VI SA/Wa 2236/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę K. M. wniosła do tutejszego Sądu skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. (dalej też jako Komisja) uchwałą z [...] września 2018 r. utrzymującą w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2018 r. z siedzibą w [...] stwierdzającą, że K. M., córka J. i M., uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. Powołując się na treść przepisu art. 78f ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, iż K.M. uzyskała wynik negatywny z egzaminu, gdyż z jednej jego części – zadania z zakresu prawa gospodarczego zdająca otrzymała ocenę niedostateczną. Powyższa uchwała została wydana na podstawie art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184. z późn. zm., dalej P.o.a.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej k.p.a.). Komisja dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego i stwierdziła, że postępowanie przed komisją egzaminacyjną II stopnia jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem podniesionych zarzutów. Nie jest to zatem postępowanie odwoławcze w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie przebiegu całego egzaminu lub ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych. Komisja wyjaśniła na czym polega egzamin adwokacki i wskazała, że kryteria oceny pracy zdającego, określone w art. 78e ust. 2 Poa., muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Dodała, że opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów oceny, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie – Prawo o adwokaturze. Odnosząc się do zadania z zakresu prawa gospodarczego Komisja podniosła, że Egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez skarżącą K.M. rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, na ocenę niedostateczną. Zdaniem Egzaminatora SSA J. P. w zakresie zachowania wymogów formalnych praca spełnia je w części poprzez oznaczenie rodzaju umowy, oznaczenie stron umowy, dane identyfikacyjne i adresy stron umowy, brak wykazania stosownymi dokumentami uprawnień osób reprezentujących strony, datę i miejsce zawarcia umowy, wymienienie załączników, podpisy stron umowy. Sprzedający jest nieprawidłowo reprezentowany przez A. K., który według umowy spółki jest pozbawiony prawa do reprezentacji. W zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji: Umowa zawiera określenie niezbędnych essentialia negotii właściwych dla umowy sprzedaży (art. 535 k.c.) w: tym: przedmiot umowy poprzez jego zindywidualizowanie, zobowiązanie sprzedawcy przeniesienia na kupującego własności rzeczy i jej wydania oraz zobowiązanie kupującego do odebrania rzeczy i zapłaty sprzedawcy ceny. W części nieprawidłowo zastosowano przepisy ksh w zakresie reprezentacji i umocowania do zawarcia umowy (patrz uwagi punkt 1). Prawidłowo jedynie w części wykonano polecenie egzaminacyjne, co do sposobu i miejsca wydania/odbioru przedmiotu sprzedaży, kar umownych za nieterminowy odbiór/wydanie, przejścia korzyści i ciężarów po odbiorze pojazdów, określenia terminu płatności, rozszerzenia odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi, zapisu na sąd polubowny. Błędnie doliczono VAT od kar umownych oraz odsetek za opóźnienie. W sposób niepełny (art.593-594 k.c.) sformułowano prawo odkupu. Nieprawidłowo określono odsetki za opóźnienie w zapłacie ceny przekraczające (9,5 % w stosunku dziennym) wysokość odsetek maksymalnych. Brak precyzji w sformułowaniu określonych praw i obowiązków stron, określenia chwili od której biegną terminy (np. par.8 pkt 2 - brak wskazania od kiedy biegnie pięcioletni termin, par.2 pkt 2 - uzależnienie zapłaty ceny od wydania samochodów, ale brak wskazania trybu postępowania odnośnie do ceny, jeśli samochody nie zostaną wydane). W zakresie poprawności zaproponowanego przez zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje: zdająca zgodnie z poleceniem egzaminacyjnym sporządziła umowę sprzedaży pojazdów, w której tylko w części prawidłowo zamieściła istotne elementy wskazane przez obie strony w zakresie terminu sposobu płatności i jego zabezpieczenia, terminu, miejsca i sposobu wydania pojazdów i jego zabezpieczenia, skutków odebrania pojazdu,, rozszerzenia rękojmi, zapewnienia szybkiego sposobu dochodzenia roszczeń poprzez zapis na sąd polubowny. Z uwagi na nieprawidłową reprezentację sprzedającego umowy nie można uznać za skuteczną, przez co pełnomocnik działał na niekorzyść nie tylko klienta, ale obu stron kontraktu. W Zakresie innych uwag Egzaminator stwierdził, że praca napisana poprawnym stylem, choć zawiera sformułowania potoczne, błędy literowe, prawidłowy podział na paragrafy i punkty. Drugi egzaminator adwokat E. M. wydała następującą opinię: w zakresie zachowania wymogów formalnych: umowa przygotowana w zwykłej formie pisemnej - nie wymagała zachowania szczególnej formy prawnej. Reprezentacja po stronie Sprzedawcy - spółki komandytowej - jest nieprawidłowa. W spółce jest dwóch komplementariuszy, w tym jeden pozbawiony prawa reprezentowania spółki na mocy postanowień umowy. Wobec tego reprezentantem sprzedawcy powinien być tylko D. K.. A. K. jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki komandytowej co wynikało z treści zadania egzaminacyjnego. Błędne jest przyjęcie przez zdającego, że, zgodnie z art. 29 § 3 w zw. z art. 103 k.s.h. zgoda może zostać wyrażona także poprzez przyjęcie przez wspólników uchylenia "wyłączenia komplementariusza od prowadzenia tej sprawy". Tak: zapis oznacza, że zdający nie rozróżnia reprezentacji od prowadzenia spraw spółki. Czym innym jest podjęcie uchwały wyrażającej zgodę na określoną czynność prawną, a zupełnie czymś innym jest podpisanie umowy w ramach prawa do reprezentacji. Reprezentacja po strome kupującego jest prawidłowa. Zgodnie z postanowieniami urnowy spółki każdy członek zarządu ma prawo samodzielnie reprezentować spółkę. Kupującym jest jednoosobowa spółka z o.o. w organizacji, w której jedyny wspólnik jest jednocześnie jednym z członków zarządu i w której nie powołano Rady Nadzorczej, komisji rewizyjnej ani nie ustanowiono pełnomocnika, wobec czego kupującego powinien reprezentować wyłącznie drugi z członków zarządu - A. N. (art 162 § 2 w zw. z art. 162 KSH). Zdający stosuje w umowie definicje, ale pojazdy są w umowie nazywane różnie: "przedmiotem umowy" +..rzeczą" +..samochodami". W zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji: - art. 535 k.c. - esentialia negoti umowy wypełnione w całości: - odsetki umowne wynoszą w tej umowie 9,5% + VAT za każdy dzień zwłoki (co daje 3,467.5% + VAT rocznie!). Zgodnie z art. 359 k.c. odsetki maksymalne obecnie wynoszą 14% w skali rocznej. Zapis o odsetkach umownych jest niezgodny z treścią art. 359 k.c. Do odsetek nie dolicza, się podatku VAT. W zakresie poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje: Cena wskazana w umowie jest wskazana prawidłowo co do kwot. Paragraf 2 ust. 2- zapis o zapłacie ceny nie wcześniej niż nastąpi wydanie samochodów" jest błędny. Oznaczałby bowiem., że nie należy ceny zapłacić, gdyby wydanie pojazdów nie nastąpiło w ogóle. Paragraf 2 ust. 3 jest błędny - nie można kształtować uprawnienia do odmowy zapłaty ceny, jeżeli samochód nie zostanie kupującemu wydany. Ochronę zapewniają zapisy o karze umownej. Można też wprowadzić umowne prawo odstąpienia. Przy ustaleniu ceny nie ma zapisu na temat wystawienia faktury lub faktur VAT. Sprzedaż następuje pomiędzy dwoma przedsiębiorcami, którzy dokonują sprzedaży w ramach swoich przedsiębiorstw. Par. 2 ust. 1 zdający wskazał jedynie na siedzibę. Siedziba jest miejscowością, więc zapis jest niepełny. Par. 4 ust. 1 do kary umownej nie należy doliczać podatku VAT. Zdający nie powinien pisać, że zapłata nastąpi na rachunek "[...]" Sp. z o.o. w organizacji. Spółka ta jest kupującym, więc należało wskazać, że chodzi o rachunek bankowy kupującego. Par 4. ust. 3 na wstępie zdający napisał, że chodzi o "niedokonanie odbioru samochodów" a dalej jest mowa o karze umownej za każdy nieodebrany w terminie samochód". Zapis powinien być spójny. Także w tym przypadku do kary umownej nie należy doliczać podatku VAT. Zdający nie powinien pisać, że zapłata nastąpi na rachunek "[...]" Sp. k. Spółka ta jest sprzedającym, więc należało wskazać, że chodzi o rachunek bankowy sprzedającego. Par. 5 ust. 2 zapis jest niezgodny z prawem -jest sprzeczny z art. 395 par. 2 k.c. W razie wykonania prawa odstąpienia, umowa uważana jest za niezawartą. To co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie. W przypadku odstąpienia od umowy nie ma mowy o zwrotnym przeniesieniu własności pojazdów. Skutek taki występuje przy prawie odkupu pojazdów. Także dalsza część par. 5 ust. 2 została przepisana z przepisów dotyczących prawa odkupu. Par 7 Prawo odkupu: nie został wskazany termin do przeniesienia własności przez kupującego. Jest mowa o zwrocie ceny. kosztów i nakładów. Przy czym skąd sprzedający ma wiedzieć jakie będą koszty i nakłady? Nie ma postanowienia o wskazaniu w jaki sposób te koszty i nakład} kupujący przedstawi do zapłaty sprzedawcy i rozliczy w ramach wykonania prawa odkupu. Nie ma żadnego zapisu o wystawieniu faktury przez kupującego. Zdająca nie powinna pisać, że zapłata nastąpi na rachunek, "[...]" Sp. z o.o w organizacji. Spółka ta jest kupującym, więc należało wskazać, że chodzi o rachunek bankowy kupującego. Paragraf 8 Rękojmia: zdająca nie wskazała od jakiej daty należy liczyć termin 5 lat. Zdający stosuje pojęcia nieostre takie jak "Niezwłocznie" + "w rozsądnym czasie", których należy unikać poprzez doprecyzowanie terminów wykonania poszczególnych zobowiązań. Takie pojęcia będą rodziły rozbieżności interpretacyjne. Par. 8 ust. 8 całkowicie błędny. Zdająca powinien wskazać co oznacza pojęcie "później" (później niż co?). Zawiadomienie powinno być w określonym terminie x dni od daty wykrycia wady- nie należy wpisywać takiego zapisu jak powzięcia informacji od utrudnionego przez siebie kierowcy i jego powrotu do siedziby kupującego"). W Zakresie innych uwag Egzaminator stwierdził, że praca nie wypełnia wymogów zadania egzaminacyjnego w minimalnym stopniu, zdająca nie dodała od siebie praktycznie żadnych dodatkowych zapisów. Zapisy wymagane na egzaminie nie zawierają w wielu kwestiach rozwinięcia i nie doprecyzowują tematów poruszanych przez zdającego. Język prawniczy poprawny. Zdająca nie stworzyła definicji w umowie. Praca nie jest staranna. Komisja przytoczyła pkt 1 informacji dla zdającego, zgodnie z którym zdająca miała sporządzić, jako adwokat H. W. świadczący pomoc prawną na rzecz "[...]" spółki o.o. w organizacji umowę zgodnie z podanymi założeniami. Oznacza to, że zdająca nie mogła poczynić odmiennych założeń, co do stanu faktycznego zadania. Odnośnie "Sprzedawcy" z zadania wynikało, m.in. że na podstawie umowy jeden z dwóch komplementariuszy – A. K. jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki, a komandytariusz T. M. nie posiada pełnomocnictwa do reprezentowania, spółki. W ocenie Komisji przyjęcie w takiej sytuacji, że jednak komplementariusz A. K. posiada uprawnienie do reprezentowania spółki jest rażącym uchybieniem, co sprzeciwia się zasadom profesjonalizmu zawodowego adwokata, który powinien respektować istniejący stan faktyczny i nie dokonywać kreacji rzeczywistości, jeśli nawet wydawałoby się to korzystne dla klienta. Nadto przyjęcie przez zdającą w umowie, czemu dała wyraz w "Komentarzu do pracy" po podpisach stron, że związku z koniecznością uzyskania zgody wszystkich wspólników na zawarcie przedmiotowej sprzedaży, wspólnicy dokonali "uchylenia" wyłączenia komplementariusza od prowadzenia tej sprawy jest rażącym błędem także z tej przyczyny, że dopuszcza w istocie możliwość zmiany umowy spółki, a właściwie nieprzestrzegania jej zapisów w wyniku dorozumianej zgody wspólników przez czynności dokonane (zawarcie umowy) bez formalnej zmiany umowy. Dodatkowo wagę tego błędu zwiększa utożsamienie przez zdającą, kwestii prowadzenia spraw spółki z kwestią jej reprezentowania, a to związku z potrzebą uzyskania zgody wszystkich wspólników na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłych czynności, co stanowi jeszcze odrębny problem (art. 42, 43 w zw. z art. 103 § 1 k.s.h.). Zdająca błędnie powołała art. 29 § 3 k.s.h. dotyczący reprezentacji w kontekście prowadzenia spraw spółki. Zdaniem Komisji powyższe uchybienia świadczą o braku znajomości przepisów prawa w zakresie reprezentacji oraz prowadzenia spraw spółki osobowej prawa handlowego. Niezależnie od tego, dokonany zapis o reprezentacji sprzedającego będzie budził w praktyce wątpliwości, co do ważności umowy. Nieprawidłowa reprezentacja spółki prawa handlowego powoduje, co do zasady, nieważność czynności prawnej. Nawet gdyby uznać - po dokonaniu wykładni umowy na podstawie art. 65 § 2 k.c. ustalając rzeczywisty zamiar stron i cel umowy w kierunku