II OSK 2167/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-05-26

Skład orzekający: NSA Teresa Zyglewska, NSA Robert Sawuła, del. WSA Anna Żak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym ma przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę dotyczącym przebudowy sąsiedniego lokalu, jeśli inwestycja obejmuje ingerencję w części wspólne budynku (strop)?
Ratio decidendi
Posiadacz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nie ma przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę dotyczącym przebudowy sąsiedniego lokalu, jeśli inwestycja nie narusza jego indywidualnego interesu prawnego ani nie wpływa na jego prawo do lokalu w sposób inny niż potencjalne oddziaływanie na części wspólne budynku, które stanowią wyłączną własność spółdzielni mieszkaniowej. W takich przypadkach interesy członków spółdzielni w zakresie części wspólnych reprezentuje spółdzielnia.
Stan faktyczny
A. Dz., posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...], wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę sąsiedniego lokalu nr [...]. Wnioskodawczyni twierdziła, że inwestycja, obejmująca przebudowę lokalu i podwyższenie go o przestrzeń między stropem a dachem, ingeruje w części wspólne budynku (strop) i narusza jej interes prawny. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówiły jej przymiotu strony, uznając, że nie wykazała indywidualnego interesu prawnego odrębnego od interesu reprezentowanego przez spółdzielnię mieszkaniową.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Anna Żak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. Dz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1443/18 w sprawie ze skargi A. Dz. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. VII SA/Wa 1443/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Dz. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją ostateczną z [...] lipca 2016r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. D. pozwolenia na budowę obejmującego przebudowę lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z podwyższeniem o przestrzeń pomiędzy stropem ostatniej kondygnacji, a połacią dachu, w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...], znajdującym się na działce o nr ewid. [...], obręb [...] w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy. Inwestorka [...] czerwca 2016r. uzyskała zgodę Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" na planowane roboty budowlane. Została również podjęta Uchwała nr [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w sprawie wyrażenia zgody na przebudowę lokalu nr [...] Pismem z [...] października 2016 r. A. Dz. wystąpiła do Prezydenta m.st. Warszawy z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją, wskazując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wnioskodawczyni wywodziła swój interes prawny z przysługującego jej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...], położonego w sąsiedztwie lokalu nr [...]. Decyzją z [...] listopada 2017r. nr [...], organ na podstawie art. 151 § 1 ust. 1 w zw. z art. 145 § 1 ust 4 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2016 r. Po rozpatrzeniu odwołania A. Dz., Wojewoda Mazowiecki opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2017r. Stwierdził, że wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego w postępowaniu w sprawie udzielenia przedmiotowego pozwolenia na budowę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. Dz. zarzuciła, że organy nie odniosły się do przedstawionej w pismach z [...] stycznia 2017r., [...] lutego 2017r. oraz [...] czerwca 2017r. argumentacji dotyczącej interesu prawnego skarżącej, który oparła na normie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ("p.bud."). Zarzuciła, że organ w sposób odmienny od powołanego przez nią wyroku NSA z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. II OSK 2759/14 uznał, że nie wykazała własnego interesu prawnego. Zdaniem skarżącej spółdzielnia przy konflikcie interesów właścicieli obu lokali stanęła po stronie inwestora, tym samym nie reprezentowała interesów skarżącej. Okoliczność ta uprawnia skarżącą do samodzielnego występowania w sprawie w obronie własnego interesu prawnego wynikającego z sąsiedztwa z lokalem, dla którego został zatwierdzony projekt budowlany przewidujący wyburzenie części wspólnego stropu rozpiętego nad lokalami nr [...] i [...]. Zagrożenia dla jej lokalu, jak i całego budynku wskazała w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wyjaśnił, że okoliczność, iż skarżąca posiada własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nie oznacza, że może być stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę zainicjowanego przez właściciela lokalu nr [...], w sytuacji gdy wydana decyzja o pozwoleniu na budowę, obejmuje roboty budowlane polegające na przebudowie lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z podwyższeniem o przestrzeń pomiędzy stropem ostatniej kondygnacji, a połacią dachu. Wzajemne stosunki między członkami spółdzielni mieszkaniowej, a jej zarządem, regulują przepisy ustawy Prawo spółdzielcze i jedynie w trybie tych przepisów poszczególni użytkownicy lokali mogą sprzeciwiać się działaniom organów spółdzielni oraz dochodzić swych praw. Natomiast w relacjach z organami administracji publicznej lub innej władzy publicznej reprezentują ich uprawnione statutowo lub ustawowo organy spółdzielni. W ocenie Sądu pierwszej instancji spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu - jako ograniczone prawo rzeczowe - nie uprawnia do pełnego władztwa nad rzeczą nim objętą, a zatem również zakres praw wynikających z okoliczności jego posiadania nie może być równy zakresowi uprawnień właściciela nieruchomości. W związku z tym spółdzielnia mieszkaniowa jest uprawniona do reprezentowania na zewnątrz wszystkich właścicieli lokali stanowiących odrębny przedmiot własności, niezależnie od tego, czy są członkami spółdzielni, czy też nie. Podobna zasada obowiązuje w budynkach, w których funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa. Od powyższej zasady mogą mieć miejsce wyjątki, jednak pod warunkiem że właściciel lokalu, członek spółdzielni mieszkaniowej, wykaże swój indywidualny interes prawny, odrębny od tego, który ma spółdzielnia mieszkaniowa. Poszczególni właściciele lokali, członkowie spółdzielni mieszkaniowej mają również przymiot strony w sprawie, jeżeli spółdzielnia mieszkaniowa sprawująca zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni, wykazuje bierność w postępowaniu, kiedy ewidentnie postępowanie to dotyczy interesów prawnych jej członków bądź właścicieli lokali niebędących członkami spółdzielni. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała indywidualnego, skonkretyzowanego interesu prawnego. Zarzuty koncentrują się na naruszeniu części stropu, a więc części wspólnych w budynku a zatem w tym zakresie interesy skarżącej reprezentuje spółdzielnia. W realiach niniejszej sprawy Spółdzielnia Mieszkaniowa podjęła uchwałę wyrażającą zgodę na przebudowę lokalu nr [...], w aktach administracyjnych znajduje się opinia prawna, co pozwala przypuszczać, że Spółdzielnia nie działała pochopnie podejmując uchwałę. Ponadto Spółdzielnia była stroną w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę. Nie można jej zatem zarzucić bierności w działaniu, czy też braku zainteresowania w postępowaniu dotyczącym interesów prawnych jej członków. Wbrew zarzutom skargi decyzja dotycząca zatwierdzenia projektu budowlanego dotyczyła przebudowy lokalu nr [...], a nie jak wskazano w skardze przebudowy lokalu z zamiarem zniszczenia monolitycznego stropu. Sama przebudowa dotyczyła przestrzeni wyłącznie nad lokalem nr [...]. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że w świetle art. 28 ust. 2 p.bud., skoro decyzja ostateczna nie dotyczyła interesu prawnego skarżącej, nie może być ona w ocenie Sądu uznana za stronę postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. W skardze kasacyjnej A. Dz. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na zasadzie art. 188 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: przepisów postępowania, tj.; 1. art. 151 p.p.s.a. przez jego bezzasadne zastosowanie i oddalenie skargi wskutek dokonanej z naruszeniem art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych kontroli legalności decyzji wydanych w sprawie; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.bud. przez bezzasadne niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem utrzymuje w mocy decyzję, którą bezzasadnie odmówiono skarżącej przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 p.bud.; prawa materialnego, tj.: 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.bud. w zw. z art. 244 w zw. z art. 251 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca nie jest stroną postępowania, pomimo że jest właścicielem prawa w postaci własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego w budynku objętym inwestycją, które to prawo zgodnie z art. 244 k.c. jest ograniczonym prawem rzeczowym, chronionym odpowiednio przez art. 125 k.c. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na pominięcie przez Sąd pierwszej instancji argumentów podnoszonych w odwołaniu i skardze, gdzie interes prawny skarżącej wywiedziono z art. 140 i art. 144 w zw. z art. 251 k.c. Również na rozprawie podniesiono, że zastosowanie powinien mieć art. 244 i art. 251 k.c. w powiazaniu z art. 28 ust. 2 p.bud. W decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej inwestorce pozwolenia na budowę stwierdzono, że obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 3 pkt 20 p.bud. obejmuje nieruchomość przy ul. [...] w Warszawie, działka nr [...], a zatem również lokal skarżącej znajduje się w obszarze tego oddziaływania. Dalej podniesiono, że lokal skarżącej sąsiaduje bezpośrednio z lokalem, co do którego wydano pozwolenie na budowę, inwestycja obejmuje usunięcie znacznej części stropu wspólnego dla obu mieszkań, a zatem nie można uznać, że roboty budowlane nie będą oddziaływać na lokal skarżącej, biorąc pod uwagę zakres planowanych robót oraz pismo skarżącej z dnia [...] sierpnia 1995 r. kierowane do spółdzielni a opisujące powstałe w jej mieszkaniu głębokie szczeliny wzdłuż belek stropowych oraz wykonana we wrześniu 1998 r. ekspertyzę pęknięć i zarysowań stropodachu i elementów wieńczących w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Warszawie. Nie można też wykluczyć ochrony wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.bud., na który skarżąca również się powoływała, wobec sprzeczności interesów jej, inwestorki i spółdzielni. Ponadto w sprawie pominięto przywoływaną przez skarżącą uchwałę NSA z dnia 19 października 2015 r., sygn. II OPS 2/15, w której stwierdzono, że nie ma podstaw do przyjęcia, że spółdzielnia mieszkaniowa w ramach zarządu nieruchomością wspólną może realizować inne cele niż utrzymanie i eksploatacja nieruchomości wspólnej. Zdaniem skarżącej kasacyjnie zgoda spółdzielni na przebudowę lokalu nr [...] miała na celu interes jednego tylko członka spółdzielni i stanowiła de facto rozdysponowanie prywatnej własności członków spółdzielni, wbrew ich woli. Na poparcie swojego stanowiska przywołała wyrok NSA w sprawie II OSK 3356/14, dotyczącej montażu drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych, gdzie uznano, że nie można odmówić osobom posiadającym własnościowe spółdzielcze prawo o lokali mieszkalnych przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę z uwagi na to, że reprezentowała ich spółdzielnia mieszkaniowa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty skargi kasacyjnej nakierowane są na wykazanie, że orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego, a w ślad za nimi Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjęły, że A. Dz. której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Warszawie, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym przebudowy sąsiedniego lokalu mieszkalnego nr [...], wraz z podwyższeniem o przestrzeń pomiędzy stropem ostatniej kondygnacji, a połacią dachu. Kwestionowaniu tego stanowiska służy zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), dalej "p.bud.", w zw. z art. 244 i art. 251 Kodeksu cywilnego, dalej "k.c.", poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji niezastosowanie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej). Z zarzutem tym łączy się też częściowo zarzut sformułowany w pkt 2 petitum, gdzie w powiązaniu z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.bud. zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie mógł tego przepisu naruszyć, skoro stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Przepisy art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.bud. zostały natomiast ujęte w zarzucie naruszenia prawa materialnego. Odnośnie do zarzutu z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, to zawarto tu przepisy o charakterze ustrojowym, mianowicie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), dalej "p.u.s.a.", i art. 3 § 1 p.p.s.a. Analiza omawianych zarzutów prowadzi do wniosku, że miały one na celu wykazać nieprawidłową ocenę kontrolowanego aktu dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Jego treść wyjaśnia funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Nie jest to przepis, który bezpośrednio reguluje postępowanie przed sądem administracyjnym. Wskazuje on na cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji. Natomiast według art. 1 § 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Z kolei przepis § 2 mówi, że kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Naruszenie omawianych przepisów miałoby miejsce wtedy, gdyby sąd nie dokonał kontroli stanowiącego przedmiot skargi aktu, zastosowałby inny rodzaj oceny niż zgodność z prawem odwołując się np. do zasad słuszności czy współżycia społecznego względnie wyszedłby poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego rozpoznając skargę na akt lub czynność niepoddane jego kognicji, ewentualnie zastosował środki ustawie nieznane. Żadna z takich sytuacji w sprawie nie zaistniała, gdyż Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę aktu objętego zakresem jego właściwości. Fakt, że ocena ta jest odmienna od oceny skarżącego kasacyjnie nie może stanowić o naruszeniu art. 1 § 2 p.u.s.a. czy art. 3 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, stosując tym samym jeden ze środków przewidzianych w ustawie. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne jak i niekorzystne, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu art. 1 § 2 p.u.s.a., ani art. 3 § 1 p.p.s.a. Przechodząc do zasadniczej kwestii, czy skarżącej kasacyjnie przysługiwał przymiot strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym przypomnieć należy, że krąg stron postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę, również w postępowaniu wznowieniowym, wyznacza przepis art. 28 ust. 2 p.bud. Przepis ten stanowi, że stronami takiego postępowania są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W przypadku budynków wielomieszkaniowych, za stronę w postępowaniu uznawana jest co do zasady wspólnota lub spółdzielnia mieszkaniowa, reprezentowana przez właściwy organ (zarząd). Nie można jednak wykluczyć sytuacji, że właściciel konkretnego lokalu znajdującego się w danym budynku wielomieszkaniowym, także uzyska przymiot strony w takim postępowaniu (por. wyroki NSA z dnia 3 lutego 2012 r.; sygn. II OSK 2208/10; z dnia 24 września 2014 r.; sygn. II OSK 647/13). Przywołany wyżej przepis dla przyznania statusu strony postępowania o pozwolenie na budowę wymaga bowiem ustalenia tego, czy dana nieruchomość (lokalowa) znajduje się w tzw. obszarze oddziaływania obiektu objętego pozwoleniem na budowę. Ten obszar to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu (art. 3 pkt 20 p.bud.). Dla uzyskania przymiotu strony przez właściciela lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku wielomieszkaniowym konieczne jest wykazanie, że zamierzona inwestycja będzie oddziaływała na taki lokal. Przymiot strony będzie więc przysługiwał właścicielowi konkretnego lokalu pod warunkiem, że wykaże on wpływ tej inwestycji na indywidualne prawa i obowiązki związane z funkcjonowaniem jego lokalu mieszkalnego, w tym na prawo własności. Wystarczy tu sama potencjalna możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania planowanej inwestycji na otoczenie (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2019 r., sygn. II OSK 2400/17). Do obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.bud. zalicza się także teren, na którym uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się granicach dopuszczalnych, określonych przez przepisy prawa. Przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 p.bud. nie jest bowiem zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza w tym względzie normy, lecz wynika też z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. II OSK 848/17). Przy ustalaniu kręgu stron postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę konieczne jest także ustalenie, czy przyszła inwestycja nie wprowadzi ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiedniej na podstawie innych przepisów, a także, czy nie utrudni dotychczasowego korzystania z tych nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1509/17). Przywołane wyżej poglądy wyrażone zostały wprawdzie na tle spraw dotyczących wspólnot mieszkaniowych, mogą jednak z odpowiednimi modyfikacjami znaleźć zastosowanie również w odniesieniu do spraw, w których osoba domagająca się dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę legitymuje się spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego. Prawo to, w myśl art. 244 § 1 k.c. oraz art. 172 ust. 1 zd. drugie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.), jest ograniczonym prawem rzeczowym. Oznacza to, że właścicielem lokalu pozostaje spółdzielnia mieszkaniowa. Do ochrony spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu stosuje się jednak odpowiednio przepisy o ochronie własności (art. 251 k.c.). Zgodnie z art. 172 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest prawem zbywalnym, przechodzi na spadkobierców i podlega egzekucji. Inaczej jednak niż w przypadku prawa odrębnej własności lokalu, z którym związany jest udział we własności lub w użytkowaniu wieczystym gruntu, na którym znajduje się budynek oraz w częściach wspólnych budynku, własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu nie daje żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, na której posadowiony jest budynek, ani do udziału we własności części wspólnych budynku. W orzecznictwie dopuszcza się legitymację procesową osób, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę, o ile ich lokale znajdują się w obszarze oddziaływania robót budowlanych (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2016 r., sygn. II OSK 3356/14). Brak natomiast podstaw do uznania przymiotu strony takich osób w postępowaniach dotyczących ingerencji w części wspólne budynku, stanowiące, jak już wspomniano, wyłączną własność spółdzielni mieszkaniowej. W rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie wskazuje, że przedmiotowa inwestycja obejmuje usunięcie znacznej części stropu wspólnego dla obu mieszkań. Mając na uwadze wyżej poczynione uwagi stwierdzić należy, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr [...] nie zostało w żaden sposób naruszone. Skarżąca kasacyjnie jako osoba, której przysługuje jedynie ww. prawo nie posiada udziału we własności wspólnego stropu. Przedmiotowa inwestycja nie prowadzi zaś do żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu jej lokalu na podstawie innych przepisów, nie utrudni też dotychczasowego korzystania z tego lokalu. Szczeliny i pęknięcia, o których wspomina skarżąca kasacyjnie miały miejsce w latach 90. ub. wieku i nie mają związku z robotami budowlanymi objętymi kwestionowanym w niniejszej sprawie pozwoleniem na budowę. Kwestionowane roboty budowlane obejmują przebudowę lokalu mieszkalnego nr [...] o małej powierzchni (35 m.kw.) wraz z podwyższeniem go o przestrzeń pomiędzy stropem ostatniej kondygnacji, a połacią dachu przez usunięcie stropu nad tym mieszkaniem. Jak wynika z projektu budowlanego przestrzeń ta znajduje się bezpośrednio nad lokalem nr [...]. Nad tym mieszkaniem rozpięty jest strop o belkach nośnych w typowym rozstawie co 65 cm., nad którym znajduje się poddasze nieużytkowe o niewielkiej wysokości. Po usunięciu części belek nośnych stropu nad lokalem inwestorki, w wyższej części powstanie pawlacz, w niższej pozostanie otwarta przestrzeń do dachu. Z opinii technicznej stanowiącej część projektu budowlanego opracowanej przez mgr. inż. K. G. (konstruktora budowlanego) wynika, że z punktu widzenia konstrukcji budynku usunięcie części stropu nad lokalem inwestorki jest w pełni możliwe i nie zagraża bezpieczeństwu zarówno całego budynku, jak też lokalom mieszkalnym oraz nie wpływa negatywnie na trwałość obiektu. W tych okolicznościach nie sposób wiec uznać, że sąsiedni lokal mieszkalny nr [...], znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowych robót budowlanych. Stanowisko takie nie jest sprzeczne z poglądem wyrażonym w wyroku NSA w sprawie II OSK 3356/14, z uwagi na odmienność stanu faktycznego. W tamtej sprawie spółdzielnia mieszkaniowa wystąpiła o udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na montażu drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych, montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym, a więc robót mających bezpośredni wpływ na sposób wykonywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. W niniejszej sprawie żadnego wpływu tego rodzaju nie da się stwierdzić. Skarżąca kasacyjnie po wykonaniu robót budowlanych objętych kwestionowanym pozwoleniem na budowę będzie korzystała ze swego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...] bez żadnych ograniczeń tj. w taki sam sposób jak przed przebudową lokalu mieszkalnego nr [...]. W świetle materiału sprawy, tj. wyżej wskazanej opinii technicznej brak jest także podstaw, aby podzielić argumentację A. Dz. zawartą w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2020r. (data wpływu do NSA [...].03.2020r.), że realizacja przedmiotowego projektu budowlanego doprowadzi do pogorszenia właściwości użytkowych oraz sprawności technicznej w zakresie nośności i stateczności konstrukcji budynku. Odnosząc się natomiast do kwestii, czy spółdzielnia mieszkaniowa mogła reprezentować skarżącą kasacyjnie w sprawie niedotyczącej eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej, wyjaśnić trzeba, że zagadnienie to mogłoby ewentualnie być przedmiotem rozważań sądu administracyjnego w razie stwierdzenia, że skarżącej kasacyjnie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Skoro, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przymiot taki jej nie przysługuje, odnoszenie się do tego zagadnienia jest zbędne. Jeśli skarżąca kasacyjnie uważa, że jej chronione prawem dobro zostało naruszone przez inwestorkę lub spółdzielnię mieszkaniową może rozważać wystąpienie o ochronę naruszonego prawa przed sądem powszechnym, ponieważ na gruncie prawa budowlanego brak jest podstaw do przyznania jej w niniejszej sprawie statusu strony. W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. Na podstawie art.182 §2 p.p.s.a. skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło