II GSK 748/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-11-22
Skład orzekający: Maria Jagielska, Mirosław Trzecki, Stefan Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej prawidłowo ocenił dowody dotyczące ujawnienia rozwiązania przeciwstawionego patentowi, a w szczególności, czy należy uwzględnić publikację z targów oraz oświadczenia świadków przy ocenie poziomu wynalazczego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd I instancji prawidłowo wskazał na istotne naruszenie przepisów postępowania przez Urząd Patentowy, w szczególności w zakresie wszechstronnej oceny dowodów i ich wzajemnego powiązania. Wnioski Sądu I instancji co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego i ponownej oceny dowodów były uzasadnione, co skutkowało uchyleniem decyzji Urzędu Patentowego. Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie były usprawiedliwione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B Sp. z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r. o unieważnieniu patentu na wynalazek "Okno i zestaw ramy izolacyjnej", udzielonego A, H., Dania. Urząd Patentowy oddalił wniosek o unieważnienie, uznając, że rozwiązanie posiada poziom wynalazczy i odrzucając dowody przedstawione przez wnioskodawcę jako ujawnione po dacie pierwszeństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Urzędu Patentowego, uznając naruszenie przepisów postępowania, w tym pominięcie dowodów ujawnienia rozwiązania na targach w Lipsku. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Spółki duńskiej oraz zażalenie Spółki polskiej na postanowienie o kosztach. Skarżąca Spółka duńska zarzuciła m.in. naruszenie art. 141 § 4 PPSA i błędną ocenę dowodów przez WSA.Rozstrzygnięcie
1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala zażalenie, 3. zasądza od A, H., Dania na rzecz B Sp. z o.o. w N. 2008 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A, H., Dania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1549/18 oraz zażalenia B Sp. z o.o. w N. na postanowienie w zakresie kosztów postępowania zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1549/18 w sprawie ze skargi B Sp. z o.o. w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala zażalenie, 3. zasądza od A, H., Dania na rzecz B Sp. z o.o. w N. 2008 (dwa tysiące osiem) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1549/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po kolejnym rozpoznaniu sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania sądowego.
Jak zreferował Sąd I instancji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Urząd Patentowy, działając na podstawie art. 56 Konwencji o patencie europejskim z dnia 5 października 1973 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 ze zm.) w zw. z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 921 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 776 ze zm.; dalej: p.w.p.), a także art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., oddalił wniosek B. Sp. z o.o. w N. (dalej jako polska Spółka lub skarżąca/wnioskodawca) o unieważnienie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej patentu [...] na wynalazek pt. "Okno i zestaw ramy izolacyjnej", udzielonego na rzecz A. w H. w Danii (dalej jako Spółka duńska lub uprawniony) i przyznał Spółce duńskiej koszty postępowania. Urząd nie uwzględnił zarzutu wnioskodawcy, że rozwiązanie według spornego patentu nie posiada poziomu wynalazczego i uznał, że przedłożone przez wnioskodawcę materiały dowodowe opublikowane po dacie pierwszeństwa spornego patentu lub których data nie może być jednoznacznie stwierdzona, nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie poziomu wynalazczego duńskiego rozwiązania.
Wnioskodawca złożył od powyższego rozstrzygnięcia skargę, której odrzucenie przez Sąd I instancji uchylił Naczelny Sąd Administracyjny. Kolejno, po oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (sygn. akt II GSK 444/17), w wyniku którego WSA uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok ten Naczelny Sąd Administracyjny uchylił (sygn. akt II GSK 745/18) ze względu na istotne naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Ostatecznie zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez pominięcie faktu, że na Targach BAUFACH 2003 w dniach 6-9 listopada 2003 r. w Lipsku w RFN skarżąca ujawniła okno z ociepleniem wokół ościeżnicy, które to rozwiązanie zaprezentowano na ulotce będącej załącznikiem nr 5 do wniosku o unieważnienie. Organ niezasadnie uznał, że sporna ulotka nie została ujawniona, jak również błędnie przyjął, że w tej ulotce ostatnia część nr "31.10.03" nie może oznaczać daty 31 października 2003 roku.
Jak stwierdził Sąd, organ nie przeprowadził w sprawie wszechstronnej oceny dowodów, gdyż bezzasadnie nie powiązał wszystkich dowodów wzajemnie ze sobą, tak jak tego wymaga art. 80 k.p.a. Chodzi o dowody opisane na stronach 12 i 13 decyzji. Sąd pokreślił przy tym, że oświadczenia J. S. i A. O. stanowią dowód publicznego ujawnienia wskazanej wyżej ulotki na targach lipskich w dniach 6-9 listopada 2003 r., a więc przed datą 30 grudnia 2003 r. jako datą pierwszeństwa spornego patentu. Sąd zauważył, że Urząd Patentowy nie wyjaśnił co należy rozumieć przez stwierdzenie zawarte na str. 12 (pkt 4) zaskarżonej decyzji, cyt.: "Ujawnione rozwiązana nie są tożsame z rozwiązaniem [...] (na co we wniosku wskazał sam wnioskodawca);" a to utrudnia prześledzenie toku rozumowania organu, cytowanego zaś sformułowania nie można traktować jako oceny stanu techniki.
Oddalenie przez organ wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka J. K. bez podania przyczyn Sąd uznał za naruszenie art. 78 § 1 k.p.a.
W konkluzji Sąd stwierdził, że skarżąca wykazała w tej sprawie, iż nastąpiło wcześniejsze publiczne ujawnienie rozwiązania na targach w listopadzie 2003 r. w rozumieniu art. 54 ust. 2 Konwencji o patencie europejskim oraz art. 25 ust. 2 p.w.p.
Ponadto WSA sformułował dla organu szczegółowe wskazania co do dalszego postępowania i szczegółowo uzasadnił rozstrzygnięcie o kosztach.
Skargą kasacyjną Spółka duńska zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, w każdym przypadku zasądzenia kosztów postępowania, a także rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.):
1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że w aktach sprawy znajdują się dowody świadczące o ujawnieniu rozwiązania przeciwstawionego patentowi [...] (sporny patent), a w konsekwencji bezpodstawne uwzględnienie skargi, podczas gdy z akt sprawy nie wynika, że ww. rozwiązanie zostało ujawnione przed datą pierwszeństwa tego patentu, a także ze względu na niewzięcie pod uwagę znajdującej się w aktach sprawy decyzji Izby Odwoławczej EPO z [...] listopada 2013 r. oddalającej odwołanie od decyzji Wydziału Sprzeciwów Europejskiego Urzędu Patentowego (EPO) oddalającej sprzeciw B. wobec patentu [...], z której wynika, że patent ten wykazuje poziom wynalazczy zgodnie z art. 56 Konwencji o patencie europejskim;
1.2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku przejawiające się w błędnym przedstawieniu stanu sprawy w zakresie okoliczności faktycznych i samodzielne ustalenie, wbrew ustaleniom organu, że w sprawie doszło do ujawnienia rozwiązania przeciwstawionego spornemu patentowi, a w konsekwencji bezpodstawne uwzględnienie skargi, podczas gdy poprawnie ustalony przez UP w decyzji z [...] sierpnia 2014 r. stan faktyczny wskazywał, że rozwiązanie to nie zostało ujawnione;
1.3. art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) [p.p.s.a.] przez samodzielne ustalenie przez Sąd, wbrew ustaleniom organu, że w sprawie doszło do ujawnienia rozwiązania przeciwstawionego spornemu patentowi, a w konsekwencji bezpodstawne uwzględnienie skargi, podczas gdy stan faktyczny poprawnie ustalony przez UP w decyzji z [...] sierpnia 2014 r. wskazywał, że rozwiązanie to nie zostało ujawnione;
1.4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) [p.p.s.a.] w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. przez wadliwą ocenę ustaleń faktycznych dokonanych przez UP i błędne ustalenie, że organ naruszył wskazane powyżej przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ oparł się na całości materiału zebranego w sprawie, dokonał wszechstronnej i należytej oceny okoliczności faktycznych oraz materiału dowodowego, a także wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że materiał dowodowy powinien być odmiennie oceniony przez Urząd Patentowy;
1.5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) [p.p.s.a.] w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 [p.w.p.] przez nieuzasadnione przyjęcie, że UP naruszył przepis art. 78 § 1 k.p.a. ze względu na nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania J. K., podczas gdy przesłuchanie tego świadka nie może dostarczyć informacji mających znaczenie dla sprawy, a wniosek o przeprowadzenie dowodu został zgłoszony warunkowo na okoliczności identyczne jak zawarte w oświadczeniu notarialnym J. K. z 9 kwietnia 2010 r., które stanowi dowód poddany ocenie w sprawie;
1.6. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku przejawiające się w zawarciu w tym uzasadnieniu wyroku błędnie sformułowanych wskazań co do dalszego postępowania, przesądzających wynik postępowania dowodowego przed organem, polegających na zobowiązaniu Urzędu Patentowego do przyjęcia za udowodniony fakt ujawnienia rozwiązania przeciwstawionego spornemu patentowi, podczas gdy to organ, a nie sąd, może dokonać oceny dowodów i ustalić stan faktyczny sprawy oraz nie może być w tym zakresie związany stanem faktycznym ustalonym przez Sąd;
1.7. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku przejawiające się w:
- wadliwym wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia ze względu na niewskazanie przepisów, których naruszenie doprowadziło do uchylenia decyzji Urzędu Patentowego oraz niewyjaśnieniu tych przepisów, które zostały wskazane;
- sprzeczności uzasadnienia wyroku polegające, m.in., na dokonaniu przez Sąd własnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że doszło do ujawnienia rozwiązania przeciwstawionego spornemu patentowi, a przedstawienie argumentacji, z której wynika, że sąd nie może dokonywać własnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;
- nieuwzględnieniu stanowiska A. świadczącego o bezzasadności zarzutów B. sformułowanych w skardze i w konsekwencji bezkrytycznym zaaprobowaniu zarzutów tej skargi i dokonaniu oceny legalności decyzji UP wyłącznie w oparciu o te zarzuty, w szczególności w zakresie ustalenia ujawnienia rozwiązania przeciwstawionego spornemu patentowi, co uniemożliwia kontrolę instancyjną wyroku; powyższe uchybienia w zakresie przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny niezgodny z rzeczywistością oraz do błędnego ustalenia przez Sąd, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., i w konsekwencji do uchylenia prawidłowej decyzji UP z [...] sierpnia 2014 r. Ponadto, wskazane uchybienia uniemożliwiają kontrolę instancyjną wyroku;
2. przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):
2.1. art. 54 ust. 1 Konwencji o patencie europejskim przez jego błędną wykładnię w zakresie rozumienia, na czym polega udostępnienie do wiadomości powszechnej rozwiązania przeciwstawionego patentowi, i jakie są warunki uznania rozwiązania za tak udostępnione, a w konsekwencji błędne zastosowanie w sprawie i uznanie, że rozwiązanie przeciwstawione patentowi spornemu zostało ujawnione;
2.2. art. 56 Konwencji o patencie europejskim oraz art. 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 65, poz. 598 ze zm.; obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 2) w zw. z art. 6 tej ustawy oraz w zw. z art. 91 ust. 1 i 2 oraz art. 7 Konstytucji RP przez błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu wzajemnych zależności pomiędzy ww. przepisami, w tym niewzięcie pod uwagę, że postępowanie toczące się przed EPO w sprawie sprzeciwu wobec patentu [...] powinno zostać uwzględnione w postępowaniu toczącym się o unieważnienie tego patentu przed UP w zakresie, w jakim EPO w prawomocnej decyzji stwierdził, że ww. patent wykazuje poziom wynalazczy, co powinno skutkować zastosowaniem powyższych przepisów i znaleźć odzwierciedlenie w wytycznych Sądu dla Urzędu Patentowego.
Spółka polska udzieliła odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniosła m.in. o jej oddalenie, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Osobnym pismem ww. spółka wniosła zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie 2. zaskarżonego wyroku dotyczące zwrotu kosztów postępowania sądowego i rozpoznanie go na rozprawie łącznie ze skargą kasacyjną spółki duńskiej.
Urząd Patentowy nie ustosunkował się do powyższych pism procesowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona, bowiem nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Na wstępie wyjaśnić należy, że kontrola kasacyjna jaką sprawuje Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., przebiega wyłącznie w obszarze zakreślonym przez wnoszącego skargę kasacyjną, co oznacza, że sąd kasacyjny związany jest postawionymi, w ramach podstaw wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., zarzutami oraz ich uzasadnieniem. Z urzędu sąd kasacyjny bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w art. 183 § 2 p.p.s.a., a z których żadna w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., przy czym w pierwszym rzędzie rozpoznaniu podlegają najdalej idące zarzuty naruszenia prawa procesowego ujęte w pkt 1.2, 1.6 i 1.7 petitum tej skargi. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, naruszony został art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób w tych punktach opisany oraz w pkt 4.2, 4.6 i 4.7 uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia, o którym mowa.
Wyjaśnić trzeba, że wskazanym przepisem ustawodawca określił jakim warunkom odpowiadać ma prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Objaśniając sens i znaczenie owej normy, można powiedzieć, że uzasadnienie orzeczenia służy wyjaśnieniu powodów wydania rozstrzygnięcia określonej treści i powinno być tak sporządzone, aby umożliwiać stronom postępowania oraz sądowi kasacyjnemu – na wypadek wniesienia skargi kasacyjnej – prześledzenie rozumowania sądu, które do tego doprowadziło. Podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przez sąd art. 141 § 4 cyt. ustawy tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA: z dnia 24 lutego 2016 r. sygn. akt II GSK 1349/14, z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt I GSK 191/13, z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt I FSK 1696/11) lub nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39).
Mając na uwadze argumentację skargi kasacyjnej, wspierającą zarzut naruszenia omawianego przepisu, wyjaśnić trzeba, iż zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu I instancji w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa materialnego lub oceny prawidłowości ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy, które to stanowisko podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem zarzutów naruszenia wykładanych lub stosowanych przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego lub procesowego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, nie może być żadnych wątpliwości, iż z wywodu uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednoznacznie podstawa prawna na jakiej Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego; wskazując na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. WSA wyjaśnił, iż organ naruszył wiążące go z mocy art. 256 ust. 1 p.w.p. przepisy postępowania tzn. art. 7, 77 § 1, 80 i 78 § 1 k.p.a. w istotny dla wyniku sprawy sposób. Nie nasuwa również wątpliwości objaśnienie tej oceny. Adresowane do organu wskazania co do dalszego postępowania ściśle korespondują z dokonaną przez Sąd oceną naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania. Natomiast oparcie tych wskazań na stwierdzeniu Sądu, że rozwiązanie zostało ujawnione nie mieści się w zarzucie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., a skarżąca kasacyjnie spółka nie podniosła naruszenia art. 153 p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego przez ich wadliwe zastosowanie. Wreszcie nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że poza kontrolą sądu administracyjnego pozostaje ocena postępowania dowodowego i zgromadzonych w sprawie dowodów.
Inną natomiast rzeczą jest wyprowadzanie przez Sąd wniosków w sytuacji wymagającej, jak stwierdził WSA, uzupełnienia materiału dowodowego i jego ponownej oceny. Ocena mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organ przepisów postępowania legła u podstaw uwzględnienia skargi, a postawiony w pkt 1.4 i 1.5 petitum zarzut kasacyjny identyfikuje istotę problemu w rozpatrywanej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut jest nieusprawiedliwiony, bowiem nakazane przez Sąd I instancji uzupełnienie materiału dowodowego i jego ewentualnie odmienna, od pierwotnej ocena, może doprowadzić organ do wniosku, iż sporny wynalazek nie spełnia, określonej art. 56 Konwencji o patencie europejskim, przesłanki poziomu wynalazczego ze względu na wcześniejsze ujawnienie rozwiązania przeciwstawionego należącego do Spółki polskiej. Jak stanowi wskazany przepis, wynalazek uważa się za wykazujący poziom wynalazczy, jeżeli dla specjalistów z danej dziedziny nie wynika on w sposób oczywisty ze stanu techniki. Z kolei, zgodnie z art. 54 ust. 2 Konwencji, stan techniki obejmuje wszystko to, co przed datą dokonania europejskiego zgłoszenia patentowego zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie ustnego lub pisemnego opisu, bądź w każdy inny sposób.
Z treści przywołanych przepisów wprost wynika, iż odrzucone przez organ, a przedstawione przez polską Spółkę B., dowody na okoliczność wcześniejszego ujawnienia rozwiązania polskiego, mogą mieć istotny wpływ na ocenę zasadności twierdzenia skarżącej co do niespełnienia przez sporny wynalazek poziomu wynalazczego, a tym samym wpływ na wynik sprawy.
Sąd kasacyjny w pełni zgadza się z twierdzeniem Sądu I instancji, że oceny spełnienia przesłanki zdolności patentowej należy dokonywać w oparciu o wszystkie zebrane w sprawie dowody w ich wzajemnym powiązaniu, bowiem ostateczny wynik dokonanej analizy pojedynczych dowodów może różnić się od tego, jaki będzie narzucać analiza całościowa. Naruszenie owej zasady skutkować będzie naruszeniem art. 80 k.p.a. i koniecznością powtórzenia postępowania w kwestionowanej części. Uznać należy, iż niewątpliwie fałszywie Urząd Patentowy ocenił dowody w postaci fotografii załączonych do oświadczeń przedłożonych przy piśmie skarżącej z dnia 7 października 2011 r., przyjmując, że nie były one uwierzytelnione, gdy w rzeczywistości uwierzytelnione zostały, na co zwrócił zresztą uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2017 r. Nie można nie zauważyć, że wadliwej ocenie organu w tej kwestii towarzyszyła odrębna ocena oświadczeń notarialnych trzech pracowników skarżącej spółki B. (p. J. S., p. A. O. i p. J. K.) oraz ocena publikacji zamieszczonej w miesięczniku "Materiały Budowlane" nr 12/2003, dokumentującej wystawienie na targach BAUFACH 2003 w Lipsku okien tej spółki, które to dowody rozpatrywane odrębnie mogłyby uzasadniać rozstrzygnięcie organu, lecz rozpatrywane we wzajemnym związku, jak to wynika z art. 80 k.p.a. i co nakazał WSA, sugerują inny wynik.
Twierdzenie skarżącej polskiej Spółki, że na wspomnianych targach wystawione zostało rozwiązanie, które przeczy poziomowi wynalazczemu spornego patentu, nakazywało wzięcie pod uwagę oświadczenia p. J. K., z którego wynika nie tylko sam fakt pobytu w Lipsku i udział w pracach montażowych, lecz jego pełne uczestnictwo w targach i zapewne wiedza co do przedmiotu wystawienia publicznego. Ewentualne wątpliwości winny były skutkować skorzystaniem przez organ ze środka dowodowego, o które skarżąca spółka wnioskowała, w postaci przesłuchania świadka. Na tym tle istotne znaczenie ma publikacja we wskazanym miesięczniku, która zestawiona z pozostałymi dowodami, w tym danymi wynikającymi z oświadczenia oraz ewentualnym przesłuchaniem świadka, mogła doprowadzić do innej niż to się stało oceny. Z powyższego powodu zarzuty skargi kasacyjnej ujęte w pkt 1.4 i 1.5 nie są uzasadnione.
Wreszcie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, iż zamieszczone na tzw. ulotce (katalog) oznaczenie BO72/ONWV/A4/CD/31.10.03 w ostatniej po ukośniku części nie może nie oznaczać daty, jeśli opatrzony nią przygotowany na targi materiał, niemal ściśle koresponduje z faktyczną datą wydarzenia wystawienniczego w Lipsku, które odbywało się w dniach od 6 do 9 listopada 2003 r., przy czym prace montażowe musiały dokonać się z wyprzedzeniem. Rozumowanie Sądu jest w tej kwestii spójne i logiczne. Nadto, za niezrozumiałe należy uznać oczekiwanie organu, aby katalog opatrzony został datą pewną, która stanowi instytucję prawa cywilnego, a która zgodnie z art. 81 § 1 kodeksu cywilnego, odnosi się do czynności prawnych wymagających dla ich ważności urzędowego poświadczenia daty.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w sytuacji niewątpliwych błędów i niedostatków proceduralnych odnoszących się do postępowania dowodowego, które jak uznał Sąd I instancji, należało uzupełnić, a zebrane dowody ponownie ocenić w ich całokształcie, przedwczesne było uznanie tego Sądu, że doszło do ujawnienia rozwiązania polskiej Spółki przed datą zgłoszenia spornego patentu. Ten mocno akcentowany w skardze kasacyjnej błąd Sądu nie może mieć wszakże wpływu na wynik sprawy, bowiem wadliwość postępowania dowodowego w istotnym dla wyniku sprawy zakresie jest niewątpliwa i z tego powodu zarzuty naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 133 § 1 tej ustawy oraz art. 1 i art. 2 p.u.s.a. w powiązaniu z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie mogły usprawiedliwić uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ dokona całościowej, kompleksowej oceny zebranych już dowodów, uzupełniając materiał dowodowy o wnioskowany przez polską Spółkę dowód w postaci przesłuchania świadka J. K. (ostateczne wyjaśnienie czasu pobytu na targach i uzupełnienie wiedzy co do wystawienia rozwiązania przeciwstawionego) w celu dokonania ponownej oceny, czy rozwiązanie przeciwstawione zostało publicznie udostępnione. W tej części sąd kasacyjny zmienia wskazania co do dalszego postępowania, uznając pozostałe wskazania za wiążące dla organu.
