II FSK 3499/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-09
Skład orzekający: Antoni Hanusz, Stefan Babiarz, Bogusław Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu egzekucyjnym dopuszczalne jest badanie zarzutów dotyczących nieistnienia lub niewymagalności obowiązku, nawet jeśli kwestie te są przedmiotem odrębnego postępowania podatkowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty dotyczące nieistnienia lub niewymagalności obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym podlegają merytorycznemu rozpoznaniu, nawet jeśli są one przedmiotem odrębnego postępowania podatkowego. Sąd podkreślił, że badanie doręczenia decyzji i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności jest czynnością materialno-techniczną, która ma na celu ustalenie dopuszczalności egzekucji, a nie podważenie decyzji podatkowej.Stan faktyczny
Spółka O. S.A. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym podatku od nieruchomości, kwestionując m.in. nieistnienie obowiązku z powodu niedoręczenia decyzji podatkowej i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało te zarzuty za niedopuszczalne, co zostało podtrzymane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i niewłaściwe zastosowanie prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 617/18 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz O. S.A. z siedzibą w W. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 617/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę O. S. A. z siedzibą w W. (Spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a."
Sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Spółkę na postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia 29 stycznia 2014 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez Spółkę w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, mocą którego zarzuty te uznano za bezzasadne, postanowiło:
1. uchylić zaskarżone postanowienie w całości,
2. orzec co do istoty poprzez:
a) stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów zgłoszonych przez zobowiązaną w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o wystawione przez Prezydenta Miasta C. tytuły wykonawcze, dotyczących:
- nieistnienia dochodzonego obowiązku, tj. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.",
- przedawnienia dochodzonego obowiązku, tj. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.,
- braku wymagalności dochodzonego obowiązku, tj. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.,
- niedopuszczalności egzekucji, tj. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.,
b) uznanie za bezzasadne zarzutów dotyczących:
- zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, tj. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.
- niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a., tj. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.
Organ nadzoru stwierdził, że zagadnienie wejścia w życie decyzji podatkowej Prezydenta Miasta C. określającej spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. było i jest przedmiotem rozpoznania w ramach odrębnego postępowania jurysdykcyjnego toczącego się przed Kolegium. Podobnie przedstawia się sprawa skuteczności nadania wspomnianej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Z kolei kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r., w kontekście zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, była i jest przedmiotem rozpoznania w ramach postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta Miasta C. w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego. W ocenie organu nadzoru, organ egzekucyjny, stwierdzając bezzasadność wspomnianych zarzutów, zbędnie dokonał ich merytorycznej oceny.
W skardze na postanowienie organu nadzoru skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka podniosła zarzut naruszenia:
- art. 34 § 1 a u.p.e.a. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów w sytuacji, w której wymagały one merytorycznego rozstrzygnięcia,
- art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez uznanie za bezzasadny zarzutu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w sytuacji, w której nie tylko dokonano zajęcia kilku rachunków bankowych, ale również kilkakrotnie ściągnięto egzekwowaną należność,
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez uznanie za bezzasadny zarzutu nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie wskazano w nim, że obowiązek jest wymagalny.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta C. z dnia 29 stycznia 2014 r. oraz zażądała zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 604/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 marca 2015 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, z przyczyn niewskazanych w skardze.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wniesionej przez organ nadzoru, wyrokiem z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 252/16 (CBOSA), uchylił ww. wyrok WSA w Gliwicach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.
Sąd odnotował na wstępie, że orzeka w niniejszej sprawie, będąc związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 252/16. We wskazanym orzeczeniu NSA wyraził pogląd, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są specyficznym środkiem zaskarżenia. Są one środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Wynika to wprost z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który to przepis zakreśla zobowiązanemu do zgłoszenia takich zarzutów siedmiodniowy termin, liczony od dnia doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego, a to - co do zasady - następuje w chwili przystąpienia do czynności egzekucyjnych i dokonywane jest albo przez egzekutora, albo drogą pocztową (art. 32 u.p.e.a.). Zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać, powołując nowe podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów, ani też w toku postępowania zażaleniowego, ani tym bardziej w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego, w ocenie NSA, Sąd I instancji błędnie przyjął, że organ rozpatrujący sprawę zainicjowaną wniesionymi zarzutami, z urzędu musi uwzględnić zarzut przewidziany w art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a., gdyż do tego sprowadza się stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Kolegium nie mogło, orzekając w trybie odwoławczym, badać i odnosić się do kwestii prowadzenia egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy organ, gdyż wykraczałoby to poza zakres prowadzonego postępowania w przedmiocie zarzutów na prowadzenie egzekucji.