naprowadzanym przez zdającą w komentarzu - że podpis A.K. jako zbędny nie spowoduje nieważności umowy to w niewielkim tylko stopniu umniejsza opisane uchybienia. Komisja stwierdziła, że powyższe uchybienia należy uznać za istotne i skutkujące obniżeniem oceny pracy, co najmniej o dwa stopnie w stosunku do bardzo dobrej pracy, a więc takiej, która posiada wszystkie wymagane elementy sporządzone w sposób prawidłowy, w której przyjęto trafne rozwiązanie, spostrzeżono wszystkie - istotne z punktu widzenia ochrony interesów mocodawcy - problemy prawne i prawidłowo je rozwiązano w treści umowy. Ewentualnym dodatkowym atutem wzorowej pracy, którą można byłoby ocenić jako celującą byłyby, nieprzewidziane w poleceniu egzaminacyjnym rozwiązania prawne prawidłowo zastosowane w umowie (np. dodatkowe zabezpieczenia interesu klienta) i profesjonalna bezbłędna konstrukcja umowy - świadczące o ponadprzeciętnych umiejętnościach zdającej. Komisja potwierdziła, że skarżąca popełniła w swojej pracy także inne istotne uchybienia, wytknięte jej przez egzaminatorów, a świadczące o niedostatecznej znajomości przepisów prawa przez zdającą i braku umiejętności ich interpretacji oraz stosowania (w szczególności umiejętności sporządzania umów), a także o nienależytym zabezpieczeniu interesu reprezentowanej strony skutkujące obniżeniem oceny o kolejny stopień. Z informacji dla zdającego wynikało, że umowa ma być sporządzona zgodnie z założeniami, przy czym dla zdającej szczególne znaczenie miały oczekiwania i interes kupującego zawarte w pkt 111 opisu stanu faktycznego, gdyż jego interesy miała reprezentować skarżąca, jako adwokat. Za szczególnie istotne uchybienia przeciwko interesowi reprezentowanego klienta Komisja uznała: 1/ obłożenie podatkiem od towarów i usług roszczeń odszkodowawczych tytułem zapłaty kar umownych za niewydajnie lub nieodebranie w terminie samochodów; 2/ zastrzeżenie obowiązku przeniesienia przez kupującego własności samochodów na sprzedającego w razie odstąpienia od umowy; 3/ ustanowienie obowiązku zapłacenia podatku od towarów i usług do roszczenia odsetkowego związanego z opóźnieniem zapłacenia ceny za samochody, co dodatkowo naruszałoby interes klienta, gdyby było skuteczne. Komisja podzieliła zdanie Egzaminatorów w zakresie niepełnego i nieprecyzyjnego uregulowania kwestii sposobu i miejsca wydania/odbioru przedmiotu sprzedaży, kar umownych za nieterminowy odbiór/wydanie, przejścia korzyści i ciężarów po odbiorze pojazdów, określenia terminu płatności, rozszerzenia odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi, zapisu na sąd polubowny, w sformułowaniu określonych praw i obowiązków stron, określenia chwili od której biegną terminy (np. par.8 pkt 2 - brak wskazania od kiedy biegnie pięcioletni termin). Co do stopy odsetkowej Komisja stwierdziła, że należy zgodzić się z odwołującą,iż dokonany zapis był wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej. Zdaniem Komisji z przedstawionych w zadaniu egzaminacyjnym problemów zdająca nie rozwiązała w sposób prawidłowy istotnej ich części. Wskazane uchybienia - ich waga i ilość - powodują obniżenie oceny pracy zdającej łącznie o trzy stopnie, co skutkuje oceną niedostateczną. Wymienione uchybienia są istotne, gdyż w istocie świadczą o niewykonaniu założeń zadania i niewystarczającym chronieniu interesu klienta. Organ II instancji stwierdził, że Komisja Egzaminacyjna I stopnia prawidłowo oceniła pracę zdającej, stosując właściwą gradację i kryteria ocen. Podniosła, że dla uzyskania oceny pozytywnej na egzaminie adwokackim nie jest wystarczające sporządzenie umowy ważnej i skutecznej w dacie jej sporządzenia. Umowa ta powinna zawierać wszystkie postanowienia istotne dla danego rodzaju umowy, a nadto takie dodatkowe postanowienia, które należycie chronią słuszny interes mocodawcy i stanowią wykonanie polecenia egzaminacyjnego. Mimo wielu pozytywnych elementów pracy, powyższych kryteriów praca egzaminacyjna nie spełnia. Komisja przytoczyła art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Zdaniem organu II instancji taką wiedzą nie wykazała się odwołująca, która nie zdołała sporządzić w sposób prawidłowy umowy sprzedaży, nie wykazała się wiedzą w zakresie sporządzania umów w tym prawidłowego oznaczania osób uprawnionych do reprezentacji spółek prawa handlowego zgodnie z istniejącym stanem faktycznym oraz nie wykonała wszystkich poleceń egzaminacyjnych w sposób zabezpieczający należycie słuszne prawa reprezentowanego klienta. Mając na uwadze powyższą argumentację oraz uznając zarzuty skarżącej w najistotniejszym zakresie za chybione Komisja II Stopnia stwierdziła, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K.M. wniosła na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018, poz. 1302), zwaną dalej: p.p.s.a.), o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości; oraz rozważenie przez Sąd zastosowania art. 135 P.p.s.a. i uchylenie również uchwały organu I instancji; z uwagi na fakt, że przedstawione w niniejszej skardze wady uchwały organu II instancji dotyczą również powyższej uchwały organu I instancji. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: 1. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia, podczas gdy prawidłową decyzją było uchylenie uchwały w całości i orzeczenie co do istoty, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia, ponieważ uchwała została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności brakowało wyjaśnienia, czy istnieje choćby jedna przesłanka wpływająca na ważność umowy, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie; b. art. 7, 8, 77 §1, 80, 107 §3 K.p.a. w związku z art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu skarżonej uchwały do większości merytorycznych zarzutów przedstawionych w odwołaniu, niedokonanie w toku postępowania odwoławczego wyczerpującego rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie oraz niedokonanie rozważań i ocen niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym nie dokonanie oceny, czy udowodniono, że istnieje choćby jedna przesłanka wpływająca na ważność umowy, co mogło spowodować błędne uznanie, że "dokonany zapis o reprezentacji sprzedającego będzie budził w praktyce wątpliwości co do ważności umowy.", a w konsekwencji błędne uznanie, przede wszystkim, że jeden błąd polegający na przyjęciu, że komplementariusz A. K. posiada uprawnienie do reprezentowania spółki, jest uchybieniem na tyle istotnym, że skutkuje obniżeniem oceny pracy co najmniej o dwa stopnie w stosunku do bardzo dobrej pracy; c. naruszenie art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze oraz art. 80 K.p.a. w związku z art. 78h ust. 9 i 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez niedopatrzenie się nieprawidłowości w dokonaniu bardzo podobnych rozważań w uzasadnieniu ocen Egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia, co jest niedopuszczalne z punktu widzenia niezależności wymaganej od każdego z Egzaminatorów i prowadzi do wydania rozstrzygnięcia noszącego znamiona dowolności; 2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 78d ust. 1, 7 i 10 w zw. z art. 78e ust. 2, 3 i 4 ustawy Prawo o adwokaturze, poprzez niewłaściwe zastosowanie ustalonej przez ustawodawcę skali ocen polegające na nieuzasadnionym utrzymaniu oceny negatywnej z zakresu prawa gospodarczego, pomimo że w uzasadnieniu uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nie została wskazana przesłanka całkowicie dyskwalifikująca pracę skarżącej, a do zarzutów skarżącej odniesiono się bardzo pobieżnie bez ich szczegółowej analizy, a zwłaszcza bez dostrzeżenia, że rozwiązanie było co do zasady poprawne w świetle poleceń zadania oraz treści przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu spółek handlowych oraz poprzez obniżenie oceny o dwa stopnie za jeden błąd popełniony w kwestii, która stanowić miała jedynie dodatkowy walor pracy. W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. W replice do odpowiedzi na skargę, skarżąca odniosła się do argumentów organu uznając je za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpatrując niniejszą sprawę w świetle zakreślonej przepisami p.p.s.a. kognicji i przyczyn wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona uchwała naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w art. 145 p.p.s.a. W myśl art 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. W myśl art. 78e ust. 2 wskazanej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego. Ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 78 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj. 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak. I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze). Określone w przytoczonym przepisie art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r. w sprawie II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nic może budzić wątpliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2333/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy. Za trafne należy uznać stanowisko organu, znajdujące odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 108/12), że opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie – Prawo o adwokaturze. Należy też zauważyć, co zdaje się zauważać także skarżąca, iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego - ustawy o radcach prawnych - wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie.Także Sąd, w ramach rozpoznawanej sprawy, nie może oceniać rozstrzygnięć organu podjętych w indywidualnych sprawach administracyjnych dotyczących innych zdających. W przeciwnym razie wykraczałoby poza granice niniejszej sprawy (v. art. 134 § 1 p.p.s.a.). W świetle powyższego przepisu "sąd rozstrzyga w granicach sprawy" – pojęcie "sprawa" użyte jest w rozumieniu sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi ocena uzyskana przez skarżącą z zadania z zakresu prawa gospodarczego. Zadanie to polegało na sporządzeniu umowy zgodnie z założeniami, przy czym dla zdającej szczególne znaczenie miały oczekiwania i interes kupującego zawarte w opisie stanu faktycznego, gdyż jego interesy miała reprezentować skarżąca jako adwokat. Skarżąca nieprawidłowo określiła reprezentację strony - spółki komandytowej. Stanowi to rażące uchybienie, co sprzeciwia się zasadom profesjonalizmu zawodowego adwokata, który powinien respektować istniejący stan faktyczny i nie dokonywać kreacji rzeczywistości, jeśli nawet wydawałoby się to korzystne dla klienta. Dodatkowo wagę tego błędu zwiększa utożsamienie przez zdającą, kwestii prowadzenia spraw spółki z kwestią jej reprezentowania, a to związku z potrzebą uzyskania zgody wszystkich wspólników na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłych czynności, co stanowi jeszcze odrębny problem (art. 42, 43 w zw. z art. 103 § 1 k.s.h.). Zdająca błędnie powołała art. 29 § 3 k.s.h. dotyczący reprezentacji w kontekście prowadzenia spraw spółki. Powyższe uchybienia świadczą o braku znajomości przepisów prawa w zakresie reprezentacji oraz prowadzenia spraw spółki osobowej prawa handlowego. Niezależnie od tego, dokonany zapis o reprezentacji sprzedającego będzie budził w praktyce wątpliwości co do ważności umowy. Nieprawidłowa reprezentacja spółki prawa handlowego powoduje co do zasady nieważność czynności prawnej. Ponadto skarżąca popełniła w swojej pracy także inne istotne uchybienia, które świadczą o niedostatecznej znajomości przepisów prawa przez zdającą i braku umiejętności ich interpretacji oraz stosowania (w szczególności umiejętności sporządzania umów), a także o nienależytym zabezpieczeniu interesu reprezentowanej strony skutkujące obniżeniem oceny o kolejny stopień. Szczególnie istotne uchybienia przeciwko interesowi reprezentowanego klienta są następujące i zostały wskazane przez Komisję: 1/ obłożenie podatkiem od towarów i usług roszczeń odszkodowawczych tytułem zapłaty kar umownych za niewydajnie lub nieodebranie w terminie samochodów; 2/ zastrzeżenie obowiązku przeniesienia przez kupującego własności samochodów na sprzedającego w razie odstąpienia od umowy; 3/ ustanowienie obowiązku zapłacenia podatku od towarów i usług do roszczenia odsetkowego związanego z opóźnieniem zapłacenia ceny za samochody, co dodatkowo naruszałoby interes klienta, gdyby było skuteczne. Praca sporządzona przez skarżącą zawierała uchybienia w zakresie niepełnego i nieprecyzyjnego uregulowania kwestii sposobu i miejsca wydania/odbioru przedmiotu sprzedaży, kar umownych za nieterminowy odbiór/wydanie, przejścia korzyści i ciężarów po odbiorze pojazdów, określenia terminu płatności, rozszerzenia odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi, zapisu na sąd polubowny, w sformułowaniu określonych praw i obowiązków stron, określenia chwili od której biegną terminy (np. par.8 pkt 2 - brak wskazania od kiedy biegnie pięcioletni termin). Należy podkreślić, że pomimo dostrzeżonych pozytywnych aspektów pracy, rodzaj i waga popełnionych przez skarżącą uchybień nie pozwalała na uznanie, że sporządzona przez nią apelacja zasługuje na ocenę pozytywną. Skarżąca nie rozstrzygnęła poprawnie problemu egzaminacyjnego, ani nie zabezpieczyła należycie interesu reprezentowanej strony. W tym miejscu należy zaznaczyć, że egzamin adwokacki jest dla osoby predestynującej do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jej umiejętności. Skoro więc zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu adwokata, zatem sporządzany na tym egzaminie projekt winien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny oraz należycie chroniący interesy strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu osoba przystępująca do egzaminu adwokackiego powinna w toku egzaminu wykazać się zdobytą wiedzą i nabytymi umiejętnościami w zakresie poprawnego formułowania pism procesowych i stosowania poszczególnych instytucji prawnych. Ocenie egzaminatorów muszą zatem podlegać wszystkie elementy projektu pisma procesowego sporządzanego na pisemnym egzaminie adwokackim, a stwierdzone uchybienia i błędy stanowią podstawę do obniżenia oceny w tym również do poziomu oceny negatywnej. W ocenie Sądu sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze przez ocenę rozwiązania każdego z zadań przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyła praca pisemna i niezależnie od siebie. Wynik egzaminu adwokackiego ustalany jest na podstawie uzyskanych wyników cząstkowych. Odnotować przy tym należy, że wśród kryteriów ocen prac z poszczególnych zadań nie znalazło się kryterium wyniku uzyskanego z rozwiązań pozostałych części egzaminu. W ocenie Sądu oznacza to, że ustawowe kryterium braku przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata może być odnoszone do określonej części egzaminu adwokackiego sprawdzającej przygotowanie w ramach jednej z dziedzin prawa i uzyskanie negatywnej oceny z tej części egzaminu zgodnie z art. 78e ust. 4 Prawa o adwokaturze wskazuje na nieprzygotowanie do wykonywania zawodu adwokata. Nie jest trafne stwierdzenie skarżącej, że rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym (str. 3 skargi). Należy wyraźnie stwierdzić, że uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego nie ma charakteru uznaniowego, co wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej takiego rozstrzygnięcia. To stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych w wyrokach wydanych na gruncie egzaminów m.in. adwokackich i radcowskich. Przykładowo w wyroku z dnia 19 czerwca 2013 r. w sprawie sygn. akt II GSK 319/12 stwierdzono m.in. że decyzje w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Decyzja określana jest, jako związana, gdy nie pozostawia organowi administracyjnemu "luzu decyzyjnego", jak określa się to w opisie wyboru konsekwencji prawych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa. Wprawdzie norma prawna może dopuszczać ograniczony luz decyzyjny, gdy organ dokonuje wyboru konsekwencji (z kilku przypadków, w granicach rozpiętości tzw. widełek), ale jest związany normatywnymi dyrektywami wyboru konsekwencji, co stanowi nadal postać decyzji związanej. (wyrok NSA z 19 czerwcowa 2013 r., sygn. akt II GSK 319/12 dostępny na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Korzystanie przez organ z tego ograniczonego luzu decyzyjnego, w tym m.in. dla ustalenia treści nieostrych sformułowań treści przepisów prawnych, co ma również miejsce na gruncie ustawy o radcach prawnych przy ustalaniu wyniku egzaminu, nie daje podstaw dla stwierdzenia, iż wydana w tym przedmiocie decyzja ma charakter rozstrzygnięcia według uznania administracyjnego. W tym zakresie Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela w pełni stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2333/11, w którym stwierdzono: " Podejmowane przez komisje egzaminacyjne do spraw wyniku egzaminu radcowskiego uchwały nie są podejmowane w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego. Zarówno Komisja Egzaminacyjna, decydując o wyniku egzaminu na podstawie art. 366 ust. 2 urp, jak też rozpatrująca na zasadzie art. 368 ust. 9 i 10 urp odwołania od tych rozstrzygnięć Komisja II stopnia związane są przepisem art. 366 ust. 1 urp, zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną". Reasumując, kontrolując uchwałę komisji egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, o której mowa w art. 36(6 )ust. 2 w zw. z art. 36(4) ust. 1 ustawy o radcach prawnych, sąd administracyjny czyni to według kryterium zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę nie tyle według uznania administracyjnego, co do grupy decyzji związanych.Także oceny prac egzaminacyjnych nie są dokonywane w ramach "luzu decyzyjnego". Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny, korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Te oceny także nie są przejawem "luzu decyzyjnego", są natomiast przejawem indywidualnego podejścia wysokiej klasy specjalistów, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu prawa. Każda praca oceniana jest indywidualnie, a jej walory i wady oceniane są przez ekspertów, aby następnie wedle ich najlepszej wiedzy ustalić, czy kandydat na adwokata posiada należyte przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania tego zawodu. Może się zatem zdarzyć, że prace w których są przyjęte podobne rozwiązania prawne, prezentują jednocześnie tak różny poziom wiedzy i umiejętności zdającego, że są oceniane w różny sposób. Uwzględniając powyższe, nietrafny jest zarzut strony, że w przypadku jej pracy zostały przekroczone granice dozwolonego uznania. Analiza argumentów podniesionych przez K.M. w niniejszej skardze prowadzi do wniosku, że skarżąca nie do końca zauważa, jaka jest idea i cel egzaminu adwokackiego. Powyższy wniosek wynika z podniesionego przez stronę zarzutu, że "zdaniem skarżącej niedopuszczalne jest nierozstrzygnięcie przez Komisję II stopnia o tym, czy umowa jest ważna czy nieważna, gdy stanowi to podstawę do obniżenia oceny aż o dwa stopnie" – v. replika skarżącej do odpowiedzi na skargę (k.21-22 akt sądowych). Nie ulega natomiast wątpliwości, że dokonany przez skarżącą zapis o reprezentacji sprzedającego będzie budził w praktyce wątpliwości, co do ważności umowy. Tymczasem zadaniem zdającego niewątpliwie było sporządzenie takiej umowy, która w przyszłości nie będzie rodziła dalszych sporów sądowych pomiędzy jej stronami (szczególnie, że dotyczy tak ważkiej kwestii jaką jest ważność umowy). Dodatkowo należy podkreślić, że zdający miał obowiązek sporządzić umowę zgodnie z podanymi założeniami ( v. pkt 1 informacji dla zdającego). Tymczasem przyjęcie przez skarżącą, wbrew założeniu poczynionemu w zadaniu egzaminacyjnym, że jednak komplementariusz A. K. posiada uprawnienie do reprezentowania spółki, świadczy o nierespektowaniu istniejącego stanu faktycznego. Powyższe uchybienie zostało trafnie ocenione przez organ odwoławczy, jako rażące, co sprzeciwia się zasadom profesjonalizmu zawodowego adwokata. Jak już wcześniej powiedziano, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W postępowaniu o ustalenie wyniku egzaminu adwokackiego chodzi zatem o ocenę rozwiązania kazusu w kontekście umiejętności zawodowych wymaganych na stanowisku adwokata, do którego aspiruje zdająca. W ocenie WSA, w niniejszej sprawie Komisja II stopnia podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Wydane uchwały zapadły po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie zostały ustalone wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu uchwały organy podały przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych. Uzasadnienia uchwał są zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżona uchwała zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, wyjaśnia motywy i podstawy prawne rozstrzygnięcia. Komisja odniosła się również w sposób wystarczający do zarzutów i twierdzeń podnoszonych w odwołaniu od uchwały, uzasadniając swoją opinię, co do poprawności dokonanej oceny i wykazując niezasadność podniesionych zarzutów. Komisja wyważyła pozytywne i negatywne aspekty pracy skarżącej, czemu również dała wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto oceniając zaskarżone uchwały Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Tym samym za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Reasumując Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Z przedstawionych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę K. M.na podstawie art. 151 p.p.s.a.