Odnosząc się do zarzutów opartych na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż Sąd nie dopuścił się naruszenia wskazanych w pkt 2.1. i 2.2. przepisów przez ich błędną wykładnię, w szczególności nie zaprzeczył, że w postępowaniu o unieważnienie patentu europejskiego Urząd Patentowy RP stosuje bezpośrednio przepisy Konwencji o patencie europejskim.
Mając powyższe na uwadze, uznając, iż zaskarżony wyrok mimo błędnego w części uzasadnienia, odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 2) p.p.s.a. przy czym Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił wniosek pełnomocnika skarżącej Spółki B. zwrotu kosztów przejazdu oraz podwyższenia stawki minimalnej i na podstawie art. 205 § 3 p.p.s.a. i § 11 ust. 2 pkt 3) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (t.j. Dz. U. 2019.1431) oraz art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 11 kwietnia 2017 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2106 i 2193) orzekł jak w pkt 3 sentencji.
Wreszcie z pkt 2 sentencji kontrolowanego wyroku nie zgodziła się skarżąca Spółka polska składając zażalenie i podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) i przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Zażalenie nie jest oparte na usprawiedliwionych podstawach i nie podlega uwzględnieniu.
Przede wszystkim nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bowiem Sąd wyjaśnił powody, dla których zasądził od Urzędu Patentowego RP na rzecz B. koszty postępowania w określonej wysokości. Jak uznał WSA, przywołując wszystkie konieczne przepisy p.p.s.a. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076 ze zm.), ani charakter sprawy, ani niezbędny nakład pracy pełnomocnika i przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy nie uzasadniały uwzględnienia podwyższenia stawki wynagrodzenia rzecznika patentowego. Ocena taka mogłaby podlegać skutecznemu zakwestionowaniu tylko w przypadku oczywistego pokrzywdzenia pełnomocnika, a takiego sąd kasacyjny nie stwierdził.
Nie znajdują także usprawiedliwienia zarzuty naruszenia art. 134 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 166 tej ustawy oraz art. 205 § 2 i § 4 i 200 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Sąd I instancji prawidłowo zasądził od Urzędu Patentowego na rzecz Spółki B., na podstawie art. 200 p.p.s.a., kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw jednak wyłącznie w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd w tym postępowaniu. Oznacza to, że WSA nie miał podstaw do zasądzania kwot w sprawach orzeczonych wyrokiem z dnia 12 września 2017 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1367/17 – błędnie podano w zażaleniu VI SA/Wa 1369/17) uchylonym wyrokiem NSA z dnia 14 czerwca 2018 r. (sygn. akt II GSK 746/18) i postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r. (sygn. akt VI SA/Wa 4246/14) uchylonym postanowieniem NSA z dnia 14 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 213/16).
Nie stanowi o naruszeniu art. 32 Konstytucji RP zastosowanie przez Sąd I instancji obowiązujących przepisów regulujących kwestie opłat za czynności rzeczników patentowych i trudna do zaakceptowania jest argumentacja oparta na pominięciu przez WSA "analogii" do podwyższonych stawek minimalnych stosowanych wobec stron reprezentowanych przez adwokatów albo radców prawnych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło