I SA/Gd 1013/18
WyrokWSA w Gdańsku2019-01-29
Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Małgorzata Gorzeń, Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego może zostać wydana na podstawie przybliżonej kwoty zobowiązania, jeśli istnieją przesłanki wskazujące na uzasadnioną obawę niewykonania tego zobowiązania?Ratio decidendi
Decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego może zostać wydana na podstawie przybliżonej kwoty zobowiązania, ponieważ postępowanie zabezpieczające ma charakter pomocniczy i nie wymaga pełnego postępowania dowodowego. Wystarczające jest uprawdopodobnienie istnienia zobowiązania oraz wykazanie uzasadnionej obawy jego niewykonania, co może wynikać z różnych okoliczności, takich jak nierzetelne prowadzenie ksiąg, zbywanie majątku czy prowadzenie postępowań egzekucyjnych.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję określającą przybliżone zobowiązania podatkowe w VAT za okres od maja do września 2011 r. oraz orzekł o zabezpieczeniu na majątku podatnika. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na nierzetelne prowadzenie ksiąg, odliczanie podatku naliczonego z faktur dokumentujących transakcje nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych oraz inne okoliczności wskazujące na obawę niewykonania zobowiązania. Podatnik zaskarżył decyzję, zarzucając m.in. brak podstaw do wydania decyzji zabezpieczającej, naruszenie terminu przedawnienia oraz przewlekłość postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz zabezpieczenia na majątku oddala skargę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego, w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego wobec pana H. K. w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r., decyzją z dnia 15 maja 2018 r. określił stronie przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do września 2011 r. w łącznej kwocie 129.762 zł wraz z odsetkami za zwłokę należnymi na dzień wydania decyzji w łącznej kwocie 86.118 zł oraz orzekł o zabezpieczeniu na majątku podatnika przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych z powyższego tytułu wraz z odsetkami za zwłokę należnymi na dzień wydania decyzji w łącznej wysokości 294.269 zł.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 13 września 2018 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu
I instancji. W uzasadnieniu, przywołując treść art. 33 § 1, art. 33 § 2 pkt 2, art. 33 § 4 pkt 2, art. 54 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
(t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) Dyrektor wskazał, że na podstawie zgromadzonego w toku postępowania podatkowego materiału dowodowego
i ustalonego na jego podstawie stanu faktycznego organ pierwszej instancji stwierdził, że w kontrolowanym okresie podatnik zawyżył podatek naliczony
poprzez niesłuszne odliczenie podatku od towarów i usług z 18 faktur VAT,
na których jako sprzedawca widnieje firma A [...] M. M. Faktury te zostały zakwestionowane przez organ kontrolujący jako transakcje handlowe nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Odliczając podatek od towarów i usług z powyższych faktur VAT podatnik naruszył tym samym przepisy prawa materialnego, uregulowane w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54 poz. 353 ze zm.), tj.: art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a i 4 lit. a, art. 99 ust. 12, art. 109 ust. 3. Organ podatkowy uznał jednocześnie, że księgi podatkowe prowadzone są przez podatnika nierzetelnie, albowiem zaewidencjonowano w nich faktury dokumentujące transakcje,
które nie zostały faktycznie dokonane.
Zdaniem organów powyższe okoliczności pozwalają uznać, że istnieje uzasadniona obawa, że zobowiązania podatkowe, określone decyzją organu pierwszej instancji z dnia 15 maja 2018 r., nie zostaną wykonane.
O uzasadnionej obawie niewykonania przez podatnika zobowiązań podatkowych - oprócz nierzetelnego prowadzenia ewidencji księgowej - świadczą zdaniem organów podatkowych również inne okoliczności, w szczególności:
- uzyskanie dochodów z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej w latach 2014, 2015 i 2017 w kwotach niewystarczających na pokrycie przyszłych zobowiązań podatkowych, tj. w wysokości odpowiednio 210.742,44 zł, 133.699,88 zł i 31.927,19 zł (w roku 2016 strona poniosła stratę podatkową w wysokości 50.752,82 zł);
- posiadanie pojazdów samochodowych (rok produkcji: 1989 r., 1991 r., 1995 r., 1999 r., 2003 r., 2008 r.) o wartości między 14.550,00 zł a 24.550,00 zł a zatem o wartości niewystarczającej na pokrycie przyszłych zobowiązań podatkowych;
- brak nieruchomości;
- zbycie w dniu 1 października 2015 r. przez podatnika wraz z panią R. K. 1/2 udziału działki nr [...] położonej w N. W., gmina S. G. firmie B Sp. z o. o. z siedzibą w G. za kwotę 650.000 zł;
- darowanie w dniu 12 października 2015 r. na rzecz pana A. K. 1/2 udziału w prawie dotyczącym samochodu ciężarowego VW Transporter (rok produkcji 1998 r.);
- zbycie w dniu 30 stycznia 2018 r. samochodu ciężarowego Mercedes Benz Furgon (rok produkcji 2006 r.);
- posiadanie na dzień 7 maja 2018 r. zaległości podatkowej z tytułu podatku
od towarów i usług za I kwartał 2018 r. w łącznej kwocie wraz z odsetkami za zwłokę 8.772,00 zł,
- prowadzone w przeszłości postępowania egzekucyjne, m.in. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Inspektorat S. G., Naczelnika Urzędu Skarbowego, Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., Wójta Gminy w S. G., Burmistrza G., Wójta Gminy C., Wojewody, Urzędu Skarbowego na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych w latach 2013-2017 w łącznej wysokości należności głównej 25.403,00 zł;
- wystawione na dzień 27 lutego 2018 r. tytuły wykonawcze na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Inspektorat S. G. w łącznej wysokości należności głównej 23.881,43 zł.
Dyrektor zwrócił ponadto uwagę na bierną postawę strony, polegającą
na odmowie w dniu 23 września 2013 r. złożenia oświadczenia o nieruchomościach
i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej
i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, mogących
być przedmiotem zastawu skarbowego.
W ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności (nieregulowanie
w ustawowym terminie zobowiązań publicznoprawnych, nierzetelnie prowadzenie ksiąg podatkowych poprzez zaewidencjonowanie faktur VAT dokumentujących transakcje niemające miejsca, fakt zbywania składników majątku po wszczęciu kontroli podatkowej a także prowadzenie w stosunku do strony - zarówno
w przeszłości jak i aktualnie - postępowań egzekucyjnych, w tym z wniosków innych wierzycieli) – dają podstawę do uznania, że w sprawie zachodzi uzasadniona obawa, iż przybliżone zobowiązanie podatkowe określone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 maja 2018 r. nie zostanie przez stronę dobrowolnie wykonane.
Zdaniem Dyrektora już samo wykazanie okoliczności, o których mowa
w art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), tj. trwałe nieregulowanie zobowiązań publicznoprawnych, oznacza spełnienie przesłanki zabezpieczenia. Aby zastosować art. 33 Ordynacji podatkowej organ podatkowy musi bowiem uprawdopodobnić,
a nie udowodnić, możliwość spełnienia przesłanki niewykonania zobowiązania podatkowego. Przy czym dokonując zabezpieczenia organ podatkowy nie ma obowiązku ustalenia prawdy materialnej, o której mowa w art. 180, art. 187 § 1
i art. 122 Ordynacji podatkowej. Nie ma on zatem obowiązku zgromadzenia całości materiału dowodowego w sprawie, ale może ograniczyć się do posiadanych
przez siebie danych. Z chwilą wydania przez organ podatkowy decyzji wymiarowej
w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za badany okres, strona będzie miała prawo kwestionować okoliczności związane zarówno z wysokością samego zobowiązania, jak też powołaniem dowodów,
które będą miały bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie wydane w przedmiotowej sprawie - poprzez wniesienie od decyzji wymiarowej odwołania do organu drugiej instancji.
Za nieuzasadniony uznał organ odwoławczy zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 70 Ordynacji podatkowej. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 12 października 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił panu H. K. kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 marca 2016 r. Ponownie rozpoznając sprawę Naczelnik, decyzją z dnia 25 listopada 2016 r. określił stronie kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r. organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 239b § 1 pkt 1, 3, 4 oraz § 2 Ordynacji podatkowej, nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 25 listopada 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 20 lutego 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Prawomocnym wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Gd 766/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 lutego 2017 r.
Pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. (doręczonym w dniu 20 grudnia 2016 r.) pełnomocnik podatnika został zawiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku VAT za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. dnia 16 grudnia 2016 r., na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
W wyniku rozpoznania odwołania od decyzji wymiarowej z dnia 25 listopada 2016 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia 11 sierpnia 2017 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Do dnia 13 września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego
nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowym zakresie.
Z uwagi na trwające postępowanie administracyjne, Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 28 lutego 2017 r. (data zatwierdzenia 30 marca 2017 r.) zawiesił postępowanie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe wszczęte wobec pana H. K.
W ocenie Dyrektora w rozpatrywanej sprawie z dniem 16 grudnia 2016 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, tj. z dniem wszczęcia postępowania wobec strony w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan H. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 33 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji zabezpieczającej
bez podstawy;
- art. 70 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia zabezpieczanego zobowiązania;
- art. 121 i art. 125 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady zaufania
do organów podatkowych i celowe przedłużanie postępowań.
W ocenie skarżącego organ podatkowy w pierwszej kolejności powinien rozważyć okoliczność, że nie jest w stanie udowodnić H.K. naruszenia prawa, gdyż de facto naruszenie takie nie miało miejsca. W związku
z powyższym za bezpodstawne uznać należy wnioski organu odwoławczego,
że strona ewidencjonowała faktury, co do których zachodzi podejrzenie,
że nie odzwierciedlają zdarzeń rzeczywistych.
Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony
z dniem 16 grudnia 2016 r., niemniej niezawierające daty zawiadomienie o jego zawieszeniu pełnomocnik skarżącego otrzymał dopiero w dniu 20 grudnia 2016r.,
a zatem dopiero od tej daty można byłoby mówić o zawieszeniu. Wskazując na treść art. 51 Kodeksu karnego skarbowego skarżący uznał, że zawiadomienie z grudnia 2016 r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia ze względu na wszczęcie postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe nie miało żadnej podstawy prawnej. Zakładając jednak, że w sprawie mogło dojść do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, to skutkiem uchylenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w dniu 11 sierpnia 2017r. decyzji, w oparciu o którą sformułowano zarzut popełnienia wykroczenia skarbowego, było m.in. przywrócenie domniemania prawidłowości deklaracji złożonych przez H. K. i wykazanego w nich podatku do zapłaty. W konsekwencji odpadła podstawa do prowadzenia postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe i winno ono zostać umorzone po 11 sierpnia 2017 r.
Zdaniem skarżącego postępowanie podatkowe w przedmiotowej sprawie prowadzone jest przewlekłe i nieudolnie. Pod koniec 2016r. organ podatkowy podjął szereg pośpiesznych czynności zmierzających do przedłużenia okresu przedawnienia, naruszając tym samym zasadę zaufania do organów podatkowych. W ocenie skarżącego nie jest obecnie dopuszczalne wydanie decyzji określającej wysokość podatku od towarów i usług za rok 2011 w kwocie innej, aniżeli wynikającej ze złożonych deklaracji. Tym samym nie znajduje uzasadnienia wydanie decyzji
o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zasadność wydania decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na majątku podatnika.
W pierwszej kolejności należy się odnieść do podnoszonej przez stronę skarżącą kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Zgodnie z treścią art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przedmiotowej sprawie nominalnie, tzn. w razie gdyby nie zaszły żadne okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie biegu tego terminu, termin przedawnienia w odniesieniu do zobowiązań podatkowych
w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2011 r. upłynąłby z dniem 31 grudnia 2016 r., natomiast w odniesieniu do zobowiązań podatkowych
w tym podatku za grudzień 2011 r. z dniem 31 grudnia 2017 r. Jednak doręczenie
w dniu 20 grudnia 2016 r. pełnomocnikowi skarżącego zawiadomienia z dnia 19 grudnia 2016 r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia
2011 r. z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania skutkowało - zgodnie z treścią art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej - zawieszeniem biegu terminu przedawnienia z dniem 16 grudnia 2016 r.
Zawiadomienie podatnika dokonane na podstawie art. 70 c Ordynacji podatkowej informujące, że z określonym co do daty dniem, na skutek zaistnienia przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika za wskazany okres rozliczeniowy, jest wystarczające do stwierdzenia, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy (tak: uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt I FPS 1/18). W związku z powyższym za bezpodstawny uznać należało podnoszony zarzut przedawnienia zabezpieczonego przedmiotową decyzją zobowiązania podatkowego.
Przechodząc do kwestii zasadności wydania decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na majątku podatnika wskazać należy, że przepis art. 33 Ordynacji podatkowej reguluje szczególne postępowanie, które pozwala organom
na zabezpieczenie zobowiązania, a więc zabezpieczenie przyszłych interesów wierzyciela podatkowego, jeszcze przed wydaniem właściwej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Postępowanie zabezpieczające ma zatem charakter pomocniczy względem postępowania egzekucyjnego. Przy czym nie dąży
ono do wykonania zobowiązania podatkowego, gdyż jego celem jest zagwarantowanie środków na zaspokojenie należności podatkowych, których właściwa wysokość na tym etapie nie jest jeszcze znana. Organ podatkowy
ma natomiast prawo do określenia przybliżonej kwoty zobowiązania.
Stosownie do treści art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej, określenie kwoty odbywa się na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania. Powyższe oznacza, że organ podatkowy ma obowiązek uprawdopodobnienia, że zobowiązanie w przybliżonej wysokości istnieje, z tym zastrzeżeniem, że postępowanie zabezpieczające nie ma charakteru zastępczego wobec postępowania wymiarowego. Sformułowanie "na podstawie posiadanych danych" przesądza bowiem o charakterze i zakresie ustaleń dokonywanych
przez organ podatkowy w postępowaniu zabezpieczającym, zawężając zakres tych ustaleń właśnie do posiadanych danych. Przy czym, zakres ich weryfikacji również jest zawężony. W jego toku nie przeprowadza się więc pełnego postępowania dowodowego. W konsekwencji, określenie w decyzji zabezpieczającej przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu,
że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. Przyjęte ustalenia w zakresie przybliżonej kwoty zobowiązania w decyzji o zabezpieczeniu, nie są jednocześnie przesądzające w zakresie treści decyzji wymiarowej (wyrok WSA w Poznaniu z 7 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Po 1114/17).
Niewątpliwie zatem, postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem pomocniczym, w którym nie przeprowadza się właściwego postępowania dowodowego, wystarczy uprawdopodobnienie istnienia zobowiązania. Tak ukształtowany charakter postępowania zabezpieczającego skutkuje natomiast tym, że podatnik nie może w toku tego postępowania domagać się
od organu je prowadzącego, przeprowadzenia wszystkich dowodów. Również Sąd kontrolując tego rodzaju decyzję nie może poddawać ocenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym (wymiarowym). To oznacza, że kwestie związane z wymiarem podatku nie mogą być przedmiotem szczegółowej analizy w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia zobowiązania. W konsekwencji, wszystkie zarzuty skargi i ich argumentacja, podważające stanowisko organów podatkowych odnośnie prawidłowości złożonych przez skarżącego deklaracji uznać należy za pozostające bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak bowiem wskazano powyżej, w decyzji wydanej w trybie art. 33 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy określa jedynie przybliżoną wysokość zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zastosowanie przepisów i określenie przybliżonej kwoty podatku nastąpiło w sposób prawidłowy. Należy zauważyć,
że organ powołując się na ustalenia poczynione w toku kontroli podatkowej wykazał, że skarżący w badanym okresie dokonał nieprawidłowego rozliczenia poprzez uwzględnienie faktur sprzedaży nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał ponadto na nierzetelnie prowadzenie ksiąg podatkowych poprzez zaewidencjowanie faktur VAT, które dokumentowały transakcje niemające miejsca, nieregulowanie przez podatnika w ustawowym terminie zobowiązań publicznoprawnych a także fakt zbywania składników majątku po wszczęciu kontroli podatkowej oraz prowadzone
w stosunku do strony zarówno w przeszłości, jak i aktualnie postępowania egzekucyjne - również z wniosków innych wierzycieli na okoliczności.
Zdaniem Sądu, wymienione okoliczności, stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że została uprawdopodobniona, stosownie do art. 33 § 4 pkt 2 Ordynacji podatkowej, przybliżona wysokość podatku za wskazane okresy.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził również, że organ odwoławczy wypełnił także wymóg wynikający z art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. wykazał przesłankę zaistnienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że choć wskazana obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, nie została przez ustawodawcę zdefiniowana, to – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – zdarzenia wymienione w art. 33 § 1 in fine Ordynacji podatkowej są, poprzez określenie "w szczególności", jedynie przykładami zachowania sugerującego zaistnienie przesłanki ustawowej. Są nimi: "trwałe zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym" lub "dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję". Co za tym idzie - skoro ustawodawca tak sformułował treść przepisu, organ podatkowy może w istocie przytaczać także inną argumentację i wykazywać inne okoliczności, które w jego ocenie, na gruncie konkretnej sprawy, będą wskazywać na wystąpienie obawy niezapłacenia podatku przez podatnika, uzasadniającej sięgnięcie do instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że decyzja
o zabezpieczeniu może być wydana np. wówczas, gdy podatnik nierzetelnie prowadzi księgę przychodów i rozchodów, gdy dokonuje oszustw podatkowych,
np. w zakresie nieuprawnionego zwrotu podatku VAT, gdy nierzetelnie prowadzi ewidencje służące do kontroli wykonania przez niego obowiązków podatkowych
(por. wyrok WSA w Poznaniu z 4 września 2012 r. sygn. akt III SA/Po 15/12, wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 724/11, wyrok NSA z 27 marca 2013 r. sygn. akt I FSK 761/12).
Podkreślenia przy tym wymaga, że ocenę, czy w konkretnym przypadku istnieje obawa niewykonania zobowiązania, ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego. W art. 33 Ordynacji podatkowej ustawodawca wskazuje bowiem,
że zobowiązanie podatkowe "może być zabezpieczone" (§ 1), czy "zabezpieczenia (...) można dokonać) (§ 2). Uznanie to nie może oznaczać jednak dowolności działania, lecz powinno być oparte na takich okolicznościach, które w sposób przekonujący potwierdzają wystąpienie obawy, o jakiej mowa wyżej.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ podatkowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczył okoliczności faktyczne na potwierdzenie istnienia przesłanki "uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania". Organ odwoławczy przytoczył szereg okoliczności ustalonych w toku kontroli podatkowej, mianowicie: wskazał na ustalenia kontroli podatkowej przeprowadzonej u skarżącego, z których wynika, że skarżący prowadził nierzetelnie księgi podatkowe poprzez ewidencjonowanie w nich faktur dokumentujących transakcje, które nie zostały faktycznie dokonane. Z ustaleń organów podatkowych wynika ponadto, że skarżący w latach 2014, 2015 i 2017 uzyskał dochody w kwotach niewystarczających na pokrycie przyszłych zobowiązań podatkowych, przy czym w roku 2016 poniósł stratę podatkową. Skarżący nie posiada nieruchomości, a wartość posiadanych ruchomości (samochodów) nie jest w stanie pokryć przyszłych zobowiązań podatkowych. Organy wzięły ponadto pod uwagę, że w trakcie trwania kontroli podatkowej podatnik zbywał składniki majątku a także okoliczność, że w stosunku do strony prowadzone były w przeszłości i aktualnie postępowania egzekucyjne.
W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo uznały, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadniające dokonanie zobowiązania podatkowego na majątku skarżącego.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia i nie wymagał uzupełnienia, zaś decyzje organów podatkowych dostatecznie wyjaśniają podstawy faktyczne i prawne przyjętego stanowiska
w zakresie zabezpieczenia na majątku skarżącego kwoty zobowiązania podatkowego. Tym samym za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 121
i art. 125 Ordynacji podatkowej. Podkreślić przy tym należy, że już samo stwierdzenie opisanych wyżej nieprawidłowości (podejrzenie wykorzystywania przez skarżącego tzw. pustych faktur w ramach swojej działalności gospodarczej), dawało - zdaniem Sądu - podstawę do przyjęcia, że istnieje uzasadniona obawa niewykonania zabezpieczonych kwot. Stanowisko to jest akceptowane w orzecznictwie. Wskazuje się w nim mianowicie, że przesłanką zabezpieczenia jest ujawnienie w postępowaniu kontrolnym, iż rozliczając podatek, strona dokonała obniżenia podatku należnego
w oparciu o faktury nieuprawniające do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego na tych fakturach (por. wyroki NSA z: 26 kwietnia 2012 r., I FSK 2070/11; 2 sierpnia 2011 r., I FSK 1230/10).
Z powyższych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd, działając
na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (t. Jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło