II GSK 1378/19

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2019-12-05

Skład orzekający: Wojciech Kręcisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pismo Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie zniesienia klauzuli tajności oświadczenia o stanie majątkowym sędziego jest decyzją administracyjną podlegającą kognicji sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie odrzucił skargę, uznając pismo Ministra Sprawiedliwości za niebędące decyzją administracyjną. Sąd I instancji nieprawidłowo zidentyfikował przedmiot sprawy i zastosował przepisy dotyczące odrzucenia skargi, opierając się na argumentacji z innej sprawy. Prawidłowa identyfikacja przedmiotu zaskarżenia i analiza przepisów PPSA są kluczowe dla oceny dopuszczalności skargi.
Stan faktyczny
Skarżący A.B. wniósł skargę na pismo Ministra Sprawiedliwości z listopada 2018 r. dotyczące zniesienia klauzuli tajności oświadczenia o stanie majątkowym za 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, uznając pismo za niebędące decyzją administracyjną ani innym aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym błędną interpretację przedmiotu zaskarżonej decyzji i niezastosowanie przepisów PPSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 221/19.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 221/19 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A.B. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku w sprawie zniesienia klauzuli tajności oświadczenia o stanie majątkowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 221/19 na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę A.B. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku w sprawie zniesienia klauzuli tajności oświadczenia o stanie majątkowym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji stwierdził, że pismem z dnia 21 listopada 2018 r. skarżący wniósł skargę na pismo-decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2018 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję-pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] o zniesieniu klauzuli tajności "zastrzeżone" odnośnie do informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym za 2017 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że pismo z dnia [...] listopada 2018 r. traktuje jako decyzję w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a. wydaną na skutek złożonego przez niego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podkreślił, że oba akty (decyzje-pisma z dnia [...] listopada i [...] sierpnia 2018 r.) nie zawierają istotnych elementów koniecznych dla decyzji administracyjnej, w szczególności – pomimo treści art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. nie zawierają uzasadnienia faktycznego i prawnego wskazującego na odmienną argumentację niż przedstawiona przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...]. Ponadto skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 87 § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 23 ze zm., zwanej dalej: u.s.p.), gdyż uprawnionym do zniesienia klauzuli tajności "zastrzeżone" odnośnie informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym przez sędziego jest wyłącznie Minister Sprawiedliwości, a nie zastępujący go podsekretarz stanu. Jednocześnie zaznaczył że z ww. przepisu wynika, że możliwe jest objęcie tajnością informacji zawartych w oświadczeniu majątkowym jeśli "mogłoby powodować" to zagrożenie dla sędziego bądź jego rodziny, a nie "powodowałoby" zagrożenie. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja narusza jego prawo do korzystania z ochrony objęcia oświadczenia majątkowego klauzulą tajności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a. ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego. Sąd I instancji stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarga jest w tej sprawie niedopuszczalna, gdyż zaskarżonego pisma (według skarżącego decyzji) nie da się zaliczyć do katalogu z art. 3 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone pismo, powołujące w podstawie art. 87 § 6 u.s.p., nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ani też nie stanowi innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji, posłużenie się w powołanym w podstawie zaskarżonego pisma art. 87 § 6 u.s.p. określeniem, że podmiot uprawniony "może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną" nie oznacza, że rozstrzygnięcie tego podmiotu ma charakter decyzji administracyjnej. Ponadto rozstrzygnięcie nie stanowi także aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a. Zaskarżone pismo (decyzja) zostało wydane w ramach procedury składania oświadczeń majątkowych przez sędziów sądów powszechnych, uregulowanej w u.s.p. Dotyczy sprawy ściśle związanej z organizacją sądów powszechnych, podległością służbową oraz ustrojową pozycją sędziów, którzy w tym zakresie są organizacyjnie i służbowo podporządkowani prezesowi sądu. Utajnienie albo brak zgody na utajnienie danych zawartych w oświadczeniu sędziego sądu powszechnego, czy to przez Prezesa Sądu Apelacyjnego, Krajową Radę Sądownictwa, czy też jak w niniejszej sprawie Ministra Sprawiedliwości, jest prerogatywą uprawnionego podmiotu, podejmowaną w zakresie prawa konstytucyjnego i ustrojowego, a nie w sferze administracji publicznej, podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej. Rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości o zniesieniu klauzuli tajności jest ostateczne i wiąże zarówno sędziego, którego oświadczenie dotyczy, jak również prezesa sądu apelacyjnego, na którym ciąży obowiązek udostępnienia tego oświadczenia w Biuletynie Informacji Publicznej. Sąd stwierdził, że podobne stanowisko na tle art. 87 u.s.p. wyraził Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach w postanowieniu z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 788/18. Sąd I instancji zauważył też, że zaskarżone pismo (decyzja) mogłoby podlegać kontroli sądowoadministracyjnej, gdyby przepisy u.s.p. zawierały takie regulacje, jednakże nie przewidują one właściwości sądów administracyjnych w tej sprawie. Nie przewidują jej także przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 412 ze zm.), do której odwołuje się art. 87 § 6 u.s.p. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że sprawa nie podlega jego kognicji i dlatego odrzucił skargę. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zastosowanie przez Sąd I instancji art. 179a p.p.s.a. oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne zinterpretowanie przedmiotu zaskarżonej decyzji (zaskarżona decyzja nie była "w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku w sprawie zniesienia klauzuli tajności oświadczenia o stanie majątkowym" /jak to wskazano w sentencji postanowienia z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 221/19, a jej przedmiot dotyczył oddalenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie znoszenie klauzuli tajności "zastrzeżone" odnośnie do informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym przez sędziego za rok 2017 - a więc dokonanie nieprawidłowych ustaleń i w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy, 2) przepisu: a) art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, przy jednoczesnym nieprawidłowym przyjęciu, że pismo Pani [...], Zastępcy Dyrektora Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych z dnia [...] listopada 2018 r. sporządzone w oparciu o art. 127 § 3 k.p.a. oraz pismo Pana [...], Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2018 r. nie jest decyzją administracyjną, względnie b) art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, przy jednoczesnym nieprawidłowym przyjęciu, że omawiane pisma nie są aktem "z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień wynikających z przepisów prawa" - akty te odnosiły się bowiem do uzyskanego przez sędziego uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w postaci uzyskania objęcia przez właściwy organ (tj. Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...]) "klauzulą tajności" informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym sędziego, 3) art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy: a) pominięto przepis art. 104 k.p.a. - czyli domniemanie rozstrzygania indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej; b) nie odniesiono się w ogóle do poglądu prawnego przytoczonego w skardze, a wyrażonego przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 listopada 1990 r. (III ARN 30/90, OSP 1991, nr 7-8, poz. 171) zgodnie z którym w wypadkach spornych należy przyjąć ogólne domniemanie działania w formie decyzji, m.in. z tego względu, że zwiększa to sferę ochrony prawnej przyznanej obywatelom; c) naruszono art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4.11.1950 r., Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) wskazujący, że prawo ma przede wszystkim chronić jednostkę przed arbitralną ingerencją ze strony władz publicznych oraz że każdej osobie, nawet publicznie znanej, należy zapewnić możliwość uprawnionego oczekiwania ochrony i poszanowania jej życia prywatnego (zob. szerzej M. Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, LEX el. 2013) - nie jest wszak możliwe w Demokratycznym Państwie Prawa zmienianie merytorycznej decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego z racji hierarchii przyjętej w sądownictwie przez Podsekretarza Stanu, w dodatku po upływie długiego okresu czasu, bez uzasadnienia i bez uzupełniającego przesłuchania sędziego (osoby podpisujące decyzje z dnia [...] listopada 2018 r. i z dnia [...] sierpnia 2018 r. prawdopodobnie nie słyszały o słynnym gangu z Wybrzeża, tzw. klubie płatnych zabójców); d) przeprowadzono niedopuszczalną rozszerzającą wykładnię art. 87 § 6 zdanie 3 i 4 u.s.p. Minister Sprawiedliwości nie ma w ogóle uprawnienia do zniesienia klauzuli tajności "zastrzeżone" - w stosunku do wydanej przez Prezesa Sądu Apelacyjnego (jako podmiotu uprawnionego do odebrania oświadczenia) decyzji w odniesieniu do oświadczeń złożonych przez sędziów w zakresie, w którym wskazują one majątek objęty małżeńską wspólnością majątkową, bez pisemnej zgody małżonka sędziego - i w związku z tym pominięto przy wykładni naruszonych art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. - treść art. 51 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 47 Konstytucji i fakt, że ochrona życia prywatnego, gwarantowana w art. 41 Konstytucji, obejmuje także autonomię informacyjną (art. 51 Konstytucji), oznaczającą prawo do samodzielnego decydowania o ujawnieniu innym podmiotom informacji dotyczących swojej osoby, a także prawo do sprawowania kontroli nad takimi informacjami, jeśli znajdują się w posiadaniu innych podmiotów. Prawo do dysponowania swoimi danymi osobowymi stanowi jeden z jego elementów prawa do życia prywatnego; e) błędnie przyjęto, że "zaskarżone pismo (decyzja) zostało wydane w ramach procedury składania oświadczeń majątkowych przez sędziów sądów powszechnych, uregulowanej w u.s.p." - gdyż pomija podniesioną w skardze i w toku całego postępowania kwestię, iż decyzja podpisana przez Panią [...], Zastępcę Dyrektora Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję podpisaną przez Pana [...], Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2018 r. o zniesieniu klauzuli tajności "zastrzeżone" odnośnie do informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym za 2017 rok - została wydana po prawie pięciu miesiącach od daty decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. ([...]) o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym za 2017 rok klauzulą tajności "zastrzeżone" określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych; f) pominięto w całości obowiązek merytorycznego odniesienia się do argumentacji prawnej zawartej w skardze na decyzję administracyjną z dnia [...].11.2018 r. jak w punktach 1a, 1b, 1c, 1d, 1e skargi - a także nie odniesiono się do wywodów prawnych uzasadnienia skargi jak na stronach 7 i nast. skargi; g) nastąpiło to przedwcześnie - tzn. bez uprzedniego przesłania mi odpowiedzi na skargę organu celem umożliwienia odniesienia się do tego stanowiska (o tym, że odpowiedź na skargę wpłynęła Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie informuje na pierwszej stronie uzasadnienia postanowienia); 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: a) skopiowanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej rozważań (po słowach "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:") blisko 4/5 uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt IV SA/GI 788/18 - w sytuacji, gdy sprawa przed WSA w Gliwicach dotyczyła innego przedmiotu rozpoznania; b) wybiórcze przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze, przy jednoczesnym braku odniesienia się do zgłoszonych zarzutów skargi; c) wprowadzające w błąd stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jakoby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postanowieniu z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt IV SA/GI 788/18 wyraził "podobne stanowisko na tle art. 87 u.s.p." - gdyż w tym orzeczeniu WSA w Gliwicach odnosił się do instytucji braku objęcia informacji zawartych w oświadczeniu majątkowym ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", a nie - jak przedmiot niniejszej sprawy - do zniesienia klauzuli tajności nadanej przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] dokonanej przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości (osobę niższą w hierarchii sądownictwa powszechnego), w sytuacji, gdy to uprawnienie zgodnie z brzmieniem USP należy do kompetencji Ministra Sprawiedliwości, z zastrzeżeniem, że taki akt Ministra Sprawiedliwości winien zawierać wszystkie elementy decyzji administracyjnej; d) brak wskazania w uzasadnieniu postanowienia, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie otrzymał przed wydaniem postanowienia akta nr [...] celem przeprowadzenia dowodu na okoliczność toku tego postępowania oraz materiałów dowodowych w oparciu o które Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] podjął decyzję z dnia [...] marca 2018 r. ([...]) o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu majątkowym ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone"; 5) art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 78 Konstytucji RP, poprzez wydanie postanowienia sprzecznego z prawem, pozostawiającego w obrocie prawnym zaskarżone decyzje, przez co naruszona została zasada praworządności, zasada pogłębiania zaufania obywateli do Państwa oraz – wynikająca z orzecznictwa Sądu Najwyższego – zasada równorzędności między przedstawicielami władzy sądowniczej i wykonawczej przywoływanej w kontekście prawnej oceny pozycji ustrojowej urzędników niewchodzących w skład Rady Ministrów i niezaliczanych do organów administracji rządowej; 6) art. 138 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak wskazania daty rozpoznania sprawy w sentencji postanowienia (w otrzymanym odpisie postanowienia - w sentencji po słowach "po rozpoznaniu w dniu ..." brakuje daty dziennej); 7) nieprawidłowe powoływanie się na art. 5 p.p.s.a. (por. strona 5 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), bez wskazania konkretnego punktu tego przepisu, co utrudnia zaskarżenie postanowienia, a w efekcie kontrolę instancyjną, a w sytuacji przyjmowania (choć treść uzasadnienia postanowienia na to nie pozwala) - że w grę wchodzi punkt 2 art. 5 p.p.s.a. - pominięcie braku podległości służbowej skarżącego wobec osób podpisanych pod decyzjami z dnia [...] listopada 2018 r. i z dnia [...] sierpnia 2018 r. Minister Sprawiedliwości nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie jej zarzuty można było uznać za usprawiedliwione. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny zasadności stanowiska Sądu I instancji, który odrzucił skargę strony na pismo – decyzję Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie zniesienia klauzuli tajności "zastrzeżone" odnośnie do informacji zawartych w świadczeniu o stanie majątkowym za 2017 r. z tego powodu, że – jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – wymienione pismo nie stanowi ani decyzji administracyjnej, ani też żadnej innej prawnej formy działania administracji publicznej – w szczególności czynności lub aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – które można byłoby uznać za podlegające kognicji sądu administracyjnego. Podejście Sądu I instancji do spornej w sprawie kwestii, która wymagała odpowiedzi na pytanie odnośnie do charakteru wymienionego pisma, a w konsekwencji odnośnie do istnienia albo nie istnienia drogi sądowej w sprawie ze skargi na tak materializujący się rezultat działania Ministra Sprawiedliwości, nie może być uznane za prawidłowe z następujących powodów. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, za usprawiedliwione należało bowiem uznać zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., a także pozostający z nimi w funkcjonalnym związku – a to z uwagi na podnoszone przez stronę skarżącą deficyty uzasadnienia zaskarżonego wyroku – zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., których komplementarny charakter uzasadnia jednocześnie, aby rozpoznać je łącznie. Ocena zasadności tych zarzutów wymaga, aby w punkcie wyjścia przypomnieć, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. określającego wymogi formalne uzasadnienia wyroku wynika, że uzasadnienie to powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wykonanie przez wojewódzki sąd administracyjny wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązku wskazania w uzasadnieniu wyroku obok faktycznej, także prawnej podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, nie pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości realizacji przez to uzasadnienie funkcji kontroli trafności rozstrzygnięcia. Powinno być ono sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę (zaskarżonego) wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia wówczas, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Ta zaś nie jest możliwa – lub istotnie ograniczona – gdy uzasadnienie orzeczenia sądowego nie zawiera określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementów, a mianowicie, na przykład, gdy nie zawiera przedstawienia stanu sprawy, czy też, gdy nie wskazuje i nie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10), co odnosi się również do orzeczenia – co także należy podkreślić – którego uzasadnienie zawierając wymienione elementy, sformułowane jest jednak w sposób lakoniczny, niejasny, a tym samym uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11). Przedstawione uwagi wprowadzające, nie mogą według Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do zasadności omawianych zarzutów kasacyjnych. Zwłaszcza, gdy wynikające z nich konsekwencje skonfrontować z treścią uzasadniania kontrolowanego postanowienia Sądu I instancji, o czym mowa jeszcze dalej. Rezultat tej konfrontacji jednoznacznie świadczy bowiem o tym, że zarzucane na gruncie omawianych zarzutów kasacyjnych naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za aktualizujące się w odniesieniu do szerokiego spectrum przedstawionych powyżej sytuacji, w tym zwłaszcza w zakresie odnoszącym się do braku realizacji przez uzasadnienie zaskarżonego postanowienia funkcji kontroli trafności wydanego orzeczenia, co w konsekwencji – jak powyżej zaakcentowano – nie mogło nie pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do zasadności zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., a mianowicie braku rozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy. Zwłaszcza, gdy w tym względzie podkreślić, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia, której przedmiot i zakres wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). Uwzględniając konsekwencje wynikające z przedstawionych uwag wprowadzających, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że zarzucane na gruncie omawianych zarzutów kasacyjnych wadliwości oraz deficyty kontrolowanego postanowienia, aż nadto jasno i wyraźnie – wręcz jaskrawo – są widoczne, gdy zestawić ze sobą treść komparycji kontrolowanego postanowienia oraz prezentowanej w jego uzasadnieniu argumentacji – a w tej mierze, zwraca także uwagę to, że identyfikując przedmiot sprawy, o czym mowa będzie jeszcze dalej, Sąd I instancji określił go, jako "nieuwzględnienie wniosku w sprawie zniesienia klauzuli tajności oświadczenia o stanie majątkowym" – z podstawą prawną wykonania kompetencji, o której stanowi art. 87 § 6 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, a której realizacja zmaterializowała się w rozpatrywanej sprawie w piśmie Ministra Sprawiedliwości zaskarżonym skargą do Sądu I instancji. W tej zaś mierze, za istotne z punktu widzenia oceny odnośnie do zasadności omawianych zarzutów kasacyjnych trzeba uznać to, że z przywołanego przepisu prawa wynika, iż w zakresie nim określonym powierza on dwie różne kompetencje dwóm różnym organom. Mianowicie, po pierwsze, przepis ten (w związku z art. 87 § 2) stanowi o kompetencji właściwego terytorialnie prezesa sądu apelacyjnego, jako organu uprawnionego do odebrania oświadczenia o stanie majątkowym, do zdecydowania, w warunkach nim określonych – na wniosek zainteresowanego sędziego – o objęciu (lub nie) informacji zawartych w tym oświadczeniu ochroną, poprzez nadanie mu stosownej klauzuli tajności, po drugie zaś, stanowi o kompetencji Ministra Sprawiedliwości do zniesienia wymienionej klauzuli w odniesieniu do oświadczeń złożonych przez sędziów, a więc klauzuli już nadanej we wskazanym powyżej trybie. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika jednak, aby rozpatrując skargę strony na wymienione powyżej pismo Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie zniesienia klauzuli tajności Sąd I instancji dostrzegł konsekwencje wynikające z przywołanego przepisu prawa – który, co ponownie trzeba podkreślić, aż nadto jasno i wyraźnie stanowi o dwóch różnych kompetencjach dwóch różnych organów – i aby znaczenie tych konsekwencji rozważył w należyty sposób. Tak się nie stało, o czym w pełni zasadnie należy wnioskować na tej podstawie, że uzasadniając brak kognicji do oceny zgodności z prawem wymienionego pisma, Sąd I instancji oparł się – i to wprost oraz dosłownie – na argumentacji prawnej prezentowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postanowieniu z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 788/18, w sprawie – co trzeba podkreślić – której przedmiotem było nieuwzględnienie wniosku o objęcie informacji zawartych w oświadczeniu majątkowym ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności zastrzeżone. Wynika to jednoznacznie z zestawienia treści uzasadnienia kontrolowanego postanowienia z treścią uzasadnienia przywołanego judykatu. Wobec tego, że oczywistą wręcz implikacją opisanych powyżej dwóch różnych – gdy chodzi o ich treść oraz doniosłość prawną – kompetencji powierzonych dwóm różnym organom, których wykonanie również materializuje się w różnych skutkach jest to, iż ich realizacja stanowi podstawę kreowania dwóch różnych spraw – o czym w kontekście granic sprawy oraz granic rozpoznania sądu administracyjnego była już mowa powyżej – to za uprawnione trzeba uznać twierdzenie, że Sąd I instancji, nie dość, że nie zidentyfikował przedmiotu sprawy w sposób właściwy, a więc tak jak w świetle już przedstawionych argumentów należałoby tego oczekiwać, to również brak swojej kognicji w sprawie wywołanej skargą strony uzasadnił w sposób niekorespondujący z jej przedmiotem, wręcz oderwany od przedmiotu sprawy. Tym samym, żaden z argumentów prezentowanych w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia – jako nieprzydatny z przedstawionych powyżej powodów, bo zaadaptowany dla potrzeb załatwienia rozpatrywanej sprawy ze sprawy rodzajowo odmiennej, a co za tym idzie także nieadekwatny – nie mógł przemawiać za zasadnością stanowiska Sądu I instancji odnośnie do braku podstaw uznania zaskarżonego rezultatu działania Ministra Sprawiedliwości za decyzję administracyjną albo inny akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. To zaś, nie może pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do zasadności zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który w rozpatrywanej sprawie stanowił podstawę odrzucenia skargi strony. W sytuacji, gdy z przedstawionych powodów zaskarżone postanowienie należało uznać za niezgodne z prawem, co skutkowało jego uchyleniem, to jednocześnie za zdecydowanie przedwczesną na aktualnym etapie postępowania trzeba było uznać ocenę pozostałych zarzutów kasacyjnych. Ponownie orzekając w sprawie, Sąd I instancji zobowiązany będzie uwzględnić konsekwencje wynikające z przedstawionych argumentów, a mianowicie prawidłowo zidentyfikować przedmiot zaskarżenia, co dopiero w świetle rozważenia treści art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. w jego relacji do art. 5 § 1 pkt 1 – 2 p.p.s.a. oraz towarzyszących ostatniemu z tych przepisów złożonych aspektów zależności służbowych i osobowych oraz zależności organizacyjnych, będzie mogło stanowić podstawę formułowania stosownych wniosków odnośnie do dopuszczalności skargi i tym samym możliwości jej rozpoznania albo braku jej dopuszczalności, co w każdym z tych przypadków powinno być uzasadnione w sposób, w jaki wymaga tego art. 141 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło