w stanie podjąć bardziej skutecznych działań zmierzających do ich prawidłowej ochrony, a podjęte działania zmierzały, zarówno przed wycinką jak i po jej dokonaniu, do zadośćuczynieniu wszelkim formalnym wymaganiom stawianym przed właścicielem drzew, który chce je usunąć. Gmina nie zezwoliła i nie miał wiedzy, że osoby do tej pory nie ustalone, dokonały nielegalnej wycinki drzew należących do Gminy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stan faktyczny nie jest sporny, przy czym sąd uznaje przyjęte ustalenia faktyczne za wystarczające do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia tj. zaskarżonej decyzji SKO w S.. Przed przystąpieniem do jego oceny z punktu widzenia przyjętych w podstawie rozstrzygnięcia przepisów prawa materialnego ,niezbędnym jest przypomnienie ich treści , z odwołaniem się do poglądów judykatury i piśmiennictwa. Zgodnie z treścią art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92 , poz. 880 ze zm.) wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza karę pieniężną za usuwanie drzew i krzewów bez wymagalnego zezwolenia. Przy czym kara ta może zostać nałożona tylko na podmioty mogące skutecznie ubiegać się o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, co wynika z powiązania powyższego artykułu z treścią przepisu art. 83 ust. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy. W tej sytuacji niewątpliwym jest, że co do zasady odpowiedzialność za usunięcie drzew i krzewów bez wymagalnego zezwolenia będzie ponosił posiadacz nieruchomości. Powyższe nie oznacza jednakże, że ta odpowiedzialność będzie ponoszona przez właściciela czy posiadacza nieruchomości niejako automatycznie. W judykaturze jednolicie przyjmuje się, że administracyjna odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za bezprawne usunięcie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego, bowiem do przyjęcia odpowiedzialności danego podmiotu wystarczy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby, a popełnieniem czynu niedozwolonego w postaci wycięcia czy zniszczenia drzew i krzewów, albowiem uzależnienie tej odpowiedzialności od winy pociągałoby za sobą skutek w postaci zwiększenia możliwości bezkarnego naruszenia zakazu wycinania drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia (porównaj: wyrok NSA z dn. 3.04.2009 r., sygn. II OSK 488/08 Lex nr 557065, wyrok NSA z dn. 11.03.2009 r., II OSK 329/09 Lex nr 529956). Poza tym wskazać należy, że na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. Przy czym nie musi to być wyraźne przyzwolenie posiadacza nieruchomości na usunięcie drzew i krzewów czy wręcz nakazanie ich wycinki, a wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził (por. przywoływany wyżej wyrok NSA z dn. 11.03.2009 r., sygn. II OSK 329/08). Powyższe można uzupełnić o pogląd wyrażony przez W. Radeckiego w artykule "Kara pieniężna za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia" (NZS 2008.5.85). Autor uważa, że "za delikt administracyjny z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody odpowiada zawsze posiadacz nieruchomości, który nie ma wymaganego zezwolenia, ale nie tylko wtedy, gdy sam usuwa drzewo, lecz również wtedy, gdy drzewo to usuwa jakakolwiek osoba za wiedzą i choćby domniemaną jego zgodą (łatwo zauważyć, że w analizowanej sytuacji "wiedza" implikuje "zgodę"). Za taką osobę posiadacz zawsze odpowiada. Posiadacz nie odpowiada tylko wtedy, gdy ktoś usunął drzewo bez jego wiedzy i zgody, gdyż w takiej sytuacji posiadacz jest po prostu pokrzywdzonym". Analizując ten problem wspomnieć także należy, że do przypisania odpowiedzialności z art. 88 ustawy o ochronie przyrody nie jest konieczne wykazanie winy w rozumieniu prawa karnego bądź cywilnego. Nie mamy w szczególności do czynienia z odpowiedzialnością deliktową, o której mowa w art. 415 i nast. kodeksu cywilnego. Usuwanie drzew, o którym mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie musi być działaniem zamierzonym, celowym. Wystarczy, że będzie ono wynikiem braku należytej staranności przy wykonywaniu określonych czynności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 sierpnia 2018 r. sygn. II OSK 2103/16 nawiązał do utrwalonego poglądu w orzecznictwie tego sądu , iż oprócz niekwestionowanej odpowiedzialności posiadacza nieruchomości za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy ,że wiedział o tym i na to się godził , ale cyt." Przyjmuje się także , że właściciel nieruchomości ,z której osoba trzecia usunęła drzewa, tylko wtedy nie ponosi odpowiedzialności administracyjnej przewidzianej w omawianym przepisie ( art. 88 ust 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody –przyp. Tut. Sądu ) , jeżeli nie mógł działaniom tej osoby zapobiec ( por. wyrok. NSA z 13 grudnia 2017 r. sygn. II OSK 677/16 powołany przez stronę ). W związku z powyższym należy stwierdzić, że podstawą do obciążenia odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. określonego podmiotu jest wykazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu a zniszczeniem drzew. Jeżeli drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela (posiadacza) i w sposób, któremu właściciel (posiadacz) nie mógł zapobiec, wtedy właściciel (posiadacz) nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. co nie oznacza, że nie można wymierzyć kary tej osobie, która drzewa te bez zgody i wiedzy właściciela (posiadacza) usunęła. Również w doktrynie wyrażono stanowisko, zgodnie z którym do ponoszenia odpowiedzialności za usunięcie drzew konieczne jest wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew i w taki sposób ukształtowana odpowiedzialność zapobiega obciążeniu właściciela lub posiadacza nieruchomości odpowiedzialnością za wycięcie drzew lub krzewów, w sytuacji gdy usunięcie drzew lub krzewów było dokonane na skutek wykroczenia lub przestępstwa popełnionego przez osobę trzecią, o której działaniu posiadacz nieruchomości nie wiedział i za którą nie ponosi odpowiedzialności (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze Kraków 2005, s. 366). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy podzielić należy stanowisko SKO, że zasadnie wyrażono pogląd , że w sytuacji gdy posiadacz nieruchomości decyduje się na wycinkę drzew i uzyskuje w tym przedmiocie stosowne zezwolenie , to powinien dochować należytej staranności przy jego wykonaniu. Z okoliczności sprawy wynika ,że Gmina uzyskała stosowne zezwolenie Starosty na usunięcie 46 szt. , w ramach którego z uwagi na stwierdzone występowanie gniazd ptaków na 2 z nich , cofnięto wniosek o ich usunięcie , co zostało odnotowane w decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2016 r. ( pkt 3 ) . Realizację tej decyzji powierzyła Panu I. H. – sołtysowi Sołectwa T. ( pismo z 6.10.2016 r. ), który w piśmie z 19.10.2016 r. zawarł swoje uwagi do tego przedsięwzięcia , co do sposobu usunięcia drzew wobec uzyskanej z Gminy informacji , także napotykanych trudnościach na skutek rozmiarów niektórych z nich , etc. , przekazując zasady usunięcia drzew rolnikom na odbytym wiejskim zebraniu. Z korespondencji kierowanej później do Sołtysa wynika także , iż Burmistrz Gminy zawiadamia tego pierwszego , że na tę inwestycję przewidziano środki finansowe ( usługa wycięcia drzew) . Jak wynika z pisma Sołtysa kierowanego do Starostwa Powiatowego z 15.03.2017 r. nie był pytany o zgodę czy też możliwości wykonania tego przedsięwzięcia. Oznaczenie drzew do wycinki należało do Urzędu , co też uczyniono , natomiast jak informuje nie nadzorował prac związanych z wycinką , nie czując się do tego zobowiązany , oraz że nie było innej osoby do nadzorowania tych prac. Usunięcie 2 drzew nie objętych zezwoleniem ujawniono 7 listopada 2016 r. przez pracownika Gminy ( pismo Burmistrza z 8.11.2016 r. ) . Dodać należy ,że jak wynika z akt administracyjnych nie ustalono osoby , która usunęła drzewa nie przeznaczone do wycinki. Spór jaki na tym tle zawisł , dzieli strony w zakresie odpowiedzialnego za ten stan rzeczy i w konsekwencji adresata kary pieniężnej . Nie znajdując podstaw do zakwestionowania wydanej decyzji sąd stwierdza ,że organ prawidłowo dokonał subsumcji przyjętych ustaleń pod normę art. 88 ust. 1 pkt 2 uop. Decyzja Starosty [...] wydana została na wniosek Burmistrza Gminy i Miasta B. i tenże organ był jej adresatem. Zezwalając na usunięcie drzew zawarto wszystkie warunki i zasady przeprowadzenia tego przedsięwzięcia , z wyraźnym zaznaczeniem ograniczeń, szczegółowo uzasadniając tę decyzję. Oznacza to ,że o istniejącym braku zezwolenia na usunięcie 2 drzew na terenie wycinki ( działka nr 107 własność Gminy ) Burmistrz doskonale był zorientowany. Zdaniem sądu , uprawniony do wycinki nie dochował wystarczających aktów staranności by zapobiec nielegalnej wycince 2 drzew, o których mowa w decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną. Przede wszystkim karę pieniężną za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia, o jakiej mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu danej nieruchomości. Nie ma podstaw do wymierzenia kary pieniężnej osobie trzeciej, gdyż osoba taka nie jest zobowiązana do utrzymywania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na cudzej nieruchomości, a tym samym nie jest uprawniona (brak przymiotu strony) do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu takich nieruchomości. Niewątpliwie powierzenie wykonania zadania usunięcia drzew w zgodzie z uzyskanym zezwoleniem przez Burmistrza Sołtysowi Sołectwa T. nastąpiło w sposób nieformalny, nie ma umocowania w żadnej normie prawnej lub czynności prawnej , która pozwoliłaby uznać, że w ten sposób doszło do zwolnienia się z odpowiedzialności za należyty nadzór na drzewostanem na nieruchomości Gminy. Poza tym Sołtys informował o napotykanych trudnościach a jak wynika z informacji Gminy zamierzenie to miało charakter planowany, na które przewidziano środki finansowe (usługa - zlecenie zewnętrzne usunięcia drzew). W ocenie sądu powierzenie zadania profesjonalnemu podmiotowi pozwoliłoby na prawidłowe wykonanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew , o czym Burmistrz wspomina w piśmie z 8.11.2016 r. wskazując na firmę wykonującą odbudowę rowu , której przecież nie udzieliłby zezwolenia na wycięcie przedmiotowych drzew. Natomiast powierzenie wycinki sołtysowi ze wskazaniem w dalszej kolejności rolników , których grunty przylegają do działki nr 107 oznaczało ,że wycinkę do wykonania powierzono osobom trzecim – określanych przez stronę wykonawcami faktycznymi , na ryzyko uprawnionego z decyzji , i to ten podmiot był zobowiązany do nadzoru nad wycinką , z tym większym zaangażowaniem i zainteresowaniem tymi czynnościami , kiedy na jej terenie znajdowały się także drzewa zezwoleniem nie objęte. Strona nie wykazała żeby w jakikolwiek sposób nadzorowała wycinkę. Zdaniem sądu nie było wystarczające oznaczenie drzew odpowiednimi kolorami i nieformalne zlecenie tych prac do wykonania Sołtysowi. Odwołując się do poglądu wyrażonego w powołanym przez stronę w skardze wyroku NSA z 13 grudnia 2017 r. sygn. II OSK 677/16 , z podkreślonej tezy przytoczonej przez skarżącego wynika wyraźnie ,że nie wystąpi odpowiedzialność z art. 88 ust. 1 pkt 2 uop posiadacza , wówczas gdy usunięciu drzew nie mógł zapobiec. Trafnie podnosi SKO w S. ,że w okolicznościach przedmiotowej sprawy z cała pewnością przy większym zainteresowaniu wykonaniem decyzji zezwalającej na wycinkę Gmina mogła zapobiec nielegalnemu usunięciu 2 drzew nią nie objętych , o czym wcześniej. Nie jest trafny argument odwołujący się do wielotysięcznego drzewostanu na terenie Gminy i upatrywanie w tym okoliczności zwalniającej z prawidłowej jego ochrony wobec nie możliwości podjęcia bardziej skutecznych działań poza uzyskaniem stosownego zezwolenia, kiedy zamierza prowadzić wycinkę. W niniejszej sprawie chodzi o realizację konkretnej decyzji zezwalającej na wycinkę, wraz z jej uwarunkowaniami , do których przestrzeganie bez wątpienia zobowiązana była Gmina. Ich nienależyte wykonanie , słusznie wyartykułowane przez SKO , musiało skutkować wymierzeniem administracyjnej kary pieniężnej. Zdaniem sądu nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego . Wydana decyzja odpowiada prawu. Sądowa kontrola wykraczająca poza treść skargi , podjęta w oparciu o art. 134 § 1 ppsa także nie wskazała na wady prawne zaskarżonego aktu. Z przytoczonych powodów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. A. P.