II SA/Gl 941/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie wykonania robót budowlanych oddala skargę. W piśmie z dnia 25 września 2017 r. do Urzędu Miasta B. "A" S.A. w W. (dalej jako skarżąca lub Spółka) dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych w zakresie tymczasowego obiektu niepołączonego w sposób trwały z gruntem i przewidzianego do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie nie późniejszym niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy obiektu określonego w zgłoszeniu – telekomunikacyjnego kratowego masztu mobilnego o wysokości H = 27,00 m wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi związanymi z tym obiektem budowlanym zapewniającym możliwość użytkowania zgodnie z przeznaczeniem – o funkcji stacja bazowa telefonii komórkowej KBT "[...] B." obiekt użyteczności publicznej, na działce nr 1 przy ul. [...] w B.. W zgłoszeniu wskazano planowaną datę rozpoczęcia wymienionych robót – tj. [...] r., oraz termin rozbiórki – nie później niż 180 dni od daty rozpoczęcia budowy – czyli dnia [...] r. Nadto podano, że roboty będą polegały na rozstawieniu płyt betonowych, rozstawieniu masztu stalowego wraz z odciągami i na montażu urządzeń technicznych. Decyzją z dnia [...] r. przywołując w podstawie prawnej art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., dalej też jako ustawa lub Prawo budowlane) Prezydent Miasta B. (dalej też jako Prezydent) wniósł sprzeciw do realizacji objętych w/w zgłoszeniem robót. W uzasadnieniu stwierdził, że w świetle dołączonych do zgłoszenia materiałów na wnioskowaną inwestycję składają się: 1) kratowy maszt mobilny o wysokości 27m, ustawiony na przyczepie samochodowej, usztywniony za pomocą czterech zastrzałów przymocowanych do czterech płyt drogowych, przyczepa ustabilizowana jest za pomocą czterech metalowych stóp na dwóch płytach drogowych, 2) kontener techniczny z urządzeniami nadawczo-odbiorczymi na stalowej ramie – na przyczepie samochodowej, 3) dwie anteny sektorowe – azymut 190° i 310°, moc pojedynczej anteny EIRP 9620 W, wys. zawieszenia 24,0 m n.p.t., 4) antena radioliniowa typu MW 0,3m, azymut 294°, wys. zawieszenia 22,5m n.p.t., 5) instalacje techniczne. Projektowana inwestycja jest zatem konstrukcją przestrzenną o znacznych wymiarach, wolnostojącą, która musi stawiać czoło parciu wiatrów oraz innych warunków atmosferycznych, tym samym musi być w odpowiedni sposób technicznie powiązana z gruntem. Zatem należy uznać, że jest to budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową. Proponowany w zgłoszeniu sposób umocowania w gruncie poprzez zastosowanie płyt drogowych pełniących funkcję fundamentu pozwala na uznanie tego obiektu jako trwale związanego z gruntem. Wobec powyższego należy uznać, że planowana budowa masztu telekomunikacyjnego nie jest zwolniona z uzyskania pozwolenia na budowę. Co do uznania obiektu jako trwale związanego z gruntem Prezydent powołał się na pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2008 r. o sygn. II OSK 186/07 oraz z dnia 15 października 2010 r. o sygn. II OSK 1596/09 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2016 r. o sygn. I SA/Gl 1206/15, zgodnie z którymi cecha "trwale związana z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub przesunąć w inne miejsce. Ponadto nadmienił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1a, 1d, 9 i 10 Prawa budowanego obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy projektować i budować zapewniając spełnienie wymagań dotyczących m.in. nośności i stateczności konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania i dostępności obiektów, poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich oraz warunki bezpieczeństwa i ochrony zdrowia osób przebywających na terenie budowy. Dodatkowo organ stwierdził, iż uzyskał informację, że dnia [...] r. została wydana przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzja znak: [...] nakładająca na inwestora: "A" S.A. obowiązek rozbiórki stacji bazowej telefonii komórkowej usytuowanej na dz. nr 2 w B. przy ul. [...], której opis i lokalizacja odpowiada opisowi stacji objętej przedmiotowym zgłoszeniem, wybudowanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskująca Spółka zarzuciła, że została ona wydana z naruszeniem: 1) art. 29 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane w zakresie kwalifikacji przedsięwzięcia, 2) art. 30 ust. 6 pkt 1 tej ustawy poprzez przyjęcie, że zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, 3) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy – tj. art. 6, art. 7, art. 7a i art. 77 Kpa w zakresie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej odnośnie kwalifikacji przedsięwzięcia jako wymagającego pozwolenia na budowę w tym trybie. Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z podanymi wskazaniami dla ponownego postępowania. Wojewoda Śląski odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 82 ust. 3 Prawa budowlanego, decyzję Prezydenta B. utrzymał w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga jedynie budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Tymczasem objęty zgłoszeniem, stanowiący w istocie stację bazową telefonii komórkowej, obiekt jest trwale związany z gruntem. Świadczy o tym okoliczność oparcia go łącznie na 6 płytach drogowych o wymiarze 3mx1,5mx0,15m. Co do takiej kwalifikacji związania tego obiektu z gruntem powołał się Wojewoda na stanowisko wyrażone m.in. w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 4 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 511/18 oraz w wyroku NSA z 3 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1261/15. W skardze od powyższej decyzji Wojewody do sądu administracyjnego Spółka wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane w zakresie kwalifikowania obiektu jako trwale związanego z gruntem, art. 30 ust. 6 pkt 1 tej ustawy poprzez przyjęcie, że zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę oraz przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 6, art. 7, art. 7a i art. 77 Kpa, w zakresie dokonania przez Wojewodę wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego odnośnie kwalifikacji przedsięwzięcia jako wymagającego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu skargi powtórzono co do zasady argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, przekonując, iż przedmiotowy obiekt jest obiektem tymczasowym nietrwale związanym z gruntem, co pozwala na jego wykonanie na podstawie zgłoszenia na mocy art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego. Zaakcentowano, że każdy obiekt budowlany, a nie tylko trwale związany z gruntem, powinien być stabilny i w konsekwencji cecha ta nie stanowi cechy różnicującej na potrzebę ustalenia stałego związania z gruntem. W tym względzie należy rozróżnić "niepołączenie" od "trwałego niepołączenia" z gruntem. Należało wziąć pod uwagę przewidziane czasowe użytkowanie zgłoszonego do budowy obiektu oraz okoliczność, że może być on odłączony od gruntu bez jego uszkodzenia i przeniesiony w inne miejsce. Taki też zamiar ma w odniesieniu do tego obiektu zgłaszająca jego budowę Spółka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie negując, że zgłoszony do realizacji obiekt ma przymiot tymczasowości w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego organy przyjęły kwestionowane przez skarżącą stanowisko, że z uwagi na jego konstrukcję oraz sposób stabilizacji na przewidzianej do realizacji działce nr 2 przy ul. [...] w B. jest on trwale związany z gruntem i tym samym jego budowa nie jest objęta zwolnieniem od uzyskania pozwolenia na budowę w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy. W realiach niniejszej sprawy w ocenie Sądu stanowisko to należy uznać za prawidłowe. Z treści dołączonego do zgłoszenia projektu budowlanego wynika, że wnioskowany do realizacji kratowy maszt mobilny ma mieć 27m wysokości i będzie ustawiony na specjalnie przystosowanej do tego przyczepie, która ma być ustabilizowana za pomocą czterech metalowych słupów na dwóch płytach drogowych. Ma być on usztywniony za pomocą czterech zastrzałów (odciągów) przymocowanych do kolejnych czterech płyt drogowych. Wbrew stanowisku skarżącej w świetle utrwalonego orzecznictwa trwałość związania obiektu budowlanego z gruntem nie musi oznaczać stałości takiego związania, rozumianego jako brak możliwości odłączenia obiektu od gruntu bez nieodwracalnego naruszenia jego technicznej i funkcjonalnej integralności. Wyraża się bowiem w wykonaniu takich prac lub zabezpieczeń, które mają pozwolić na jego użytkowanie, eliminując możliwość niekontrolowanej zmiany położenia tego obiektu bądź utraty kontaktu z gruntem, wskutek działania sił fizycznych wywołanych samą konstrukcją obiektu albo kumulatywnie: jego konstrukcją i działaniami natury (wiatr, woda, erozja gleby) itp. ewentualnie innymi czynnikami zewnętrznymi. Trwałości związania z gruntem obiektu budowlanego nie niweczy ustalenie, iż można go zdemontować. Jest to okoliczność mogąca przesądzać o jego tymczasowości, ale nie o trwałości związania z gruntem (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 511/18). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1261/15 dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez dany obiekt fundamentów, czy też wielkość zagłębienia w gruncie. Trwale związane z gruntem są również budowle posadowione na powierzchni gruntu, jednak w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie. Sąd ten podkreślił, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie w inne miejsce. Z kolei w wyroku z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 773/10 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozumienia przepisów Prawa budowlanego w zakresie "trwałego związania z gruntem" nie można uzależniać od tego czy fundament (stopa) urządzenia reklamowego będzie z betonu lanego na miejscu budowy, czy też urządzenie reklamowe będzie przymocowane z bloku betonowego gotowego, przywiezionego na miejsce usytuowania urządzenia i czy będzie on zagłębiony w gruncie czy też nie. W ocenie Sądu planowana wieża – maszt stalowy posadowiony na płytach drogowych i związany dodatkowo odciągami i balastem w postaci bloczków betonowych posiada cechy trwałego związania z gruntem. Zaprojektowana konstrukcja umiejscowiona na płytach betonowych wymaga stabilnych podstaw, dodatkowo zakotwiczonych w podłożu. To zaś prowadzi do wniosku, że obiekt ten wymagał dodatkowych zabezpieczeń i stabilizacji celem wykluczenia niekontrolowanej zmiany swego położenia, a więc trwałego połączenia z gruntem dla swojego prawidłowego i bezpiecznego użytkowania. Podkreślenia wymaga, że także gabaryty obiektu objętego postępowaniem (ponad 27 m wysokości) wskazują, że dla jego bezpiecznego użytkowania niezbędne jest trwałe związanie z gruntem, tak w przypadku użytkowania tymczasowego, jak i dla stałego użytkowania (tak też tutejszy Sąd w wydanym w prawie identycznym stanie faktycznym wyroku z dnia 26 litego 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1015/18). Nawet gdyby przyjąć, że zgłaszany obiekt nie byłby trwale związany z gruntem w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy to właśnie z uwagi na jego wysokość oraz proponowany sposób jego stabilizacji w terenie należałoby przyjąć, że jego realizacja może spowodować zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia o jakim mowa w art. 30 ust. 7 pkt 1 ustawy, który to przepis mógłby stanowić podstawę nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na jego wykonanie (chociażby dla zapewnienia obowiązkowego nadzoru kierownika budowy). Wobec prawidłowego ustalenia przez organy orzekające, że zgłoszony do realizacji obiekt tymczasowy jest trwale związany z gruntem, zasadnie stwierdzono, że może być on wykonany tylko w oparciu o pozwolenie na budowę. Zgłoszony sprzeciw znajduje zatem uzasadnienie w treści art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). ec