I GZ 439/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt III SA/Po 699/18 w zakresie odmowy wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione postanawia: oddalić zażalenie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu 10 września 2019 r. K. P. wniosła o wyłączenie sędziego Marka Sachajko ponieważ: "postanowienia które były związane z wnioskiem o przyznanie zabezpieczenia było przeinaczone czym naruszono prawa skarżącej jako strony postępowania; zdaniem skarżącej sędzia jest stronniczy co nie gwarantuje prawidłowego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy" (stronniczość sędziego dotyczy postanowienia które wydał jednoosobowo 1 lutego 2019 r. w sprawie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia). 17 września 2019 r. sędzia WSA Marek Sachajko złożył pisemne oświadczenie, że w stosunku do jego osoby nie zachodzą podstawy wyłączenia od orzekania w sprawie wskazane w art. 18 i art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 25 września 2019 r., sygn. akt III SA/Po 699/18 odmówił wyłączenia sędziego WSA Marka Sachajko. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w sprawie nie zachodzą określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. przesłanki do wyłączenia ww. sędziego. Skarżąca nie wykazała bowiem ustawowych przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 p.p.s.a., ani też nie powołała okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Niezadowolenie strony z treści postanowienia, co do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest okolicznością uzasadniającą wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy. Sąd podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na to postanowienie stwierdzając, że jest ono nieuzasadnione. Wobec niewykazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia wskazanego sędziego Sąd, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżącej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i wniosła o uchylenie tego postanowienia i powtórzenie wszystkich czynności przed Sądem pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu, że w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o wyłączenie sędziego WSA Marka Sachajko. Wskazane przez skarżącą argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez sędziego niekorzystnych, w odczuciu skarżącej, działań jako sędziego orzekającego o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, nie stanowi podstawy do wyłączenia tego sędziego od orzekania w sprawie. Przesłanką wyłączenia nie jest także subiektywne przekonanie skarżącej o braku bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożył wymagane oświadczenie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Marka Sachajko brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez niego w tej sprawie oświadczenia. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.