W dalszej kolejności, dokonując oceny podniesionych w skardze zarzutów Sąd I instancji odnotował, że zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Skoro więc skarżąca kwestionuje: 1) wejście do obrotu prawnego decyzji z dnia 20 grudnia 2013 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2008 r., twierdząc, że nie została jej doręczona i w związku z tym podnosi, że zobowiązanie to uległo z dniem 31 grudnia 2013 r. przedawnieniu, 2) wykonalność ww. decyzji, zarzucając, że postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności zostało wydane przed doręczeniem skarżącej tej decyzji (zarzuty z art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a.), a kwestie te są przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym przed Kolegium - z uwagi na wniesienie przez skarżącą zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia 24 grudnia 2013 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 20 grudnia 2013 r. oraz, jak podają organy, odwołania od tej decyzji – należało stwierdzić niedopuszczalność tych zarzutów.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że zagadnienie skuteczności doręczenia skarżącej decyzji podatkowej z dnia 20 grudnia 2013 r. i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności nie mieści się w zakresie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.
Zarzut niedopuszczalności egzekucji, określony w art. 33 pkt 6 u.p.e.a., dotyczy sytuacji, kiedy dochodzony obowiązek nie może być przedmiotem egzekucji administracyjnej w ogóle, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., II FSK 461/10, LEX nr 1068717).
Za bezzasadny należało w ocenie Sądu I instancji uznać zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w sytuacji, kiedy organ egzekucyjny zastosował rodzajowo jeden - przewidziany prawem (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.) środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej.
Zdaniem Sądu I instancji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Analiza znajdujących się w aktach tytułów wykonawczych, uzasadnia twierdzenie, że są one niewadliwe – spełniają wymogi określone w art. 27 u.p.e.a.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła Spółka. Skargę kasacyjną oparła na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. przez błędne oznaczenie przedmiotu rozpatrzenia w trybie zarzutów wobec egzekucji, a także przez niewyjaśnienie, dlaczego zarzuty wobec egzekucji są przedmiotem "odrębnych postępowań", a także przez nieodniesienie się do argumentacji zawartej w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż - z jednej strony - uniemożliwia w tym zakresie sformułowanie merytorycznych zarzutów kasacyjnych wobec zaskarżonego wyroku, z drugiej zaś - wskazuje na niedostateczne wyjaśnienie zasadności zastosowania w przedmiotowej sprawie normy zawartej w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.;
2) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (i Sądu) zgłoszone przez skarżącą zarzuty nieistnienia obowiązku (z powodu niedoręczenia egzekwowanej decyzji do momentu wszczęcia egzekucji), a także braku wymagalności (gdyż egzekucję podjęto w sytuacji, w której do momentu jej podjęcia nie doręczono ani egzekwowanej decyzji, ani nie nadano jej - jako nieostatecznej - rygoru natychmiastowej wykonalności) należało rozpatrzyć merytorycznie, nie zaś stwierdzić ich niedopuszczalność, gdyż nie były one przedmiotem rozpatrzenia w innym postępowaniu (sądowym, administracyjnym ani podatkowym), co miało wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji powyższych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy odnotować, że analogiczny do rozstrzyganego w niniejszej sprawie problem prawny był przedmiotem rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przy analogicznych zarzutach skargi kasacyjnej NSA wyrokiem z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 22/17, uwzględnił zarzuty i uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela argumentację w nim zawartą, w związku z czym poniższe ustosunkowanie się do zarzutów skargi kasacyjnej stanowi powtórzenie wywodów zawartych w cytowanym wyroku.
Według postanowień art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel zajmuje stanowisko w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zatem dla organu egzekucyjnego wiążące jest stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, których podstawą jest: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1.
Zarzuty zawarte w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. dotyczą informacji, których dysponentem jest wierzyciel. To wierzyciel wie, czy np. obowiązek wygasł, czy nie istnieje z innych przyczyn, czy został prawidło określony, albo czy jest on wymagalny. Dlatego ustawodawca zdecydował, iż to wierzyciel a nie organ egzekucyjny zajmuje stanowisko w przedmiocie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz że stanowisko to jest wiążące dla organu egzekucyjnego.
Przyjęte w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji i SKO stanowisko, iż ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny nie są uprawnieni lub zobowiązani do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym stoi w oczywistej opozycji do regulacji prawnych zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro bowiem przepisy te uprawniają zobowiązanego do wniesienia zarzutów dotyczących wymagalności i zasadności obowiązku (art. 33 § 1) i zobowiązują organ do rozpoznania tych zarzutów (art. 34 § 1), to nie znajduje podstaw prawnych stanowisko, iż ani wierzyciel ani organ egzekucyjny nie jest władny zarzuty rozpoznać.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela prezentowanego w zaskarżonym wyroku poglądu, iż zarzuty podjęcia egzekucji wobec nieistniejącego i niewymagalnego obowiązku nie mogą być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Kwestia istnienia obowiązku była bowiem przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Takie ograniczenie odnośnie do rozpoznania zarzutu nieistnienia obowiązku nie wynika ani z przepisów prawa, ani z istoty postępowania egzekucyjnego. Przede wszystkim nie można wykluczyć takiej sytuacji, iż obowiązek nie istniał w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sytuację tę przewidział ustawodawca przyznając zobowiązanemu uprawnienie do wniesienia, w bardzo krótkim czasie od doręczenia tytułu wykonawczego (7 dni) zarzutów, w tym zarzutu nieistnienia obowiązku. Zauważenia wymaga, iż w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. obok przesłanek takich jak wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie – wskazano nieistnienie obowiązku. Każda z przesłanek wymienionych przed przesłanką nieistnienia obowiązku jest w rzeczy samej tożsama z nieistnieniem obowiązku, zatem zakładając racjonalizm ustawodawcy (biorąc też pod uwagę termin w jakim zarzut nieistnienia obowiązku może być wniesiony), należy przyjąć, iż w omawianym zarzucie chodzi o nieistnienie obowiązku z każdej przyczyny, która czyni egzekucję bezzasadną. Przyczyna bezzasadności egzekucji może istnieć w dniu jej wszczęcia, może też wystąpić po jej wszczęciu. Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ochrona ta zostałaby zniweczona, gdyby uznać, że niedopuszczalne jest sprawdzenie, czy obowiązek istniał lub był wymagalny w dacie wszczęcia egzekucji. Zatem istota egzekucji nie stoi na przeszkodzie zbadaniu zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w dacie wszczęcia egzekucji, a przepisy prawa wręcz nakazują rozpatrzenie tego zarzutu.
Badanie, czy obowiązek istnieje lub czy występuje brak jego wymagalności nie musi być równoważne z kontrolą sprawy podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela dość oczywisty pogląd, iż w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być kontrolowane kwestie rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu podatkowym, ale zauważa też, iż nie każde nieistnienie obowiązku i nie każdy przypadek braku jego wymagalności musi prowadzić do weryfikacji decyzji określających obowiązki poddane egzekucji. W większości przypadków wystarczy bowiem czynność materialno-techniczna, której realizacja pozwala na ustalenie, czy zobowiązanie istnieje, a jeśli tak, to czy jest ono wymagalne.
W rozpoznanej sprawie skarżąca nieistnienie obowiązku i brak jego wymagalności, a także niedopuszczalność egzekucji wiązała z niedoręczeniem jej przed podjęciem czynności egzekucyjnych decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oraz postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Zarówno doręczenie decyzji wymiarowej, jak i postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, ma fundamentalne znaczenie dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W obrocie prawnym istnieje tylko i wyłącznie decyzja doręczona (art. 212 O.p.), czyli dopóki decyzja nie zostanie doręczona, dopóty nie wywołuje ona żadnych skutków, w tym, nie może być poddany egzekucji określony w niej obowiązek. Wykonaniu nie podlega decyzja nieostateczna, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności (239a O.p.). Jeśli więc nawet nieostateczna decyzja została doręczona, ale postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostało doręczone stronie, wówczas egzekucja jest niedopuszczalna (art. 212 w zw. z art. 219 O.p.).
Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji obowiązkiem wierzyciela było sprawdzenie, czy zarzuty skarżącej są zasadne – ich zasadność oznaczałaby bezzasadność egzekucji. Sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji ww. decyzja i postanowienie zostały doręczone stronie nie może być traktowane jako umożliwienie zobowiązanemu podważenia decyzji, jak stwierdził to Sąd pierwszej instancji, ani nie prowadzi do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, jak przyjęło SKO. Sprawdzenie, czy akty te zostały doręczone przed wszczęciem egzekucji jest zwykłą czynnością materioalno-techniczną, która nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie sprawdzenie, czy obowiązek istnieje (czy jest decyzja określająca obowiązek), czy obowiązek jest wymagalny (czy postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone), zatem czy egzekucja jest dopuszczalna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając ponownie sprawę uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło