II FSK 383/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-02-15

Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Płusa, NSA Sławomir Presnarowicz, WSA del. Małgorzata Bejgerowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny terminu utraty mocy obowiązującej przepisu, który został następnie uchylony przez ustawodawcę przed upływem terminu odroczenia, istnieje podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku, gdy ustawodawca uchyli przepis, co do którego Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności z odroczeniem terminu utraty mocy obowiązującej, przed upływem tego terminu, nie powstają podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Zmiana prawna dokonana przez ustawodawcę w okresie odroczenia nie jest skutkiem derogacji trybunalskiej, a zatem nie otwiera drogi do wznowienia postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi wydanymi na podstawie zakwestionowanego przepisu.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę tej decyzji (art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.), z odroczeniem terminu utraty mocy obowiązującej. Organ podatkowy odmówił wznowienia, uznając, że ustawodawca uchylił ten przepis przed upływem terminu odroczenia, wprowadzając nowe regulacje, co uniemożliwia wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od T.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Sławomir Presnarowicz, WSA del. Małgorzata Bejgerowska, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 392/16 w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 16 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 392/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę T.S. (dalej jako "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 16 maja 2016 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w dniu 28 stycznia 2016 r. Skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia 29 grudnia 2009 r. ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. w wysokości 979 818 zł. We wniosku Skarżąca powołała się na przesłankę wznowienia wymienioną w art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13. Decyzją z dnia 26 lutego 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił Skarżącej wznowienia postępowania. Stwierdził bowiem, że w niniejszej sprawie, w związku z uchyleniem dotychczasowego brzmienia art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.d.o.f.", i wprowadzeniem z dniem 1 stycznia 2016 r. nowej regulacji dotyczącej opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 1 kwietnia 2010 r. Wskazaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia zaznaczył, że Skarżąca błędnie zrównała - wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt P 49/13 - termin odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. z terminem jego uchylenia przez ustawodawcę jako termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Wobec tego, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, żądanie wznowienia postępowania nadane w placówce operatora pocztowego w dniu 29 stycznia 2016 r. zostało wniesione w terminie, który nie rozpoczął swojego biegu. W skierowanej do Sądu skardze Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 124, art. 210 § 4, art. 240 § 1 pkt 8, art. 241 § 1 i § 2 pkt 2, art. 243 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał na wstępie, że przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja odmawiająca wznowienia postępowania podatkowego, a spór dotyczy w szczególności ustalenia terminu dla wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd w pierwszej kolejności odwołał się do treści art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej oraz art. 241 § 2 pkt 2 i art. 243 § 1 i § 3 tej ustawy. Podkreślił, że w niniejszej sprawie znamiennym jest, iż sam Trybunał Konstytucyjny dokonał niejako wykładni autentycznej przepisów prawa, co do wymogów zachowania miesięcznego terminu dla zainicjowania wznowienia postępowania. Po pierwsze bowiem, w wyroku z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13 orzekł, że art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP oraz że ww. przepis traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Po drugie, w uzasadnieniu ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia jest utrata mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 16 listopada 2006 r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2007 r. Trybunał postanowił na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP o odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej wskazanego przepisu o 18 miesięcy, liczone od dnia ogłoszenia niniejszego wyroku w Dzienniku Ustaw. Stwierdził też, że odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu ma ten skutek, że w okresie osiemnastu miesięcy od ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw przepis ten (o ile wcześniej nie zostanie uchylony bądź zmieniony przez ustawodawcę), pomimo że obalone w stosunku do niego zostało domniemanie konstytucyjności, winien być przestrzegany i stosowany przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy. Przepis ten pozostaje bowiem nadal elementem systemu prawa. Organy administracyjne i sądowe, interpretując oraz stosując art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., powinny jednak kierować się wskazówkami dotyczącymi tego przepisu wynikającymi z wyroku o sygn. SK 18/09 oraz z wyroku w niniejszej sprawie. Po trzecie, na co - zdaniem Sądu - należy szczególnie zwrócić uwagę w niniejszej sprawie, Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku z dnia 29 lipca 2014 r. podkreślił, że "[...] podtrzymał stanowisko zajmowane w dotychczasowym orzecznictwie, że w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji) wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu (por. wyroki z: 31 marca 2005 r., sygn. SK 26/02, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29; 24 października 2007 r., sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007 poz. 108; 16 lutego 2010 r., sygn. P 16/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 12; 14 lutego 2012 r., sygn. P 17/10, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 14)". W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że na pełną akceptację zasługuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym termin na wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej otwiera się po bezskutecznym upływie 18 miesięcy od dnia opublikowania wyroku. Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika bowiem, że dopuszczalność wznowienia wystąpi dopiero, jeżeli ustawodawca nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu. W niniejszej sprawie ustawodawca (zgodnie z zaleceniami Trybunału) art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. uchylił, i z dniem 1 stycznia 2016 r. wprowadził nowe rozwiązania prawne. Sąd podał, że zgodnie z utrwalonym poglądem prawnym Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli ustawodawca zmieni prawo przed upływem terminu odroczenia, to zmiana ta ma swoje źródło w derogacji dokonanej przez ustawodawcę, a nie przez Trybunał, dlatego nie znajduje zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. W ocenie Sądu, zmiana prawa przez ustawodawcę w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a przed wejściem w życie orzeczenia, skutkuje brakiem możliwości wzruszenia prawomocnych i ostatecznych decyzji organów podatkowych, wydanych na podstawie zakwestionowanej przez Trybunał regulacji, w oparciu o art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W skardze kasacyjnej Skarżąca, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyła wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej Sądu, a tym samym naruszenie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.u.s.a." w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. stanowiącym o obowiązku przedstawienia stanu sprawy, motywów rozstrzygnięcia, w tym zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie polegające na zbyt lakonicznym, nie pozwalającym na odzwierciedlenie toku rozumowania Sądu, w tym nie odniesienie się do argumentacji zarzutów Spółki zawartych w skardze i piśmie stanowiącym jej uzupełnienie; w konsekwencji zaakceptowanie przez Sąd oczywistych naruszeń jakich dopuścił się organ podatkowy poprzez podzielenie stanowiska, że zmiana przepisów prawa przez ustawodawcę w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. P 49/13, a przed wejściem w życie orzeczenia skutkuje brakiem możliwości wzruszenia prawomocnych i ostatecznych decyzji organów podatkowych, wydanych na podstawie zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny regulacji; 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., polegającym na: a) sporządzeniu lakonicznego uzasadnienia uniemożliwiającego zweryfikowanie dlaczego - w ocenie Sądu - prawidłowe jest stanowisko organu podatkowego, że zmiana prawa przez ustawodawcę w wykonaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego a przed wejściem w życie orzeczenia skutkuje brakiem możliwości wzruszenia prawomocnych i ostatecznych decyzji organów podatkowych, wydanych na postawie zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny regulacji, w oparciu o art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej; b) braku szerszego odniesienia się do kwestii dlaczego Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej zaprezentowanego w skardze oraz w piśmie procesowym stanowiącym jej uzupełnienie, gdzie wskazano szereg argumentów płynących z doktryny i orzecznictwa, przemawiających za możliwością wznowienia postępowania w rozpatrywanej sprawie; c) braku ustosunkowania się przez Sąd do kwestii dlaczego nie podziela wniosków Skarżącej zawartych w skardze oraz w piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie skargi, co do potrzeby wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu podatkowego związanych z odmową wznowienia postępowania w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. wydanego na podstawie przepisu, o niekonstytucyjności którego orzekł Trybunał Konstytucyjny; 3) art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 w zw. art. 153 P.p.s.a., poprzez brak powołania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia stanowisk judykatury w zakresie terminu na wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, który zdaniem organu podatkowego, otwiera się po upływie 18 miesięcy od dnia opublikowania z jednoczesnym stwierdzeniem, że dopuszczalność wznowienia wystąpi dopiero wówczas, jeżeli ustawodawca nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu, bez należytego odniesienia się zarówno przez organ podatkowy jak i Sąd do stanowiska prezentowanego przez Skarżącą, że omawiana przesłanka wznowienia postępowania stanowi realizację obowiązku ustawodawcy określonego w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, co stwarza możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy na podstawie zmienionego stanu prawnego, ukształtowanego w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i co stanowi szczególną instytucję prawną, określaną w doktrynie pojęciem "uzdrowienia" (sanacji) postępowania (sądowego, administracyjnego), opartego na niezgodnym z konstytucją przepisie prawa; 4) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 240 § 1 pkt 8, w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi z uwagi na zastosowaną przez Sąd nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 49/13, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu będącego podstawą wydania decyzji podatkowej wobec Skarżącej, związany z odroczeniem utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, z uwagi na wprowadzenie z dniem 1 stycznia 2016 r. nowych rozwiązań związanych z opodatkowaniem przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, pomimo że przyjmując pogląd o konieczności stosowania niekonstytucyjnego przepisu w przypadku odroczenia jego utraty obowiązującej, istnieje w takim wypadku podstawa do wznowienia postępowania na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, bowiem odmowa możliwości wznowienia postępowania w istocie prowadziłaby do wniosku, że w przypadku odroczenia niekonstytucyjności, przepis ten w istocie nie obowiązuje; 5) art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i art. 141 § 4 P.p.s.a., w zw. z art. 240 § 1 pkt 8 i art. 241 § 1 i § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprawidłową kontrolę przepisów zastosowanych przez organ podatkowy i uznaniu, że organ ten zasadnie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy do skutecznego wznowienia postępowania na wniosek strony istotne jest to, aby spełnione zostały przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem przepis ten nie pozostawia organowi swobody uznania w zakresie wznowienia postępowania a stanowi o obligatoryjnym wznowieniu postępowania w przypadku, gdy wystąpi jedna z enumeratywnie wymienionych przesłanek, z zachowaniem przewidzianego przepisami prawa terminu miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału; 6) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ podatkowy art. 124 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy tezy i argumenty podnoszone przez organ podatkowy nie znajdują odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawa w odniesieniu do przeszkód formalnych uniemożliwiających wznowienie postępowania, w szczególności przez brak odniesienia się do poglądów judykatury i doktryny przemawiających za słusznością lansowanych przez organy podatkowe twierdzeń, przy jednoczesnym pominieciu argumentacji przedstawianej przez Skarżącą, świadczącej o konieczności wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, co zostało zaaprobowane przez Sąd jako działanie odpowiadające prawu. Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarzonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zaistniały prawne podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2010 r., którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 29 grudnia 2009 r. ustalającą Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. W dniu 28 stycznia 2016 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13, w którym stwierdzono niekonstytucyjność materialnoprawnej podstawy decyzji w postaci art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., wskazując jednocześnie, że przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP w dniu 6 sierpnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, aprobujące rozstrzygnięcie organu podatkowego, którym odmówiono Skarżącej wznowienia postępowania w sprawie. Jak zasadnie zwrócono uwagę w zaskarżonym orzeczeniu, Trybunał Konstytucyjny zarówno w wyroku z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13, jak i wcześniej (por. wyroki z dnia: 31 marca 2005 r. sygn. akt SK 26/02; 24 października 2007 r. sygn. akt SK 7/06; 16 lutego 2010 r. sygn. akt P 16/09; 14 lutego 2012 r. sygn. akt P 17/10) wskazywał bowiem, że w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP) wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu. Innymi słowy, w przypadku zmian ustawowych przywracających stan zgodności z Konstytucją RP w instytucji podatku od dochodów nieujawnionych, w okresie odroczenia, nie będzie - zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - prawnych podstaw do wznawiania postępowań administracyjnych i sądowych. W tym kontekście przypomnieć należy, że ustawą z dnia 16 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 251) wprowadzona została nowa regulacja dotycząca opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Przepisy te weszły w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Eliminacja z systemu prawnego art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w drodze ustawy, nie w drodze derogacji trybunalskiej jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oceniana jako brak podstaw do wznowienia postępowania. Przyjmuje się bowiem, że w sytuacji odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu Trybunał stwierdza istnienie niekonstytucyjności, dając zarazem ustawodawcy czas na dostosowanie systemu prawnego do wymagań konstytucyjnych. Zakwestionowany akt pozostaje na czas odroczenia w systemie prawnym, ale nie ma już wątpliwości co do tego, że jest on konstytucyjnie wadliwy. Jeżeli ustawodawca zmieni prawo w okresie przed końcem upływu terminu odroczenia, wówczas zmiana ta - genetycznie - ma swe źródło nie w derogacji trybunalskiej (wyrok TK), lecz w derogacji dokonanej przez ustawodawcę. Wtedy jednak - gdy ustawodawca wprowadzi nowe przepisy w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału - brak jest w ogóle warunków do wznowienia postępowań, o czym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tak więc orzeczenie z odroczonym skutkiem - jako zasada - nie powoduje skutków w sferze spraw indywidualnych, opartych na konstytucyjnie zdyskwalifikowanej normie, jeśli ustawodawca w terminie wyda przepisy zastępujące przepisy, co do których orzeczono niekonstytucyjność (por. wyroki NSA: z dnia 26 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 194/17 i z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt II FSK 2636/17; postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1295/16). Z powyższych względów za bezpodstawne należało uznać sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 240 § 1 pkt 8, w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i art. 141 § 4 P.p.s.a., w zw. z art. 240 § 1 pkt 8 i art. 241 § 1 i § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Niezasadny był też zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. art. 1 § 2 P.u.s.a., jak i z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że ww. art. 141 § 4 P.p.s.a., na który powołuje się Skarżąca stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W powiązaniu z tym przepisem Skarżąca podnosi w szczególności zarzut naruszenia przepisów o charakterze ustrojowym, tj. art. 1 § 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. Należy wobec tego przypomnieć, że stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast zgodnie z § 2 pkt 1 tego artykułu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zarzut naruszenia tych przepisów mógłby być skuteczny, gdyby sąd pierwszej instancji - wbrew swojej właściwości - sprawy zainicjowanej skargą na decyzję organu administracji w ogóle nie rozpoznał, choć nie byłoby ku temu przeszkód natury formalnej, albo też rozpoznając sprawę zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie wniesiona przez Skarżącą skarga została rozpoznana, Sąd pierwszej instancji dokonał badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a Skarżąca nie wskazała żadnego środka nieprzewidzianego ustawą, który został zastosowany przez ten Sąd (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2017 r. sygn. akt I FSK 2001/15). Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut dotyczący naruszenia art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a., poprzez brak powołania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisk judykatury w zakresie terminu - na wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. W tym miejscu należy wskazać, iż Sąd nie ma obowiązku odnoszenia się do wszystkich argumentów i poglądów judykatury prezentowanych w skardze, oraz że z zaskarżonego wyroku niewątpliwie wynika, dlaczego nie podziela stanowiska Skarżącej, jak też dlaczego w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Na uwagę nie zasługuje również zarzut dotyczący naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ podatkowy art. 124 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uchylenia, albowiem organ podatkowy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył wskazanych przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804, z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło